Read in the reader, with word lookup
Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն · 1/4
Թարգմանությունը՝ Նախագիր · մեքենայական (GPT-6), դեռ չխմբագրված · CC BY-SA 4.0
ԱԳԱԹԱՆԳԵՂՈՍԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԲԱՆ
***
* Նավարկողների՝ նավահանգիստ հասնելու փափագը
հասնելը խաղաղությամբ ուրախություն է, որովհետև ծովի մեջ
* հակառակ ընթացող ալիքների ու փոթորկաբեր քամիների դեմ պատրաստվում են պայքարի
ագահության ու շահի ծարավով տարված բազմաթիվ մարդիկ, միաբանվելով և թիակներով սանձելով փայտաշեն նավերի երիվարները, * երկաթե մեխերով ամրացված, միմյանց քաջալերելով, կասկածով ու երկյուղով լի սրտերով կապույտ դաշտում սլանում են՝ անշարժ քայլերով, անշարժ ոտքերով թռչելով ծովի ջրերի վրայով, որտեղ բարկացայտ ալիքները լեռների պես կուտակվում են ու մեկը մյուսի վրա խոնարհվում, * ինչպես * ծովագնացության մասին պատմող Դավթի երգի մարմնավոր քնարում է ասված. * Բարձրանում են, լեռներ դառնում և իջնում հովիտներ. այդպես էլ, փրկվելով ալեկոծությունից, նրանք արշավում են իրենց գավառները՝ տանելով այս պատմությունը
ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
ԱԳԱԹԱՆԳԵՂՈՍԻ ՆԱԽԱԲԱՆԸ
Ծովի և վաճառականի նմանությունը։
Նավարկողների փափագը, փոթորկածին ալիքները, քամիները, կապույտ ծովը, անշարժ ընթացքը, անշարժ ոտքերը, շահն ու օգուտը, մահվան վտանգը, մրցակցությունը, ափամերձ ավազուտ սահմանները։
Անդունդների խորքերը, ահռելի ծովը, ընտանիքն ու հարևանները, իշխանների բռնությունը, թագավորների ծառայության լուծը։
Ջրեղեն լեռները, ծովային ձորերը, ուռած փոթորիկները, անհյուրընկալ նավահանգիստը, վերջնական աղքատությունը, մարդկանց փրկությունը, պարտապաններն ու շահույթը։
Առևտրի արվեստը, թանկարժեք մարգարիտները, նոր ու չքնաղ հայտնագործությունները, անուշահոտ խունկերը, դեղերն ու օգտակար արմատները։
Առևտրի երթևեկությունը, ալիքների միջով շահի որոնումը՝ մահ կամ կյանք։
Այս օրինակի վտանգը ստիպում է նավարկել իմաստության ծովում՝ ոչ թե հանդգնությամբ, այլ իշխանների բռնադատությամբ։
Պատմության մատենագրական ծովը։
Աղքատների խանութը, թագավորների հրամանները, անցյալի հայտնի իրադարձություններն ու մեր օրերում կատարված պատմությունները, խոսքերի կարգը, պատմության աստիճանները։
Հոգևոր մարդկանց առաքինությունը՝ ինչպես ամբողջական մարգարիտը Հնդկական աշխարհից, մեծ ճանապարհորդության թանկարժեք գանձերն ու երկար ճանապարհները, վերջում փայլող պսակը։
Հոգևոր մարդկանց գործերը. նրանք մեղքերով փոթորկվող աշխարհի միջով նավարկելով՝ վտանգների մեջ ընկան և պսակ մատուցեցին Լուսավոր Թագավորին։
Այսպիսի առևտրի գինը՝ ականջներ, պատգամների անոթ, կախված ականջօղ, արքայական կոչեր, կերակուրների քաղցրություն, անթառամ հանդերձ, շուշանի ծաղիկ։
Ագաթանգեղոսը՝ մի մարդ, որը մեծ Հռոմում սովորել էր հռոմեական և հունական գրագիտություն, ծանոթ էր գրերի գործին։ Արշակունիների արքունիքում զորեղ Տրդատի հրամանով նա պատմել է պատերազմների ամբողջ ընթացքը. այս պատմության մեջ՝ քաջ Խոսրովի մահը, նրա քաջությունը, Տրդատի սիրելի վկաները՝ Աստծու Հռիփսիմյանները, որոնք հրաշքներ գործեցին Հայոց աշխարհում մեկ մարդու՝ Գրիգորի ձեռքով։ (Կորեանի խոսքերը՝ նրա լուսավոր վարդապետության մասին. բոլորը հնազանդվեցին աստվածային լուծին, կործանվեցին մեհյանները, կանգնեցվեցին եկեղեցիները, և նույն ինքը՝ Գրիգորը, հովիվ կարգվեց. Տրդատը գնաց Հունաց աշխարհ, Կոստանդիանոսի օրոք ուխտ կնքեց և պարգևներով վերադարձավ Հայաստան՝ Աստծուն նվիրելով վայրեր և հետևելով սուրբ Գրիգորի վարդապետությանը)։
Մտքի երիվարը՝ պատմության ժամանակագրական ծովի հոսուն անիվը։
Կրկին Կորեանից վերցված խոսքեր՝ սուրբ Գրիգորի գործերի կրկնության մասին։
Ագաթանգեղոսի դիմումը Տրդատին՝ ծովի և գանձերի վաճառականության նկարագրությամբ։
ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐԻ ԿՅԱՆՔՆ ՈՒ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
Ա Խոսրովի՝ Հայոց թագավորի պատերազմը Արտաշիրի դեմ՝ Պարթևների թագավոր Արտավանի արյան վրեժը լուծելու համար։
Բ Խոսրովի մահը Պարթև Անակի դավաճանությամբ և Անակի ամբողջ տոհմի կոտորածը, բացի նրա երկու զավակներից, որոնք դայակների ձեռքով փախչելով փրկվեցին. մեկը՝ Պարսից կողմերը, մյուսը՝ Հունաց կողմերը։
Գ Հայաստանի հարվածվելն ու գերեվարվելը, Տրդատի ազատվելը իր դայակների ձեռքով՝ կայսեր արքունիքում, և նրա միանալը Գրիգորին՝ Անակ Պարթևի որդուն, որը գտնվում էր Հունաց կողմերում։
Դ Գթաց իշխանի՝ պատերազմի միջոցով Հունաց կայսեր վրա հարձակվելը, Տրդատի՝ մենամարտում տարած հաղթանակը, նրա թագավոր դառնալն ու հայրենի Հայոց աշխարհին տիրելը։
Ե Տրդատի՝ սուրբ Գրիգորին Անահիտի արձանին պաշտամունք մատուցել ստիպելը, Գրիգորի մերժումը և արքային տված պատասխանը։
Զ Տրդատի սպառնալիքը և սուրբ Գրիգորի առաջին չարչարանքները՝ ըստ բնագրի նկարագրության։
Է Երկրորդ չարչարանքը՝ նրան գլխիվայր կախելը, տակից ծուխ տալը և կանաչ ճիպոտներով ծեծելը։
Գրիգորի աղոթքը կախաղանի վրա։
Ը Երրորդ չարչարանքը՝ փայտե սեղմակներով ոտքերը կապելն ու սեղմելը։
Չորրորդ չարչարանքը՝ ոտքերի նկատմամբ երկաթե գործիքներով կիրառված խոշտանգումը։
Հինգերորդ չարչարանքը՝ գլխին հարվածելը։
Վեցերորդ չարչարանքը՝ աղի, սոդայի և քացախի գործադրումը, ապա նրան մամլիչի մեջ դնելը։
Յոթերորդ չարչարանքը՝ մոխրով լցված կտավե պարկը նրա գլխին հագցնելը։
Թ Ութերորդ չարչարանքը՝ ոտքերի նկատմամբ կրակով խոշտանգումը և գլխիվայր կախված վիճակում ջուր լցնելը։
Իններորդ չարչարանքը՝ կողերի նկատմամբ երկաթե գործիքներով խոշտանգումը։
Տասներորդ չարչարանքը՝ երկաթե փշերով խոշտանգումը։
Ժ Տասնմեկերորդ չարչարանքը՝ երկաթե կապանքներով ծնկները սեղմելը և նրան կախաղան բարձրացնելը։
Տասներկուերորդ չարչարանքը՝ հալած կապարով խոշտանգումը։
ԺԱ Տրդատի տեղեկանալը, որ Գրիգորը Պարթև Անակի որդին է, և նրան մահապարտների փոսը նետելը։
Խոսքեր Տրդատի մասին՝ որպես քաջ Տրդատի…։
Պարսկաստանի և Ասորեստանի երկրի ավերումը։
Մի այրի կին՝ Արտաշատ քաղաքի բերդում։
ԺԲ Տրդատի հրովարտակը՝ աստվածների պաշտամունքի մասին։
Երկրորդ հրովարտակը՝ քրիստոնյաներին որոնելու և արքունիք հանձնելու մասին։
ՀՌԻՓՍԻՄՅԱՆՑ ԿՈՒՍԱՆՑ ՎԿԱՅԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԺԳ Հռիփսիմեի գեղեցկությունն ու Դիոկղետիանոսի՝ նրան կնության առնելու ցանկությունը։
Հռիփսիմյանց աղոթքը։
Հռիփսիմյանց փախուստը Հռոմեական աշխարհից դեպի Հայոց սահմանները։
ԺԴ Դիոկղետիանոսի հրովարտակը՝ ուղղված Տրդատին Հռիփսիմեին որոնելու մասին։
ԺԵ Հռիփսիմյանց գտնելը Վաղարշապատ քաղաքի այգիներում։ Տրդատի հրամանը՝ Հռիփսիմեին արքունիք բերել՝ իրեն կնության առնելու համար։
Գայանեի խրատը Հռիփսիմեին և Հռիփսիմեի աղոթքը։
ԺԶ Արքունիքի պատգամավորների գալը Հռիփսիմեի հետևից։ Կույսերի աղոթքը Աստծուն, երկնային որոտումն ու ձայնը՝ Հռիփսիմյանց քաջալերելու համար։
Տրդատի հրամանը՝ Հռիփսիմեին բռնի արքունիք բերել, և նրա աղոթքն Աստծուն։
ԺԷ Հռիփսիմեի դիմադրությունը և թագավորի պարտությունը։ Գայանեի քաջալերող խրատը։
Թագավորի կրկին պարտությունը և Հռիփսիմեի բռնի տեղափոխումը արքունական ապարանք՝ իր ընկերուհիների մոտ։ Նրա գոհաբանական աղոթքն Աստծուն։
ԺԸ Հռիփսիմեի և նրա ընկերուհիների նահատակությունը։
ԺԹ Թագավորի շփոթմունքը Հռիփսիմեի պատճառով։ Սուրբ Գայանեի նահատակության հրամանը, նրա գոհությունը Աստծուն և նրա ընկերուհիների հետ նահատակությունը։
Ի Տրդատի խոզակերպ դառնալը։ Խոսրովիդուխտի տեսիլքը։ Սուրբ Գրիգորի՝ վիրապից դուրս գալը և նրա մոտ թագավորի ու դիվահար նախարարների գալը։
ԻԱ Սուրբ Գրիգորի՝ Աստծուց ներշնչված խրատը մարդկանց ամբողջ բազմությանը։
ԻԲ Գրիգորի կրկին խրատը, ինչպես նաև նրա վարդապետության բովանդակությունը։
ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐԻ ՎԱՐԴԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ
ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐԻ ՎԱՐԴԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԻԳ Միասնական Սուրբ Երրորդության ինքնագոյ Աստվածությունը, երկնքի և երկրի արարչությունը։
ԻԴ Հրեշտակների և առաջին մարդու արարչությունը։
Մարդու՝ Աստծու պատկերով ստեղծված նմանությունն ու ազատ կամքի պատիվը։
ԻԵ Ադամի՝ սատանայի խաբեությամբ դրախտից ընկնելը։
ԻԶ Ադամի որդիների և առաջին նահապետների ծնունդը։
ԻԷ Նոյի տապանի կառուցումը և ջրհեղեղով աշխարհի կործանումը։
Բաբելոնյան աշտարակի կառուցումը և լեզուների բաժանումը։
ԻԸ Աբրահամի հավատքի կանչվելը, Աստծու հայտնվելը և խոստացված զավակի պարգևի խոստումը։
Հակոբի՝ Տիրոջը տեսնելը և սովի պատճառով Եգիպտոս գնալը՝ իր որդի Հովսեփի մոտ։
ԻԹ Հակոբի որդիների ծանր տառապանքները Եգիպտոսում և Մովսեսի միջոցով նրանց՝ անապատ դուրս գալը։
Լ Հակոբի որդիների՝ Ավետյաց երկիր մտնելը, դատավորների իշխանությունն ու Դավթի թագավորությունը։
ԼԱ Աստծու՝ մարգարեներին զանազան տեսիլքներով հայտնվելը և մարդկանց պահպանության համար հրեշտակներ կարգելը։
ԼԲ Աստված տարբեր կերպարանքներով է հայտնվում՝ մարդկանց Իրեն ընտելացնելու համար։
ԼԳ Իսրայելի որդիների՝ Եգիպտոսի ստրկությունից ազատվելը և Ավետյաց երկրի ժողովուրդների կուռքերին պաշտելը։
ԼԴ Իսրայելի որդիների՝ Բաբելոն գերեվարվելը, յոթանասուն տարի անց նրանց ազատվելը և տաճարի վերակառուցումը։
ԼԵ Մարգարեների կանխասացությունները Քրիստոսի աշխարհ գալու մասին, ինչպես նաև նրանց հալածանքն ու կոտորածը։
ԼԶ Քրիստոսի աշխարհ գալու ուշացման պատճառը։
Մարդկանց տկարության պատճառով Աստծու բնության անտեսանելի լինելը և Նրա՝ արդարներին ու մարգարեներին տարբեր կերպարանքներով հայտնվելը։
ԼԷ Ուղղափառ հավատի խոստովանությունը ամենասուրբ Երրորդության և մեկ Աստվածության մասին։
ԼԸ Միածնի աշխարհ գալը և Նրա մարդեղությունը Սուրբ Կույս Մարիամից։
ԼԹ Նահապետների և մարգարեների կանխասացությունների կատարումը Քրիստոսի գալստյամբ։
Խ Ուղղափառ հավատի խոստովանությունը Քրիստոսի մարդեղության մասին։
ԽԱ Սուրբ Հոգու ուղարկվելը Կույս Մարիամի վրա։
ԽԲ Հիսուս Քրիստոսի ծնունդը Սուրբ Կույսից և Նրա հավիտենական թագավորությունը։
ԽԳ Մարգարեների կանխասացությունները Քրիստոսի ծննդյան մասին։
ԽԴ Քրիստոսի թլփատությունը և մարգարեների կանխասացության համաձայն Նրա փախուստը Եգիպտոս։
ԽԵ Քրիստոսի՝ Եգիպտոսից Նազարեթ վերադառնալը և Նրա սքանչելի վարդապետությունը Երուսաղեմում՝ տասներկու տարեկան հասակում։
ԽԶ Քրիստոսի մկրտությունը Հովհաննեսից և Նոր օրենքի մկրտության խորհրդի հաստատումը։
ԽԷ Սուրբ Հոգու իջնելը աղավնու կերպարանքով և Հայր Աստծու վկայությունը Քրիստոսի մկրտության ժամանակ։
ԽԸ Հովհաննեսը մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին է տալիս քահանայությունը, օծումը, մարգարեությունն ու թագավորությունը։
ԽԹ Հովհաննեսի վկայությունը Հիսուսի մասին, որ Նա է Քրիստոսը։
Մարգարեների վկայությունը, որ Քրիստոսը բոլորի Տերն է, հովիվն ու դատավորը։
Ծ Պետրոսի, Անդրեասի, Հակոբոսի և Հովհաննեսի՝ առաքելության կանչվելը, Քրիստոսի աստվածային նշաններն ու հրաշքները։
ԾԱ Նոր օրենքի մկրտության խորհրդի պատվիրանը, Քրիստոսին հավատացողների փրկությունը և անհավատների դատապարտությունը։
ԾԲ Քրիստոսի՝ տասներկու և յոթանասուներկու աշակերտներին հավաքելը և նրանց Սուրբ Հոգու գալստյան ավետիսը տալը։
ԾԳ Քրիստոսի նախազգուշացնող խոսքը Իր չարչարանքների, մահվան և հարության մասին, Նրա գալը Ձիթենյաց լեռ և Հորը ուղղված աղոթքը։
ԾԴ Պետրոսի՝ Հիսուսին Քրիստոս խոստովանելը, առաքյալներին երկնքի արքայության բանալիների հանձնումը և Քրիստոսի գալուստը աշխարհի վախճանին։
ԾԵ Քրիստոսի կամավոր չարչարանքներն ու փրկագործ խաչելությունը։
ԾԶ Քրիստոսի թաղումը գերեզմանում և Նրա փառավոր հարությունը։
ԾԷ Քրիստոսի հայտնվելը Իր աշակերտներին՝ փակ դռներով վերնատանը։
ԾԸ Քրիստոսի հայտնվելը Իր աշակերտներին Տիբերական ծովի մոտ և Նրա համբարձումը երկինք՝ Հոր մոտ։
ԾԹ Քրիստոսի համբարձումը երկինք և Սուրբ Հոգու գալուստը առաքյալների վրա։
Կ Մարգարեների կանխասացությունները Սուրբ Հոգու գալստյան մասին և խորհրդածություն՝ սուրբ վերնատանը շնորհաբեր լեզուների հրեղեն հայտնության շուրջ։
ԿԱ Հավատացյալներին հոգևոր պարգևներ խոստանալը և անհավատներին պատժով սպառնալը։
ԿԲ Յուրաքանչյուրին ըստ իր գործերի վարձահատույց լինելն ու պատժելը։
ԿԳ Սին կուռքերի պաշտամունքի ունայնությունը և հեթանոսների հավիտենական դատապարտությունը։
ԿԴ Քրիստոսին հավատացողների հավիտենական փառքը՝ մարմինների հարության ժամանակ։
ԿԵ Այս կյանքում զղջացողներին ներում գտնելը և չզղջացողների աններելի պատիժը։
ԿԶ Սոդոմացիների համընդհանուր ամբարշտությունը և նրանց պատիժը։
ԿԷ Ներողության հույսը՝ սուրբ կույսերին անգիտությամբ սպանելու համար, և Աստծու ողորմությանը ապավինելու հորդորը։
ԿԸ Անձրևաբեր ու հրաբորբոք սյունը՝ որպես Աստծու գթության օրինակ զղջացողների և բարկության օրինակ՝ չզղջացողների հանդեպ։
ԿԹ Աստծու՝ լուսավոր ամպով և հրեղեն տեսքով հայտնվելը՝ արդարներին լուսավորելու և մեղավորներին պատժելու նշանով։
Հ Առաջին դարում ամբարիշտների պատիժը՝ ապագա սերունդներին խրատելու համար։
ՀԱ Սուրբ Հռիփսիմյանց երանելի փառքը և նրանց հաշտարար բարեխոսությունը։
ՀԲ Աստծու Խոսքի՝ երկիր խոնարհվելը՝ հավատացյալներին լուսավորելու և անհավատներին դատելու համար։
ՀԳ Քրիստոսի առատ մարդասիրությունը՝ մեղավորներին երկնքի արքայություն կանչելու գործում։
ՀԴ Վաղեմի աշտարակի կառուցումը և լեզուների բաժանումը։
ՀԵ Քրիստոսի առաքյալների և սուրբ վկաների հավատի հաստատունությունը և նույն ճշմարիտ հավատի մեջ հաստատվելու հորդորը։
Քրիստոսի՝ Հոր կամքը կատարելը՝ մարդկային ցեղի փրկությունը, և սրբերին Աստծու որդիներ լինելու իշխանություն տալը։
ՀԶ Քրիստոսի մարդեղության անհրաժեշտությունը՝ աշխարհը փրկելու համար։
ՀԷ Աստծու Հոգին բնակվում է այն սուրբ վկաների ոսկորներում, որոնք Նրա անվան համար հանձն առան չարչարանքներն ու մահը։
ՀԸ Մեկնություն մեր Տիրոջ խոսքերի մասին. լինել խորագետ օձի պես և անմեղ՝ աղավնու պես։
ՀԹ Արդարների՝ աղավնու պես երկինք բարձրանալը և առաքյալների դատավորական իշխանությունը աշխարհի վախճանին։
Ձ Խորհրդածություն Սուրբ Հոգու՝ Պենտեկոստեի օրը առաքյալների վրա հրեղեն լեզուներով իջնելու մասին։
ՁԱ Բաբելոնում լեզուների բաժանումը՝ մարդկանց ամբարշտության պատճառով։
Ամենասուրբ Երրորդության խորհրդավոր հայտնությունը Հին Ուխտում և Նրա բացահայտ հայտնությունը Նոր Ուխտում։
ՁԲ Բաբելոնյան աշտարակի համեմատությունը Քրիստոսի կենարար խաչի հետ։
ՁԳ Առաքյալների համբերությունը հալածանքների ու մահվան մեջ՝ մարդկանց հավիտենական մահից փրկելու համար։
ՁԴ Առաքյալները նմանվում են կոփված փողի՝ աշխարհով մեկ կյանքի Խոսքը քարոզելիս։
ՁԵ Գարնանը ծառերի ու բույսերի ծաղկելը՝ որպես աշխարհի վախճանին մարմինների ընդհանուր հարության օրինակ։
ՁԶ Ծաղիկների և փշերի՝ յուրաքանչյուրն իր բնույթով աճելը՝ որպես արդարների ու մեղավորների՝ ըստ իրենց գործերի հարության օրինակ։
ՁԷ Քրիստոսի անեծքից անպտուղ թզենու չորանալը՝ դատաստանի օրը մեղավորների դատապարտության օրինակ։
ՁԸ Գարնան գալուն պես թռչունների երգը՝ հարության փողի կանչի ազդարարություն։
ՁԹ Քրիստոսի առաքյալների հոգևոր շնորհների ու գիտության բազմապատկվելը և նրանց՝ մարգարեների կանխասացության համաձայն աշխարհով մեկ տարածված վարդապետությունը։
Ղ Խորհրդածություն աշխարհի արարչության վեց օրերի և յոթերորդ օրվա հանգստի մասին։
ՂԱ Աստծու Հոգու շնորհների հեղումը մարդկանց վրա վերջին ժամանակներում՝ ըստ մարգարեների կանխասացության։
ՂԲ Առաքյալների հրաշագործ զորությունը՝ աստվածային շնորհներով ու վարդապետությամբ աշխարհը լուսավորելու համար։
ՂԳ Քրիստոսի առաքյալների բարձր իշխանությունը և հակառակորդների հալածանքներին նրանց համբերությունը, որով նրանք նվաճեցին բոլոր ազգերին։
ՂԴ Առաքյալների՝ բոլոր ազգերի մեջ տարածվելը՝ կյանքի Խոսքը քարոզելու համար։
ՂԵ Առաքյալների քարոզչության արվեստը բարբարոսական երկրներում։
ՂԶ Ավետարանական քարոզչության գրավոր ավանդությունը՝ Սուրբ Հոգու ներշնչմամբ։
ՂԷ Առաքյալների՝ միասնական Սուրբ Երրորդությունն ու Քրիստոսի Աստվածությունը ճանաչելը՝ Աստծու Հոգու հայտնությամբ։
ՂԸ Առաքյալների համաձայնությունը հավատի վարդապետության հարցում՝ որպես նույն Հոգու շնորհների պարգևն ստանալու նշան։
ԱՇԽԱՐՀԻ ՓՐԿՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԴԱՐՁԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ
ՂԹ Սուրբ Գրիգորի հորդորը՝ սուրբ Հռիփսիմյանց վկայարանները կառուցելու մասին։
Ճ Սուրբ Գրիգորի՝ վաթսունհինգ օր քարոզելը՝ ժողովրդին Քրիստոսի հավատի մեջ հաստատելու համար։
ՃԱ Թագավոր Տրդատի և նախարարների աղաչանքը սուրբ Գրիգորին՝ բժշկելու դիվահար պատուհասից տուժածներին։
ՃԲ Սուրբ Գրիգորի տեսիլքը և դրա մեկնությունը։
ՃԳ Սուրբ Հռիփսիմյանց վկայարանների կառուցումը՝ ըստ սուրբ Գրիգորին տեսիլքում ցույց տրված օրինակի։
ՃԴ Սուրբ Հռիփսիմյանց մասունքները համապատասխան տապանակներում՝ իրենց հանդերձներով տեղադրելը։
ՃԵ Թագավոր Տրդատի ձեռքերի և ոտքերի բժշկությունը սուրբ Գրիգորի աղոթքներով։
ՃԶ Սուրբ Հռիփսիմյանց մասունքները համապատասխան տապանակներով իրենց վկայարաններում ամփոփելը։
Սուրբ Էջմիածնի շրջապատի վայրը որոշելը և այն պարսպով շրջապատելը։
ՃԷ Տրդատի՝ խոզակերպ վիճակից բժշկվելը, ինչպես նաև մարդկանց բազմության՝ զանազան հիվանդություններից ու ախտերից բժշկվելը։
ՃԸ Տիր աստծու երազային մեհյանի ավերումը, դևերի փախուստն ու նրանց դեմ պայքարը։
Անահտական մեհյանի կործանումը խաչի նշանով, դևերի աղաղակն ու փախուստը դեպի Կովկասի կողմերը։
ՃԹ Բարշամինա աստծու սպիտակափառ մեհյանի ավերումը և դևերի փախուստը դեպի Խաղտիք։
Արամազդի՝ բոլոր աստվածների հոր մեհյանի կործանումը, դևերի դիմադրությունը և Անահիտ աստվածուհու ոսկե արձանի փշրումը։
Նանեի՝ Արամազդի դստեր մեհյանի ավերումը։
ՃԺ Բագինների վերացումը բազմաթիվ վայրերից։
Միհրի՝ Արամազդի որդու մեհյանի ավերումը։
ՃԺԱ Թագավոր Տրդատի և մեծամեծների խորհուրդը սուրբ Գրիգորի քահանայապետության մասին, նրա հրաժարվելը և ապա աստվածային հայտնությամբ համաձայնելը։
ՃԺԲ Նախարարների և իշխանների հավաքվելը՝ Գրիգորին Կեսարիա տանելու և քահանայապետության պատիվը ստանալու համար։
Տրդատի հրովարտակի պատճենը՝ ուղղված արքեպիսկոպոս Ղևոնդիոսին։
ՃԺԳ Սուրբ Գրիգորի՝ Կեսարիա գնալը, Ղևոնդ արքեպիսկոպոսի կողմից ձեռնադրվելը և Հայաստան վերադառնալը։
ՃԺԴ Վահևանյան մեհյանի՝ Ոսկեմայր և Ոսկեծին աստվածուհիների բագինի, ինչպես նաև Աստղիկ աստվածուհու մեհյանի, որ Ափրոդիտեն է, ավերումը։
Հովհաննես Մկրտչի և վկա Աթանագինեի մասունքների ամփոփումը Եփրատ գետի մոտ։
ՃԺԵ Քրիստոսի խաչի նշանով և զորությամբ բագինների կործանումը։
Հայաստանի երկրում մեհյանների տեղում եկեղեցիների շինարարության սկիզբը և տասնինը հազար մարդու մկրտությունը։
Սրբերի հիշատակը ամսվա յոթերորդ օրը՝ Սահմիին։
ՃԺԶ Տրդատի՝ Գրիգորին ընդառաջ գնալը։
Ղևոնդ արքեպիսկոպոսի՝ Տրդատին ուղղված նամակի պատճենը։
ՃԺԷ Սուրբ Գրիգորի հորդորը Տրդատին և ամբողջ ժողովրդին՝ մեկ ամիս պահքի ու աղոթքի մեջ մնալու, որպեսզի արժանի լինեն սուրբ մկրտությանը։
ՃԺԸ Թագավոր Տրդատի, նրա ընտանիքի, մեծամեծների և արքունի զորքի մկրտությունը՝ ավելի քան հարյուր հիսուն հազար մարդու հետ, և նրանց մկրտության ժամանակ երևացած հրաշալի նշանները։
ՃԺԹ Չորս հարյուր հազար մարդու մկրտությունը, սուրբ Հովհաննես Մկրտչի և վկա Աթանագինեի տոնի հաստատումը՝ Վանատուր հյուրընկալ աստծու տոնի օրը։
Եկեղեցիների կառուցումը և Տրդատի հրամանը՝ գյուղական վայրերում յուրաքանչյուր ագարակի համար չորսական հողակտոր, իսկ ավաններում՝ յոթական հողակտոր հատկացնել քահանայությանը ծառայելու համար։
ՃԻ Դպրոցների կառուցումը և մանուկների, հատկապես քրմերի որդիների հավաքումը՝ ասորական և հունական գրականության ուսուցման համար։
Ավետարանի քարոզության տարածումը Հայաստանի ամբողջ երկրով՝ ծայրից ծայր։
ՃԻԱ Վանքերի հաստատումը բնակեցված և ամայի վայրերում։
Տասներկու եպիսկոպոսների անունները, որոնք ընտրվեցին քրմերի որդիներից։
Սուրբ Գրիգորի՝ խաչակիր ճգնության կյանքը լեռների անապատ վայրերում, քարանձավներում ու խորշերում։
ՃԻԲ Սուրբ Գրիգորի՝ լեռների անապատից ժամանակ առ ժամանակ իջնելը՝ եկեղեցիներն ու ամբողջ հոտը այցելելու համար։
ՃԻԳ Սուրբ Գրիգորի կողմից ավելի քան չորս հարյուր եպիսկոպոսի ձեռնադրումը և թագավորի հրամանը երկրի մարդկանց՝ Քրիստոսի հավատքի մեջ հաստատուն մնալու մասին։
Սուրբ Գրիգորի մշտական բնակությունը անապատային վայրերում։
Տրդատի՝ Գրիգորի որդիների՝ Վրթանեսի և Արիստակեսի մասին տեղեկանալը և երեք ավագ իշխանների ուղարկումը Կեսարիա՝ նրանց Հայաստան բերելու համար։
ՃԻԴ Վրթանեսի և Արիստակեսի՝ Տրդատ թագավորի մոտ հասնելը և Արիստակեսի՝ սուրբ Գրիգորի կողմից ձեռնադրվելը։
Տրդատ թագավորի բարեպաշտության հանդեսը։
Նրա՝ հունախոս գիտության ոգով նախապես ձեռք բերած գիտելիքի չափով քրիստոնեական հավատին աջակցելը։
ՃԻԵ Կոստանդիանոս կայսեր՝ Քրիստոսին հավատալը և նրա հրամանը ամբողջ աշխարհին՝ հնազանդվել Քրիստոսի հավատին։
ՃԻԶ Տրդատի և սուրբ Գրիգորի՝ Կոստանդիանոս կայսեր մոտ գնալը, կայսեր և հայրապետ Եվսեբիոսի պատիվը, ինչպես նաև երկու թագավորների միջև հաստատված սիրո դաշինքը։
ՃԻԷ Հայրապետ Արիստակեսի՝ Նիկիայի ժողով գնալը և սուրբ Գրիգորի՝ բազմաթիվ ճառեր շարադրելը։
Սուրբ Գրիգորի անսխալ վարդապետությունից բխող ուղղափառ հավատի դավանությունը։
ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐԻ ԿՅԱՆՔՆ ՈՒ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
Ա.
