Նախագիր nxGir

Բացել Նախագրում

Մխիթար Գոշը և վեց թիվը

Մխիթար Գոշ, վեցը՝ առաջին կատարյալ թիվը, և միջնադարյան հայկական իրավագիտությունը

Նկարի մասին։ Նկարի վրայի խոսքերը մեր ձևակերպումն են և բառացիորեն վերցված չեն բնագրից։ Գոշը գրում է. «Երկոտասան բաղկանայ յերկուց վեցից, եւ վեցն կատարեալ թիւ է»։ Այսինքն՝ տասներկուսը կազմված է երկու վեցից, իսկ վեցը կատարյալ թիվ է։ Այնուհետև նա ներկայացնում է դրա վեց պատճառները։

Մխիթար Գոշը

Մխիթար Գոշը ծնվել է մոտ 1130 թվականին՝ Գանձակում, և մահացել մոտ 1213 թվականին։ Նա վարդապետ, իրավագետ և գրող էր։ Հյուսիսային Հայաստանում հիմնադրել է Նոր Գետիկ վանքը, որն այսօր հայտնի է որպես Գոշավանք։

Նրա ամենանշանավոր աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը գրվել է մոտ 1184 թվականին։ Այն միավորում էր աստվածաշնչյան օրենքները, եկեղեցական կանոններն ու տարբեր ժողովուրդների իրավական սովորույթները՝ դրանք ներկայացնելով իր ժամանակի հասարակական և իրավական պայմաններին համապատասխան։

Ինչո՞ւ վեցը

Գոշն իր «Դատաստանագրքի» առաջաբանում վեցը համարում է կատարյալ թիվ և ներկայացնում դրա վեց հիմնավորումները։

Նախ՝ գրքի տասներկու գլուխները կազմված են երկու վեցից։ Այնուհետև նա վեցը կապում է զույգ և կենտ թվերի, արարչության վեց օրերի և մարմնի շարժման հետ։ Վերջին հիմնավորումը կապված է տասներկու առաքյալների հետ, որոնց թիվը նույնպես առաջանում է վեցից։

Ժամանակակից մաթեմատիկայում վեցը կատարյալ թիվ է, քանի որ նրա դրական բաժանարարների գումարը հավասար է հենց իրեն.

1 + 2 + 3 = 6

Գոշի բացատրությունը հիմնված է թվերի խորհրդաբանական և աստվածաբանական մեկնաբանության վրա։ Մենք չենք կարող վստահորեն ասել՝ արդյոք նա գիտեր կատարյալ թվի այսօրվա մաթեմատիկական սահմանումը։ Սակայն նրա աշխատության մեջ թվաբանական, աստվածաբանական և իրավական գաղափարների համադրությունը հետաքրքիր վկայություն է միջնադարյան Հայաստանի մտավոր մշակույթի մասին։

Կարդացեք բնագիրը

«Դատաստանագրքի» երեք խմբագրությունների գրաբար բնագրերը հասանելի են մեր գրադարանում։ Առաջին երկու խմբագրություններին կից ներկայացված են նաև ժամանակակից հայերեն թարգմանությունները։

Թարգմանությունները դեռ մեքենայական նախնական տարբերակներ են և սպասում են մասնագետների ստուգմանը։ Խորհուրդ ենք տալիս դրանք կարդալ բնագրի հետ համեմատությամբ։

Վեցի մասին հատվածը գտնվում է առաջին խմբագրության առաջին մասի առաջաբանում։ Այն հանդիպում է նաև երրորդ խմբագրության մեջ։

«Նախագիր» | nxGir