Նախագիր nxGir

Read in the reader, with word lookup

Աշխարհացույց · 1/1

Թարգմանությունը՝ Նախագիր · մեքենայական (Claude Sonnet 5.5), դեռ չխմբագրված · CC BY-SA 4.0

ՑԱՆԿ

">

[1]

Աշխարհագրությունների մասին աստվածային գրքերում ոչ մի տեղ չենք գտնում համակարգված ասված, այլ միայն մի փոքր բան այստեղ-այնտեղ, և այն էլ դժվարամատչելի ու ծանր։

Արդ, քանի որ դրանք մատչելի չեն եղել, մենք հարկադրված ենք դիմել արտաքին (աղբյուրների), որոնք աշխարհագրությունները հարմարեցրել են ճանապարհորդությունից ու նավագնացությունից և ստուգել երկրաչափությամբ։

Իսկ երկրաչափությունն ինքը գտնվեց աստղաբաշխությունից։

Որովհետև առաջինները ուշադրությամբ խորհում էին, թե երկրի որ տեղերն են երկնային շրջանագծի որ մասերի տակ գտնվում։

Եվ օրվա ու գիշերների մեծությունը, թե այն, որ երկրի վրա է, և թե այն, որ երկրի տակ է, միշտ հաշվելով հայտնում են։

Եվ մարդկանց բնակության վայրը միջօրեականի գծից որոշելով ասպարեզային չափով՝ նավագնացության և ճանապարհորդության համաձայն, իմանալով կայանները, և որ մեկը փոխվելիս մյուսը ուրիշ տեղում այլ կերպ է երևում։

Որովհետև այրված (գոտու) վրա պտտվող կենդանակերպերը բոլորը մտնում և ծագում են, բայց Փոքր արջը հյուսիսային կողմում երկրից բարձր լինելով՝ հինգ հարյուր ասպարեզով և երկու հինգերորդով։

Ավանդում են Թուղիս կղզին, որ հյուսիսականներից բաժանվում է և երկրի սահմանը ցույց տալիս ըստ լայնության՝ վաթսուներեք և հիսունյոթ, ինչպես և միջօրեական շրջանագիծը՝ երեք հարյուր վաթսուներեք թվով բյուրներով և վեց հազարավորներով, մասերով՝ հինգ հարյուր չափի ասպարեզների մեծ շրջագծով։

Իսկ հարավայինը իջնում է ընկղմվող (կողմը), և մյուսները այլակերպ են երևեցնում։

Ինչպես Դիոդորոս Սամոսացին պատմում է հնդկացիների մասին, թե Ղիմեռիկոնը նավարկելով երկիր է հասնում՝ ունենալով Միջերկնյա Տավրոսը և Պղայիդան Կիսեայի մեջ։

Իսկ Տալիան նավարկելով Միջերկրականով՝ Կանոբոս աստղը, որ Իպպոսն է, նրանցից երևացող. և նրանց մեջ հնչական Ապրոտիկոն, և շատ ուրիշ բաներ։

Եվ ցամաքած գոտին բերելով՝ տիեզերականին հակառակ, եթովպացիների ճանապարհորդությամբ դեպի Ակիւսիբա աշխարհը, և Պռասոն ծայրը ձմեռային շավիղներով դեպի արևելք և ընկղմվող կողմը։

Որովհետև յոթ նահանգներից առաջինը տրված է հարավային միջօրեական գծին, իսկ մյուս վեցը՝ նրանից դեպի առաջ կողմը։

Եվ այսպես է։

Երկրորդը՝ Սիենեով, ունենալով տասներեք ժամ և Գ։

Իսկ երրորդը՝ Ալեքսանդրիայով, կես ժամ առաջ գալով, ինչպես բոլորը։

Չորրորդը՝ Հռոդոսով, որ միջին նահանգներից է և կարևոր է համաչափությունների համար՝ ըստ գնդական երևույթների։

Հինգերորդը՝ Հռոմով։

Վեցերորդը՝ Կոստանդնուպոլսով։

Յոթերորդը՝ Սկյութիայով։

Եվ ամբողջ աշխարհը դրանցում դասվեց։

Որոնցում նախ պետք է տիեզերքի դասավորությունը գնդական պատկերի նմանությամբ անել, և ապա ձևել նույն նմանությամբ։

Երկրորդ գնդակը՝ աստղայինով, մեծ շրջանի կեսն ունենալով՝ մարդկանց հարյուր ութսուներեք բնակություն, և վերնաչափություն անելով ժամագիտական՝ աստռողաբոնի և սկիաթիռի գործիքների միջոցով։