Ա. Երբ պարթևների թագավորության ժամանակները մոտենում էին ավարտին, և Վաղարշի որդի Արտավանի իշխանությունը վերանում էր, Սասանի որդի Արտաշիրը սպանեց նրան։ Արտաշիրը Ստահր գավառի մի նախարար էր, որը համախմբեց պարսկական զորքերը։ Նրանք լքեցին, մերժեցին ու անարգեցին պարթևների իշխանությունը և համաձայնությամբ ընտրեցին Սասանի որդի Արտաշիրին։ Երբ այս դեպքի լուրը Արտավանի մահից հետո հասավ հայոց Խոսրով թագավորին, որը Պարսից տերության երկրորդն էր, քանի որ հայոց թագավորը Պարսից տերության մեջ երկրորդն էր, թեև նա այդ մասին վաղուց էր լսել, չհասցրեց ժամանակին պատրաստվել պատերազմի գործին։
2 Դրանից հետո նա մեծ տրտմությամբ վերադարձավ իր գործերից, որովհետև ոչինչ չէր հասցրել անել։ Մեծ վշտի և գործերի ավարտի պատճառով նա վերադարձավ իր երկիրը։
3 Հաջորդ տարվա սկզբին հայոց Խոսրով թագավորը սկսեց զորք հավաքել ու բանակ կազմել, միավորեց աղվանների և վրացիների զորքերը, բացեց ալանների և Ճորի պահակակետի դարպասները, դուրս բերեց հոների զորքերը, արշավանքներ կազմակերպեց Պարսկաստանի կողմերում և ներխուժեց Ասորեստանի կողմերը՝ մինչև Տիզբոնի դարպասները։
4 Ամբողջ երկիրը կողոպտելով՝ նա ավերեց բնակեցված քաղաքներն ու ցանկալի ավանները, ամբողջ շեն երկիրը թողեց դատարկ ու ավերակ։ Նա ջանում էր ամեն ինչ ջնջել ու վերացնել, քանդել ու հիմնահատակ անել՝ կարծելով, թե այդպես վերացնում է Պարսից տերության օրենքները։
5 Նրանք միաբան երդվել էին մեծ ոխով վրեժ լուծել իրենց իշխանությունից ընկնելու համար։ Նա ամեն կերպ ձգտում էր ամբողջությամբ վրեժ լուծել, մեծ ցասումից բորբոքված։ Մեծամտանում էր՝ ապավինելով իր զորքի բազմությանը և նրա քաջությանը։
6 Շուտով նրանց օգնության հասան մեծաթիվ, եռանդուն ու քաջ մարդիկ և հեծյալներ՝ աղվաններից, լփիններից, ճիղբերից, կասպերից և այդ կողմերի այլ ժողովուրդներից, որպեսզի վրեժ լուծեն Արտավանի արյան համար։
7 Թեև Խոսրովը մեծ վիշտ էր ապրում իր ազգակիցների ու եղբայրական տոհմի համար, քանի որ նրանք հնազանդվել և ծառայության էին անցել Ստահրի թագավորության բարձրացմանը, սակայն նրանք միաբանվել էին դրա հետ։ Խոսրովը դեսպաններ էր ուղարկել՝ խնդրելով, որ իր տոհմակիցները օգնության հասնեն և նրա թագավորության դեմ կանգնեն։ Նա օգնություն էր հայցել նաև Քուշանի կողմերից, այդ մարզից, իրենց բուն երկրից, քաջ ազգերից ու մարտունակ զորքերից, որպեսզի օգնության հասնեն իրեն։ Բայց պարթևների տոհմերը, ազգապետերը, նախարարներն ու նահապետները չլսեցին նրան, որովհետև համաձայնել և հնազանդվել էին Արտաշիրի իշխանությանը՝ իրենց ազգատոհմի ու եղբայրության իշխանությունից ավելի։
8 Սակայն Խոսրովը հավաքեց իր զորքերի բազմությունը, ինչպես նաև նրանց, ովքեր տարբեր կողմերից եկել էին՝ պատերազմում նրան նիզակիցակից օգնություն լինելու։
9 Երբ Պարսից թագավորը տեսավ այդ մեծաթիվ զորաբանակը, որն ահռելի ուժով եկել ու հասել էր իր դեմ, ինքն էլ դուրս եկավ նրանց ընդառաջ՝ պատերազմի պատրաստվելու։
10 Բայց չկարողացավ դիմադրել նրան և փախավ նրանց առաջից։ Հետապնդելով՝ նրանք ջախջախեցին պարսկական զորքերը և մեծ կորուստներ պատճառեցին դաշտերում ու ճանապարհներին։
11 Հայոց թագավորը մեծ հաղթությամբ, բազում ավարով և ցնծությամբ վերադարձավ Հայաստան՝ Այրարատ գավառ, Վաղարշապատ քաղաք, մեծ ուրախությամբ, բարի համբավով և առատ ավարով։
12 Ապա նա հրամայեց տարբեր կողմեր դեսպաններ ուղարկել և հրովարտակներ գրել՝ յոթ մեհյանների բագիններում կուռքերի պատկերներին երկրպագելու ուխտի համար։
13 Սպիտակ ցլերով, սպիտակ նոխազներով, սպիտակ ձիերով ու ջորիներով, ոսկե և արծաթե զարդերով, ծածանվող ծոպերով, նշանազարդ ու ծիրանագույն մետաքսներով, ոսկե պսակներով ու արծաթե զոհասեղաններով, թանկարժեք քարերով զարդարված անոթներով, ոսկով ու արծաթով, պայծառ հանդերձներով ու գեղեցիկ զարդերով նա պատվում էր իր Արշակունի ազգի հայրենական պաշտամունքի վայրերը։
14 Նա նաև հանեց ամբողջ մեծ ավարի հինգերորդ մասը և մեծամեծ պարգևներ շնորհեց քրմերին։
15 Իսկ իր հետ եղած զորքերին պարգևներ տվեց և արձակեց նրանց։
Բ.
Բ. Հաջորդ տարվա գալուն պես նա մեծ զորք էր հավաքում, գումարտակներ կազմում և նույն զորքը կրկին կոչում ծառայության։ Ասորեստանի կողմերում նա ավելի մեծ արշավանքներ էր տարածում, մանավանդ որ տաճիկների զորքերն էլ էին օգնության եկել։ Ամբողջ երկիրը կողոպտելուց հետո նրանք հաղթանակով վերադառնում էին իրենց վայրերը։
2 Եվ տասնմեկ տարի շարունակ այսպես հաճախակի կողոպտում ու ավերում էին Պարսից թագավորությանն ու իշխանությանը ենթակա սահմանային ամբողջ երկիրը։
3 Երբ Պարսից թագավորը տեսավ իր դեմ եկած այդ բոլոր աղետները, ընկճվեց, տառապեց, խուճապի ու տարակուսանքի մեջ ընկավ։ Նա իր մոտ կանչեց իր տերության բոլոր թագավորներին, կուսակալներին, նախարարներին, զորավարներին, պետերին ու իշխաններին։ Նրանք խորհրդակցեցին, իսկ նա բոլորին խնդրում էր հնար գտնել ու միջոց որոնել։ Նա ամեն տեսակ պարգևներ էր խոստանում։ Գուցե մեկը գտնվի, որ կարողանա վրեժ լուծել,— ասում էր նա։— Իմ տերության երկրորդ գահը կտամ նրան, եթե միայն մեծ եռանդով ձեռնամուխ լինի և վրեժ լուծի։ Թող նա ինձնից բարձր լինի միայն գահի պատվի մեջ՝ լինի ամենաստորիններից կամ ամենապատվավորներից։ Ամեն տեսակ պատիվներ, պարգևներ ու վարձատրություններ եմ խոստանում։
4 Այդ խորհրդի մեջ մի մարդ կար՝ պարթևների տերության գլխավոր նահապետներից մեկը, որի անունը Անակ էր։ Նա կանգնեց, առաջ եկավ և խոստացավ իր ազգակցի դեմ վրեժ լուծել՝ կարծես թշնամու դեմ։
5 Նա սկսեց խոսել թագավորի հետ և ասաց. Եթե միայն այդ վրեժի գործը վստահես ինձ, ես ձեզ կվերադարձնեմ պարթևական տոհմի իշխանությունը՝ ձեր սեփական Պահլավը, քեզ թագ կդնեմ, փառավոր կդարձնեմ, քո թագավորության մեջ նշանավոր ու փառավոր կդարձնեմ և քեզ երկրորդը կհամարեմ ինձնից հետո։
6 Պարթևը պատասխանեց. Դու կպահպանես իմ ազգի մնացորդներին, բայց ես և իմ հարազատ եղբայրն այսօր հրաժարվում ենք քեզնից։
7 Այդ ժամանակ պարթևը պատրաստվեց և իր եղբոր հետ, իրենց կանանց, որդիների ու ամբողջ ընտանիքի հետ ճանապարհ ընկավ։ Ճանապարհին գաղտնի հետևելով անցուդարձին՝ նա գնաց դեպի Հայաստան՝ իբրև թե ապստամբած լինելով Պարսից թագավորի դեմ։
8 Նա հանդիպեց Խոսրով թագավորին Ուտի գավառում՝ Խաղխաղ քաղաքում, հայոց թագավորության ձմեռանոցում։
9 Երբ հայոց թագավորը տեսավ նրան, ուրախությամբ դուրս եկավ ընդառաջ և մեծ խնդությամբ ընդունեց։ Պարթևը կեղծավորությամբ ու նենգությամբ սկսեց խոսել նրա հետ և ցույց տալ, թե իր գալը հավատարիմ է։
10 Այդ պատճառով եմ եկել քեզ մոտ,— ասաց նա,— որպեսզի միասին վրեժ լուծենք մեր ընդհանուր թշնամուց։
11 Երբ թագավորը տեսավ, որ այդ մարդը եկել է իր մոտ ամբողջ ընտանիքով, մտերմացավ և հավատաց նրան։ Այնժամ թագավորական օրենքի համաձայն պատիվ տվեց նրան, նստեցրեց թագավորության երկրորդ գահին, և նրանք ուրախությամբ անցկացրին ձմռան ցուրտ ու սառնաշունչ օրերը։
12 Երբ եկան գարնան տաք հարավային քամիների և ճանապարհները բացվելու օրերը, թագավորը հեռացավ այդ կողմերից։ Նրանք իջան Այրարատ գավառ՝ Վաղարշապատ քաղաք։ Երբ հանգիստ ու ուրախ էին ապրում, թագավորը մտքում որոշեց զորք կազմել և կրկին արշավել Պարսից կողմերը։
13 Երբ պարթևը լսեց այդ, հիշեց Պարսից թագավորի հետ կնքած երդումն ու ուխտը։
14 Նա հիշեց նաև խոստացված պարգևները և ցանկացավ վերադառնալ իր հայրենի երկիրը, որ կոչվում էր Պահլավ։ Չար խորհուրդ մտցրեց իր սիրտը։ Նա և իր հարազատ եղբայրը թագավորին առանձին տարան՝ իբրև թե նրա հետ զրուցելու կամ որևէ բան խորհրդակցելու համար։ Նրանք թաքցրած սրեր ունեին և հանկարծակի, անսպասելի պահին զենք բարձրացնելով՝ թագավորին գետին տապալեցին։
15 Այդտեղից մարդիկ տեղեկացան կատարվածի մասին, և բազմության մեջ սարսափելի լուր ու աղաղակ տարածվեց։ Մինչ այս ու այն կողմ էին նայում, նրանք հեծան իրենց ձիերը և փախան։
16 Երբ հայոց զորքի նախարարներն իմացան այդ մասին, խմբերով բաժանվեցին և հետապնդեցին նրանց։ Ոմանք շտապեցին ցամաքային ճանապարհով՝ հասնելու Արտաշատ քաղաքի դարպասների մոտ գտնվող կամրջի ծայրին։
17 Երասխ գետը վարարել էր, սառույցը հալվել էր, ջրերը կուտակվել էին, և ձնհալի պատճառով գետը պղտոր ու հորդառատ էր։
18 Ոմանք անցել էին Վաղարշապատի կամրջով, որին նաև Մեծամորի կամուրջ էին ասում, և շտապում էին առաջ՝ հասնելու Արտաշատի կամրջի ծայրին։
19 Ճանապարհի նեղ կիրճերում նրանք փակեցին նրանց ճանապարհը և Տափերական կամրջից գետն ի վար քշեցին նրանց։
20 Իսկ իրենք վերադարձան՝ ողբով, աղաղակով ու լացով, և ամբողջ երկիրը հավաքվելով՝ սգաց թագավորին։
21 Մինչ նրա կրծքում դեռ կյանքի շունչ կար և մահվան վերջին պահը չէր հասել, նա հրաման տվեց ոչնչացնել ամբողջ տոհմը։
22 Այնժամ սկսեցին կոտորել նրանց՝ չխնայելով անգամ այն մանուկներին, որոնք դեռ չէին տարբերում աջն ու ձախը։ Սրով հարվածեցին նաև կանանց տոհմին։
23 Սակայն պարթևի որդիներից երկու փոքրիկ մանուկների փրկեց մի մարդ՝ նրանց հանձնելով մի դայակի։ Մեկին տարան Պարսից կողմերը, իսկ մյուսին՝ Հունաստանի կողմերը։
Գ.
Գ. Երբ Պարսից թագավորը լսեց այս ամենը, ուրախացավ, մեծ տոն ու ցնծություն կազմակերպեց և բազմաթիվ ուխտեր կատարեց կրակի տաճարներում։
2 Նա զորք հավաքեց, արշավեց և Հայաստանի կողմերում տարածեց ասպատակությունը։ Բոլորին՝ խոսող ու անխոս, ծեր ու մանուկ, երիտասարդ ու երեխա, առանց խտրության գերության էր տանում։
3 Սակայն մեկը փրկեց հայոց Խոսրով թագավորի որդիներից մեկին՝ մի փոքրիկ մանկան, որի անունը Տրդատ էր։ Դայակները նրան վերցրին ու փախցրին դեպի կայսեր արքունիքը՝ Հունաստանի կողմերը։
4 Դրանից հետո Պարսից թագավորը եկավ և Հայաստանի երկիրը կոչեց իր անունով։ Հույների զորքերին փախուստի մատնեց և հետապնդեց մինչև հունական սահմանները։
5 Նա փոսեր փորեց և սահմաններ հաստատեց։ Այդ վայրի անունը դրեց Փոսերի դռներ՝ այն տեղում, որ Սոյզն էր կոչվում։
6 Նա նաև երկրի մյուս մարդկանց տեղահան արեց և երկիրը ենթարկեց իրեն։
7 Տրդատը գնաց, մեծացավ ու կրթվեց մի կոմսի մոտ, որի անունը Լիկիանես էր։
8 Իսկ պարթևի որդին, որը գաղթել էր Հունաստանի կողմերը, մեծանում ու կրթվում էր Կապադովկիայի Կեսարիա քաղաքում։ Մի դայակ նրան մեծացրեց Քրիստոսի երկյուղով, և նա սովորեց քրիստոնեական ուսմունքը, ծանոթացավ Աստծու գրքերին ու մոտեցավ Տիրոջ երկյուղին։ Նրա անունը Գրիգորիոս էր։
9 Երբ դայակներից տեղեկացավ իր հայրենի տան հետ կատարվածի մասին, նա հեռացավ և գնաց Տրդատի մոտ՝ ծառայելու նրան։
10 Նա թաքցնում էր իր ինքնությունը և ոչինչ չէր հայտնում՝ ով էր, որտեղից էր կամ ինչպես էր եկել։ Նա իրեն ծառայության էր տվել և հնազանդությամբ ծառայում էր նրան։
11 Այդ ժամանակներում հույների իշխանը հալածում էր Աստծու եկեղեցին։
12 Երբ Տրդատը հասկացավ, որ Գրիգորը կապված է Քրիստոսի պաշտամունքին, սկսեց նրան պատժել և զանազան նեղություններ պատճառել։ Բազմիցս բանտարկում ու կապանքների մեջ էր պահում և տանջանքներով ճնշում նրան, որպեսզի նա հրաժարվի Քրիստոսին երկրպագելուց և հնազանդվի սնոտի աստվածների ու պիղծ պաշտամունքի սովորույթներին։
Դ.
Դ. Այդ ժամանակներում Գթաց իշխանը զորք հավաքեց և բազմաթիվ գնդերով եկավ՝ հունաց իշխանի դեմ պատերազմելու։
2 Նա այսպիսի պատգամ ուղարկեց. Ինչո՞ւ ենք անընդհատ խառնվում պատերազմի մեջ և սպառում մեր զորքերը՝ վտանգ ու տագնապ բերելով ամբողջ երկրին։ Ահա ես իմ զորքերից մի մարտիկ եմ ընտրում քեզ համար, իսկ դու՝ քո հույներից։ Գանք և հանդիպենք մարտի վայրում։ Եթե ես հաղթեմ քեզ, հույները կհնազանդվեն ինձ ու կծառայեն։ Իսկ եթե դու հաղթես ինձ, մեր կյանքն ու երկիրը քեզ կհնազանդվեն։ Այդպես երկու կողմերի երկրներում խաղաղություն կհաստատվի՝ առանց արյունահեղության ու կոտորածի։
3 Երբ հունաց թագավորը լսեց այդ ամենը, վախեցավ։ Նա սովոր չէր զորքերը կարգով ու գնդերով մարտի հանել և չէր համարձակվում ընդունել առաջարկված մենամարտը։ Նա մարմնով տկար էր, սարսափեց ու շփոթվեց, որովհետև չգիտեր՝ ինչ պատասխան տալ այդ խոսքերին։
4 Այն ժամանակ թագավորը հրաման տվեց հրովարտակներ ու դեսպաններ ուղարկել իր տերության իշխաններին ու զորքերին, որպեսզի որտեղ էլ լինեն՝ շտապ հասնեն իր մոտ։
5 Իշխանները, զորքերն ու նախարարները շտապ հասան նրա մոտ։
6 Լիկիանեսն էլ վերցրեց իր ձեռքի տակ եղած հիմնական զորագունդը և շտապեց պատերազմի վայրը՝ թագավորի մոտ հասնելու համար, իսկ Տրդատն էլ նրա հետ էր։
7 Մինչ զորագնդերը գալիս էին, նրանց պատահեց մտնել մի նեղ տեղ՝ այգիների առվակների միջով և պահեստների միջև եղած ճանապարհով, քաղաքի դարպասների մոտ։ Քաղաքի դարպասները փակ էին, որովհետև արդեն գիշերվա սովորական ժամն էր։
8 Երբ մինչև կեսգիշեր զորքի բազմաթիվ ձիերի համար կեր չգտան, նրանք նայեցին քաղաքի պարիսպներից ներս և տեսան, որ այնտեղ մեծ պաշարներ էին կուտակված։ Բայց ոչ ոք չէր կարողանում ձեռքը հասցնել դրանց՝ պարսպի բարձրության պատճառով։
9 Այնժամ Տրդատը բարձրացավ, իջավ և պաշարների կապոցները նետեց զորքի մեջ՝ այնքան, մինչև նրանց կարիքը լրացավ։
10 Նա նաև պահեստապետներից ու շատ ուրիշներից մի քանիսին իջեցրեց պարսպի մյուս կողմից՝ զորքի մոտ, ապա ինքը կրկին բարձրացավ ու իջավ։
11 Լիկիանեսը զարմացավ՝ տեսնելով նրա այդ ուժն ու վճռականությունը։
12 Երբ լուսացավ, և առավոտը բացվեց, քաղաքի դարպասները բացվեցին, և ամբողջ զորքը ներս մտավ։ Լիկիանեսը հանդիպեց թագավորին, ինչպես նաև բոլոր մեծամեծներին, սպարապետներին, զորագլուխներին ու իշխաններին։
13 Ապա թագավորը պատմեց իշխաններին Գթաց թագավորի ուղարկած ամբողջ պատգամը։
14 Այնժամ Լիկիանեսը սկսեց խոսել թագավորի հետ և ասաց. Թող իմ տիրոջ սիրտը չվախենա, որովհետև այստեղ՝ քո արքունիքում, մի մարդ կա, որի միջոցով այս գործը կլուծվի։ Նրա անունը Տրդատ է, և նա հայոց երկրի թագավորական տոհմից է։
15 Նա կանգնեց և պատմեց նրա երեկվա քաջագործությունների մասին։
16 Այնժամ հրաման տվեց, և Տրդատին բերեցին թագավորի առաջ։ Նա հերթով պատմեց նրան ամեն ինչ։
17 Այնժամ որոշեցին մարտի ժամը, որպեսզի հաջորդ օրը պատերազմով հանդիպեն միմյանց։
18
Իսկ հաջորդ օրը՝ լուսաբացին, հրամայեց ծիրանի զգեստ բերել։ Տրդատին զարդարեցին կայսերական հանդերձանքով և նրա վրա դրեցին թագավորության նշանը։ Ոչ ոք չգիտեր նրա մասին, և բոլորին հրաման տրվեց կարծել, թե նա հենց կայսրն է։
19 Նա վերցրեց զորքի մեծաթիվ գունդը և փողի տագնապալի ձայնի ներքո առաջ շարժվեց՝ մինչև թշնամիներին հանդիպելը։
20 Երբ կայսեր կերպարանքով Տրդատն ու թագավորը հանդիպեցին, իրենց ձիերով մոտեցան միմյանց։ Այնտեղ Տրդատը հաղթեց թագավորին, նրան գերի վերցրեց և բերելով կանգնեցրեց կայսեր առաջ։
21 Այնժամ թագավորը մեծապես պատվեց Տրդատին և նրան մեծամեծ պարգևներ տվեց։ Նրա գլխին թագ դրեց, ծիրանիով զարդարեց ու մեծարեց նրան։ Կայսերական շքեղությամբ պատվեց նրան, նրա ձեռքի տակ բազմաթիվ զորքեր դրեց՝ օգնության համար, և ուղարկեց իր հայրենի երկիրը՝ Հայաստան։
22 Մարտում տարած հաղթանակից ու քաջագործություններից հետո Տրդատը՝ հայոց մեծ թագավորը, վերադարձավ Հունաստանի կողմերից։
23 Թագավորը շարժվեց դեպի Հայաստան և այնտեղ գտավ պարսկական մեծաթիվ զորքեր, որոնք երկիրը ենթարկել էին իրենց և ծառայության մեջ պահում էին։ Նա շատերին հաղթեց, շատերին փախուստի մատնեց դեպի Պարսից կողմերը, իր իշխանությանը ենթարկեց հայրենի թագավորությունը և ամրապնդեց իր սահմանները։
Ե.
Ե. Հայոց մեծ թագավոր Տրդատի թագավորության առաջին տարում նրանք գնացին և հասան Եկեղյաց գավառ՝ Երիզա գյուղ, Անահտական մեհյան, որպեսզի այնտեղ զոհեր մատուցեն։ Երբ ավարտեցին այդ անարժան գործը, իջան և բանակ դրեցին Գայլ կոչվող գետի ափին։
2 Երբ նա մտավ վրանը և նստեց ընթրիքի, իսկ հետո սկսեցին գինի խմել, թագավորը հրամայեց Գրիգորին՝ ծաղկեպսակներ ու ծառերի խիտ ճյուղեր ընծա տանել Անահտական բագինի պատկերին։
3 Բայց նա չհամաձայնեց աստվածներին պաշտամունք մատուցող պաշտոնյա լինել։
4 Այնժամ թագավորը սկսեց խոսել Գրիգորի հետ և ասաց. Դու օտարական ու այս երկրից չես, բայց եկել ու միացել ես մեզ։ Ինչպե՞ս ես համարձակվում պաշտել այն Աստծուն, որին ես չեմ պաշտում։
5 Եվ հրամայեց նրան այդ օրը պահել։
6 Հաջորդ օրը հրաման տվեց, և Գրիգորիոսին բերեցին թագավորի առաջ։
7 Թագավորը սկսեց խոսել Գրիգորի հետ և ասաց. Արդեն այսքան տարի է, ինչ ճանաչում եմ քեզ։ Դու քո ամբողջ ուժով հավատարմորեն ծառայել ես ինձ, և ես գոհ էի քո աշխատանքից ու մտադիր էի քեզ պահել։ Ինչո՞ւ չես կատարում իմ կամքը։
8 Գրիգորիոսը պատասխանեց. Աստծուց հրամայված է, որ ծառաները հնազանդ լինեն մարմնավոր տերերին, ինչպես օրենքն է պահանջում։ Դու ինքդ էլ վկայեցիր, որ ես ամբողջ ուժով ծառայել եմ քեզ։
9 Բայց Աստծու պատիվն ու պաշտամունքը ոչ ոքի տալ չի կարելի, որովհետև Նա է միայն երկնքի ու հրեշտակների Արարիչը, որոնք փառավորում են Նրա մեծությունը, ինչպես նաև երկրի ու մարդկանց Արարիչը։ Նրանք ստեղծված են Նրանից, ուստի պարտավոր են պաշտել Նրան և կատարել Նրա կամքը, ինչպես նաև այն ամենը, ինչ կա ծովում ու ցամաքում։
10 Թագավորն ասաց. Իմացիր, որ անօգուտ դարձրիր ինձ մատուցած քո ծառայությունը, որի վկան ես եմ։
11 Ուստի կյանքի փոխարեն, որ պետք է քեզ տայի, քեզ նեղություններ կավելացնեմ, պատվի փոխարեն՝ անարգանք, բարձրացնելու ու առաջ տանելու փոխարեն՝ բանտ ու կապանքներ, իսկ եթե չհամաձայնես աստվածներին պաշտամունք մատուցել, մահ, որը կտրում է մարդկանց կյանքի հույսը։ Հատկապես պետք է պաշտես այս մեծ տիկնոջը՝ Անահիտին, որը մեր ազգի փառքն ու պահպանիչն է, որին բոլոր թագավորներն են պատվում, մանավանդ հունաց թագավորը։ Նա ամենայն խոհեմության մայրն է, մարդկային բնության բարերարը և մեծ Արամազդի դուստրը։
12 Գրիգորիոսն ասաց. Ես քեզ հավատարմորեն ծառայել եմ և երբեք անօգուտ չեմ համարի իմ աշխատանքը, որովհետև Աստծուց գրված է, որ ծառաները պետք է ծառայեն մարմնավոր տերերին։ Բարիքների հատուցողը Նա է։ Քեզանից ոչինչ չէի ակնկալում, որ դու հատուցես ինձ, այլ Արարչից, որին են պատկանում Իր բոլոր ստեղծվածքները՝ տեսանելի և անտեսանելի։
13 Իսկ այն մասին, որ ասում ես՝ կյանքի փոխարեն ինձ նեղություններ ես ավելացնում, ինձ այս կյանքից հանելով՝ ահա Քրիստոսի պատրաստած ուրախությունն ես ավելացնում ինձ։ Նրա թագավորությունը հավիտենական է, չի անցնում, և Նրա բարիքները չեն պակասում։
14 Իսկ պատվի փոխարեն, ինչպես ասում ես, անարգանք ես տալիս ինձ, բայց դրանով ինձ շնորհում ես հրեշտակների պատիվը, որոնք ցնծությամբ փառավորում են իրենց Արարչին։
15 Իսկ երբ ասում ես, որ բարձրացնելու ու առաջ տանելու փոխարեն ինձ բանտ ու կապանքների մեջ ես դնում, դա ինձ համար երանելի է, որովհետև կընդունեմ իմ Տիրոջ կապանքների օրինակը և Նրա հետ կուրախանամ ու կցնծամ Նրա գալստյան օրը։
16 Եվ ինձ հեռացնելով քո բազմոցներից՝ ահա ինձ տեղ ես տալիս հավատքի հոր՝ Աբրահամի մոտ և բոլոր արդարների հետ, որոնք ուրախանալու են Աստծու արքայությունում։
17 Իսկ երբ մահվամբ ես սպառնում ինձ, ահա ինձ միացնում ես Քրիստոսի զորքին, որտեղ են բոլոր կանչվածները՝ հայրերը, արդարները, մարգարեները, առաքյալները, մարտիրոսներն ու բոլոր ընտրյալները։
18 Իսկ երբ ասում ես, թե մահվամբ կտրում ես իմ կյանքի հույսը, իրականում քո հույսն է կտրված, մինչդեռ Աստծուն պաշտողների և սիրողների հույսն ամրացել է։
19 Իսկ նրանք, ովքեր քեզ նման պաշտում են համր ու անշունչ կուռքերը՝ մարդկանց ձեռքի գործերը, իսկապես զրկված են ճշմարիտ կենդանի Աստծու հույսից։
20 Իսկ այն մեծ տիկին Անահիտը, որին դու այդպես ես կոչում, արդյոք երբևէ մարդ եղե՞լ է։
21 Որովհետև կռապաշտական կախարդությամբ և դևերի զանազան պատրանքներով այն ժամանակվա մարդկանց համոզել են մեհյաններ կառուցել, պատկերներ կանգնեցնել և դրանց առաջ երկրպագել։
22 Դրանք իրականում գոյություն չունեն և չեն կարող որևէ մեկին ո՛չ չարիք, ո՛չ բարիք անել։ Չեն կարող պատվել իրենց պաշտողներին կամ անարգել իրենց հակառակորդներին։ Դուք մոլորության մեջ ընկած՝ ձեր մտքի խաբկանքով եք պաշտում դրանք։
23 Աստծու փոխարեն, որից բարիքներ եք վայելում, պաշտում եք փայտե, քարե, ոսկե և արծաթե իրերը, որոնք Աստված ստեղծել է մարդկանց ծառայության, կարիքների ու փառքի համար։
24 Իսկ ես ամբողջ հնազանդությամբ, հավատարմությամբ ու երկյուղով պաշտելու եմ Աստծուն՝ Արարչին, Որդուն՝ հաստատողին, և Հոգուն՝ արարածներին կազմավորողին։ Նա ստեղծել է ամեն ինչ, կարող է վերացնել և Իր ողորմությամբ դարձյալ նորոգել։
25 Մեր կյանքը հուսահատության մեջ չէ, որովհետև պաշտում ենք Կենդանի Աստծուն, որը կարող է մեզ կյանք տալ, երբ կամենա։ Թեև մեռնենք, կենդանի ենք։
26 Որովհետև ինչպես Աստծու Որդին մեռավ և կենդանացավ, Իր հարությամբ մեզ կենդանության օրինակ ցույց տվեց։ Մենք էլ, եթե Նրա համար մեռնենք, կենդանի կլինենք, երբ Արարչի թագավորությունը հայտնվի Իր արարածներին և Նա անաչառ դատաստանով բոլորից պահանջի պատասխան իրենց ամբարշտության համար։
27 Թագավորն ասաց. Քո ասածը, թե ինձնից ոչինչ չէիր ակնկալում և չէիր էլ ակնկալելու, ես հասկանում եմ. դու մահ ես ուզում և գերեզմանում հատուցում գտնել, որտեղ են նաև առաջներում մահացածները։ Շուտով քեզ կուղարկեմ այնտեղ, ուր ուզում ես գնալ։
28 Իսկ ո՞վ է այդ Քրիստոսը։ Ցո՛ւյց տուր ինձ, որ ճանաչեմ։ Ո՞վ է քո աշխատանքի հատուցողը, որին Արարիչ ես կոչում։ Մի՞թե նա գերեզմանների պահապանն է, որին ուզում ես հասնել, կամ քո բանտի ու կապանքների ազատիչը։
29 Իսկ որտե՞ղ են այն անպակաս ուրախությունները, որոնց մասին խոսում ես, և ի՞նչ է այդ գալուստը, չգիտեմ։ Կամ ովքե՞ր են այն հրեշտակները, որոնց մասին ասում ես, ի՞նչ է ձեր հույսը և մեր հուսահատությունը։ Արի՛, մեղմորեն պատմիր ինձ այս ամենը։
30 Բայց չեմ թողնի, որ անպատիժ մնան աստվածներին հասցրած քո անարգանքները։ Դու նրանց մարդ ես անվանել և մահկանացու բնություն ես վերագրել, անտանելի անարգանքներ ես հասցրել աստվածներին և նույնիսկ մեզ՝ թագավորներիս, ասելով, թե խելագար են նրանց պաշտող թագավորները։
31 Գրիգորիոսն ասաց. Քրիստոսը Աստծու Որդին է, որի միջոցով Նա ստեղծեց ու կազմավորեց աշխարհը։ Նա ողջերի և մեռածների դատավորն է, Տերն ու հատուցողը, որ բարերարներին բարիք է հատուցում, իսկ չարագործներին՝ չարիք։
32 Նա, ինչպես ինքդ ասացիր, իսկապես գերեզմանների տերն ու պահապանն է, որովհետև Իր կամքով մեռավ և մտավ այն գերեզմանը, որը պահում է բոլոր մարդկանց ոսկորները։ Իր հարությամբ Նա ցույց տվեց և հայտնեց մեռելների հարությունը։ Նա Ինքն է հարությունն ու կյանքը, բոլոր մարմինների հարուցիչն ու նորոգիչը և պահպանում է մարդկանց կենդանի շունչը։
33 Նա Ինքն է կյանքը, որպեսզի նորոգի մարդկանց շունչը՝ նույն մարմինը հագնելով։ Ապա յուրաքանչյուրին ըստ իր գործերի համապատասխան հատուցում կտա։ Նա կազատի կռապաշտության կապանքների տնից կապվածներին, որոնք մեղքերի մեջ են, և կկտրի անօրենության շղթաները, որոնց մեջ դու էլ ես։
34 Իսկ այնպիսի կապանքների մեջ, որոնցով դու սպառնում ես, Նա սովոր է հայտնել Իր ողորմության շնորհները և փրկել Իրեն հուսացողներին։
35 Անպակաս ուրախություններն այն են, երբ Նա Իր աստվածությամբ անմահացնում է Իր սիրելիներին, կանչվածներին, հրավիրվածներին և պատվիրանապահներին, իսկ մեղավորներին անմահացնում է հավիտենական տանջանքների մեջ։
36 Իսկ այդ գալուստն այն է, երբ Նա կգա այս ամենը կատարելու։
37 Իսկ այն հրեշտակները Նրա մեծության ու աստվածության սպասավորներն են՝ հավիտենական թագավորության մեջ։
38 Մեր հույսը սպասում է այդ ամենին, իսկ ձեր հուսահատությունն այն է, որ չեք ճանաչում ձեր Արարչին, որը ձեզանից պատասխան է պահանջելու, որովհետև չեք փնտրում ձեր Տեր Արարչին և չեք ճանաչում Նրան։
39 Դուք իսկապես ձիերի կամ ջորիների նման եք, որովհետև նրանց մեջ իմաստություն չկա։ Դուք նույնիսկ եզից ու էշից պակաս խոհեմ գտնվեցիք, քանի որ չճանաչեցիք ձեր Ստեղծողին։ Իր ժամանակին Նա սանձերով ու սանձափոկերով կսեղմի ձեր ծնոտները, և դուք չեք կարողանա մոտենալ Նրան։
40 Իսկ երբ ասում ես, թե ես անարգանք եմ հասցրել աստվածներին, ի՞նչ անարգանք կարող է դա լինել նրանց համար, որոնք նույնիսկ չեն զգում, երբ որևէ մեկը պատվում է նրանց։ Նրանք ստեղծված են մարդկանց ձեռքով և հորինվել են խելագար մտքերի ու երազային պատկերացումների մեջ։
41 Որովհետև առաջին մարդիկ հրապուրվեցին այդ կուռքերը ձեռքով պատրաստելու, և հենց այդտեղ էլ մոլորվեցին՝ կուրանալով Արարչի լույսից։
42 Իսկ նրանց պաշտողները իրավամբ անասունների են նման, որովհետև բերան ունեն, բայց չեն խոսում, աչքեր ունեն, բայց չեն տեսնում, ականջներ ունեն, բայց չեն լսում, քիթ ունեն, բայց չեն հոտոտում, ձեռքեր ունեն, բայց չեն շոշափում, ոտքեր ունեն, բայց չեն քայլում, և նրանց բերանում շունչ չկա։
43 Թող նրանց նման լինեն դրանք պատրաստողները և բոլոր նրանք, ովքեր հույս են դնում դրանց վրա։
Զ.
Զ. Թագավորը սկսեց խոսել և ասաց. Քանի՞ անգամ եմ քեզ խրատ ու պատվեր տվել, որ իմ առաջ չկրկնես քո հորինած առասպելական խոսքերը, որոնք սովորել ու մտապահել ես և որոնց մասին քեզ վայել չէ խոսել։ Ես խնայել եմ քեզ՝ որպես ինձ ծառայած մարդու, որպեսզի ուղղության գաս և աստվածներին պաշտես։
2 Դու նրանց պատիվը վերցնելով՝ Արարիչ ես կոչում, իսկ նրան, ով իսկապես Արարիչ է, անարգում ես։ Անարգում ես նաև մեծ Անահիտին, որով ապրում ու կյանք է պահպանում հայոց երկիրը, և մեծ ու քաջ Արամազդին՝ երկնքի ու երկրի Արարչին։ Մյուս աստվածներին էլ անշունչ ու համր ես անվանել, իսկ մեզ էլ վիրավորել ես՝ ձիեր ու ջորիներ անվանելով։
3 Քանի որ այդքան անարգանք ես հասցրել և համարձակվել ես մեզ անասուններ անվանել, ես քեզ տանջանքների կմատնեմ և ծանր պատիժ կդնեմ քեզ վրա, որպեսզի իմանաս, թե քո դատարկ խոսքերի դիմաց ինչ հատուցում ես ստանալու։
4 Նա ասաց, որ իր համար մեծ բան էր քեզ հետ խոսելը և քեզ պատվելը, մինչդեռ դու իրեն ընկերոջ պես պատասխանեցիր։
5 Նա հրամայեց նրան կապել և ծանր պատժի ենթարկել՝ յոթ օր պահելով այդ վիճակում։
6 Նա այդպես կապված մնաց յոթ օր։
7 Յոթ օր անց թագավորը հրաման տվեց, և նրան ազատեցին ծանր կապանքներից ու կանգնեցրին նրա առաջ։
8 Թագավորը սկսեց հարցնել նրան. Ինչպե՞ս կարողացար դիմանալ, տոկալ ու մնալ մինչև այսօր։
9 Մի՞թե չափդ անցար և էշի ու ջորու պես համառորեն տարար քեզ վրա դրված բեռը։
10 Քանի որ համարձակվեցիր աստվածներին անշարժ կոչել, դրա համար էլ քեզ այսպիսի պատիժ բաժին հասավ։
11 Իսկ հիմա, եթե չհամաձայնես աստվածներին պաշտամունք մատուցել և շարունակես նրանց անարգել, քեզ ավելի ծանր փորձություններ են սպասում։
12 Գրիգորիոսն ասաց. Այն աստվածները, որոնց դու այդպես ես կոչում, իսկապես ձեռակերտ կուռքեր են, որովհետև մարդիկ են դրանք պատրաստել և վարպետների ձեռքով պատկերներ դարձրել։ Ոմանք փայտից են, ոմանք՝ քարից, ոմանք՝ պղնձից, արծաթից կամ ոսկուց։ Դրանք երբեք չեն խոսել, ոչինչ չեն հասկացել և ոչինչ չեն մտածել ո՛չ քո, ո՛չ իմ մասին։
13 Դու ինքդ էլ վկայում ես, որ դրանք երբեք քեզ չեն ասել, թե ինչու ես ինձ տանջում։ Մի՞թե անշունչ քարերը երբևէ հասկացել են մարդկանց ցավը։
14 Իսկ այն պատճառով, որ ինձ աղով ես պատժում և կապանքներով տանջում, ես հույսս դնում եմ իմ Տիրոջ վրա, որինն են երկինքն ու երկիրը, ինչպես նաև Որդին, որ Հոր հետ գործակից է, և Հոգին, որ բարեխոսում է։ Թող նրանք իմ անհամությունը համեմեն ճշմարտության անանց աղով։
15 Նա ինձ կտա խոնարհության ամենահեշտ լուծը և իր պարգևների թեթևությունը, որոնք հավիտյան չեն անցնում։ Իր մարդասիրությամբ Նա բարձրացնում է խոնարհներին դեպի անսպառ ու անվերջ հատուցումը՝ անսահման և անժամանակ, այն յոթերորդ օրը, երբ կհանգստացնի Իր բոլոր աշխատավորներին և Իր մեծությամբ կպարգևատրի նրանց։
16 Իսկ քարե կուռքեր պաշտողների մասին մարգարեն ասում է. Նրանք կիջնեն ինչպես քարերը՝ խոր ջրերի մեջ։
17 Իսկ փայտե քանդակներ պաշտողների մասին այսպես է ասում. Կրակ է բորբոքվել դաշտի բոլոր ծառերի վրա, այն կայրի մեղավորներին և չի հանգչի։
18 Իսկ արծաթե ու ոսկե կուռքեր պաշտողների մասին ասում է. Նրանց արծաթն ու ոսկին չեն կարող փրկել նրանց Տիրոջ բարկության օրը։ Նա կարող է ծանր բեռ դնել նրանց և բոլոր անհնազանդ ու մեղավոր մարդկանց վրա, ինչպես դու ես։
Է.
Է. Դրանից հետո նա հրամայեց նրան գլխիվայր կախել մեկ ոտքից և այդպես պահել՝ նրան ծանր տանջանքի ենթարկելով։
2 Թագավորի հրամանով տասը մարդ տանջում էին նրան, և նա այդպես կախված մնաց յոթ օր։
3 Մինչ նա կախված էր, սկսեց այսպես խոսել. Գոհանում եմ Քեզնից, Տե՛ր, որ ինձ՝ անարժանիս, արժանի դարձրիր Քո պարգևին։ Սկզբից սիրեցիր Քո ձեռքով ստեղծվածներին և պարգևեցիր դրախտի վայելչությունը՝ անաշխատ հանգիստը։ Մեզ համար պատրաստեցիր անմահ ու անանց կյանքի ուրախությունը, եթե պահեինք այն պատվիրանը, որ տվեցիր չճաշակել այդ ծառից։ Դու ասացիր, որ չուտենք այն ծառից, որից պատվիրել էիր չուտել, որովհետև կյանքի ծառը չէր կարող կյանք տալ առանց Քո բարերար կամքի ու հրամանի։ Քո Խոսքը, բարերարությունը և կամքը Միածին Որդիդ են, իսկ Քեզնից բխող Սուրբ Հոգիդ լցնում է ամբողջ տիեզերքը և Քեզ ու Միածին Որդուդ հետ է Քո էության մեջ։
4 Տե՛ր, եթե պահեինք Քո պատվիրանը և պահպանեինք այն, որ դրել էիր մեր փորձության ու բարօրության համար, Դու մեզ շնորհած կլինեիր անանց, անաշխատ, անբիծ, անհոգ ու անտրտում կյանք՝ առանց ծերանալու։
5 Իսկ երբ մարդիկ բազմանային, ինչպես Դու պատվիրել էիր, և դրախտում ապրեին՝ անամոթ փառքով զարդարված, ապա Ենովքի նման, ամուսնության սրբությունից ու որդի ունենալուց հետո, նրան հրեշտակների կարգը բարձրացրիր՝ անմահ ուրախության մեջ։ Եթե մենք պահեինք Քո պատվիրանը, Ենովքը մեզ օրինակ կլիներ, և մեզ էլ երկրային կյանքից հետո անմահության փոխադրելով՝ հրեշտակների կարգում կդնեիր։ Միաժամանակ մեզ կտայիր Քո արքայությունը, որ նախապես պատրաստել էիր մեր փառքի համար, երբ աշխարհը դեռ չկար։ Աչքը չտեսածն ու ականջը չլսածը, որ մարդու սիրտը չի էլ պատկերացրել, Դու նախապես պատրաստել ես Քեզ սիրողների համար։
6 Իսկ երբ թշնամին տեսավ, որ Քո մարդասիրական կամքով պատվել ես մեզ և փառքի պսակ տվել, նախանձեց այդ պատվին, որ Դու շնորհել էիր։ Դու ասել էիր, թե մարդուն ստեղծել ես Քո պատկերի նմանությամբ և նրան ամեն ինչի տեր կարգել։ Բայց թշնամու՝ բանսարկուի նախանձից աշխարհ մտան մոլորեցնող հրապուրանքները և մարդկանց զրկեցին այն կյանքից ու հանգստից, որ Դու Քո բարերարությամբ շնորհել էիր նրանց։
7 Երբ Քո Աստվածությունը գթաց մեր տկար մարդկությանը, Քո առատ ողորմությամբ չթողեցիր մեզ։ Քո երկայնամտությամբ երկիր ուղարկեցիր սուրբ մարգարեներին ու սիրելիներիդ, որոնք հեթանոս ազգերի խավարի մեջ լույս դարձան։ Անմիտ ու անօրեն մարդիկ ատեցին և հալածեցին նրանց։ Նրանք հայտնեցին Քո լուսավոր խորհուրդները, քարոզեցին Քո կամքն ու աշխարհ գալու Քո Որդու գալուստը, որը պետք է վերացներ մարդկության մեղքերի պատիժը։
8 Նրանք այս քարոզության համար աշխարհում չարչարանքներով մեռան, տանջանքներ ու զանազան փորձություններ կրեցին և դառնությամբ ապրեցին՝ իրենց հալածողներին Քեզ քարոզելու պատճառով։ Բայց հալածողներն ու թշնամիները թուլացան ու ընկան։
9 Դրա համար իմ դեմ ելած այս պատերազմի առաջ սիրտս չի վախենա, և իմ դեմ բարձրացած մարտի ժամանակ Քեզ եմ ապավինում։ Դու ժամանակների ավարտին հայտնեցիր Քո կամքի խորհուրդները, որ նախապես պատմել էիր հին ազգերին Քո սիրելի Որդու միջոցով՝ Քո սուրբ մարգարեների ձեռքով, որոնց ուղարկել էիր, որպեսզի Նա ծնվի սուրբ Կույսից։
10 Ինչպես առաջին կույս Եվայի միջոցով մահը մտավ աշխարհ, այնպես էլ այս Կույսի միջոցով կյանքը պիտի մտնի աշխարհ։
11 Ինչպես Եվայի ծննդի միջոցով աշխարհ մտան Կայենի անեծքը, քրտինքը, աշխատանքը, տագնապն ու տատանումը, այնպես էլ Քո Որդու՝ Կույսից ծնվելով աշխարհ կմտնեն հանգիստը, կյանքն ու օրհնությունները։
12 Դու աշխարհ ուղարկեցիր Քո Միածին Որդուն՝ լույսը լույսից, կյանքը կյանքից։ Նա եկավ Կույսից մեր մարմնի նմանությունը հագնելու, որպեսզի Իր նմանությամբ մեզ կրկին միացնի Աստվածությանը և մեզ Իրեն մոտեցնի։
13 Նա մարմնով ծնվեց Կույսից, մարդացավ ու մարմնացավ մեզ նման, բայց մնում է Իր աստվածության փառքի մեջ և չի փոխվել Իր աստվածությունից։ Նա նույնն է, որ կար, կա և հավիտյան մնում է Հոր ու Սուրբ Հոգու հետ։
14 Նա սիրեց մարդկանց և դրա համար մեզ նման դարձավ, որպեսզի Իր աստվածության շնորհներով մեզ բարձրացնի։ Կատարեց Իր Ծնողի կամքը և Իր համբերությամբ փառավորեց սրբերին՝ կրելով անարգանքն ու մահվան չարչարանքները, ինչպես նաև թաղումը։ Քանի որ մարդիկ սիրում էին պաշտել մարդկանց կերպարանքով փայտե պատկերներ, Նա Ինքն էլ մարդկային պատկեր առավ, որպեսզի Իր աստվածային պատկերի իշխանությանը ենթարկի պատկերներ պատրաստողներին, պատկերներ սիրողներին ու պաշտողներին։
15 Քանի որ մարդիկ սովոր էին երկրպագել անշունչ ու մեռած պատկերներին, Նա Ինքն էլ խաչի վրա մեռած պատկեր դարձավ։ Մեռավ ու անշունչ եղավ, որպեսզի նրանց Իր պատկերին հնազանդեցնի։ Խաչը կարթի պես ցույց տվեց և Իր մարմինը տիեզերքի կերակուր դարձրեց, որպեսզի դրանով մարդկանց որսա Իր աստվածության հավիտենական արքայական սեղանի համար։
16 Փորագրված փայտե կուռքերի փոխարեն Նա Իր խաչը կանգնեցրեց տիեզերքի մեջտեղում, որպեսզի նրանք, ովքեր սովոր էին փայտին երկրպագել, սովորությամբ ու հարազատությամբ համաձայնեն երկրպագել խաչափայտին և նրա վրա եղած մարդկային պատկերին։
17 Խաչի վրա Նրա մասին այսպես են ասում, ինչպես մարգարեն Տիրոջ անունից կանխասել է. Ես խուլի պես էի, որ չի լսում, և համրի պես, որ բերանը չի բացում։
18 Տե՛ր, Դու մարգարեի միջոցով նախապես ասել էիր, երբ դեռ չէր հասել Քո Որդի Հիսուսի այս համբերությունը կրելու ժամանակը. Քեզ համր կդարձնեմ և լեզուդ կկապեմ քիմքիդ, և դու կլինես այն մարդու նման, որի բերանում հանդիմանության խոսքեր չկան։
19 Քանի որ մարդիկ սիրեցին սնոտի աստվածների անխոս կուռքերը, դրա համար էլ Աստծու Որդին մարմնով մարդու պատկեր առավ՝ մարդկանց պատկերների նմանությամբ։ Նա բարձրացավ խաչի վրա՝ ինչպես բարձր դիտակետ, և արարածներին ցույց տվեց Իր անբարբառ մահը։ Երբ տիեզերքը Նրան տեսավ բարձունքում, ցնծաց, երկրպագեց և հնազանդվեց։
20 Քանի որ մարդիկ սովոր էին ուրախանալ կուռքերի մեհյաններում՝ անխոս կուռքերին զոհեր մատուցելով, Դու ամբողջ տիեզերքը հրավիրեցիր Քո Որդու զոհաբերությանն ու ասացիր, որ Քո ընթրիքը պատրաստ է։ Խաչված Որդուդ միջոցով ուրախությունը բազմացրիր և ամբողջ տիեզերքը հագեցրիր Նրա կենարար մարմնով, որը կերակուր ու կյանք է Քեզ երկրպագողների համար ամբողջ աշխարհում։
21 Իսկ նրանց, ովքեր չկամեցան գալ հոգևոր սեղանի հարսանեկան հրավերին, պատրաստեցիր հավիտենական տանջանքների և անվերջ դատաստանի համար։ Նրանց քաղաքներն էլ պատրաստեցիր այն կրակի մեջ, որ պատրաստված է բարկության համար։
22 Քանի որ մարդիկ կուռքերին զոհաբերված անասունների արյունն էին ուտում ու խմում, դրա համար Նա Իր արյունը թափեց փայտի վրա։ Խաչափայտը փոխարինեց զարդարված փայտերին, Իր մարմինը՝ պղծված մարդկային պատկերներին, իսկ Իր արյունը՝ զոհերի արյունով կատարվող ուրախություններին։ Դրանով էլ մարդկանց մարմինները նորոգվում են ու կենդանանում։
23 Նա Իր արյամբ գնեց մեզ և Իր աստվածությամբ ազատեց մեղքի չար ծառայությունից։ Մենք Քո Որդու արյան գինն ենք՝ փրկված ու ազատված Նրա արյամբ ու մարմնով։ Մենք ինքներս մեզ տեր չենք, որպեսզի գնանք մեր ցանկությամբ կամ որևէ մահկանացու մարդու կամքով, թեկուզ նրանք մարմնավոր տերեր լինեն մեզ համար։
24 Սակայն պետք է պատվել նրանց այնքանով, որքանով Դու ես հրամայել, բայց Քեզ չփոխարինել մահկանացու մարդկանց վախով։ Նրանք կարող են միայն մարմինը չարչարել, իսկ Քո Միածին Որդին՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը, կարող է հոգով ու մարմնով բոլորին մատնել հավիտենական տանջանքների՝ անշեջ կրակի ու անմահ պատժի մեջ։
25 Բայց, Տե՛ր, ինձ տուր ուժ՝ դիմանալու այս ցավալի փորձության տանջանքներին, և ողորմիր ինձ, ինչպես այն ավազակին, որը Քեզ հետ մասնակից եղավ խաչի չարչարանքներին։ Ինձ էլ ցույց տուր Քո մարդասիրական շնորհների գութը, որով ամբողջ երկիրը՝ արդարներն ու մեղավորները, ապրում են Քո ներողամիտ քաղցրության շնորհիվ։ Դու Քո արեգակը ծագեցնում ես չարերի ու բարիների վրա և անձրև ուղարկում արդարների ու մեղավորների վրա՝ զսպելով բարկությունդ և բոլորին ցույց տալով ողորմությունդ։
26 Տե՛ր, ինձ շնորհիր համբերության շնորհը այս դառը տանջանքների մեջ, որոնցով ինձ փորձության են ենթարկում, որպեսզի ես էլ արժանի լինեմ պահելու հավատի լուսավոր ավանդությունը, որ տվել ես ինձ՝ Քեզ ճանաչելու և Քո կամքը կատարելու համար։
27 Թող Քեզ հուսացողները չամաչեն. նրանք իրենց պարծանքը դրել են Քո Միածին Որդու՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի վրա, որ Դու ուղարկեցիր մեզ մոտ։ Դու Նրան մահվան մատնեցիր մեր մեղքերի համար, որպեսզի Նա Իր վրա վերցնի մեր մեղքերը և մեր հանցանքների պատիժը կրի խաչի չարչարանքներով։ Այդպես Նա կատարեց և պարգևների շնորհները տվեց Իր հավատացյալներին։
28 Եվ արդ, բարերար Տե՛ր, Դու ասացիր, որ բոլոր օրերին մեզ հետ ես մինչև աշխարհի վախճանը։ Մի՛ թող մեզ Քո ձեռքից, այլ զորացրու մեզ Քո կամքի մեջ, որպեսզի կարողանանք դիմանալ այս պատերազմին Քո մեծ անվան համար։ Թող Քո աստվածության իշխանության մեջ հայտնի դառնա Քո ծառաների հավատի պարծանքը, և հայտնի լինի, որ թշնամիներից ոչ ոք չի կարող հաղթել Քեզ հուսացողներին, որոնք իրենց իսկ անձերի թշնամիներն են։