Բայց կարևոր է դեոպատռեայով ցամաքաչափությանը, որով Պտղոմեոս Կղավդեոսը ասպարեզներով չափեց մարդկանց ամբողջ բնակությունը երկայնությամբ, սկսելով արևմուտքից, որ անծանոթ Օվկիանոսի ծովն է, Իսպանիա աշխարհի ծայրից մինչև արևելք, մինչև Սինացիների աշխարհի եզրը, անծանոթ երկիր, հարյուր ութսուն մաս։

Նույնպես և լայնությունը՝ սկսելով այրված գոտուց, չափելով հյուսիսը մինչև անծանոթ ծովն ու երկիրը՝ տասնյոթ մաս, այնպես որ ընդամենը լայնության ութսուն մաս է լինում։

Եվ դրանից ավելի դուրս, ոչ մի տեղ չեն տեսել կամ իմացել երկրի եզրը, ինչպես ասում է Պտղոմեոսը, այլ անծանոթ են կոչվում երկիրն ու օվկիանոսը։

Որի մեջ ինքնագիր շրջանակի տիեզերագրություններից վերցրած Պապա Ալեքսանդրացու համառոտ երկրագրությունը, որից մենք և ուրիշները ծայրաքաղ անելով գրեցինք միայն մեծամեծներն ու նշանավորները. և չափումների չափերը ոչ ըստ հողի, այլ ըստ բարձր լեռների գագաթների տեսության՝ օդի միջով անցնելով գործիքների միջոցով, կատարելով արևի, լուսնի և աստղերի ճառագայթները՝ ըստ յոթ նահանգների փոփոխման սահմանների անցման։

Եվ սահմանը կարճ խոսք է, որ բնության իրական իրողությունը պարզաբանում է, այսինքն՝ իրենը ներսում փակում է և ուրիշներինը դուրս է թողնում, և չափում է մասը։

Եվ մասը հինգ հարյուր ասպարեզ է, և ասպարեզը հեռավորություն է, այսինքն՝ մի վտավան։

Եվ ասպարեզը օդաչափությամբ հարյուր քայլ է, և քայլը վեց ոտք է, և ոտքը՝ տասնվեց մատ. մղոնը մեկ ասպարեզ է։

Իսկ ասպարեզների ասպարեզը հարյուր քառասուներեք քայլ է՝ մեկով պակաս, և մղոնը յոթ ասպարեզ է, որպեսզի հողաչափությամբ մղոնը հազար քայլ լինի. և հրասախը երեք մղոն է։

Բայց օդաչափությամբ երկրաչափության մասը՝ հինգ հարյուր ասպարեզ է լայնքով և նույնքան երկայնքով՝ քառակուսի, որպեսզի մասը յոթանասունմեկ մղոն լինի՝ չորս, յոթ, քսանութ։

Արդ չափով չափեցին երկիրն ու ծովը, սկսելով այրված գոտուց, որին կոչում են միջօրեական գիծ, որտեղ բնավ ոչինչ չի բուսնում, քանի որ արևը միշտ հաճախ է անցնում դրա վրայով՝ ամառվա եղանակից ձմեռային եղանակին փոխանցվելով և նորից վերադառնալով։

Դրա համար ասացին, որ արևը շատ ավելի փոքր է այս երկրից, քանի որ արևի չափը վեցերորդի վաթսուներորդ մասն է լինում, երկու նահանգները համարելով արևի ամբողջականություն, այսինքն՝ քառասուն օթևան. որից՝ ըստ նուրբացած ջերմության ճառագայթի հոսելու, ասացին այրված գոտին։

Եվ այստեղից՝ Օվկիանոսը մեր բնակությունից և մութ կիսագնդից ընդմիջելով, որին կոչեցին երկրի հակառակ՝ բնակվելի երկրի մեծությամբ, ոչ ըստ սրա, այլ ըստ հյուսիսային կիսագնդի, որին կոչում են գաւսացեալ, որովհետև դրա համար ասում են, որ փոքր է գծագրվել շրջանի նեղ լինելու պատճառով. և դրանց դիմացը նույն կերպ նրա հարավային եզրին, որին կոչում են ցամաքած։

Եվ ոչ միայն այրված գոտին են Օվկիանոս ասում, այլ նաև ամբողջ երկրի շուրջը լինելը. որ և Կոստանդիանոս Անտիոքացին Քրիստոնեական տեղագրության մեջ ասում է տապանակի մասին՝ արևելքից երկրից դեպի մեզ անցնելով՝ միջին կողմերում։