29 Բայց, Տե՛ր, Քո մարդասիրության համար մեզ միացրու Քո արդարների թվին։ Դու մեզ չթողեցիր մեր հայրերի մեղքերի, նախնիների կռապաշտության և նախորդների անօրենությունների մեջ։
30 Դու մեզ ճանաչել տվեցիր Քո աստվածային արարչության բնությունը, որպեսզի չկորչենք հեթանոսության ունայնության մեջ։
31 Գթացիր Քո արարածներին, որպեսզի Քո բարկությունը ամբողջությամբ չգա մեզ վրա, Քո ցասումը մեզ չկործանի, և Քո զայրույթը չբորբոքվի Քո արարածների դեմ։
32 Եվ արդ, Տե՛ր, ինձ ուժ տուր պատերազմելու Քո անվան ճշմարտության համար և մեռնելու, ապա փառքով նորոգվելու, երբ կրկին մեզ մոտ ուղարկես հատուցումների արդար կշռողին՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին։ Թող մենք էլ ուրախ դեմքով կանգնենք Նրա առաջ և Քո սիրելիների հետ հաղթության պսակն ստանանք։ Միայն Դու ես հավիտյան հաստատուն ու անփոփոխ, իսկ անցավոր արարածները Քո խոսքով կսպառվեն։ Դու միայն ես հավիտենական, և մարդկանց իրենց ժամանակին հավաքում ես շտեմարանում՝ ինչպես ցորենը, ապա դարձյալ նորոգում ես նրանց։
33 Դու երկրից դուրս ես բերում մարդկանց ոսկորները, կանաչեցնում և նոր փետուրներով զարդարում Քո սիրելիներին՝ ինչպես արծիվներին։
34 Տե՛ր, որ ստեղծում ես ցերեկն ու խավարը և լույսը, Քոնն են ցերեկն ու գիշերը։ Դու կարգեցիր լուսատուները՝ երկրի վրա Քո արարածներին առաջնորդելու համար։ Ստեղծեցիր երկու մեծ լուսատուները՝ տարիների, ամիսների ու ժամանակների ընթացքը կարգավորելու և աշխարհի օրերը չափելու համար։ Մեկը ցերեկվա իշխանն է, որ Քո Միածին Որդու օրինակն է՝ անշեջ, անպակաս, աննվազ ու անխափան լույսը, որը պիտի հայտնվի Իր արդարներին հանդերձյալ աշխարհում։ Այնտեղ չեն լինելու օր ու գիշեր, շաբաթներ, ամիսներ, տարիներ, ժամեր կամ ժամանակներ, այլ միայն Տերը և միայն Նրա անունը։
35 Դու ուրախության բարիքներով հատուցում ես Քեզ երկրպագողներին, որոնց բարիքները չեն փոխվում, և նրանց տրված պարգևները չեն վերանում։
36 Գիշերվա ընթացքը, որ Քո կամքով օրինակ է Քո Միածնի համար, իր մեջ կրում է հարության նորոգությունը և երկրավորներին ցույց է տալիս բոլոր մեռյալների հարության հույսը։
37 Այն արևմուտքից արևելք է գնում՝ կարծես մանկանում, հետո Քո կամքով ծերանում ու կրկին հասնում արևմուտք։ Մարում ու թաղվում է՝ որպես մեռելների թաղման և հարության նշան, մխիթարություն ու հույս է բերում արարածներին, ցույց է տալիս Քո Որդու երկնային գալուստը և ակնարկում տիեզերքի նորոգությունը։ Այն սովորեցնում է մեղավորների դատաստանն ու կործանումը և արդարների լուսավորումը արքայության մեջ, ինչպես նաև մեղքերի մեջ հնացածների պատասխանատվությունը։
38 Այն նաև կանխահայտնում է անցավորի կործանումը, հավիտենականի գոյությունը և հնի նորոգումը։ Քո կամքով այն կերպարանափոխվում է, ինչպես Դու հրամայել ես, մինչև կատարվեն ապագայի խորհրդանշանները, որոնք պատրաստել ես Քո խոստումների կատարման օրվա համար, երբ Միածին Որդուդ և Սուրբ Հոգուդ միջոցով բոլորին հատուցում կտաս։ Քոնն է ամեն ինչ, և Քեզ է վայել փառքը հավիտյանս հավիտենից։
39 Ամենակալ Տե՛ր, որ պսակում ես Քեզ հուսացողներին և կատարում Քեզ երկյուղածների կամքը, ինձ արժանի դարձրու պահելու Քո հանդեպ իմ հույսը և այն մեծ երկյուղը, որ բերելու ես Քեզնից հեռացած ու Քո դեմ ապստամբած ամբարիշտների վրա։ Ինձ համբերություն տուր՝ Քո կամքով ավարտելու իմ ընթացքը նեղությունների մեջ։
40 Մեր ցավերի Բժի՛շկ, կոտրվածների Բուժի՛չ, նեղվածների Մխիթարի՛չ ու կապանքներից ազատո՛ղ, սգավորների Մխիթարի՛չ, անհույսների Հո՛ւյս, խռովվածների Հանգի՛ստ և աշխատավորների Նավահանգի՛ստ, որ սիրով նայում ես Քո արարածներին ու բոլորին կերակրում Քո քաղցրությամբ։ Տե՛ր, ինձ էլ արժանի դարձրու պսակ ստանալու նրանց հետ, որոնց արժանի դարձրիր Քո անվան համար մեռնելու, և որոնց մահը փառավոր է Քո առաջ։ Թող ես էլ արժանի լինեմ հանդիպելու Քո սիրելի Որդուն, երբ Նա Իր լույսի ճառագայթներով հավաքի Իր կարոտյալներին և Իր բարկության կրակով արդարությամբ դատի ամբողջ տիեզերքը։
41 Իսկ այժմ, Տե՛ր, զորացրու Քո ծառաներին Քո անվան համար, որպեսզի հաղթենք թշնամու զորություններին։ Վերցրու և ցրիր հեթանոսական կռապաշտության չար խավարը Քո սիրո քաղցրությամբ՝ Քո արարածների հանդեպ։ Դու Քեզ զոհեցիր Քո հոտի համար, մի՛ թող Քո հոտին, այլ առաջնորդիր նրան դեպի ճշմարտություն։ Միայն Դու կարող ես ներել մեղքերը և քավել Քո արարածների հանցանքներն ու անօրենությունները, որպեսզի նրանք միայն Քեզ պաշտեն, Քո կամքը կատարեն, փառավորեն Քո աստվածությունը և ազատվեն Քո դատաստանից՝ վայելելով Քո անպատմելի բարիքները։ Թող բոլորը առանց ամոթի ու երկյուղի կանգնեն Քո մեծության առաջ, և նրանց տգիտության գործն էլ անմեղություն համարես։
42 Դու սովոր ես ոչնչից ինչ-որ բան ստեղծել և ոչնչությունը գոյության բերել։ Մարդկային ցեղին չթողեցիր իր անօգուտ ցանկությունների կամքին, այլ գթացիր, ուղարկեցիր Քո Միածին Որդուն, որը եկավ և արարածներին վերադարձրեց Քո աստվածությանը, ինչպես նաև հրամայեց Ավետարանը քարոզել ամբողջ տիեզերքում։
43 Փառքը միայն Քոնն է, և Քեզ է վայել ամբողջ արարածների երկրպագությունը, որովհետև միայն Դու ես արժանի փառքի ու պատվի։
44 Արդ, Քո բարերար շնորհներով գթա՛ Քո արարածներին և հայոց այս երկրին, որպեսզի նրանք էլ ճանաչեն Քեզ և Քո Միածին Որդուն՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին, որ Քեզնից ուղարկվեց մեզ մոտ։ Նա հագավ մեր մարդկային մարմինը և Իրեն դրոշմեց Իր ձեռքով ստեղծվածների մեջ, որպեսզի մարդկային մարմին առնի և Իր ազգակցությամբ մարդկանց մոտեցնի Քեզ։
45 Որովհետև մարդիկ չէին կարող տեսնել Քո երեսը և ապրել։ Դրա համար Նա մարդկանց նման դարձավ, որպեսզի նրանց արժանի դարձնի Իր աստվածությանը։ Մենք, որ Նրա մարմնով տեսանք Որդու աստվածությունը, Հոր բարերարությամբ կպատվենք Նրան և Նրա հետ կընդունենք Քեզնից եկող Սուրբ Հոգու շնորհները։ Թող այս աշխարհի մարդկանց էլ հասնեն Քո Ավետարանի պատգամները, որպեսզի նրանք ճանաչեն Քեզ և Քո բարերար շնորհի երախտիքը, որ բոլորի համար է։
46 Դու, որ առատաձեռն ես բոլորի հանդեպ, մեզ էլ շնորհիր լինել Քո աստվածության վկաները՝ Քո անվան համար չարչարվելով, ճշմարտության համար մեռնելով և Քո գալստյան ժամանակ նորոգվելով։ Դու եկար և մեռար Քո արարածների համար և մեր մահկանացու բնությունը միացրիր Քո անմահությանը։
47 Դրա համար մենք էլ մինչև մահ Քո կյանքի վկաները լինենք, որպեսզի միանանք Քո վկաների թվին։ Էլ ի՞նչ կարող ենք անել՝ Քեզնից ստացած բարիքների փոխարեն հատուցելու համար, եթե ոչ մեր անձերը տալ Քո պատվիրանների դիմաց՝ Քո կամքը կատարելու համար։ Թող Քեզ հաճելի եղածների հետ ժառանգենք Քո արքայությունը։ Մեր անձերը մատուցենք Քո աստվածությանը որպես զոհ, որպեսզի կորցնենք դրանք և հարության օրը դարձյալ գտնենք։ Թող անմեղությամբ կանգնենք Քո աջ կողմում՝ աջակողմյան գառների դասում, Քո կամքը կատարողների ու Քո սրբերի ուրախության մեջ, որոնք սիրեցին Քո աստվածությունն ու Քո Միածին Որդուն՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին։ Նա եղավ ճշմարիտ Գառը և Իր անձը պատարագ մատուցեց Քեզ՝ ամբողջ աշխարհի մեղքերի համար, որպեսզի հաշտեցնի Արարչին ու արարածներին։
48 Իսկ նրանց, ովքեր այս հաճության ճանապարհով մոտեցան, Նա պատրաստեց բնակության վայրեր Իր աստվածության արքայությունում։
49 Իսկ նրանց, ովքեր չկամեցան հնազանդվել Նրա գալստյան հրավերին, Նա խոստացավ հավիտենական տանջանքներ։
50 Եվ արդ, բարերար Տե՛ր, Դու եկար, խոնարհվեցիր և մարդկանց կերպարանք առար։ Ամենայն համբերությամբ հանձն առար ամեն ինչ, չշրջեցիր երեսդ անարգանքներից ու թքելուց, և թույլ տվեցիր, որ Քեզ հարվածեն ու դառնություն տան։ Մեզ համար քացախ ու լեղի ճաշակեցիր։ Քաղցրացրու բոլոր մարդկանց սրտերը Քո պաշտամունքի հանդեպ, որպեսզի հնազանդվեն Քո հեշտ լուծին և ազատվեն հավիտենական տանջանքներից։ Ամբողջ երկիրը լցվել է Քո աստվածապաշտությամբ, և թող մնացածներն էլ չշեղվեն Քո ճշմարտության ճանապարհից, հրավիրվեն Քո արքայության սեղանին և վայելեն Քո համբերությունը։
51 Դու բոլորի համար եկար մեռնելու՝ ինչպես Գառ, և ուրախություն բերեցիր Քո մարմնով, որ տվեցիր բոլորի փրկության համար։ Քո քաղցրության գինին ու Քո արյունը տվեցիր խմելու՝ ամբողջ աշխարհի կյանքի համար։ Գթա՛, որպեսզի երկրի բոլոր ծագերից մարդիկ հիշեն Քեզ, դառնան ու գան Քեզ մոտ, և բոլոր նրանք, ովքեր իջնում են հողի մեջ, երկրպագեն Քո առաջ։ Դու կարող ես կրկին կանգնեցնել, կենդանացնել և մարդասիրությանդ արժանի դարձնել նրանց, որովհետև Քո արյամբ են փրկվել ու ազատվել խավարի իշխանությունից։
52 Թող Քեզ ճանաչեն նրանք, որոնց համար Դու մեռար, որովհետև նրանք Քո ծառաներն են և թող Քեզ երկրպագեն, որպեսզի Քո բարկությունն ու ցասումը չգան մարդկանց վրա։
53 Մեզ դարձրու լույսի և ցերեկվա որդիներ, որպեսզի Քո անունը փառավորվի ամբողջ տիեզերքում։ Դու փառավորված ես Քո հավիտենական արքայության մեջ՝ Քո էությամբ, բնությամբ և ինքնությամբ։
54 Դու Քո սիրելիներին խոնարհությամբ ցույց տվեցիր չարչարանքի օրինակը՝ Ինքդ չարչարվելով։ Քո հալածանքներով ցույց տվեցիր նրանց հալածանքները և Քո սրբերի տանջանքները՝ Ինքդ էլ տանջանքների մեջ մտնելով։
55 Իսկ մենք՝ հողեղեններս, ի՞նչ կարող ենք բերել որպես մեր չարչարանքների ու նեղությունների չափ։ Դու, Տե՛ր, խոնարհվեցիր, ամեն ինչ հանձն առար և վերցրիր ամբողջ տիեզերքի վիշտն ու չարչարանքները։
56 Ուրեմն զորացրու ինձ, Տե՛ր, որպեսզի հաստատուն համբերությամբ դիմանամ այս նեղությանը, ուր Քո կամքն է։ Թող իմ պարծանքը երկար մնա տանջանքների մեջ, որպեսզի ես էլ Քո սիրելիների հետ լինեմ այն օրը, երբ Քեզ հուսացողներին կտաս անպատմելի բարիքները, որոնք պահված են հավիտենականության համար։
Ը.
Ը. Մինչ նա այդպես կախված էր, այս ամենը խոսեց։ Ատենակալ գրագիրները գրի առան նրա խոսքերը, որովհետև նա իր վիճակն ու կրած դժվարությունները ոչինչ էր համարում և դրանց մասին չէր խոսում։
2 Նա այս ամենից շատ ավելին էլ խոսեց, մինչ կախված էր գլխիվայր։ Գրագիրները գրեցին և այդ խոսքերը ներկայացրին թագավորին, որովհետև նա յոթ օր կախված էր մնացել մեկ ոտքից։
3 Դրանից հետո թագավորը հրաման տվեց, և նրան իջեցրին այնտեղից։
4 Հայոց թագավոր Տրդատը սկսեց խոսել նրա հետ և ասաց. Ի՞նչ ես մտածում։ Ուզո՞ւմ ես իմ կյանքի մասնակիցը լինել, ինչպես մանկությունից ի վեր աշխատել ես ինձ հետ, թե՞ ուզում ես անտեղի մեռնել՝ քո դատարկ մտքերի հետևից գնալով։
5 Նա պատասխանեց. Շտապում եմ դուրս գալ այս մարմնից և ստանալ հավիտենական կյանքը։ Բայց իմ մասին հրաման տուր, ինչպես կամենում ես, և ինչ մահ էլ որոշես ինձ համար։
6 Թագավորը պատասխանեց. Այդ պարգևը չեմ տա քեզ՝ արագ մահ ու հանգիստ, որը դու հավիտենական կյանք ես կոչում։ Երկար ժամանակ քեզ պատժելու եմ, որպեսզի չկարողանաս արագ մահանալ, այլ երկար տանջվես և պատասխան տաս աստվածներին հասցրած անարգանքի ու նրանց չպաշտելու համառության համար։
7 Թագավորը հրամայեց նրան կրկին պատժել և հարցրեց՝ արդյոք զգում է իր ցավը։
8 Նա պատասխանեց. Ինձ զորություն տվեց Աստված, որովհետև խնդրեցի արարածների Արարչին, որ ամեն ինչի ճարտարապետն ու Ստեղծողն է՝ տեսանելիի և անտեսանելիի։
9 Թագավորը հրամայեց, և նրան ազատեցին այդ պատժից։
10 Դրանից հետո թագավորը նորից հրամայեց նրան ծանր պատժի ենթարկել, իսկ պահակները նրան այս ու այն կողմ տարան։
11 Թագավորը կրկին հարցրեց նրան. Դրանք են արդյոք քո Աստծու աներևույթ արարածները, որոնց դու տեսնում ես։
12 Նա ասաց. Լավ ասացիր, որ դրանք իմ Աստծու աներևույթ արարածներն են, որովհետև սերմանվում է տկարությամբ, բայց հարություն է առնում զորությամբ, սերմանվում է անարգանքով, բայց հարություն է առնում փառքով։
13 Նրանք, ովքեր սերմանում են, լացով են գնում, այսինքն՝ վիշտն ու չարչարանքներն են հասնում մեզ՝ Աստծուն պաշտողներիս։ Բայց երբ հունձքի ժամանակը գա և սերմանողներին հասնի առատ պտուղը, դրա հետ կգա նաև ամենայն ուրախության ցնծությունը։
14 Թագավորն ասաց. Թող դադարեցնեն նրա լացն ու տխրությունը, թող ուրախություն գա նրան։
15 Նրան հարվածեցին, բայց նա շարունակեց դիմանալ։
16 Թագավորը հարցրեց նրան. Սա՞ է ուրախությունը։
17 Նա ասաց. Այո՛, սա է, որովհետև եթե մշակը չաշխատի ամառվա տապին ու արևի կիզիչ շոգին, ձմռան հանգստին չի վայելի իր աշխատանքի ուրախ պտուղները։
18 Թագավորը պատասխանեց և ասաց. Դու հենց այստեղ աշխատիր այն տանջանքի մեջ, որի մեջ գտնվում ես։
19 Թագավորը հրամայեց նրան կրկին ենթարկել ծանր փորձության և պատժի։
20 Դրանից հետո նա հրամայեց բերել մեծ պարկ և այն լցնել հնոցի մոխրով՝ այնպես, որ շնչելը հնարավոր լիներ։
21 Այդ պարկը դրեցին նրա գլխին և ամրացրին։ Նա այդպես մնաց վեց օր։
22 Դրանից հետո թագավորը հրաման տվեց, նրան բերեցին իր առաջ և հանեցին պարկը նրա գլխից։
23 Թագավորը սկսեց խոսել և ասաց. Որտեղի՞ց ես գալիս։ Գուցե այն արքայությունից ես գալիս, որի մասին խոսում էիր։
24 Գրիգորիոսը պատասխանեց. Այո՛, հենց այն արքայությունից եմ գալիս, որի մասին խոսում էի, որովհետև Աստված ինձ արժանի դարձրեց այս ամենը կրել Իր անվան համար։
25 Իսկապես, ինձ համար կա այն արքայությունը, որը չի անցնում։ Մոխրի փոխարեն՝ անթառամ ծաղիկներ են, իսկ քացախի փոխարեն՝ անսպառ ուրախություն։
Թ.
Թ. Երբ թագավորը սաստկացրեց իր հրամանները, կարգադրեց Գրիգորիոսի ոտքերը ամրացնել սառը ջրով լի անոթների մեջ, կախել նրան գլխիվայր և ձագարով ջուր լցնել նրա որովայնի մեջ։
2 Հետո հրամայեց իջեցնել նրան և սկսեց հարցնել. «Կկատարե՞ս իմ կամքը, թե՞ չես պաշտի աստվածներին, որոնք, իբր, ամբողջ երկրի կյանքն ու բարօրությունն են»։
3 Գրիգորիոսը պատասխանեց. «Ես երկրպագում եմ իմ Տեր Աստծուն, որովհետև Նա է Արարիչը, կյանքն ու բարօրությունը։ Երկրպագում եմ նաև Որդուն՝ հաստատողին, զորավորին ու գործակցին, և Նրա Հոգուն, որը իմաստությամբ լցնում է ամբողջ տիեզերքը։
4 Իսկ կուռքերին, որոնք կերտվել, կոփվել, հղկվել ու պատրաստվել են, երբեք աստվածներ չեմ համարել և չեմ համարի, քանի դեռ շունչ կա իմ մարմնում»։
5 Թագավորը պատասխանեց. «Քանի որ համարձակվել ես աստվածներին կերտված ու հղկված անվանել, դրա համար էլ պիտի պատասխան տաս»։
6 Նա հրամայեց երկաթե գործիքներով պատժել նրա կողերը։
7 Եվ սկսեց ասել նրան. «Հիմա կկատարե՞ս իմ կամքը, Գրիգորիո՛ս, երբ այսպիսի տանջանքների ես մատնվել»։
8 Նա պատասխանեց. «Թող ինձ հաջողվի պահել աստվածապաշտության այն ուխտը, որ սովորել եմ մանկուց։ Այն կարող է ինձ փրկել ամեն նեղությունից, իսկ քեզ՝ տանջանքի մատնել, քանի որ չես ճանաչում Աստծուն։ Դու նաև ուզում ես վախեցնել մյուսներին և հեռացնել նրանց Նրա սիրուց բխող պաշտամունքից»։
9 Թագավորը պատասխանեց. «Ո՞ւր է քո Աստվածը, որ քեզ ազատի իմ ձեռքից կամ իր դատաստանով դատի, ինչպես ասում էիր»։
10 Նա հրամայեց բերել բազմաթիվ զամբյուղներով երկաթե փշեր, դրանք խիտ փռել գետնին, և Գրիգորիոսին պառկեցնել դրանց վրա։ Ապա նրան քարշ տվեցին ու ծածկեցին փշերով՝ շարունակելով տանջել նրան, մինչև նրա մարմինը ամբողջովին վիրավորվեց։
11 Հաջորդ օրը նրան բերեցին թագավորի առաջ։
12 Թագավորը սկսեց հարցնել. «Ես զարմացած եմ և հիացած քո տոկունությամբ։ Ինչպե՞ս ես դեռ կենդանի։ Դու նույնիսկ չես պատմում քո ցավերի մասին և դեռ խոսում ես, մինչդեռ այս տանջանքներից վաղուց պիտի մահացած լինեիր»։
13 Գրիգորիոսը պատասխանեց. «Իմ տոկունությունը իմ ուժից չէ, այլ իմ Տիրոջ շնորհի զորությունից և իմ կամավոր պատրաստակամությունից, որ խնդրել եմ Նրանից։ Ես ուզում եմ, որ դու էլ փորձով ճանաչես Աստծու ծառային և իմանաս, որ ոչ ոք չի կարող բաժանել Նրան ապավինողներին Նրա սիրուց։
14 Նա է տալիս ուժ ու համբերություն՝ նեղություններին ու փորձություններին դիմանալու համար, որպեսզի անօրենները ամաչեն իրենց ունայնությունից, ամբարշտությունից ու ապստամբությունից, և դատաստանի ու հանդիմանության օրը կանգնեն ամոթով»։
Ժ.
Ժ. Նա հրամայեց երկաթե կապանքներ դնել նրա ծնկներին, ծանր բեռներ կախել և բարձրացնել նրան կախաղանի վրա։
2 Նա այդպես կախված մնաց երեք օր։
3 Չորրորդ օրը թագավորը հրամայեց իջեցնել նրան և կանգնեցնել իր առաջ։
4 Թագավորը սկսեց խոսել և ասաց. «Տե՛ս, Գրիգորիո՛ս, քո ունայն հույսը քեզ չփրկեց. այն չկարողացավ քեզ ազատել իմ ձեռքից»։
5 Գրիգորիոսը պատասխանեց. «Տե՛ս, քո հույսերն են ունայն։ Դրանք չկարողացան ո՛չ համոզել, ո՛չ էլ վախեցնել ինձ, որովհետև այն, ինչ դու պաշտում ես, ունայն է, ինչպես և քո մոլորության բոլոր գործերը։
6 Տե՛ս, ես քո տանջանքներից չեմ վախեցել և քո սպառնալիքները հաշվի չեմ առել։ Իմ Տիրոջ զորությամբ մարտնչել եմ թշնամու դեմ, որը քո ներսում ծածուկ պատերազմում է ճշմարտության դեմ։ Մարմինս հանձնել եմ տանջանքների, որովհետև վաղ թե ուշ այս հին մարմինը պիտի քայքայվի։ Բայց կգա Արարիչը՝ մարդկանց նորոգողը, և կրկին նոր կյանք կտա նրանց։
7 Այն մարդկանց հոգիները, որոնց Նա գտնի մաքրության, ողջախոհության, սրբության, բարության, հեզության ու աստվածապաշտության մեջ ապրած, Նա կնորոգի, կզարդարի և կապրի նրանց նույն մարմնով։
8 Իսկ նրանց, ում գտնի անօրենության, ամբարշտության, Աստծուն ատելու և կռապաշտության մեջ ապրած, թեև նրանց մարմինները մի ժամանակ հարություն առնեն, նրանց հոգով ու մարմնով կմատնի գեհենի հավիտենական տանջանքներին, հատկապես նրանց, ովքեր քեզ նման կռապաշտ են»։
9 Երբ թագավորը լսեց այս խոսքերը, բարկացավ և ասաց. «Ինձ չի հետաքրքրում՝ քո Աստվածը քեզ կնորոգի՞, թե՞ ոչ։
10 Բայց քանի որ ասացիր, թե Նա քեզ անշեջ կրակի մեջ կգցի, ես հենց այստեղ քեզ կայրեմ մարող կրակով։ Տեսնենք՝ քո Աստվածն ինչ կանի»։
11 Նա հրամայեց երկաթե անոթներում կապար հալեցնել և, երբ այն դեռ տաք էր, լցնել Գրիգորիոսի մարմնի վրա։
12 Նրան այդպես պատժեցին, բայց նա չմահացավ. մնաց ուժեղ և անմիջապես պատասխանում էր այն ամենին, ինչ հարցնում էին։
13 Թագավորը խիստ զարմացավ նրա անհավանական համբերության ու տոկունության վրա և ասաց. «Ինչպե՞ս է այսքան ժամանակ շունչդ մնում քո մեջ՝ այս ծանր տանջանքներից հետո, որոնցով քեզ պատժեցի»։
14 Գրիգորիոսը պատասխանեց. «Մի՞թե հենց սկզբից քեզ չասացի, որ Աստծու ծառայի համբերությունը փորձելու ես և կտեսնես, թե ինչպես է Աստված զորություն տալիս՝ ամոթահար անելու նրանց, ովքեր առանց Նրա են և պայքարում են Նրա դեմ, ինչպես դու։
15 Նա այսպես է ասում. «Ես ձեզ չեմ թողնի և իզուր չեմ հարվածի»։
16 Ահա այսպես է Նա պահպանում Իր արարածներին ու սիրելիներին, որպեսզի նրանք մնան Իր հանդեպ հավատի մեջ, մինչև Իր գալստյան օրը հատուցի նրանց»։
ԺԱ.
ԺԱ. Մինչ Տրդատը մտածում էր նորից խոսել նրա հետ, մեղմ խոսքերով համոզել և պատգամ ուղարկել՝ խոստանալով կյանք ու պատիվ, որոնք Գրիգորիոսը չէր ընդունելու, նախարարներից մեկը՝ Տաճատ անունով, Արտավան սպարապետի փեսան, մոտեցավ և տեղեկություն տվեց նրա մասին՝ ասելով. «Նա արժանի չէ ապրելու, դրա համար էլ չի կամենում ապրել ու լույսը տեսնել։
2 Նա այսքան ժամանակ ապրել է մեր մեջ, բայց մենք նրան չէինք ճանաչում։ Նա Անակի՝ մահապարտի որդին է, այն Անակի, որը սպանեց քո հորը՝ Խոսրովին, խավար ու կործանում բերեց Հայոց աշխարհին և այն մատնեց գերության։ Ուրեմն նա չպետք է ապրի, որովհետև վրիժապարտի որդի է»։
3 Այսքան հարցաքննություններից, պատիժներից, բանտարկությունից և այլ նեղություններից հետո, որոնք նա մեծ համբերությամբ կրեց մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի անվան համար, երբ թագավորը տեղեկացավ, որ նա իսկապես պարթև Անակի որդին է, որը սպանել էր իր հորը՝ Խոսրովին, հրամայեց կապել նրա ոտքերը, ձեռքերը և պարանոցը, տանել Այրարատ գավառ, հասցնել Արտաշատ քաղաքի բերդը և իջեցնել խոր գուբը, որպեսզի այնտեղ մահանա։
4 Նա այդ գուբում մնաց տասներեք տարի։
5 Իսկ թագավորն ինքը ձմեռանոց էր գնում Այրարատ գավառի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Հայոց աշխարհի արևելքում։
6 Տրդատ թագավորն իր ամբողջ թագավորության ընթացքում ավերում ու քանդում էր Պարսից թագավորության երկիրը և Ասորեստանի աշխարհը՝ ծանր հարվածներ հասցնելով նրանց։
7 Դրա համար էլ նրա մասին այս առակային խոսքն է հարմար. «Հպարտ Տրդատը իր սրընթաց ընթացքով քանդեց գետերի ամբարտակները և իր հպարտությամբ ցամաքեցրեց նույնիսկ ծովի ալիքները»։
8 Նա իսկապես վեհահասակ էր, ամուր կազմվածքով, ուժեղ ոսկորներով ու հաղթանդամ մարմնով, քաջ և անչափ հմուտ պատերազմող, բարձր ու լայն հասակով։ Իր ամբողջ կյանքի ընթացքում պատերազմել էր և հաղթանակներ տարել մարտերում։
9 Նա մեծ համբավ էր ձեռք բերել իր քաջության համար, և իր հաղթանակների փառքը տարածել էր ամբողջ աշխարհում։ Հարվածներ էր հասցնում թշնամիներին, վրեժ լուծում հայրենիքի դեմ գործած անիրավությունների համար, ասորական կողմերից մեծ ավար էր բերում և նրանցից մեծ հարկեր ու տուրքեր էր վերցնում։
10 Նա սրի էր մատնում պարսկական զորքերին և մեծ ավար վերցնում։ Հույների հեծելազորի ու հետևակի առաջնորդն էր, հաղթում էր նրանց բանակներին, մեծապես ճնշում հոների զորքերը և գրավում պարսկական կողմերը։
11 Այն տասներեք տարիների ընթացքում, երբ Գրիգորիոսը բանտարկված էր բերդում և խոր գուբում, մի այրի կին, որ ապրում էր այդ բերդում, հրաման էր ստացել հոգևորականներից՝ ամեն օր մեկ հաց պատրաստել և գցել խոր գուբը։ Այդ հացով, Աստծու հրամանով, նա սնվում էր այնտեղ մնացած բոլոր տարիներին։
12 Այդ գուբում, ուր նրան գցել էին, նա կենդանի էր պահվում իր Տիրոջ շնորհով։
13 Իսկ մյուս մարդիկ, որոնց երբևէ այնտեղ էին իջեցրել, բոլորը մահացել էին այդ վայրի սարսափելի պայմանների, գարշահոտության, ճահճային ցեխի, օձերի և խորության պատճառով։
14 Այդ վայրը կառուցված էր չարագործների ու ամբողջ Հայոց աշխարհի մահապարտների մահվան համար։
ԺԲ.
* ԺԲ. Դրանից հետո Տրդատ թագավորը հրաման տվեց իր իշխանության տակ գտնվող բոլոր երկրներին թագավորական հրովարտակ ուղարկել՝ հետևյալ բովանդակությամբ։
«Տրդատ՝ Մեծ Հայքի թագավորը, ողջույն է հղում մեծամեծներին, իշխաններին, նախարարներին, գործակալներին և իմ իշխանության տակ գտնվող մյուս մարդկանց՝ քաղաքներում, ավաններում, գյուղերում ու ագարակներում, ազատներին և շինականներին, բոլորին միասին։
2 Թող ձեզ ողջույն հասնի, և թող աստվածների օգնությամբ շենություն լինի, Արամազդի առատությունից՝ բերքի լիություն, Անահիտ տիկնոջից՝ խնամակալություն, իսկ քաջ Վահագնից՝ քաջություն ամբողջ Հայոց աշխարհին։ Թող հույների իմաստությունը հասնի կայսերական պալատին, իսկ մեր դյուցազնական պարթև նախնիների փառքն ու քաջությունը՝ մեզ։
3 Թող բոլորը իմանան մեր հրամաններից, որ հոգում ենք ձեր շենության մասին։ Երբ մենք Հունաստանի երկրում էինք, այնտեղ տեսնում էինք, թե ինչպես էին թագավորները հոգ տանում իրենց երկրի բարօրության մասին՝ աստվածների մեհյանները զարդարելով շինություններով, զոհաբերություններով, նշանավոր ընծաներով, բազմազան նվերներով ու պտուղներով։ Նրանք ամեն ինչ մատուցում էին աստվածներին, ջերմեռանդորեն կատարում պաշտամունքը, զարդարում ու մեծարում էին փառավոր և անեղծ աստվածներին։
4 Մենք նրանցից տեսնում էինք նաև, որ իրենց աստվածների շնորհիվ խաղաղ ու մարդաշատ երկիր էին կառուցել, լի առատությամբ ու բարգավաճմամբ։ Այդպես նրանց փոխադարձ բարօրություն էր շնորհվել, և նրանք, ամեն բարիքով լիացած, խաղաղությամբ վայելում էին իրենց կյանքը։
5 Դրա համար էլ նրանք հրամաններ էին տալիս և ահաբեկում երկրի թագավորներին ու մարդկանց՝ աստվածների պաշտամունքը տարածելու նպատակով։ Վախենում էին, թե բազմամարդ ու խառնամբոխ ժողովուրդը տգիտության պատճառով կարող է անտեսել այդ պաշտամունքը։ Եթե որևէ մեկը համարձակվեր արհամարհել աստվածների պաշտամունքը, թագավորական հրամանով յուրաքանչյուր շրջանի իշխանները պիտի բռնեին ու պատժեին նրան, որպեսզի աստվածների շնորհիվ երկրի բարօրությունն աճեր։
6 Որովհետև եթե մեկը հանկարծ անարգեր աստվածներին, նրանց ցասումից մեծ վնաս կարող էր առաջանալ։ Այդպիսի մարդիկ կործանում էին իրենց և մեծ վնասներ պատճառում երկրին։ Այդ պատճառով էլ հույն թագավորներն իրենց երկրում նման մարդկանց համար խիստ պատիժներ, նույնիսկ մահապատիժ էին սահմանել։
7 Ուրեմն մենք էլ ենք ձեզ համար շենության հրաման սահմանել՝ հոգ տանելով, որ աստվածների շնորհիվ ձեր մեջ ամենայն բարիք ու լիություն աճի։ Դուք նրանց պաշտամունք ու փառք մատուցեք, իսկ նրանք ձեզ շենություն, առատություն և խաղաղություն տան։ Ինչպես տանտերն է հոգում իր տան ու ընտանիքի մասին, այնպես էլ մենք ենք հոգում մեր Հայոց աշխարհի շենության համար։
8 Ուստի բոլոր մեծամեծ նախարարներ, ազատներ, գործակալներ, մեր արքունի սիրելիներ, շինականներ, բնակիչներ և մեր Արշակունյաց տան մարդիկ, որոնց մենք խնամել ու մեծացրել ենք, ջանացեք ընդհանուր բարիքի համար և պատվեք աստվածներին։
9 Եթե հանկարծ գտնվի մեկը, որ անպատի աստվածներին, նրան կապած ոտքերով, ձեռքերով ու պարանոցով թող բերեն արքունի դուռը։ Նրա տունը, կյանքը, ունեցվածքն ու գանձերը թող պատկանեն նրան, ով կհայտնի այդպիսի մարդուն։
10 Թող բոլորդ ողջ լինեք աստվածների օգնությամբ, և թող ողջ լինեն նաև մեր թագավորները, եթե ընդունում եք այս հրամանը։ Բնակվեք շենության մեջ. մենք էլ լիովին ողջ ենք»։
11 Իր թագավորության ամբողջ ընթացքում Տրդատը պատերազմներով ու մարտերով վրեժ էր լուծում Պարսից տերությունից։
12 Երբ լրացավ Գրիգորիոսի՝ գուբում անցկացրած տասներեք տարին, Տրդատի և Պարսից թագավորի միջև պատերազմը դեռ խիստ ու անողոք էր, ինչպես նրա կյանքի մյուս տարիներին։
13 Նա հրամայեց մեկ այլ հրովարտակ գրել իր իշխանության տակ գտնվող բոլոր երկրներին ու գավառներին՝ հետևյալ օրինակով։
«Տրդատ՝ Մեծ Հայքի թագավոր։ Ողջույն բոլոր երկրներին ու գավառներին, նախարարներին, զորքերին, շինականներին և բոլոր մարդկանց։ Ողջ եղեք, մենք էլ ողջ ենք։
14 Դուք ինքներդ գիտեք, թե ինչպես հնուց՝ մեր նախնիների օրերից, աստվածների օգնությամբ մեզ բազում հաղթանակներ ու խաղաղություն են շնորհվել, և ինչպես էինք հնազանդության մեջ պահում բոլոր ազգերին։
15 Բայց երբ չկարողացանք աստվածներին հաճեցնել պաշտամունքով և նրանց կամքը շահել մեր օգտին, նրանք իրենց ցասումով մեզ հեռացրին մեծ տերությունից։
16 Հատկապես քրիստոնյաների աղանդի պատճառով ձեզ հրամայում եմ, որ հազարից ու բյուրից գոնե մեկը, եթե գտնվի, ով խանգարում է աստվածների պաշտամունքին, անմիջապես հայտնվի։ Ով այդպիսի մարդկանց հայտնի, արքունիքից պարգևներ ու պատիվներ կստանա։
17 Իսկ եթե մեկը չհայտնի այդպիսի մարդուն կամ թաքցնի նրան և դա բացահայտվի, նա կհամարվի մահապարտ, կմահապատժի ենթարկվի արքունի հրապարակում, իսկ նրա տունը կանցնի արքունիքին։
18 Ինչպես ես չխնայեցի իմ վաստակավոր ու սիրելի Գրիգորիոսին, որին այս գործերի համար ծանր ու դաժան տանջանքների ենթարկեցի, ապա հրամայեցի գցել խոր գուբը, որպեսզի այնտեղ օձերի կեր դառնա, այնպես էլ դուք թող վախենաք։ Ես նույնիսկ նրա մեծ ծառայությունները հաշվի չառա՝ աստվածների հանդեպ սիրուց ու երկյուղից դրդված, որպեսզի դուք էլ վախենաք մահից։ Այդպես կապրեք աստվածների հովանու ներքո և մեզնից բարիքներ կստանաք։
19 Ողջ եղեք, մենք էլ ողջ ենք»։
ԺԳ.
* ԺԳ. Այդ ժամանակ Դիոկղետիանոս կայսրը կին էր փնտրում իր համար։ Դրա համար իր ամբողջ տերության տարբեր կողմերն ուղարկեց նկարիչների ու պատկերագործների, որոնք ճշգրտորեն պատկերում էին մարդկանց արտաքին տեսքը։ Նրանք գույներով ու զարդանախշերով տախտակների վրա պատկերում էին դեմքերի ու մարմնի գեղեցկությունը, որպեսզի այդ պատկերները ներկայացնեն թագավորի աչքին և ցանկությանը։
2 Այդ ժամանակ Հռոմեական քաղաքում գտան մի կուսանոց՝ լեռներում առանձնացած միաբանություն, որտեղ ապրում էին ժուժկալ, ողջախոհ, պարկեշտ ու սուրբ քրիստոնյա կանայք։ Նրանք գիշեր ու ցերեկ և ամեն ժամ փառաբանությամբ ու օրհնությամբ իրենց կատարյալ աղոթքներն առ Աստված էին բարձրացնում։
3 Նրանց առաջնորդի անունը Գայիանե էր, իսկ նրա սանը՝ աստվածապաշտ և թագավորական տոհմից մի օրիորդ, որի անունը Հռիփսիմե էր։
4 Երբ նկարիչները հասան այնտեղ և բռնությամբ մտան սրբակենցաղ կանանց մենաստան, տեսան պարկեշտ ու գեղեցկատես Հռիփսիմեին։ Զարմացած նրա արտասովոր տեսքից՝ պատկերեցին նրան տախտակների վրա և պատկերն ուղարկեցին թագավորին։
5 Երբ թագավորը տեսավ Հռիփսիմեի գեղեցիկ պատկերը, անզուսպ ցանկությամբ տարվեց նրանով։ Նրա անկարգ ցանկությունը մոլորության էր մղում նրան, և նա հարսանիքի օր նշանակեց՝ շտապելով ուրախությամբ ու մեծ փութով կազմակերպել այն։
6 Այդ ժամանակ նա շտապ դեսպաններ ու պատվիրակներ ուղարկեց ամբողջ երկրով մեկ, որպեսզի բոլորը նվերներով ու ընծաներով մասնակցեն մեծ հարսանիքին և մեծ ուրախությամբ կատարեն թագավորական փեսայի հարսանեկան սովորույթները՝ ըստ թագավորների օրենքի։
7 Իսկ առաքինի կանայք տեսան թշնամու գաղտնի նետերը, որոնցով նա սովոր էր հարվածել Քրիստոսասեր սրբերին։ Չարը թագավորին իր համար գործիք էր դարձրել։ Ինչպես դրախտում օձը կնոջ ականջին խոսելով մղեց նրան մոռանալու պատվիրանը, այնպես էլ այստեղ թագավորին գործիք դարձրեց՝ Աստծու կառուցած եկեղեցու դեմ պատերազմելու համար։
8 Թշնամին հպարտությամբ ու մեծամտությամբ լցրեց թագավորին և դրդեց նրան հալածելու Աստծու եկեղեցիները։ Մոլորեցնելով նրա միտքը՝ ստիպեց երկրպագել մեռած ու անշունչ պատկերներին՝ ոսկուց, արծաթից, փայտից, քարից ու պղնձից պատրաստված սնոտի կուռքերին և նրանց պիղծ պաշտամունքին։
9 Նա կարծես հարձակվեց հաստատուն վեմի՝ հավատի եկեղեցու վրա, բայց չկարողացավ սասանել վեմը և ինքն իսկ փշրվեց նրա դեմ։
10 Սակայն իր մոլեգին մեծամտության վստահությամբ նա անչափ մեծ վնաս էր հասցնում Աստծու եկեղեցիներին։
11 Իսկ երանելի ու պարկեշտ Գայիանեն, սուրբ սան Հռիփսիմեի և մյուս ընկերուհիների հետ, հիշելով սրբության ուխտը և այն ողջախոհ ու սուրբ կարգը, որի մեջ ապրում էին, սգում էին իրենց վիճակը՝ տեսնելով, որ թագավորն իրենց պատկերներն է պահանջել։ Նրանք ջանասիրաբար աղոթում էին՝ խնդրելով բազմողորմ Տիրոջ օգնությունը, որպեսզի փրկի իրենց հասած փորձությունից։
12 Եվ իրենց աղոթքի մեջ այսպես էին ասում։
«Տե՛ր տերերի, Աստվա՛ծ աստվածների, հավիտենակա՛ն Աստված, երկնքի՛ Աստված, անճառ լույսի՛ Աստված, որ ամեն ինչ հաստատեցիր Քո խոսքով, ստեղծեցիր երկինքն ու երկիրը և նրանց ամբողջ զարդարանքը։ Դու մարդուն ստեղծեցիր երկրի հողից, իմաստություն տվեցիր և նրան բազմացրիր երկրի վրա։ Դու օգնական եղար բոլոր ժամանակներում նրանց, ովքեր հույս դրեցին Քեզ վրա։
13 Արդ, Տե՛ր, օգնի՛ր նաև մեզ այս պատերազմի մեջ, որը նեղում է մեզ, որպեսզի հաղթենք սատանայի նենգ որոգայթներին։ Թող Քո անունը փառավորվի, և Քո եկեղեցու եղջյուրը բարձրանա։ Թող մենք էլ արժանի լինենք հասնելու Քո պատվիրանները պահողների արքայության օթևաններին։
14 Թող մեր ճրագների մեջ յուղը չպակասի, և թող չհանգչեն մեր սուրբ ուխտի հավատի ճրագները։ Թող կորստյան տխուր ու խավար գիշերը չհասնի մեր լուսավոր ճանապարհներին։ Թող մեր ոտքերը չսայթաքեն Քո լուսավոր շավիղներից, և մեր աչքերը չկուրանան Քո ճշմարտության կենարար ճառագայթներից։ Թող մահաբեր թռչունը չհափշտակի կյանքի սերմը, որ Քո Միածին Որդին՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը, սերմանել է մեր մեջ։ Թող ապստամբ գազանը չտանի Քո սուրբ հոտի ողջախոհությունը, և կործանող գայլը չհաղթի Քո հոտի գառներին։ Թող մեր սուրբ առաքելական եկեղեցու թշնամին չհափշտակի Քո ոչխարներին։
15 Մեր Տե՛ր Աստված, Դու ուղարկեցիր Քո Միածին Որդուն, որը եկավ և Քո իմաստության Հոգով լցրեց ամբողջ տիեզերքը, որպեսզի բոլորին գրի Իսրայելի՝ Աստծուն տեսնողների անունով։
16 Մենք լսել ենք, որ Նա ասել է. «Թեև ձեզ հալածեն քաղաքից քաղաք, չեք հասցնի շրջել Իսրայելի բոլոր քաղաքներով, մինչև որ ես կրկին գամ»։
17 Արդ, խնայի՛ր մեզ, Տե՛ր, որ ապավինել ենք Քո սուրբ անվանը։ Թույլ մի՛ տուր, որ խառնվենք հեթանոսների պիղծ անարգանքին։ Մեր սրբության ողջախոհությունը մի՛ մատնիր նրանց անօրեն ցանկասիրությանը, և մեր հավատի կուսության մարգարիտը մի՛ գցիր նրանց ամբարշտության ճանապարհների մեջ։
18 Թող մոլորության խաբուսիկ հորձանքը չսասանի Քո սուրբ եկեղեցու հիմքերը, որոնք կառուցված են արդարների բազմաթիվ վեմերի վրա՝ հաստատուն Վեմի վրա։ Այդ անկյունաքարը դարձավ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը՝ Իր մարմնավորմամբ, խաչի մահով, արյան հեղմամբ, հարությամբ և երկինք համբարձմամբ։ Նա նստեց Քո Աստվածության աջ կողմում, որտեղ էր նաև սկզբից։
19 Արդ, նայի՛ր երկնքից՝ Քո սրբությունից, Տե՛ր, որպեսզի մենք չլինենք այն տան նման, որ կառուցված էր ավազի վրա և ցնցվեց զանազան նեղությունների ու փորձությունների փոթորիկներից։ Հաստատի՛ր մեզ Ավետարանի ճշմարտությամբ ու խաղաղությամբ, առաջնորդի՛ր մեզ Քո կամքի համաձայն և արժանի դարձրու մեզ լուսավոր հարսանեկան գիշերվան։ Այդ գիշերը Դու լույսով կփոխես խավարը, երբ Քո փառքի ճառագայթները ծագեն։ Պահպանի՛ր մեզ Քո թևերի հովանու ներքո և հասցրու Քո կամքի նավահանգիստը։
20 Տո՛ւր մեզ խմելու նահատակության բաժակը, որպեսզի Քո արդար դատաստանի օրը՝ Քո փառքի հայտնությամբ, ստանանք դրա փոխարեն խոստացված պսակը»։
21 Դրանից հետո սուրբ Գայիանեն իր սան Հռիփսիմեի և պարկեշտ ընկերուհիների հետ գաղտնի հեռացավ ու փախուստի դիմեց, որպեսզի սրբությամբ պահեն իրենց անձերը այս երկրային, մեղքով աղտոտված ու անօրեն մարդկանց խառնամբոխից։ Նրանք հույս ունեին հասնելու կյանքի ու լույսի հարության՝ ապրելով առաքելական կանոններով, ապագա դատաստանից հետո հավիտյան մնալով, մտնելով գահի աջ կողմը և ստանալով խոստացված բարիքները։ Զարդարված անթառամ պսակներով՝ նրանք կուսության հնգյակների հետ, բարի գործերով լուսավորված, պիտի հանգստանային նորոգված դրախտի վայելչության մեջ՝ աստվածային Փեսայի և արդարների բազմության հետ, ժառանգելով Աբրահամի սեղանի անպակաս ուրախությունը։
22 Ինչպես Տերն էլ Ավետարանում ասաց. «Ով իմ անվան համար թողնի իր բնակությունը, Իմ երկրորդ գալստյան ժամանակ նրան հավիտենական կյանք կտամ որպես ժառանգություն»։
23 Նրանք փախչում էին ոչ թե ժամանակավոր մահից, այլ անօրեն ու մոլեգին ցանկություններից։
24 Նրանք փախչում էին ոչ թե իրենց մարմինները երկրային տանջանքներից ու զրպարտությունից փրկելու, այլ իրենց հոգիները սրբությամբ ու անարատ պահելու համար՝ մարդկանց անօրեն ցանկասիրությունից ու պիղծ սովորություններից հեռու։ Նրանք պատրաստ էին իրենց անձերը հանձնելու բանտարկության, կապանքների, պատիժների, մահվան ու ծանր նեղությունների՝ Տիրոջ անվան համար, որպեսզի արժանի լինեն արդարության պսակին։
25 Դրա համար նրանք թողեցին իրենց ծննդավայրը, ունեցվածքն ու հարազատներին։ Հրեշտակային ու լուսավոր վարքով և քաջությամբ զարդարված՝ նրանք ձգտում էին տեսնել Աստծուն։
26 Այդ ժամանակ նրանք հասան Հայոց երկիր՝ Այրարատ գավառ, Վաղարշապատ քաղաք, որը կոչվում է նաև Նորաքաղաք և Հայոց թագավորների նստավայրն է։
27 Այնուհետև նրանք մտան այգու հնձանների շինությունները, որոնք գտնվում էին քաղաքի հյուսիսարևելյան կողմում։ Սնվում էին իրենց միջոցներով՝ քաղաքի շուկայից գնումներ անելով։ Այլ եկամուտ չունեին, բացի այն, որ նրանցից մեկը ապակեգործ էր, ապակե ուլունքներ էր պատրաստում և դրանց վաճառքով վաստակում օրվա հացի ու ապրուստի գումարը։
ԺԴ.
ԺԴ. Այդ ժամանակ Հունաստանի տարբեր կողմերում բավական մեծ խռովություններ էին տեղի ունենում։ Մարդիկ որոնումների էին դուրս գալիս և դեսպաններ ուղարկում՝ հույս ունենալով, որ գուցե որևէ տեղ գտնեն նրանց։
2 Այդ ժամանակ դեսպանը հասավ Մեծ Հայքի թագավոր Տրդատի մոտ և հանդիպեց նրան Վաղարշապատ քաղաքում։
3 Երբ նա հանձնեց հրովարտակը, թագավորը վերցրեց այն և կարդաց։
4 Եվ հրովարտակի պատճենը հետևյալն էր։
«Ինքնակալ կայսր Դիոկղետիանոսը ողջույն է հղում մեր սիրելի եղբայր և գահակից Տրդատին։
5 Թող հայտնի լինի քեզ, մեր զինակից եղբա՛յր, այն չարիքների մասին, որոնք մշտապես կրում ենք քրիստոնյաների մոլորված աղանդի պատճառով։ Նրանց ուխտի հետևանքով մեր տերությունը ամեն կողմից անարգվում է, և նրանք արհամարհում են մեր արքայությունը. նրանց մեջ ոչ մի հնազանդություն չկա։
6 Նրանք պաշտում են մի մահացածի, որին խաչել են, երկրպագում են փայտին և պաշտում սպանվածների ոսկորները։ Իրենց Աստծու համար մահանալը նրանք պատիվ ու փառք են համարում։
7 Մեր արդար օրենքների համաձայն նրանք դատապարտելի են, որովհետև դառնացրել ու հոգնեցրել են մեր նախնիներին՝ առաջին թագավորներին։ Մեր սրերն անգամ բթացան, բայց նրանք չվախեցան մահից։
8 Նրանք մոլորվել են ինչ-որ խաչված հրեայի հետևից և սովորեցնում են անպատվել թագավորներին ու ընդհանրապես արհամարհել աստվածների պատկերները։
9 Նրանք ոչինչ են համարում նաև լուսատուների զորությունը՝ արևի, լուսնի ու աստղերի հետ միասին, և այդ խաչվածին Արարիչ են համարում։
10 Նրանք սովորեցնում են արհամարհել աստվածների պատկերները և ամբողջ աշխարհը հեռացրել են աստվածների պաշտամունքից։ Նույնիսկ կանանց հեռացնում են տղամարդկանցից, իսկ տղամարդկանց՝ կանանցից։
11 Թեև նրանց վրա զանազան պատիժներ ու տանջանքներ ենք դրել, նրանց աղանդն ավելի է տարածվել ու զորացել։
12 Թեև նրանց դեմ անթիվ սարսափելի պատիժներ ենք կիրառել և նրանց արյունն ենք հեղել, նրանց աղանդն ավելի է բազմանում ու տարածվում։
13 Պատահեց, որ նրանց ուսմունքի հետևորդների մեջ տեսա մի գեղեցիկ կույս օրիորդի և ցանկացա նրան կին առնել, սակայն նրանք համարձակվեցին նրան ինձնից թաքցնել։
14 Նրանք ոչ թագավորի ցանկությունից հրապուրվեցին և ոչ էլ իմ սպառնալիքներից վախեցան։ Ընդհակառակը՝ իրենց աղանդի պատճառով ինձ պիղծ ու գարշելի համարեցին և նրա դայակին ուղարկեցին՝ աղջկան փախցնելով դեպի քո տերության կողմերը։
15 Ուստի, եղբա՛յր մեր, հոգ տար, որ քո կողմերում գտնես նրանց հետքերը։ Նրանց դայակի հետ միասին արժանի պատիժ տուր, իսկ ինձ մոտ ուղարկիր այդ գեղեցկուհուն, որին ինձնից թաքցրել են։ Եթե նրա գեղեցկությունը քեզ էլ հաճելի թվա, կարող ես նրան քեզ մոտ պահել, որովհետև Հունաստանի աշխարհում նրա նմանը երբեք չի գտնվել։
16 Ողջ եղիր՝ աստվածների պաշտամունքի և ամենայն պատվի մեջ»։
ԺԵ.
ԺԵ. Երբ կարդացին այդ հրովարտակի հրամանը, թագավորը խիստ հրաման տվեց, որ իր իշխանության բոլոր վայրերում մանրակրկիտ ու անհապաղ որոնումներ կատարվեն։
2 Նա անմիջապես դեսպաններ ուղարկեց տարբեր կողմեր՝ հրամայելով, որ որտեղ էլ գտնեն նրանց, իսկույն բերեն իր մոտ։ Ով գտներ նրանց, խոստանում էր մեծ պարգևներ տալ։
3 Մինչ Հայոց աշխարհի սահմաններում այդ որոնումները կատարվում էին, սուրբ վկաները թաքնվել էին թագավորական նստավայրում՝ Վաղարշապատ քաղաքի արքունական կացարանում։
4 Մի քանի օր անց որոնումների ընթացքում նրանց գտնվելու վայրը բացահայտվեց։
5 Սակայն ճշմարտությունն ու վկաների առաքինությունը չէին կարող թաքնված մնալ, ինչպես ճրագը չի կարելի ծածկել ծածկոցի տակ կամ թաքցնել ստվերում։ Ընդհակառակը՝ այն պետք է դրվի ոսկե աշտանակի վրա, վառվի գեղեցիկ ճրագակալով ու առատ յուղով, որպեսզի հավատի լույսը պայծառ շողա։ Այդպես էին նրանք աղոթում սկզբից, և ինչպես Տերն էր ասում Իր սիրելիներին. «Թող մարդիկ տեսնեն ձեր բարի գործերը և փառավորեն ձեր Հորը, որ երկնքում է»։
6 Տեսնո՞ւմ ես, որ ճշմարիտ Աստծու Որդին նրանց բարի գործերի համար չի ամաչում Իր ծառաներին Իր ժառանգության մասնակից դարձնել։
7 Նա, որ բնությամբ Որդի է, անվախորեն Իր պատվիրանները պահողներին մոտեցնում է Իր աստվածային բնությանը։ Եթե մեկը պահի Նրա խոսքերը և ուրախությամբ գտնի դրանք որպես թանկագին մարգարիտ, ձեռք բերի ու պահպանի, ապա որպես պատվի նշան կստանա արքայական պսակը և կմտնի արքայական արքայություն։
8 Այս լույսի պատիվը ակամա երևաց հեթանոսների առաջ՝ Հայաստանում, իսկ դրա փառքը ձայնի պես լցրեց ամբողջ տիեզերքը՝ ուղղված Աստվածությանը։
9 Եվ նրանք գտնվեցին այգու հնձանների շինություններում։
10 Երբ Հունաստանի մեծ թագավորի հրովարտակները հասան Մեծ Հայքի թագավոր Տրդատին, Հայոց աշխարհում մեծ իրարանցում առաջացավ։ Նրանք հսկում էին բոլոր ճանապարհներն ու գավառները և տարբեր կողմերում մանրակրկիտ որոնումներ կատարում։
11 Մի մարդ տեսավ նրանց և պատմեց նրանց մասին։
12 Երբ նրանց մասին լուրը տարածվեց, զորքի մի լեգեոն երկու օր շրջապատեց այն վայրը, որտեղ գտել էին նրանց, և պահեց նրանց այնտեղ։ Երկու օր անց Հռիփսիմեի պարկեշտության ու արտասովոր գեղեցկության համբավը տարածվեց բազմամարդ հրապարակներում։ Ամեն մարդ զարմանքով էր խոսում այդ մասին։
13 Նրա գեղեցկությունը տեսնելու համար մարդկանց բազմություններ էին հավաքվում ու խռնվում։ Նախարարներն ու մեծամեծներն էլ շտապում էին տեսնել նրան և միմյանց հետ մրցում էին այդ հարցում։
14 Ազատների բազմությունն էլ, խառնամբոխի հետ միասին, կուտակվում էր իրար վրա՝ հեթանոսական սովորությունների անամոթ ու անպարկեշտ ցանկասիրությամբ և մտքերի ապականությամբ։
15 Իսկ երանելի կանայք, երբ ճանաչեցին այդ անմիտ ու անառակ մարդկանց չար մտադրությունները, արտասուքով ու աղոթքով ձեռքերը բարձրացրին երկինք՝ խնդրելով ամենազոր ու ամենակալ Տիրոջ փրկությունը։ Նա առաջին անգամ էլ փրկել էր նրանց հեթանոսների անօրեն ու պիղծ չարությունից։ Նրանք խնդրում էին, որ Նա իրենց հաղթանակ տա այդ պայքարում և լուսավորի իրենց հավատը։ Ապա ծածկեցին իրենց երեսները և գետին խոնարհվեցին՝ ամաչելով այնտեղ հավաքված անամոթ դիտողների ներկայությունից։
16 Դրանից հետո թագավորի մոտ եկան շատ մարդիկ, որոնք տեսել էին նրան և մտերիմ էին թագավորին։ Նրանք պատմեցին այդ ամենը նրա առաջ։
17 Հաջորդ օրը՝ լուսաբացին, նույնիսկ ավելի վաղ, թագավորի կողմից հրաման տրվեց երանելի Հռիփսիմեին արքունիք բերել, իսկ սուրբ Գայիանեին՝ իր պարկեշտ ընկերուհիների հետ այնտեղ պահել։
18 Արքունիքից անմիջապես ոսկեզօծ պատգարակներ ու սպասավորներ ուղարկեցին դեպի հնձանի դուռը, որտեղ նրանց մենաստանն էր՝ քաղաքից դուրս։
19 Արքունիքից նրան ուղարկեցին նաև գեղեցիկ, փափուկ ու շքեղ հագուստներ և զարդեր, որպեսզի զարդարվի, պատվով ու փառքով մտնի քաղաք և ներկայանա թագավորին։ Թագավորը դեռ չէր տեսել նրան, բայց նրա գեղեցկության մասին պատմություններից հետո որոշել էր նրան կին առնել։
20 Երբ սուրբ Գայիանեն տեսավ այդ ամենը, սկսեց խոսել իր սանի հետ և ասաց. «Հիշի՛ր, որդյա՛կ իմ, որ թողեցիր քո հայրական փառավոր ու ոսկեզօծ գահը և թագավորական ծիրանին՝ ցանկանալով Քրիստոսի լուսավոր ու անանց արքայությունը։ Նա Արարիչն է, Փրկիչն ու Նորոգիչը և Իրեն հուսացողներին պահում է անպատմելի բարիքներ։
21 Դու, որդյա՛կ, անարգեցիր քո անցավոր բնության ծիրանին։ Հիմա ինչպե՞ս կարող ես թույլ տալ, որ քո սրբության ողջախոհությունը կերակուր դառնա այս բարբարոս երկրում շների համար։
22 Քա՛վ լիցի, որդյա՛կ, որ այդպես լինի։ Թող մեզ հետ ընդունվի նաև Նա, ով առաջնորդել է մեզ մանկությունից մինչև այս օրն ու այս ժամը, որին այժմ հասել ենք»։
23 Երբ սուրբ Հռիփսիմեն տեսավ չար մարդկանց այդ բազմությունը և լսեց իր դայակից, հոգով զորացած՝ բորբոքվեց Տիրոջ զորությամբ։ Մանկությունից ի վեր նա հագել էր հավատը որպես սպառազինություն։ Նա բարձրաձայն աղաղակեց, ձեռքերը խաչի նման տարածեց և սկսեց ասել. «Ամենակալ Տե՛ր Աստված, Դու Քո Միածին և սիրելի Որդու միջոցով հաստատեցիր Քո արարածներին և Սուրբ Հոգուդ միջոցով կարգավորեցիր տեսանելի ու անտեսանելի արարածները։ Դու ես, որ ոչնչից ամեն ինչ գոյության բերեցիր, և Քո հրամանով են գործում բոլոր տեսանելի ու անտեսանելի զորությունները՝ երկնքում, երկրի վրա, ծովում և ցամաքում։
24 Տե՛ր, Դու ջրհեղեղի ջրերով պատժեցիր անօրեն ու պիղծ մարդկանց և փրկեցիր Քո սիրելի Նոյին, որը պահեց Քո խոսքի պատվիրանը։ Դու նրան փրկեցիր ջրհեղեղի ջրերից՝ խաչի նմանվող փայտի միջոցով։
25 Այն ժամանակ խաչի օրինակով փրկություն արեցիր, իսկ այժմ փրկի՛ր մեզ Քո ճշմարիտ խաչով, որի վրա բարձրացար և թափեցիր Քո արյունը՝ մեր ցավերը բուժելու համար։
26 Դու Աբրահամին պահեցիր ամբարիշտ քանանացիների մեջ։ Դու Քո ծառա Սառային փրկեցիր անարգանքի ու պղծության վտանգից։ Գթացիր Քո ծառա Իսահակին և Քո աղախին Ռեբեկային պահեցիր անօրեն փղշտացիներից։ Մի՛ թող մեզ Քո ձեռքից՝ Քո սուրբ անվան համար։ Դու սովորեցրիր մեզ, ուսուցանեցիր և Քո խոսքերը դրեցիր մեր բերանում, որպեսզի դրանցով կարողանանք փրկվել թշնամու որոգայթներից։ Դու ասացիր. «Իմ անունը կոչված է ձեզ վրա, և դուք Իմ Աստվածության տաճարն եք»։ Ասացիր նաև, որ մեր սրտերում սուրբ պահենք Քո անունը։ Դու մեր մտքում դրեցիր Քեզնից խնդրելու և ասելու խոսքը՝ «Սուրբ լինի Քո անունը մեր վրա»։ Եվ ահա շատ չար մարդիկ հավաքվել են պղծելու Քո սուրբ անունը, որ մեր վրա է, և Քո անվան տաճարը։ Թեև մենք տկար ու անարժան ենք, Տե՛ր, պահպանի՛ր մեզ այս անարժան ամոթից։
27 Մարդասե՛ր և քաղցրա՛բարո, որ մեզ այս փորձության մեջ դրեցիր, տո՛ւր մեզ հաղթել Քո զորությամբ, որովհետև հաղթանակը Քոնն է։ Թող Քո անունը զորանա և պահպանի մեզ հույսի ու ողջախոհության մեջ։ Այդպես մենք կմտնենք Քո արդարների դասը և կստանանք այն վարձքը, որ կտաս Քեզնից երկյուղածներին ու Քո պատվիրանները պահողներին։
28 Դու Նոյին փրկեցիր ջրհեղեղի ջրերից. փրկի՛ր նաև մեզ անօրենության այս հեղեղից, որը շրջապատել է մեզ։
29 Եթե տապանում խնայեցիր գազաններին ու անասուններին, որքա՜ն առավել կխնայես Քո պատկերով ստեղծված մեզ, որ փառավորում ենք Քեզ։
30 Եթե խնայեցիր սողուններին ու թռչուններին, որքա՜ն առավել կխնայես մեզ, որոնց Քո կամքի տաճար ես անվանել»։
ԺԶ.
ԺԶ. Երբ այս ամենը կատարվեց, մարդկանց մեծ բազմություն հավաքվեց։ Արքունիքի բազմաթիվ սպասավորներ եկել էին նրան արքունիք տանելու, իսկ նախարարներն ու ավագանու մեծամեծները եկել էին շքեղ հանդերձանքով՝ նրան պատիվ տալու և ուղեկցելու արքունիք։ Նրանք ցանկանում էին նրան հարսնության տանել Տրդատ թագավորի համար՝ Հայոց թագուհի դարձնելու։
2 Իսկ կանայք աղաղակով ու արտասուքով ձեռքերը դեպի երկինք բարձրացրած՝ խնդրում էին կամեցող Տիրոջը փրկել իրենց անօրեն ու անարժան հարսանեկան պղծությունից։
3 Նրանք բարձրաձայն լաց էին լինում ու աղաղակում. «Քա՛վ լիցի, որ մեծամեծները խաբեն մեզ, փափկությունը հրապուրի, թագավորությունը գայթակղի, հալածանքները նեղեն կամ հարվածների ու տանջանքների վտանգը վախեցնի մեզ, թեկուզ հազար տեսակ տանջանքների ենթարկեք մեզ։ Մի՞թե պիտի վախենանք այն ահավոր մահից, որ պատրաստում եք մեզ համար։
4 Քա՛վ լիցի, որ անցավոր կյանքը փոխանակենք հավիտենական կյանքի հետ, որը չի անցնում։ Քա՛վ լիցի, որ ուրանանք այն Աստծուն, որ հաստատում է ամեն ինչ, որի տերությունը հավիտենական է, և որի բոլոր բարիքները անփոփոխ են ու չեն անցնում։
5 Ո՛չ խորությունը, ո՛չ բարձրությունը, ո՛չ վիշտը, ո՛չ չարչարանքը, ո՛չ կապանքները, ո՛չ տանջանքները, ո՛չ կրակը, ո՛չ ջուրը, ո՛չ սուրը, ո՛չ հաճույքները, ո՛չ խաբեությունները, ո՛չ մեծությունը, ո՛չ աղքատությունը, ո՛չ այս աշխարհը, ո՛չ հանդերձյալը, ո՛չ կյանքը և ո՛չ մահը չեն կարող մեզ բաժանել Քրիստոսի սիրուց»։
6 Որովհետև մեր կուսությունը Քեզ նվիրեցինք, մեր սրբությունը Քեզ հանձնեցինք, Քեզ ենք հավատարիմ մնում և Քո սիրուն սպասում, մինչև առանց ամոթի ու երկյուղի կանգնենք Քո փառքի առաջ»։
7 Եվ ահա երկնքից ահեղ ու անսովոր որոտում եղավ, որը սարսափեցրեց ամբողջ բազմությանը, և ձայն լսվեց, որ ասում էր նրանց. «Զորացե՛ք, ամո՛ւր կանգնեք, քաջալերվե՛ք, որովհետև Ես ձեզ հետ եմ։ Ես պահել եմ ձեզ ձեր բոլոր ճանապարհներին, անարատությամբ պահպանել ու հասցրել եմ այստեղ, որպեսզի Իմ անունը փառավորվի նաև այստեղ՝ հյուսիսային հեթանոսների առաջ։
8 Եվ հատկապես դու, Հռիփսիմե՛, քո անվանը համապատասխան՝ Գայիանեի և քո սիրելի ընկերուհիների հետ մահից դեպի կյանք անցար։ Մի՛ վախեցեք, այլ եկեք այն վայրը, որ Ես և Իմ Հայրը պատրաստել ենք ձեզ համար՝ անանց ուրախության վայրը, ձեզ և նրանց համար, ովքեր ձեզ նման են»։
9 Որոտումն այնքան երկար տևեց, որ մարդիկ սարսափից ապշեցին։ Շատերը խուճապահար փախչում էին, իսկ ձիավորների բազմաթիվ ձիեր վախից վայր էին գցում իրենց հեծյալներին և ոտնակոխ անում մարդկանց։
10 Մարդիկ իրար էին խառնվել, և խուճապի մեջ շատերը ոտնակոխ էին անում միմյանց։ Բազմաթիվ մարդիկ զոհվեցին, ամենուր աղաղակ ու ողբ էր, և սարսափելի իրարանցում էր տիրում։ Շատերը մահացան, և նրանց արյունը հեղվեց երկրի վրա։
11 Երբ այդ խառնաշփոթը տեղի ունեցավ հավաքված բազմության մեջ, արքունիքի բարձրաստիճան սպասավորներից ոմանք անմիջապես գնացին թագավորին պատմելու նրանց բոլոր խոսքերը։ Այնտեղ գրագիրներ կային, որոնք գրի էին առել ամեն ինչ և կարդացին թագավորի առաջ։
12 Թագավորն ասաց. «Քանի որ նա չկամեցավ կամովին պատիվով ու շքեղությամբ գալ, թող բռնի ուժով նրան բերեն այստեղ՝ իմ պալատը, և մտցնեն արքունական սենյակը»։
13 Սպասավորները բռնի վերցրին սուրբ Հռիփսիմեին՝ մեկ բարձրացնելով, մեկ քարշ տալով։ Նա աղաղակում էր. «Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, օգնի՛ր ինձ»։ Ամբողջ բազմությունը աղմուկով գնում էր նրա հետևից, և երկրի վրա մեծ իրարանցում էր։
14 Նրան տարան թագավորի պալատը և մտցրին արքունական սենյակ։
15 Երբ նրան այնտեղ փակեցին, նա սկսեց աղոթել Տիրոջը և ասաց. «Զորությունների՛ Տեր, Դու ես ճշմարիտ Աստված։
16 Դու ես, որ ճեղքեցիր Կարմիր ծովը և Քո ժողովրդին անցկացրիր դրա միջով։
17 Դու ես, որ ամուլ ժայռից ջրի աղբյուրներ բխեցրիր և ծարավ ժողովրդին ջուր տվեցիր։
18 Դու ես, որ Քո ծառա Հովնանին իջեցրիր ծովի խոր անդունդը, ապա Քո զորության չափով նրան դուրս բերեցիր մարդկային բնությունից վեր եղող այդ վիճակից։ Նրան կրկին անվնաս ու ողջ դուրս բերեցիր և կենդանի կանգնեցրիր, այնպես որ նրա մազերից անգամ մեկը չշարժվեց։
19 Դու ես ճշմարիտ Աստված, որ Դանիելին գազանների գիրկն ընկնելուց փրկեցիր նրանց ահեղ երախներից և զրպարտվածին պատվով կանգնեցրիր իրեն նեղողների առաջ։
20 Դու նաև երեք մանուկներին, որոնք Քեզ պաշտելու համար նետվել էին կրակի մեջ, ողջ ու անվնաս պահեցիր կրակից, որպեսզի Քո հրաշքները տեսնողները փառավորեն Քեզ։
21 Դու Բաբելոնի խստասիրտ ու անօրեն թագավորին ստիպեցիր խոտ ուտել, որովհետև նա չփառավորեց Քեզ այն հրաշքների համար, որ ցույց էիր տվել նրան։ Դու փոխեցիր նրա կերպարանքը և նրան վայրի գազանների մեջ բնակեցրիր, իսկ նրա արոտավայրը դարձրիր վայրի դաշտերը։
22 Դու նաև երկու անգամ փրկեցիր Քո աղախին Սուսաննային մահից, իսկ նրա անօրեն թշնամիներին խայտառակ մահվան մատնեցիր։ Արդարության հույսով Քեզ ապավինածին պսակ շնորհեցիր և հաստատեցիր։
23 Դու նույնն ես, և Քո տարիները չեն անցնում։
24 Տե՛ր, Քո փառքը ուրիշին չես տալիս։
25 Դու ես, որ փառավորված ես ամբողջ տիեզերքի վրա. թույլ մի՛ տուր, որ հեթանոսները պղծեն Քո սուրբ անունը։
26 Դու կարող ես փրկել ինձ այս պղծությունից։ Թող ավարտեմ կյանքս սրբությամբ և մեռնեմ Քո մեծ անվան համար»։
ԺԷ.
ԺԷ. Մինչ սուրբ Հռիփսիմեն այս ամբողջ աղոթքն էր մատուցում Աստծուն, Տրդատ թագավորը ներս մտավ այն սենյակը, որտեղ նրան փակել էին։
2 Երբ նա ներս մտավ, մարդիկ՝ մի մասը պալատից դուրս, մյուսները՝ ներքին փողոցներում, խմբերով երգում ու պարում էին։ Ոմանք հավաքվել էին միջնաբերդում, իսկ ուրիշները խնջույքներով լցրել էին քաղաքի կենտրոնը։ Բոլորը հարսանեկան տոնախմբություն էին համարում այդ օրը և պարերով ու երգերով ուրախանում էին։
3 Բայց Տեր Աստված նայեց Իր սիրելի Հռիփսիմեին՝ նրան փրկելու համար, որպեսզի չկորչի այն սրբությունը, որ նա զգուշությամբ պահել էր։ Նա լսեց նրա աղոթքը և զորացրեց նրան՝ ինչպես Հայելին ու Դեբորային, ուժ տալով նրան ազատվելու անօրեն բռնությունից։
4 Թագավորը ներս մտնելով՝ բռնեց նրան՝ իր ցանկությունն իրականացնելու համար։
5 Բայց նա Սուրբ Հոգուց զորացած՝ մեծ ուժով դիմադրեց։ Նա երկար ժամանակ պայքարեց և հաղթեց նույնիսկ այն թագավորին, որը հայտնի էր իր արտասովոր ուժով։ Հունաստանում գտնվելու ժամանակ նա մեծ ֆիզիկական ուժ էր ցուցադրել և զարմացրել բոլորին։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո ևս նա բազմաթիվ քաջագործություններ էր արել։ Սակայն այժմ Քրիստոսի կամքով ու զորությամբ պարտվեց մի կնոջից։
6 Երբ թագավորը պարտվեց, հոգնեց ու հուսահատված դուրս եկավ։ Նա հրամայեց բերել երանելի Գայիանեին, նրա պարանոցին կապանք դնել և կանգնեցնել սենյակի դռան մոտ։ Ինքը կրկին ներս մտավ և սպասավորներին հրահանգեց, որ Գայիանեին ստիպեն դռան հետևից Հռիփսիմեին ասել. «Կատարի՛ր նրա կամքը, և դու ու մենք կփրկվենք»։
7 Իսկ Գայիանեն վճռեց խոսել իր սանի հետ և դռան հետևից ասաց Հռիփսիմեին. «Որդյա՛կ, թող Քրիստոսը պահպանի քեզ այդ պղծությունից և զորավիգ լինի քեզ։ Քա՛վ լիցի, որդյա՛կ, որ հրաժարվես Աստծու կյանքի ժառանգությունից և փոխարենը ժառանգես անցավոր բաները, որոնք այսօր կան, իսկ վաղը կկորչեն»։
8 Երբ սպասավորները հասկացան, թե ինչ խորհուրդ է նա տալիս, քարերով հարվածեցին նրա բերանին և ստիպեցին, որ թագավորի կամքը կատարելու հորդորներ ասի։
9 Նա ավելի ու ավելի հաստատակամ դարձավ և ասաց. «Քաջալերվի՛ր, ամո՛ւր կանգնիր, և այժմ կտեսնես Քրիստոսին, որին փափագում ես։
10 Հիշի՛ր այն հոգևոր սնունդը, որով քեզ սնել եմ։
11 Հիշի՛ր աստվածային խրատը, որով քեզ դաստիարակել եմ։
12 Հիշի՛ր մեր համատեղ հալածանքները։
13 Հիշի՛ր նաև մահվան բաժակը, որ միասին պիտի խմենք։
14 Հիշի՛ր ամբողջ տիեզերքի հարությունը։
15 Հիշի՛ր մեծ դատաստանի հանդիմանությունը։
16 Հիշի՛ր հավիտենական գեհենի պատիժը։
17 Հիշի՛ր արդարների անապական պարգևները, որոնք մեզ համար էլ են պատրաստված։
18 Հիշի՛ր երկնային աստվածային ձայնը, որ այսօր քո ականջներով լսեցիր։ Այն քաջալերեց ու զորացրեց քեզ մեզ հետ միասին։ Թող նույն ձայնը քեզ արժանացնի խոստացված պսակին ու հանգստությանը և զորացնի մեզ բոլորիս, որպեսզի բնակվենք Աստծու հավիտենական լուսավոր հարկերի տակ։
19 Մեր Տերը, մեր Թագավորն ու մեր Աստվածը, որ մեզ համար խոնարհվեց և անարգանք կրեց, թող մեզ՝ Իր անարժան ծառաներիս, չթողնի։ Մենք փափագեցինք Նրա զորությանը։ Աշխարհի Փրկիչը թող օգնի մեզ. Նա զուր չթողեց Իրեն հուսացողներին և արժանի համարեց մեզ Իր խոսքերով քաջալերելու։
20 Նա անարգվածներին պատիվ տվող Տերն է։ Նա Ինքը կպահպանի մեզ՝ Իր աղախիններին, ամեն մեղքից։ Ինչպես այսօր լսեցինք, Նա մեզ պահել է Իր ամենազոր աջով և կպահի հավիտյան։ Միայն թե չհեռանանք Նրա սիրուց։
21 Թող Նա հայտնի Իր զորությունը, գա ու փրկի մեզ, և մենք կկանչենք Տիրոջ անունը։ Թող Նա Իր երեսը ցույց տա մեզ, և մենք կապրենք, որովհետև Նա է մեր Փրկիչ Աստվածը։ Նրա համար համբերեցինք ամեն օր։
22 Հիշի՛ր Տիրոջը, որ մեզ բարձրացնելու համար խոնարհվեց և խաչի վրա թափեց Իր արյունը։ Մեր կյանքի ու փրկության համար Նա մահվան մատնվեց։
23 Նրան պահի՛ր մտքումդ և սրտով կանչի՛ր Նրան։ Ահա Նա հասել է քեզ օգնելու և կզորացնի քո բազուկները, ինչպես Դավթի պատանուն՝ արջերի ու առյուծների դեմ, որոնց նա հաղթում էր։
24 Նա, որ Իր ծառա Դավթի ձեռքով տապալեց հպարտ հսկային, նույն կերպ քո առաջ կխորտակի այս անօրենի չարությունը։
25 Դու Դավթի հավատքի ու մարգարեական խոսքի դուստրն ես, արդարությամբ սնված իմ բազուկների վրա։ Աստծու սուրբ ու փառավոր սեղանի առաջ դու Քրիստոսի աղախինն ես։ Նա այսօր Իր հայտնությամբ, գթությամբ ու մարդասիրությամբ երևաց մեզ, երբ իմաստությամբ փնտրեցինք Նրան։ Թող Նա քեզ և մեզ արժանացնի առանց ամոթի Իրեն դեմ առ դեմ տեսնելու»։
26 Սուրբ Գայիանեն այս ամենը խոսեց հռոմեացիների լեզվով՝ սենյակի դռան մոտ կանգնած իր սանի հետ, մինչ թագավորը պայքարում էր սուրբ Հռիփսիմեի դեմ։
27 Արքունիքի սպասավորներից ոմանք այնտեղ էին և լսում էին այդ ամենը հռոմեացիների լեզվով։
28 Երբ նրանք լսեցին Գայիանեի՝ իր սանի հետ ասածները, նրան հեռացրին դռան մոտից։
29 Թեև նրան բազմիցս հարվածել էին, քարերով ծեծել երեսը և վնասել բերանը, նա չփոխեց իր խոսքերը և աղջկան ուրիշ խորհուրդ չտվեց։ Նա շարունակ կրկնում ու ընդլայնում էր իր սկզբում ասած խոսքերը։
30 Հռիփսիմեն մինչև գիշերվա մի պահը շարունակեց դիմադրել և կրկին հաղթեց թագավորին։
31 Սուրբ Հոգուց զորացած աղջիկը հաղթում էր նրան. թագավորը հոգնեց ու ուժասպառ եղած՝ ընկավ։
32 Նա թագավորին թողեց մերկ ու խայտառակ վիճակում, պատռեց նրա հանդերձը և ցրեց թագի նշանները։
33 Թեև թագավորը պատառոտեց նրա զգեստը, նա սրբությամբ պահեց իր հաղթանակը։
34 Նա բռնի բացեց տան դուռը և դուրս եկավ՝ ճեղքելով մարդկանց բազմությունը. ոչ ոք չկարողացավ կանգնեցնել նրան։
35 Նա անցավ քաղաքի միջով և շարժվեց դեպի արևելք՝ քաղաքի Արեգ դարպասի կողմը։
36 Նա գնաց դեպի հնձանները, որտեղ նախկինում նրանց մենաստանն էր, և ընկերներին ուրախ լուր հայտնեց։ Ապա քաղաքից անցավ հյուսիսային կողմը և գնաց դեպի արևելք՝ մի բարձրադիր ավազոտ վայր, Արտաշատ տանող գլխավոր ճանապարհի մոտ։
37 Երբ հասավ այնտեղ, ծնկի իջավ ու աղոթեց. «Ամեն ինչի՛ Տեր, ո՞վ կարող է հատուցել Քեզ այն բարիքների փոխարեն, որ Դու շնորհեցիր մեզ։ Դու հաստատ պահեցիր Քո հանդեպ մեր հույսը և փրկեցիր մեզ գազանի պիղծ երախից, որը ցանկանում էր կործանել մեզ։
38 Էլ ի՞նչ կարող ենք անել՝ Քեզ հատուցելու համար։ Թող մեր անձերը լինեն Քո փրկության փոխարեն։ Դու Ինքդ արժանի դարձրիր մեզ ծառայելու Քեզ և կրելու Քո անունը, որով փրկեցիր մեզ։ Տե՛ր, Քեզնից բացի ուրիշ մեկին չենք ճանաչում և ամեն օր Քո անունն ենք կանչում։
39 Մեզ համար ավելի լավ է մեռնել Քո սրբության մեջ, քան ձեռք մեկնել օտար աստվածներին, որոնք գոյություն չունեն։ Հեթանոսների պաշտամունքն իրականում ոչինչ է։ Դու ես Արարիչը, ամեն ինչ Քեզնից է և Քո Միածին Որդու միջոցով է ստեղծվել, առանց Որի ոչինչ չի եղել։ Թող Քո բարի Հոգին առաջնորդի մեզ ուղիղ ճանապարհով, որը տանում է դեպի հավիտենական բարիքները։
40 Քո Միածին Որդու առաջ պիտի կանգնենք և առանց ամոթի Նրա աջ կողմում կլինենք, երբ Դու Նրան ուղարկես Իր պատրաստած լուսավոր բնակավայրից՝ երկրի բոլոր բնակիչներին տեսնելու։
41 Դու ես, որ ստեղծեցիր մարդկանց սրտերը և գիտես նրանց բոլոր գործերը։
42 Մենք Քո ժողովրդից ենք և Քո արոտի հոտից։ Մտնենք այն հարկի տակ, որ պատրաստեցիր Քո սիրելիների համար։
43 Շտապում ենք, Տե՛ր, դուրս գալ այս մարմնից, որպեսզի միանանք Քո սիրելի Միածին Որդու զորքին և նրանց թվին, ովքեր սիրեցին մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի փառավոր գալուստը։
44 Թող փրկվենք այս պղծությունից։ Իսկ եթե Քո անվան համար տանջանքներ գան մեզ վրա, պատրաստ ենք։
45 Դու մեզ չես լքի։ Տե՛ր, Դու Ինքդ ես վկայում, որ մանկությունից ի վեր երկրային կյանքի վայելքներին չեմ ձգտել։ Ես նայեցի ու հավատացի Քո խոսքին, որ ասացիր. «Վա՜յ ձեզ, երբ մարդիկ ձեր մասին լավ խոսեն։ Երանի՜ ձեզ, երբ ձեզ նախատեն ու հալածեն և Իմ պատճառով ձեր մասին ամեն տեսակ չար ու սուտ խոսք ասեն։ Ցնծացե՛ք և ուրախացե՛ք»։
46 Իսկապես, Տե՛ր, մենք ցնծացինք և ուրախացանք մեզ հասած այս պայքարի համար՝ Քո սիրով մարտնչելով։ Քո հաղթող զորությունը հաղթեց և մեզ հաղթելու ուժ տվեց։
47 Մենք ուրախացանք այն օրերի փոխարեն, երբ մեզ խոնարհեցրին, և այն տարիների համար, երբ չարչարանք տեսանք։
48 Նայի՛ր, Տե՛ր, Քո ժառանգությանը և Քո ձեռքի գործերին։ Առաջնորդի՛ր մեզ դեպի Քո վերին քաղաքը՝ երկնային Երուսաղեմը, որտեղ կհավաքես Քո անվան բոլոր արդարներին, սրբերին ու սիրելիներին։ Թող Տեր Աստծու լույսը լինի մեզ վրա»։
ԺԸ.
ԺԸ. Մինչ երանելի սուրբ Հռիփսիմեն այս ամենն էր խոսում, նույն գիշեր թագավորի իշխաններն ու դահիճապետը՝ իր դահիճներով, արագ հասան այնտեղ՝ իրենց առջև վառված ջահերով։
2 Նրանք անմիջապես մոտեցան, նրա ձեռքերը կապեցին ետևում և պահանջեցին, որ նա լեզուն հանի։
3 Իսկ նա իր կամքով բացեց բերանը և առաջ մեկնեց լեզուն։
4 Այնուհետև նրան պատժեցին ու սպանեցին՝ թագավորի հրամանով։
5 Նրանք նաև այլ կերպ տանջեցին նրան և վերջում սպանեցին։
6 Ապա հայտարարեցին, թե այդպես պիտի պատժվեն բոլոր նրանք, ովքեր կհամարձակվեն արհամարհել ու անարգել թագավորների հրամանները։
7 Նրանց հետ կային նաև այլ սուրբ տղամարդիկ ու կանայք՝ ավելի քան յոթանասուն հոգի։ Նրանցից ոմանք այդ պահին հասան այնտեղ՝ խնդրելով հավաքել ու թաղել նրանց մարմինները, սակայն նրանցից մոտ երեսուներկու հոգի ևս սպանվեցին։
8 Նրանք նույնպես ասացին. «Մենք սիրեցինք Քեզ, Տե՛ր, որպեսզի Դու լսես մեր աղոթքի ձայնը։ Դու, բարեգո՛ւթ, խոնարհեցրիր Քո ականջը, և մենք կանչում ենք Քեզ։
9 Փա՜ռք Քեզ, մարդասե՛ր, որ մեզ՝ անարժաններիս, չզրկեցիր Քո բարիքներից։ Դու մեզ պահեցիր աչքի բիբի պես, և Քո թևերի հովանու ներքո փրկվեցինք անօրենությունների բազմությունից։ Ահա մեռնում ենք Քո փառավոր անվան համար»։
10 Այս խոսքերը միաբան ասելուց հետո բոլորը մահացան։
11 Նրանցից մեկը սպանվեց հենց այնտեղ՝ հնձանում, որտեղ նրանց մենաստանն էր։ Մահանալիս նա այսպես ասաց. «Գոհանում եմ Քեզնից, բարեգո՛ւթ Տեր, որ ինձ էլ չզրկեցիր։ Ես հիվանդ էի և չկարողացա քայլել ու հասնել ընկերներիս հետևից։ Բայց Դու, մարդասե՛ր և քաղցր Տեր, ընդունի՛ր և միավորի՛ր իմ հոգին Քո սուրբ վկաների զորքին՝ իմ ընկերների ու քույրերի, մեր աղախին ու մայր Գայիանեի և մեր սիրելի դստեր՝ Հռիփսիմեի հետ»։
12 Այսպես խոսելուց հետո նա նույնպես մահացավ։
13 Նրանց մարմինները քարշ տալով մի կողմ նետեցին, որպեսզի կեր դառնան քաղաքի շներին, երկրի գազաններին ու երկնքի թռչուններին։
ԺԹ.
ԺԹ. Իսկ թագավորը մոռացել էր իր ամոթալի պարտությունը, թեև դրա համար պիտի ամաչեր։ Նա այնքան հայտնի էր մարտերում իր քաջությամբ, որ Հունաստանի օլիմպիական խաղերում ևս հսկայի ուժ էր ցուցադրել ու բազմաթիվ սխրագործություններ կատարել։ Նա նաև բազմաթիվ պատերազմներ էր վարել Եփրատից այն կողմ՝ Տաճկաստանի կողմերում, և մի անգամ ծանր վիրավորված դուրս էր եկել մարտից։ Սակայն նա իր ձին ու զենքերը վերցնելով՝ անցել էր Եփրատ գետը։ Այսքան զորեղ ու ամրակազմ թագավորը Աստծու կամքով պարտվել էր մի կնոջից։
2 Նա չէր մտածում իր կրած ամոթի մասին, այլ Հռիփսիմեի հանդեպ սիրուց վառված՝ տրտմում ու սգում էր նրա մահը։
3 Նա ասաց. «Տեսե՛ք քրիստոնյաների կախարդական աղանդը. ինչպես են նրանք բազմաթիվ մարդկանց կործանում՝ հեռացնելով աստվածների պաշտամունքից։ Նրանք զրկում են մարդկանց երկրային կյանքի վայելքներից և մահից չեն վախենում։ Հատկապես այդ հրաշալի Հռիփսիմեի պատճառով, որի գեղեցկությանը երկրի վրա կանանց մեջ նմանը չկար։
4 Նրա մասին միտքս այնքան է զբաղված, որ չեմ կարող մոռանալ նրան, քանի դեռ կենդանի եմ ես՝ Տրդատ թագավորս։
5 Ես լավ գիտեմ Հունաստանի ու Հռոմի աշխարհները, մեր Պարթևաստանի կողմերը, ինչպես նաև Ասորեստանը, Տաճկաստանն ու Ատրպատականը։
6 Ինչո՞ւ մեկ առ մեկ թվեմ. շատ վայրեր եմ այցելել խաղաղությամբ, իսկ շատերը՝ պատերազմով ու ասպատակությամբ։
7 Ոչ մի տեղ չեմ տեսել այսպիսի գեղեցկություն, ինչպիսին այդ կախարդների պատճառով կորցրի։ Ահա թե որքան զորացան կախարդները, որ նույնիսկ ինձ հաղթեցին»։
8 Հաջորդ օրը դահիճապետը հրաման ստացավ սպանելու սուրբ Գայիանեին։
9 Երբ նա լսեց այդ մասին, Հռիփսիմեի հանդեպ իր սիրուց խելակորույս եղած՝ մոռացել էր նրա մահը և կարծում էր, թե նա դեռ կենդանի է։
10 Նա խոստանում էր մեծ պաշտոն, բարձր դիրք ու պատիվ, եթե մեկը կարողանար համոզել աղջկան և նրան բերել իր մոտ։
11 Իսկ դահիճապետն ասաց. «Թող այդպես կորչեն քո բոլոր թշնամիները, արքա, և նրանք, ովքեր անարգում են աստվածներին ու ձեր՝ թագավորներիդ հրամանները։ Բայց կա այն կախարդ կինը, որը կործանեց այդ գեղեցկուհուն, և նրա երկու ընկերուհիները»։
12 Երբ թագավորը լսեց, որ սուրբ Հռիփսիմեն մահացել է, կրկին ընկավ նույն տրտմության մեջ, իջավ ու նստեց գետնին, լաց եղավ և սգաց։
13 Նա կրկին հրաման տվեց սպանել առաքինի Գայիանեին՝ նախ նրան լռեցնելու, ապա սպանելու համար, որովհետև նրա վնասակար խրատով կորցրել էր այն կնոջը, որի գեղեցկությունը աստվածների պարգևն էր մարդկանց մեջ։
14 Գայիանեն համարձակվել էր աստվածներին անպատիվ համարել, թեև նրանք էին նրան գեղեցկություն շնորհել։ Այդ պատճառով նրան դաժանորեն պիտի սպանեին։
15 Դահիճապետը դուրս եկավ՝ պարծենալով, որ նրան դաժան մահվան է մատնելու։ Նա հրամայեց նրանց շղթայակապ դուրս բերել քաղաքից հարավային դարպասով՝ Մեծամորի կամուրջ տանող ճանապարհով, այն ճահճոտ վայրը, որտեղ սովորաբար մահապարտներին էին սպանում՝ քաղաքի շուրջը գտնվող խրամատի մոտ։
16 Նրանցից յուրաքանչյուրին չորսական ցիցերի մոտ տարան։
17 Մինչ այդ ամենը պատրաստում էին, սուրբ Գայիանեն իր ընկերուհիների հետ սկսեց ասել. «Գոհանում ենք Քեզնից, Տե՛ր, որ մեզ արժանի դարձրիր մեռնելու Քո մեծ անվան համար և պատվեցիր մեր հողեղեն բնությունը, որպեսզի արժանի լինենք Քո Աստվածությանը։ Դու ինձ մասնակից դարձրիր Քո սուրբ վկաների՝ Հռիփսիմեի և նրա ընկերների մահվանը։
18 Այժմ շտապում եմ և փափագում հասնել նրանց, ովքեր սիրեցին Քեզ։ Ուրախ եմ, որ պիտի գնամ իմ դստեր ու զավակիս՝ Հռիփսիմեի, իմ քույրերի և ընկերների հետևից։
19 Հիշի՛ր մեզ, Տե՛ր, որ ամեն օր մեռնում ենք Քո անվան համար։ Մեզ համարեցին մորթվելու տանվող ոչխարներ։ Արի՛ և մի՛ մերժիր մեզ Քո անվան համար։ Դու տո՛ւր մեզ Քո հաղթանակը, և թող չարը իր գործակիցներով ընկճվի Քո փառքի ահից»։
20 Դրանից հետո նրանք բռնեցին ու սպանեցին նրանց՝ ենթարկելով դաժան տանջանքների։
21 Նրանք շարունակեցին չարչարել սրբերին և վերջում սպանեցին նրանց։
22 Նրանց տանջանքներից հետո սրով սպանեցին։
23 Նրանք, ովքեր Հռոմի աշխարհից եկել էին նրանց հետ և միասին հասել Հայաստան, ավելի քան յոթանասուն հոգի էին։
24 Իսկ սուրբ կանանց՝ Գայիանեի ու Հռիփսիմեի հետ սպանվածների ընդհանուր թիվը երեսունյոթ էր։
25 Ապրիլի քսանվեցին սուրբ Հռիփսիմեն իր սուրբ խմբով՝ երեսուներեք նահատակակից ընկերների հետ, ավարտեց իր կյանքը։ Իսկ ապրիլի քսանյոթին սուրբ Գայիանեն իր երկու ընկերների հետ պսակվեց հաղթության պսակով։
Ի.
Ի. Վեց օր թագավորը խոր վշտի ու անսփոփ տրտմության մեջ էր՝ Հռիփսիմեի գեղեցկության հանդեպ իր տենչանքի պատճառով։ Դրանից հետո նա որսի ժամ նշանակեց, զորքին հրամայեց հավաքվել, որսի ցանցեր ու թակարդներ պատրաստել և գնաց Փառական Շեմակաց դաշտը։
2 Երբ թագավորը կառք նստեց և պատրաստվում էր քաղաք մտնել, Տիրոջ պատուհասը հանկարծ հասավ նրան և այդ պղծության համար հարվածելով՝ կառքից գետին գցեց։
3 Նա սկսեց մոլեգնել և կարծես ինքն իրեն ուտել։ Ինչպես Բաբելոնի Նաբուգոդոնոսոր թագավորը, նա կորցրեց մարդկային կերպարանքը և վայրի խոզի նման շրջում ու բնակվում էր խոզերի երամի մեջ։
4 Այնուհետև մտավ եղեգների մեջ, խոտ էր ուտում և անզգայացած՝ մերկ շրջում դաշտերում։
5 Թեև փորձեցին նրան պահել քաղաքում, չկարողացան՝ թե՛ նրա բնական ուժի, թե՛ նրա վրա ներգործող դիվական զորության պատճառով։
6 Քաղաքի բոլոր բնակիչներն էլ նույն կերպ խելագարվում էին, և երկրի վրա մեծ կործանում էր տարածվում։
7 Թագավորի ամբողջ ընտանիքը, ծառաներն ու սպասավորները նույնպես պատուհասվեցին, և այդ հարվածների պատճառով մեծ սուգ եղավ։
8 Այդ ժամանակ Աստծուց տեսիլք հայտնվեց թագավորի մորաքրոջը՝ Խոսրովիդուխտ անունով։
9 Նա եկավ մարդկանց մոտ, պատմեց տեսիլքը և ասաց. «Այս գիշեր տեսիլք տեսա։ Լույսի նման մի մարդ եկավ ու ասաց ինձ. «Ձեր վրա հասած պատուհասներից բուժվելու այլ միջոց չկա, եթե Արտաշատ քաղաք ուղարկեք և այնտեղից բերեք կապանքների մեջ գտնվող Գրիգորիոսին։ Նա կգա և ձեզ կսովորեցնի ձեր ցավերի բուժման դեղը»»։
10 Երբ մարդիկ լսեցին, սկսեցին ծիծաղել նրա ասածների վրա և ասացին. «Դու էլ ուրեմն խելագարվե՞լ ես։ Երևի դևն է քեզ պատել։
11 Ինչպե՞ս կարող է այդպես լինել։ Արդեն տասնհինգ տարի է, ինչ նրան գցել են այդ խոր ու ահավոր վիրապը, իսկ դու ասում ես, թե նա կենդանի է։ Նրա ոսկորներն էլ ո՞ւր պիտի լինեն. հենց նրան այնտեղ իջեցնելու օրը օձերն իսկույն պիտի սպանած լինեին նրան»։
12 Կնոջը նույն տեսիլքը կրկին հայտնվեց։ Նրան նորից ու նորից զգուշացրին, որ եթե շարունակ չպատմի այդ մասին, մեծ տանջանքների կենթարկվի, իսկ մարդկանց ու թագավորի պատուհասներն ավելի կսաստկանան և կհանգեցնեն մահվան ու տարբեր տանջանքների։
13 Խոսրովիդուխտը կրկին ներս մտավ և մեծ երկյուղով ու զգուշությամբ պատմեց հրեշտակի խոսքերը։
14 Նրանք իսկույն մի ավագ նախարար ուղարկեցին այնտեղ. նրա անունը Ավտայ էր։
15 Նա գնաց Արտաշատ քաղաք՝ Գրիգորիոսին խոր վիրապի բանտից հանելու։
16 Երբ Ավտայը հասավ Արտաշատ, քաղաքի բնակիչները դուրս եկան նրան ընդառաջ՝ հարցնելու նրա գալու պատճառը։
17 Նա ասաց նրանց. «Եկել եմ կապանքների մեջ գտնվող Գրիգորիոսին տանելու»։
18 Նրանք բոլորը զարմացան ու ասացին. «Ո՞վ գիտի՝ նա դեռ կենդանի՞ է։ Արդեն շատ տարիներ են անցել այն օրից, երբ նրան այնտեղ գցեցին»։
19 Ավտայը պատմեց տեսիլքի և տեղի ունեցածի մասին։
20 Նրանք բերեցին երկար ու հաստ պարաններ, կապեցին իրար և իջեցրին վիրապը։
21 Նախարար Ավտայը բարձր ձայնով կանչեց. «Գրիգորիո՛ս, եթե այնտեղ կենդանի ես, դո՛ւրս արի։ Քո Տեր Աստվածը, որին դու պաշտում էիր, հրամայել է քեզ այստեղից հանել»։
22 Գրիգորիոսն իսկույն ոտքի կանգնեց, շարժեց պարանը և ամուր բռնեց այն։
23 Նրանք քաշելով վեր հանեցին նրան և տեսան, որ նրա մարմինը մգացել էր։ Անմիջապես հագուստ բերեցին, հագցրին նրան և ուրախությամբ Արտաշատից գնացին դեպի Վաղարշապատ։
24 Այդ ժամանակ, երբ թագավորի պատուհասի ու ցավերի պատճառով մարդիկ շփոթված էին, դևը խոզերի երամից դուրս բերեց թագավորին և մերկ ու խայտառակ վիճակում առաջնորդեց նրան։
25 Նախարարները սպասում էին նրանց քաղաքից դուրս։
26 Երբ հեռվից տեսան, որ Գրիգորիոսը Ավտայի և Արտաշատից եկած բազմաթիվ մարդկանց հետ մոտենում է, թագավորն ու մյուսները, խելագարված, իրենց վնասելով ու փրփրելով, դուրս եկան նրան ընդառաջ։
27 Գրիգորիոսն իսկույն ծնկի իջավ և աղոթեց, ու նրանք կրկին ուշքի եկան։
28 Նա անմիջապես հրամայեց, որ հագնվեն և ծածկեն իրենց մերկությունը։
29 Թագավորն ու նախարարները մոտեցան, բռնեցին սուրբ Գրիգորիոսի ոտքերից և ասացին. «Աղաչում ենք քեզ, ների՛ր մեր այն հանցանքը, որ գործեցինք քո դեմ»։
30 Նա օգնեց նրանց ոտքի կանգնել և ասաց. «Ես էլ ձեզ նման մարդ եմ և ձեզ նման մարմին ունեմ։ Բայց ճանաչե՛ք ձեր Արարչին, որ ստեղծել է երկինքն ու երկիրը, արևը, լուսինը, աստղերը, ծովն ու ցամաքը։ Նա կարող է բժշկել ձեզ»։
31 Այնուհետև Գրիգորիոսը հարցրեց, թե որտեղ են Աստծու վկաների մարմինները։
32 Նրանք ասացին. «Ո՞ր վկաների մասին ես խոսում»։
33 Նա պատասխանեց. «Նրանց, ովքեր ձեր ձեռքով մեռան Աստծու համար»։
34 Նրանք ցույց տվեցին նրան այդ վայրերը։
35 Նա գնաց և հավաքեց ու ամփոփեց նրանց մարմինները սպանության վայրերից, որտեղ դրանք դեռ մնացել էին։
36 Նրանք տեսան, որ Աստծու զորությամբ նրանց մարմինները պահպանվել էին։ Ինը օր ու ինը գիշեր դրանք բաց երկնքի տակ էին մնացել, բայց ոչ գազաններն էին մոտեցել, ոչ շները, ոչ էլ թռչուններն էին վնասել։ Մարմիններն անգամ հոտ չէին արձակել։
37 Մարդիկ մաքուր պատանքներ բերեցին, բայց երանելի Գրիգորիոսը չհամարեց, թե արժանի են, որ թագավորի կամ ուրիշների բերած պատանքներով ծածկվեն։ Նա սրբերին պատեց իրենց պատառոտված հագուստներով և ասաց. «Մի օր դուք ինքներդ արժանի կլինեք պատելու նրանց մարմինները»։
38 Նա ամփոփեց նրանց մարմինները և գնաց հնձանը, որտեղ նախկինում նրանց մենաստանն էր։ Այնտեղ հաստատվեց և բնակվելու տեղ դարձրեց այդ վայրը։
39 Երանելի Գրիգորիոսը ամբողջ գիշեր աղոթեց Աստծուն նրանց փրկության համար և խնդրեց, որ մարդիկ դարձի գան ու ապաշխարելու միջոց գտնեն։
40 Հաջորդ օրը թագավորը, նախարարներն ու ամբողջ ավագանին մեծ բազմությամբ եկան, ծնկի իջան սուրբ Գրիգորիոսի և Աստծու վկաների սուրբ մասունքների առաջ ու խնդրեցին. «Ների՛ր մեր բոլոր չար գործերը, որ արեցինք քո դեմ, և դու մեր փոխարեն աղաչի՛ր քո Աստծուն, որպեսզի չկորչենք»։
ԻԱ.
ԻԱ. Կապանքների մեջ գտնվող Գրիգորիոսը սկսեց խոսել և ասաց. «Այն Աստվածը, որի մասին ասում եք՝ «քո Աստվածը», Աստված և Արարիչ է։ Իր ամենազոր ու ազատ կամքով, բարերարությամբ, աննյութականից գոյության բերեց նյութական արարածներին։ Իր էական զորությամբ ոչնչից հաստատեց երկիրը։ Նա է ամեն ինչ ստեղծած ամենակալ, ամենաստեղծ և ամենատեր Աստվածը։
2 Ճանաչե՛ք Նրան, որպեսզի ձեր ցավերը բժշկվեն և ազատվեք այս պատուհասից, որ ձեր մեղքերի հետևանքն է։
3 Իր մարդասեր ողորմությամբ Նա խրատեց ձեզ՝ Աստվածային Իմաստության խոսքի համաձայն, ինչպես ասված է. «Տերը խրատում է նրան, ում սիրում է, և պատժում է այն որդուն, որին ընդունում է»։
4 Իր բարերարությամբ Նա ձեզ որդեգրության է կանչում։
5 Աստծու ճշմարիտ Որդին չի ամաչում Իր եղբայրներ կոչել նրանց, ովքեր կդառնան դեպի Հոր երկրպագությունը։
6 Սուրբ Հոգին ձեզ կտա Իր սիրո երաշխիքը և ձեր սրտերը կուրախացնի այն ուրախությամբ, որը չի անցնում։ Միայն թե դարձի եկեք և գնացեք Նրա կամքով, և Նա ձեզ կյանքի անմահություն կտա։
7 Լավ եք ասում՝ «քո Աստվածը», որովհետև ովքեր ճանաչում են Նրան, Նա նրանց Աստվածն է։
8 Իսկ նրանք, ովքեր չեն ճանաչում Նրան, թեև Նրա արարածներն են, հեռու են Նրա հոգատարությունից ու մարդասիրական սիրուց։ Բայց Նրա երկյուղածները մոտ են Նրան, Նրա այցելությունը նրանց հետ է, և Նա պահպանում է նրանց։
9 Գուցե հարցնես՝ որտե՞ղ է Նա պահում Իրենից երկյուղածներին։ Չէ՞ որ նրանք մեր ձեռքն ընկան, չարչարվեցին ու մեռան, իսկ մենք նրանց դատեցինք մեր կամքով։
10 Տեսե՛ք, Աստված մարդկանց մահվան հանգիստը կամեցավ, իսկ Իր փառավոր երկրորդ գալստյան ժամանակ կհայտնի դա՝ Իր սիրելիներին և Իր կամքը ճանաչող ու կատարողներին տալով բարիքները։
11 Նայի՛ր և տես, թե ինչպես Իր Աստվածային զորությամբ Նա անսասան պահեց Իր սիրելի սուրբ վկաներին, և բազմաթիվ նեղություններ չկարողացան նրանցից ոչ մեկին երկմտանքի մեջ գցել։
12 Նա նաև փրկեց սուրբ ու երանելի Հռիփսիմեին և նրա ընկերուհիներին ձեր պղծությունից ու անօրենությունից»։
13 Արդ, հեռո՛ւ վանեք թշնամու խաբեությունը, որովհետև նա հենց սկզբից խաբել ու մոլորեցրել է մարդկանց և նրանց կորստյան ճանապարհների առաջնորդներ դարձրել։
14 Եվ մտածե՛ք նաև իմ՝ անարժանիս մասին. ինչպե՞ս Իր բարերարությամբ ինձ արժանի դարձրեց պատրաստ լինելու Իր մեծ անվան համար չարչարվելու։ Նա ինձ համբերություն տվեց, որպեսզի հասցնի երկնայինների վիճակին, ինչպես ասաց մեծ առաքյալ Պողոսը, որին թող ճանաչեք և նրա խոսքերից օգտվեք Քրիստոսի մարդասիրությամբ. «Օրհնյալ է Նա, որ մեզ արժանի դարձրեց սրբերի ժառանգության բաժնին հասնելու՝ լույսի մեջ»։
15 Եվ իսկապես, պարծանքով հասանք Քրիստոսի խաչին, որպեսզի Քրիստոսի չարչարանքների միջոցով վայելենք Նրա կամքն ու ուսմունքը։
16 Ուրեմն ճանաչե՛ք Նրան, որ խավարից կանչեց ձեզ Իր փառքի սքանչելի լույսը։ Մոտեցե՛ք Նրա շնորհի աթոռին և ողորմություն կգտնեք Նրանից։ Թոթափե՛ք չարության ու անօրենության ամբողջ աղտը, լվացե՛ք ձեր անձերը կենդանի ջրով և արժանի եղե՛ք ձեր վրա կրելու փառքի լուսավոր պատմուճանը։
17 Իսկ սուրբ Հռիփսիմեի մասին դուք ինքներդ գիտեք, թե ինչպես Տերը պահեց նրան և փրկեց ձեր ձեռքից՝ անօրենության պղծությունից։
18 Դու ինքդ գիտես քո քաջության, ուժի և ոսկորներիդ ամրության չափը. ինչպե՞ս եղավ, որ թուլացար մի աղջկա առաջ։ Քրիստոսի՝ ամենակալ Տիրոջ զորությունն էր, որ պահեց նրան։
19 Իսկ իմ մասին դու ինքդ գիտես, որ տասնհինգ տարի խավարի մեջ էի՝ անհնարին խոր վիրապում։ Օձերի մեջ էր իմ բնակությունը, բայց Տիրոջ երկյուղի պատճառով նրանք ինձ երբեք չվնասեցին։ Ես նրանցից չսարսափեցի, և սիրտս չվախեցավ, որովհետև հույսս դրել էի Տեր Աստծու՝ ամեն ինչի Արարչի վրա։
20 Բայց այս ամենից գիտեմ, որ դուք ձեր արածները տգիտությամբ եք արել։
21 Այժմ դարձե՛ք և ճանաչե՛ք Տիրոջը, որպեսզի ողորմի և փրկի ձեզ։ Իսկ սպանվածներին կենդանի համարե՛ք և նրանց բարեխոս դարձրե՛ք, որովհետև նրանք կենդանի են և մեռած չեն։ Ճանաչե՛ք Աստծուն, որովհետև Նա է ամեն ինչի Տերը։ Այսուհետև թողե՛ք ձեր պիղծ պաշտամունքը՝ քարից, փայտից, արծաթից, ոսկուց ու պղնձից ձուլված պատկերները, որովհետև դրանք սուտ են ու ունայն։
22 Մի՞թե հենց այդ մասին չէի ձեզ ավելի վաղ ասել ձեր մոլորության համար, թե խավարի թանձր ստվերների մշուշը նստել է ձեր սրտի աչքերի վրա, և դուք չեք կարողացել տեսնել, հասկանալ, խորհել ու ճանաչել Արարչին։
23 Եթե ձեր մեջ որևէ մեկի մեջ Աստծուն պաշտելու և Նրան մոտենալու ուղղություն տեսնեի, գիշեր ու ցերեկ չէի դադարի աղաչել ձեզ համար, որպեսզի չկորչեք։
24 Սակայն Արարչի մարդասիրությունը մեծ է, անքննելի ու անպատմելի Իր արարածների հանդեպ. Իր մեծ գթությամբ Նա համբերատար ներում ու խնայում է։
25 Հին ժամանակներում Նա թույլ տվեց մարդկանց գնալ իրենց կամքի համաձայն, ինչպես ասվում է. «Ես նրանց թողեցի, որ հետևեն իրենց սրտերի ցանկություններին»։
26 Եվ նրանք գնացին իրենց կամքով։
27 Բայց այժմ Նա սկսել է ձեզ կանչել դեպի Իր փառքն ու անապականությունը, որպեսզի ժառանգեք հավիտենական կյանքը, որը չի անցնում։
28 Դրա համար Նա ձեզ մոտ ուղարկեց Իր սիրելի վկաներին։ Նրանք իրենց վկայությամբ վկայեցին Երրորդության միասնական տերությունը՝ Աստծուն, որ բոլորի վրա է և հավիտյան ինքն է։ Նրա արքայությունը հավիտենական արքայություն է, և Նրա տիրապետությունը վախճան չունի։
29 Նրանք իրենց մահը դրեցին որպես հավատարիմ ու հաստատուն կնիք իրենց հավատի ճշմարտության վրա։ Ահա նրանց մասին պատմություններ են պատմվում ձեր մեջ. նրանք կենդանի են Աստծու առաջ և բարեխոս են նրանց համար, ովքեր աղաչում են։ Աղաչում ենք, որ նրանց բարեխոսությունն ունենաք Աստծու առաջ։
30 Որովհետև նրանք մահացան Աստծու համար և կարող են շատերի մահացած վիճակը կյանքի վերածել։
31 Ուստի նրանց միջոցով հաշտվե՛ք Աստծու հետ՝ Աստծու Որդու մահվան շնորհիվ։ Աստծու Որդին մեռավ, որպեսզի արարածների մահացած վիճակը կենդանացնի, իսկ նրանք մեռան, որպեսզի վկայեն Նրա աստվածության մասին։
32 Ոչ թե այն պատճառով, որ Նա չէր կարող մեզ կյանք տալ առանց Իր մահվան, այլ որպեսզի մեծարի Իր արարածներին՝ խոնարհվելով մինչև անարգություն և մեզ նման դառնալով բարձրացնի անարգվածներին։
33 Ոչ թե նրանց վկայության բացակայության դեպքում Նա անհավատարիմ կլիներ, այլ որպեսզի մեծարվեն նրանք, ովքեր սիրեցին Նրան։
34 Նա մեր շունչը պահեց մեր մարմնի մեջ։ Թեև մեզ հասան մարմնական նեղություններ, վշտեր ու անպատմելի ցավեր, և մենք ավելի շատ չարչարվեցինք, քան բոլոր մարդիկ, ինչպե՞ս կարող էր մարդկային մարմինը մեկ օր անգամ դիմանալ այդ ահավոր չարչարանքների վտանգին։
35 Կամ մի՞թե մարդը կարող էր թեկուզ մեկ օր կենդանի մնալ այդ անհնարին խոր վիրապում, որտեղ ես թաղված էի օձերի կույտի մեջ։ Նրանք փաթաթվել էին իմ մարմնին, եռում ու շարժվում էին շուրջս և մարմնիս անդամների վրա, բայց Տիրոջ սքանչելի ողորմությունը կենդանի պահեց ինձ։
36 Եվ ահա, թեև արժանի չէինք, ձեր մեջ կատարում ենք հոգիների ու մարմինների բժշկության օգտակար ծառայությունը։ Մենք ձեզ համար պատրաստեցինք ձեր հոգիների ու մարմինների բժշկին՝ ձեզ մատուցելու ձեր օգտակարությունը։
37 Աստծու բարերարությամբ սկսենք ձեզ մատուցել երկնային պատգամները։ Եթե լսեք արդարության խոսքը՝ Ավետարանի քարոզությունն ու ամեն ինչի Արարչի պատվիրանները, կփրկվեք ու կսրբվեք այս փոքր պատուհասից և կվայելեք հավիտենական կյանքը։ Աստվածային Խոսքը կլսեք և ձեր մեջ կընդունեք երկնքի արքայության բարիքները։
38 Միայն թե մաքրվե՛ք ձեր մեղքերի ակամա տգիտությունից, քարապաշտությունից ու փայտապաշտությունից և ձեր մեջ ընդունե՛ք Աստծու անպատմելի բարիքները։ Աստծու սուրբ վկաները, որոնց դուք չարչարեցիք, կարող են նաև ձեր համար բարեխոսել։ Մեր խոսքերը, ճառերը, ջանքերն ու աշխատանքը թող ձեր օգտին սերմանվեն։ Թող Նա ձեզ երկրի վրա պարգևի բարի ու լիառատ կյանք, իսկ երկնքում՝ դարձնի գալիք կյանքի ժառանգորդներ։
39 Իսկ եթե չկամենաք լսել կյանքի Խոսքի քարոզությունը, այստեղ վրեժխնդիր պատիժներով չարաչար հարվածելով՝ կկործանվեք, և օտար թշնամիների ձեռքով կդատվեք. վրեժխնդրությունն ամբողջությամբ հասնելով ձեզ՝ ձեզ մահվան կմատնի»։
ԻԲ.
ԻԲ. Երբ երանելի Գրիգորիոսն այս ամենը խոսեց, բոլորը՝ թագավորը, նախարարներն ու մարդկանց բազմությունը, ձեռքերով պատառոտում էին իրենց հանդերձները, գետին էին իջել ու մոխրի մեջ թավալվում էին։ Միաբերան ասում էին. «Արդյոք Աստծուց ներման հույս կա՞ մեզ համար, քանի որ մենք մեր տգիտության մեջ և խավարի ճանապարհներով մոլորվել էինք։ Հնարավո՞ր է, որ մեր այս բազմաթիվ մեղքերը ներվեն»։
2 Գրիգորիոսը պատասխանեց. «Տերը մարդասեր է, համբերատար և մեծ ողորմածությամբ լի։ Նա գթում է բոլոր նրանց, ովքեր կանչում են Իրեն, և ներում է նրանց, ովքեր խնդրում են Իրենից»։
3 Իսկ նրանք ասում էին. «Սովորեցրո՛ւ մեզ և հաստատի՛ր մեր միտքը, որպեսզի կարողանանք աղաչել մեր Արարչին, որին չէինք ճանաչում։ Արդյոք Նա իսկապես դարձի կբերի ու կընդունի՞ մեզ ապաշխարության։ Դեռևս դարձի գալու հնարավո՞րություն կա, թե՞ մեր կյանքի հույսը Նրա մոտ արդեն սպառվել է։
4 Մի՞թե դու չես հիշի այն չարիքները, որ մենք արեցինք քեզ։ Կտա՞ս մեզ ուղիղ ուսմունք, ոխ չե՞ս պահի մեր դեմ և չե՞ս նայի մեզ չար աչքով, չե՞ս շեղի մեզ ճշմարիտ ու ուղիղ ճանապարհից»։
5 Ամբողջ ժողովուրդը բարձրաձայն աղաղակում էր, և թագավորն էլ լաց էր լինում։ Բոլորը գետին էին ընկել ու գլորվում էին նրա առաջ, որովհետև հազիվ էին կարողանում նրանից հեռանալ՝ դևերի կատաղության ու տանջանքների ահավոր հարվածների պատճառով։
6 Եթե երբևէ փորձում էին հեռանալ նրանից, դևերն անմիջապես հասնում էին նրանց և կատաղեցնում. նրանք իրենց ատամներով սկսում էին կրծել իրենց մարմինները։
7 Երբ սուրբ Գրիգորիոսը լսեց նրանց ասած այս բոլոր խոսքերը, արտասվելով ասաց նրանց. «Դուք ինքներդ գիտեք այն բոլոր չարիքները, որ արեցիք ինձ։ Ինչպե՞ս կարող էր մարդն այդքան չարչարանքների դիմանալ։ Մի՞թե հնարավոր էր թեկուզ մեկ ժամ դիմանալ միայն մեկ օձի տեսքին, էլ ուր մնաց՝ տասնհինգ տարի ապրել օձերի բազմության մեջ, ողջ մնալ, դիմանալ ու մշտապես բնակվել նրանց մեջ։
8 Նախ այդ ամենի մեջ տեսե՛ք Արարչի զորությունը. Նա, որ ստեղծել է ամեն ինչ, կարող է փոխել յուրաքանչյուրի բնությունը, ինչպես և երբ կամենա։ Նա այդ անհնարին գբի թունավոր գազաններին քաղցրացրեց Իր անարժան ծառայի հանդեպ։
9 Թեև մենք անարժան էինք, Նա մեզ պահեց ձեր օգտի համար և հայտնեց Իր հրաշքների զորությունը։ Պահպանելով ու բերելով մեզ՝ Նա մեզ ուղարկեց ձեր ծառայության գործին, որպեսզի Իր մարդասիրությունը մեր միջոցով կատարվի ձեր հանդեպ։
10 Մի՞թե հնարավոր էր, որ մի երիտասարդ աղջիկ դիմադրեր հսկա տղամարդուն, ինչպես դուք ինքներդ տեսաք ձեր աչքերով։ Ինչպե՞ս դա հնարավոր կլիներ, եթե Աստված նրան հաղթանակի իրավունքը չտար՝ Իր վկային անարատ պահելու ձեր մեղքերից ու անօրենությունից։
11 Իսկ այն սուրբ ու երանելի մարդկանց մահվան համար, որոնց արյունը թափվեց ձեր երկրում, և որոնք արժանի եղան աստվածային շնորհին ու զոհաբերվեցին, Հայաստան աշխարհին այցելություն ու խնդրանք եղավ։ Նրանց արդար թափված արյան համար ահա ձեզ թողություն է շնորհվում՝ ձեր ապաշխարությամբ, ամենաշնորհ Աստծուց։
12 Իսկ իմ մասին՝ մի՞թե Աստծու հրամանով չէի եկել ձեզ քարոզելու, այլ իմ սեփական կամքով։ Ինչպե՞ս դա կարող էր լինել։
13 Մի՞թե ես իշխանություն ունեի ձեզանից որևէ բան թաքցնելու, էլ ուր մնաց՝ Աստծուց ստացած հրամանը։
14 Այնտեղ՝ խոր վիրապում, ամեն օր բաց աչքերով տեսնում էի Աստծու հրեշտակին, որը շարունակ քաջալերում էր ինձ և ասում. «Քաջալերվի՛ր, ամո՛ւր կանգնիր, որովհետև Տեր Աստված քեզ պահեց և արժանի համարեց Իր ծառայությանը։ Նա քեզ տվեց Իր մշակության գործը, որպեսզի դու էլ մյուս մշակների հետ ստանաս Քրիստոսի անապական պարգևների վարձը»։ Եվ հիմա էլ նույն տեսիլքն եմ տեսնում։
15 Դուք ինքներդ ինձ գցեցիք խոր վիրապը՝ մահվան անհնարին վայրը, բայց Աստծու կամքով ես այնտեղից ողջ դուրս եկա։
16 Սա չեմ ասում, որպեսզի պարծենամ ինքս ինձնով, այլ որովհետև հնարավոր չէ թաքցնել Աստծու հրաշքները. դրանք չեն թաքնվում, այլ պատմվում են։
17 Նա ինձ փրկեց մահից, թեև ձեր աչքին մեռած էի թվում, ինչպես դուք ինքներդ եք վկայում։ Եվ ինչպես դուք մեռած էիք ձեր մեղքերի մեջ, ահա հիմա կենդանանում եք իմ՝ մեռած համարվածիս միջոցով։
18 Նա ինձ հնարավորություն տվեց պատմելու ձեզ Աստծու պատվիրանները, ձեզ դարձնելու դեպի ճշմարտությունն ու ճշմարիտ ճանապարհը, հեռացնելու ունայն պաշտամունքներից՝ քարե, փայտե, արծաթագործ ու պղնձագործ պատկերներից, որոնք ոչինչ են և ոչ մեկին օգտակար չեն։ Դարձե՛ք դեպի կենդանի Աստվածը, որ ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, ծովն ու նրանց մեջ եղած ամեն ինչ, դեպի Նրա Խոսքը՝ Միածին Որդուն, և դեպի կենդանի ու կենդանարար Հոգին, որ սրբում ու քավում է Իրեն երկրպագողներին ու փառավորողներին։
19 Եթե տեսնենք, որ դուք հոժարությամբ ու պատրաստակամությամբ դարձաք դեպի Աստվածությունը, ուրախությամբ կսկսենք ձեզ պատմել արարչության մասին՝ թե ինչպես բարի աշխարհը ստեղծվեց Բարերարից, ինչպես կարգավորվեց աշխարհի ընթացքը, թե ինչպես մարդկանցից ոմանք իրենց կամքով բարին հաճեցրին Աստծուն, իսկ չար գործեր կատարողները պատժվեցին այստեղ՝ երկրի վրա։ Կպատմենք նաև, թե ինչպես Աստծու Որդին մարմնով աշխարհ եկավ՝ խոնարհվելով, և ինչպես վերջում պիտի գա նույն մարմնով ու Հոր փառքով, ինչպես նաև գալիք բարիքների ու ապագա դատաստանի մասին։ Կսովորեցնենք, թե այժմ ինչպես պետք է ընթանանք Աստծու կամքի համաձայն՝ պահելով պատվիրանները, ինչպես գտնել ապաշխարություն ու մեղքերի թողություն, ինչպես քավել տգիտությամբ գործված մեղքերը, Աստծու կամքով հեռանալ չարից, բարիք գործել և հասնել խոստացված բարիքներին, ինչպես արժանավայել քայլել Աստծու ճանապարհներով։
20 Այս ամենը հերթով, մեկ առ մեկ կպատմեմ անխոնջ լեզվով ու անդադար բերանով, որպեսզի Տերն Իր մարդասիրությամբ ընդունի ձեր ապաշխարությունը, և դուք արժանի լինեք մտնելու մարդասիրության շնորհի մեջ՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի միջոցով։
21 Բայց մենք, սկսելով ամենասկզբից, նախ կպատմենք աշխարհի արարչության մասին՝ Բարերարի բարերար գործերի մասին, եթե դուք պատրաստակամ լինեք սրտով լսելու և հավատալու։
22 Սակայն պատմությունը կսկսենք հենց սկզբից՝ նախ պատմելով միակ մեծ Բարերարի մասին, ապա՝ այն ամենի, ինչ գոյություն է ստացել Նրանից։
23 Մենք շտապում ենք ամեն ինչ ավարտել ձեր՝ աշակերտ դարձածներիդ օգտի համար՝ Աստվածության հրամանի համաձայն։ Ավելի կարևոր համարեցինք Նրա մասին ու Նրա համար տեղին և համապատասխան խոսքերով փոխարինել այս խոսքը, որովհետև այս խոսքերը Աստվածության մասին են. գիտենք, որ Նա է ճշմարիտ Աստված։
24 Բայց անհնար է որևէ մեկի համար խոսել անըմբռնելի էության մասին կամ պատմել, թե ինչպիսին է Նա։ Նա անհասանելի է, անսահման, անբովանդակ ու անքննելի, անմատչելի և անիմանալի բոլոր արարածների համար, անտեսանելի տեսողությանը, բայց Իր խնամքով, հոգատարությամբ, գթությամբ և մարդասիրական շնորհներով մոտ է բոլորին։ Մահկանացու մարմնավորներից ոչ ոք երբեք չի տեսել Նրան, ոչ էլ հոգեղեններից կամ հրեղեն հրեշտակներից որևէ մեկը։
25 Նա փառավորվում է բոլոր արարածներից, որովհետև ամեն ինչ Նրանից է, իսկ Նա միայն ինքնագոյ է։
26 Մարդկանց մեջ այն արդարները, որոնք արժանի եղան ճանաչելու Նրա արարչագործությունը և երկրպագությամբ հնազանդվեցին Նրա կամքին՝ կատարելով Հավիտենականի հրամանները, կոչվեցին մարգարեներ։ Նրանք առաջին սերունդներից էին՝ աստվածապաշտ եբրայեցիների ազգից, Աբրահամի սերնդից։ Աբրահամն իր աստվածապաշտությամբ ընտրվեց և բոլոր ազգերի հայր կոչվեց, որովհետև հավատքի ու արդարության մեջ առաջինը եղավ և առաջ անցավ բոլորից։ Նա իսկապես հայր կոչվեց, և նրա օրինակով նրանից սերածները կոչվեցին առաջին ու սեփական ժողովուրդ։
27 Նրանց միջից մարգարեները ծագեցին ինչպես լուսավորներ՝ աստվածային պայծառ պատգամներով։ Նրանք արժանացան Աստվածության Հոգու շնորհին՝ բոլորին սովորեցնելու Աստծու օրենքները և ամենուր ներկայացնելու Նրա կամքն ու երկնային պատվիրանների կարգը, ինչպես վստահությամբ պատմում են հենց մարգարեական գրքերը։ Դրանք բոլորի օգտի համար տարածվեցին մինչև աշխարհի վախճանը՝ ամբողջ տիեզերքը լցնելով գրվածքներով, որպեսզի աստվածային մարգարեական խոսքերի միջոցով ցույց տան այդ արվեստը և բոլոր հնազանդվողներին հնարավորություն տան Աստծուն ամբողջությամբ տեսնելու՝ ըստ Նրա տնօրինության։
28 Սուրբ, աստվածապաշտ մարգարեների դասից վեր ելավ մի մեծ մարգարե՝ Մովսես անունով, որն արժանացավ Աստվածության շնորհին։ Նա սկսեց ուսուցանել ամեն ինչ Արարչի սկզբնական ստեղծագործությունից՝ աշխարհի սկզբի ու աշխարհի մասին մարգարեական պատմությամբ, և բոլորին փոխանցեց ճշմարիտ գիտությունը։
29 Նույն օրինակով մենք էլ այնտեղից սկսելով՝ Հոգու շնորհով ու ամեն ինչ ուսուցանող խոսքով գործի կանցնենք ձեզ ուսուցանելու։ Հոգս ենք ստանձնել պատմելու Բարերար Աստծու հաստատած երկու աշխարհների, դրանց սկզբի ու վախճանի, անցավորի և հավիտենական ու մշտնջենավորի մասին։
30 Մեզ տրվեցին խոսքեր՝ խոսելու և օգտակարն ուսուցանելու, իսկ ձեզ՝ լսելու, ընդունելու ու հավատալու, սատանայական գործերի չարությունից ազատվելու և աստվածային կյանքի ժառանգորդ դառնալու համար։
30 Արդ, Քրիստոսի շնորհով սկսենք ձեզ պատմել ամեն ինչ հերթով՝ մանրամասն նշելով, իսկ դուք սրտով ուշադիր լսե՛ք»։
Վարդապետություն սուրբ Գրիգորի
ԻԳ.
ԻԳ. Տեր Աստված միայն Ինքն է ինքնագոյ, և Նրանից առաջ ուրիշ ոչ ոք չկա։ Նա ամեն ինչի Արարիչն է՝ տեսանելիի և անտեսանելիի։ Միածին Որդին՝ Հորից ծնված, և Նրա Հոգին՝ Նրա իսկ էությունից, միասնական Երրորդությամբ, ամենազոր կամքի մի զորությամբ, մի խորհուրդով, մի կամքով ու մի բնությամբ ստեղծեցին այս աշխարհը սկզբից։ Ամեն ինչ Նրանից եղավ՝ երկինքն ու երկիրը։
2 Նա ստեղծեց երկինքը՝ խորանարդ, հաստ ու ամուր հիմքով, իսկ երկիրը՝ խիտ ու ծանր հիմքով։ Երկինքը կախեց ոչնչից, երկիրը հաստատեց ոչնչի վրա, իսկ դրա մեջ տարածեց անհուն անդունդները՝ խավարած, անտեսանելի, անկազմ, անպատրաստ ու ստվերներով պատված։
3 Եվ հենց Հոր արարչագործության խոսքի հետ Արարչակից Որդին ու Գործակից Հոգին, որ շրջում էր ջրերի վրա, հրամայեցին, որ ջրերի տակ ստեղծվի արարածների կազմավորված կարգը։
4 Հայրը խոսեց Իր խորհրդակիցների՝ գործակիցների հետ. «Թող լույս լինի»։ Եվ իսկույն եղավ ամենուր տարածված լույսը, որը կլանեց խավարը և օրը լուսավոր դարձրեց։
5 Դրանից հետո ստեղծվեց ջրերով պատված հաստատությունը՝ սառցե, ծովը բաժանող ջրաբաժանով, որի միջոցով երևաց ցամաքը՝ բոլոր բույսերն ու ծաղկաբեր ծառերը ծնող։
6 Այնուհետև միասնական Երրորդության զորությամբ ասվեց, որ երկնքի ջրային, կամարաձև հաստատության մեջ լինեն լուսատուները՝ ճառագայթող, երկրագնդի վրա նշաններ ցույց տվող և ժամանակը չափող։ Ապա ստեղծվեցին շնչավոր թռչունների, սողունների ու ջրային կենդանիների տեսակները։
7 Դրանից հետո երկրից բխեցին չորքոտանի կենդանիների բոլոր տեսակները՝ յուրաքանչյուրը իր կարգով, և Աստվածության կամքի նախախնամությամբ նրանց համար պատրաստվեցին անհրաժեշտ բարիքները՝ ի պատիվ մարդու։
8 Արարիչը կամեցավ ստեղծել նաև մի գեղեցիկ ու հիասքանչ բան՝ Իր բարերարությունը ցույց տալու համար. խոսուն, իմաստուն ու բանական արարած՝ անխոս, անբան ու անիմաստ արարածների մեջ։
9 Որպեսզի իմաստունը ճանաչի Արարչի պատիվը, ըմբռնի Արարչի սքանչելի շնորհներն ու փառքը և կարողանա փառաբանությունը վերադարձնել Նրան։ Եվ նրա միջոցով թող բոլոր տեսանելի արարածները նույնպես փառք մատուցեն Նրան։
ԻԴ.
ԻԴ. Իսկ անտեսանելի արարածների մեջ Նա ստեղծեց անտեսանելի փառաբանողներին՝ հրեշտակների հոգեղեն ու հրեղեն զորքերին, երկնային լուսավորների բազմությանը։
2 Նրանք բնակվում են վերին օդում՝ ջրաշերտ հաստատությունից վեր, իսկ մարդկանց վիճակվեց բնակվել ներքևում՝ երկրի հողեղեն բնակավայրում։
3 Բարերար Աստված ստեղծեց ամեն ինչ և հաստատեց գոյության կարգերը։ Իսկ չարը, մտնելով ինքնիշխան կամքի մեջ, կործանում է յուրաքանչյուրին առանձին։ Բայց Արարչից ամեն ինչ բարի ստեղծվեց ու հաստատվեց։
4 Երբ Նա ստեղծեց մարդուն, հրաշալի կարգով նրան դրեց այդ ամենի մեջ՝ որպես իշխան։ Այստեղ կարելի է տեսնել սքանչելի, զարմանալի ու անըմբռնելի հրեշտակակերպ արարածներին։
5 Նա ասաց. «Մարդ ստեղծենք մեր պատկերով և մեր նմանությամբ»։
6 Բայց ո՞ւմ պատկերով էր ասում և ո՞ւմ նմանությամբ էր ստեղծելու մարդուն, քանի որ Աստվածությունը անապական է, անստեղծ, աննյութ և ինքնագոյ։
7 Ինչպե՞ս կարող էր ստեղծվելիք էակը նմանվել էականին, կամ մի փոքր հողը՝ Աստծու ինքնաբուն զորությանը։ Աստծու անսկիզբ լիությունը, որ տարածությունից ու չափից վեր է, ոչ մեկից չի ստացել իր հավիտենական, պարզ ու անշարժ գոյությունը։
8 Իսկ ինչպե՞ս ստեղծված էակը կարող էր Աստծուն իր օրինակ դարձնել, կամ կավից կազմվածը ձևավորվել Աստծու պատկերով, ինչպես ասվում է. «Աստծու պատկերով ստեղծեց նրան»։
9 Սկզբում նա ասաց վերոհիշյալ պատմության մեջ հետագայում կատարվելիք բաների մասին, ապա անցավ առաջիկա դեպքերին և ցույց տվեց այն, ինչ պետք է տեղի ունենար։
10 Ոմանք էլ ասում են, թե այդ խոսքը վերաբերում է հենց մոտակա և նույն ժամանակ կատարված իրադարձությանը, քանի որ գրված է. «Տերը ստեղծեց նրան Աստծու պատկերով»։
11 Նախ՝ դա իմաստության, բանականության, խելքի, կյանքի և հոգևոր շնչի պատճառով է։ Նա մարդուն առավելություն շնորհեց՝ ճանաչելու, ըմբռնելու և մտքով ընկալելու բոլոր շնորհները՝ Աստծուց տրված իմաստությունն ու բանականությունը, Աստծուն ճանաչելու կարողությունն ու իշխանությունը։ Նա նրան տիրապետություն տվեց երկրի վրա ծնված բոլոր արարածների նկատմամբ և նախապես ճանաչելու գիտություն շնորհեց՝ նրան ամեն ինչի տեր դարձնելով։
12 Աստված ասաց. «Երկրի բոլոր քաղցրահամ սերմերը թող ձեզ կերակուր լինեն»։
13 Այնուհետև բոլոր գազաններին, անասուններին ու թռչուններին բերեց մարդու առաջ և ենթարկեց նրան։
14 Մարդը, աստվածատուր իմաստությամբ խորհելով, ճանաչեց յուրաքանչյուրի առանձնահատուկ կերպարանքը և որոշեց նրանց անունները։ Նա Տիրոջ գիտությունը դրեց իր մեջ, և Նրա գիտությամբ ճանաչեց Նրա արարածներին ու անուններ տվեց նրանց։
15 Երկրորդ՝ մարդը նման է Աստծուն իր ինքնիշխան կամքի իշխանությամբ։
16 Աստված Իր ամենագործ ու ամենաստեղծ գործունեությամբ երկու պատվական ու հարգարժան արարածներ հաստատեց՝ մարդկանց և հրեշտակներին։
17 Մարդկանց թողեց իրենց ինքնիշխան կամքի ազատությանը, որպեսզի իրենց կամքով և ինքնիշխանությամբ բարեգործություններ կատարելով՝ շնորհներ ստանան Բարերար Տիրոջից ու Արարչից։ Նրա առաջ դրեց Աստծուն հաճելի պատվիրանների գիտությունը, որպեսզի մարդը կարողանա հեռու մնալ չարից և իր կամքով ընտրել բարին՝ սեփական առաքինությամբ։ Իր ազատ կամքով կատարած գործերի դիմաց նա Արարչից պատիվ ու վարձք ստանա։
18 Իսկ նմանության մասին այսպես պետք է հասկանալ. բոլոր արարածները հարկադրված են հնազանդվել և ծառայել. նրանցից յուրաքանչյուրը պարտավոր է կատարել իրեն հրամայվածը և չի կարող դրանից ավելին անել։
19 Բայց Աստված միայն մարդուն բազմապատիկ փառավորեց և մեծարեց մտքով՝ նրան հոգով հրեշտակակից, իսկ մյուսներին՝ ավելի ստորադաս դարձնելով։
20 Տե՛ս արևն ու լուսինը և աստղերը. որքան էլ նրանք մարդուց մեծ լինեն, ենթարկվում են նրա կամքին և պարտավոր են հետևել հրամաններին։
21 Ո՛չ արևն է դադարում իր ընթացքից, ո՛չ լուսինն է դադարում նվազել ու լրանալ, ո՛չ աստղերն են շեղվում իրենց կարգից, և ո՛չ լեռներն են տեղաշարժվում։ Օդերը չեն դադարում փչելուց, և ծովը չի դադարում անդունդի խորքում ալիքների սաստիկ ու անդադար խռովքից, որոնք կուտակվում են, բայց չեն կարող անցնել իրենց սահմանը և կործանել երկիրը։ Երկիրն էլ չի դադարում ամեն ինչ կրել ու պահել։
22 Ամեն ինչ ստեղծվել է Նրա հրամանով, և Նրա սուրբ երկնային հրեշտակները անդադար փառաբանում են Նրան։
23 Նա ստեղծեց երկնքի բարձրությունը, աստղերի թիվը, ծովի ջրերն ու երկրի ավազը, լեռների կշիռը։
24 Նա բարձրացնում է ամպերը, կանգնեցնում քամիները, փոխում ցերեկը, կանաչեցնում չորացած դաշտերը և հավաքում անձրևի կաթիլները։
25 Դրա համար մարգարեական Հոգին ասում է. «Ո՞վ իր ափով չափեց բոլոր ջրերը, թզաչափով չափեց երկինքը և ձեռքի չափով՝ ամբողջ երկիրը։ Ո՞վ կշեռքով կշռեց լեռներն ու կշռաքարերով՝ դաշտերը»։
26 Ո՞ր տեղը կարող է Նրան պահել, երբ Նրա խոսքով են կախված բոլոր արարածները։
27 Նա գիտի երկնային մարմինների ընթացքը, որոնք շրջում են օդի վրայով և չեն շեղվում։ Նրանք տարածվում են ու իրենց ուղեծրից դուրս չեն ընկնում, ելնում ու մնում են իրենց կարգով՝ տարվա պարտադիր ժամանակներին։ Ցերեկից գիշեր և գիշերից ցերեկ անցնելով՝ փոխարինում են միմյանց, առանց նախանձի իրենց հերթը զիջում, ժամանակին վերադառնում և տարվա չորս եղանակները փոխում այնպես, ինչպես Աստված կարգեց։
28 Ինչպե՞ս են երկնքի հաստատության աստղային զորությունները, իրենց ընթացքի համար սահմանված չափով, անդադար շարժվում և չեն անցնում իրենց սահմանը։
29 Որտեղի՞ց են ելնում օդաշունչ քամիները, և ո՞ւր գնալով են դադարում։ Ի՞նչ առանձնահատկություն ունի դրանցից յուրաքանչյուրը։ Մեկը մեղմ փչելով սնուցում է բույսերը, մյուսը սաստկանալով բացում է բողբոջները։ Մեկը հագուստի նման պատում է երկիրը՝ զարդարելով այն բազմագույն ծաղիկներով, մերկ ծառերին տերևներ հագցնելով և սաղարթախիտ գագաթները զարդարելով։
30 Որտեղի՞ց են ծնվում ամպածին օդային հոսանքները, որոնք փայլատակումների ժամանակ ցրվում են քամուց։ Որոտի ձայնից անձրևներ են ծնվում։ Ուր Տերն է հրամայում գնալ, այնտեղ իջնում են և ոռոգում երկիրը, սնուցում բույսերը և աճեցնում պտղաբեր բերքը։ Ո՞ր աղբյուրից են բխում գետերն իրենց ակունքներով, որ չեն դադարում հոսել և չեն լցվում մինչև վերջ։
31 Երկինքն ու երկիրը, արևն ու լուսինը, աստղերի բազմությունը, ծովերն ու գետերը, գազաններն ու անասունները, սողուններն ու թռչունները, լողացող ձկներն ու բոլոր եղած ու գալիք արարածները՝ յուրաքանչյուրը կատարում են իրենց սահմանված կարգն ու հրամանները։
32 Միայն մարդու կամքն է թողնված ինքնիշխան ազատությանը՝ անելու այն, ինչ կամենա։ Նրան ոչ մի այլ բանով չեն հարկադրել, բացի այն պատվիրանից, որ տրվել էր՝ չճաշակել ծառի պտղից։ Դրանով նա կարող էր փոքր բանի փոխարեն արժանանալ մեծամեծ բարիքների. իր ջանքերի դիմաց Արարչից փոքր բանի փոխարեն մեծ շնորհներ ստանալ։
33 Այդ պատճառով էլ Աստված նրան պատվիրեց ազատ կամքով տնօրինել իր կամքը։
34 Իսկ ինչպե՞ս կարող է հողեղեն մարդը գալ աշխարհ՝ Արարչի օրինակով, և ժամանակավոր ու ստեղծվածը նմանվել անմատչելի էությանը։
35 Չէ՞ որ Նա անսահման է, անտեղակայելի և Իր զորությամբ առանձնահատուկ։ Մի՞թե Նրան միայն աստվածային անունով մեծարեց՝ ասելով «պատկերով»։ Դա տեղին չէ։
36 Գիրքն ասում է. «Աստծու պատկերով ստեղծեց նրան», և մեկ այլ տեղ՝ «Աստված մարդուն անապականության համար ստեղծեց և Իր բարերարության պատկերով արարեց նրան»։ Աստվածաճանաչ իմաստությունն էլ ասում է. «Մարդն Աստծու պատկերն է»։
37 Աստված հենց սկզբից մարդուն կարգեց այնպես, որ նա մոտ լինի Իրեն և ճանաչի Իր կերպարը։ Ոչ միայն ստեղծելիս, այլ առավել ևս ճանաչելու կարողություն տալու համար Նա ջանաց։
38 Որովհետև Աստված մարդու կերպարանքով երևաց, երբ մարդուն հողից ստեղծեց, նրա դեմքին կենդանի շունչ փչեց, և մարդը դարձավ կենդանի հոգի։
39 Նա Իր ձեռքերով ստեղծեց մարդուն և նրա մեջ կյանք դրեց՝ Իր բերանի շնչով փչելով կենդանության շունչը, որը իմաստություն, միտք ու բանականություն էր ներշնչում։ Որպեսզի հենց իր աչքերը բացելուն պես արարածը ճանաչի Արարչին և անմիջապես հարազատ ու մոտ լինի Աստծու բարերար արարչագործությանը՝ դառնալով դրա գիտակն ու պատմողը։
40 Եվ ինչպես բոլոր արարածները հրաման ստանալով գոյություն ստացան աննյութից՝ անտեսանելի ու անկերպ նյութից, այնպես էլ, լսելով հրամանի ձայնը, առանց ուշացման կատարեցին այն՝ իրենց բնույթին համապատասխան կերպարանք ստանալով։
41 Իսկ ճշմարիտ Աստվածությունը վեր է նյութական նմանություններից ու ձայնի միջոցով ներգործելու պատկերացումներից. Նա ունի Իր ինքնուրույն գոյությունը՝ Իր էության մեջ։
42 Բայց տեսանելի արարածների մասին խոսելիս Նա նմանություն է ընդունում և խոնարհվում՝ Իր արարածների սահմանափակ կարողությանը համապատասխան։
43 Որովհետև եթե այդպես չլիներ, ոչ ոք չէր կարող դիմանալ Նրա բնության տեսիլքին կամ Նրա ձայնի հնչյունին։ Իսկ որպեսզի կարողանան տեսնել Նրան, Նա ընդունեց տեսանելի կերպարանք և խոսքի հնչյուն։
44 Այսպիսով, մարդը ստեղծվեց Աստծու պատկերով՝ ազատությամբ, իմաստությամբ, բանականությամբ և արարչագործության մեջ իշխանական պատիվով, բայց ոչ աստվածային բնածին զորությամբ, որն ունի միայն Միածինը՝ Հոր էության նկարագիրը։
45 Ապա Աստված Իր արարչագործության բոլոր արարածներին բերեց Ադամի առաջ՝ տեսնելու, թե նա ինչ անուններ կտա նրանց։
46 Դրանով պարզ է, որ Ադամը դեռ դրանից առաջ ճանաչել էր Արարչի անունը, որովհետև դա ամենակարևորն էր։
47 Քանի որ Աստծու Միածին Որդին էլ Հորն ասում է. «Սա է իմ կամքը, որ ճանաչեն Քեզ՝ միակ ճշմարիտ Աստծուն»։
48 Ադամն անպայման նախ Արարչին էր անվանել, որովհետև կյանքն ընդունել էր Նրա երեսից և բոլորից առաջ Նրան էր տեսել։ Արդարև, արարածներն էլ ստեղծվել էին, որպեսզի նա ճանաչի Արարչին։
49 Ուստի նա անուններ տվեց իր առաջ բերվածներին՝ Արարչի ներկայությամբ։ Իսկ հետո եկածներն էլ ճանաչեցին նախորդներին. Ադամը ոչ միայն անուններ տալով, այլև իմաստությամբ ու իշխանությամբ տիրում էր նրանց բոլորին։
50 Մինչդեռ սկզբի ու վախճանի մեջ Նա Ինքն է միաժամանակ. բոլոր արարածներից առաջ միայն Ինքն էր, և ոչ ոք Նրան չէր օգնում, ընկեր կամ նման չէր։
51 Հայր Արարիչը խորհուրդ արեց Արարչակից Որդու և Արարչակից Հոգու հետ՝ առաջին մարդու՝ Ադամի ստեղծման մասին։ Ինչպես նախապես ասաց. «Եկե՛ք մարդ ստեղծենք մեր պատկերի և կերպարանքի նմանությամբ», և այդպես Ադամը ստեղծվեց ու ոչնչից կենդանի գոյություն ստացավ, նույն կերպ այստեղ էլ Հայրը Որդուն և Հոգուն ասում է. «Եկե՛ք Ադամի համար նրա նման օգնական ստեղծենք՝ նրա պատկերի ու կերպարանքի նմանությամբ»։
52 Ապա Նա Ադամի վրա զարմանալի քուն բերեց, նրա կողից ոսկոր վերցրեց, դրանից կնոջ կերպարանք կազմեց և կանգնեցրեց նրա առաջ։
53 Եվ Ադամն անմիջապես աստվածատուր իմաստությամբ ճանաչեց նրան ու ասաց. «Սա այժմ ոսկոր է իմ ոսկորներից և մարմին՝ իմ մարմնից։ Նա կին պիտի կոչվի, որովհետև տղամարդուց է վերցված։ Դրա համար տղամարդը պիտի թողնի իր հորն ու մորը, միանա իր կնոջը, և երկուսը մեկ մարմին պիտի լինեն»։
54 Մի՞թե նա այս խոսքերը չէր ասում Աստծու ներկայությամբ, այնտեղ, որտեղ հոգեղեն բոլոր զորքերը բարձրացնում էին Տիրոջ փառքը, իսկ մարդը կանգնած էր նրանց մեջ։
55 Այն, ինչ ասում են, նա մարգարեաբար գիտեր ամենատես գիտությամբ. քնի մեջ կատարվածը նա ներկայացնում է որպես արթուն ժամանակ կատարված գործ։ Նա, որ ճանաչեց տղամարդուն՝ իր կողից վերցվածով, գիտեր նաև երկիրը՝ ոչնչից ստեղծված, և Աստծուն՝ որպես Էություն։
56 Եվ ասելով՝ «Տղամարդը պիտի թողնի հորն ու մորը, միանա իր կնոջը, և երկուսը մեկ մարմին պիտի լինեն», նա ճանաչեց ամբողջ աշխարհի կարգն ու ամբողջ ավարտը։