Բայց Պտղոմեոսը, որի մարդիկ բազմաշրջությամբ ամեն ինչ չափեցին, չեն ասում շուրջը լինել, այլ մի կողմից հյուսիսից արևմուտք վերջանում է, և տարածվում է հյուսիսի հետ դեպի արևելք. երեք մասից մեկ մասը արևմուտքից դեպի հարավ, չորս մասից՝ երեք մաս։

Եվ նրանից սկսած՝ անծանոթ երկրից, ասում է, շրջապատում է մարդկային բնության բնակությունը։

Եվ երեք մեծամեծ ծովերի մասին, հնդկականի, ասում եմ, և հունականի, և կասպիականի, որ Վրկանի ծովն է։

Եվ ասում է, որ մարդկանց բնակության երկիրը շուրջ է լինում նրանցով. և ճշմարիտ է։

[2]

Որովհետև Հունականով և Կասպիականով մերոնց մարդկանց իսկ պատահել է շուրջ անցնել, որից կարծում ենք, որ Հնդկականն էլ նույն կերպ է, և ոչ թե ինչպես ոմանք ասացին՝ թե Օվկիանոսը պարունակում է ամեն ինչ. այլ մենք հավանեցինք Պտղոմեոսի պատմությունը, որի մարդիկ այրված գոտով անցան դեպի հարավ և այդ ազգերին ճշգրտորեն գրեցին, և նրանց արածելատեղերի սահմանը չափեցին Ակիւսիմբեայից մինչև Լուսնի լեռը, և դրանից էլ անդին՝ անծանոթ երկիր, և շուրջ եկան անծանոթ երկրով Օվկիանոսից մինչև Օվկիանոս. և ավելի շատը լռեց, որ երբեք ոչ ոք չի կոխել կամ մարդու աչքը չի տեսել։

Որին նաև աստվածային գրքերի վկայությունները համաձայն են։

Ինչպես Հոբն է ասում. Հյուսիսը տարածեց ոչնչի վրա, և ջրերի երեսին հրաման դրեց, այսինքն՝ աստվածային հրաման, որը բավական է անծանոթ ծովի ջրի եզրը պահելու։

Ոչ երկրի պետք եղավ, ոչ էլ անծանոթ երկրի սպառվող եզրին, ոչ էլ ջրին, որ կարիք ունեցավ։

Բայց թեև անծանոթ երկրի շուրջը ծով կա, կամ անծանոթ ծովի շուրջը՝ երկիր, մենք, մտածումների համար անհասանելի լինելով, լռում ենք և գրում միայն այն, ինչ կոխել է ոտքը և տեսել է մարդու աչքը։

Արդ՝ սկսենք ըստ Պապա Ալեքսանդրացու Երկրագրության, որը ըստ ինքնագիր շրջանակի Կղավդեոս Պտղոմեոսի Տիեզերագրությունների չափերի է՝ սկսած այրված գոտուց, կրկնակի հյուսիսում և հարավում։

Բայց այրված գոտին սկսվում է Սինացիների անծանոթ երկրից՝ անցնելով Տապրոբանիա կղզու ստորոտով և Նեղոս գետի վտակներով, և բոլոր Եթովպիաներով, Թեոքիմաց լեռան հարավային կողմով, որ կոչվում է աստվածների աթոռ, ձկնակեր եթովպացիներով, անծանոթ երկիր։

Իսկ օվկիանոսը արևմտյան քամու կողմերում է։

Լայնությունը սկսվում է քսանմեկերորդ մասից՝ ձկնակեր եթովպացիների մոտ և Թեոքիմաց լեռներով, և պատում է արևմուտքը մինչև լայնության չափի վերջը, դառնում է հյուսիսով դեպի արևելք մինչև լայնության վաթսուներորդ մասը, որ Պոնտոսի Կարկինյան ծոցի դիմաց է՝ Քեռսոնի մոտ։

Եվ դրանից առաջ՝ անծանոթ երկիր. և պատում է հյուսիսի մնացած մասերը, և արևելքը, և հարավը, և արևմուտքից քսան մասը՝ մինչև նույն Օվկիանոսը։

Իսկ դրանից ավելի չափը ոչ մի տեղ չի տեսնվել կամ հայտնվել, դրա համար կոչվում է անծանոթ երկիր և Օվկիանոս։

Եվ Օվկիանոսում նավագնացությամբ հայտնի վեց կղզի կա՝ Ներսագույն Լիբիայի դիմաց, որ կոչվում են Երանելիների կղզիներ։

Եվ դրանց արևմուտքում ևս վեց կղզի կա։

Եվ սրանց հյուսիսից չորս կղզի է՝ Մավրիտանիայի դիմաց, և նեղուցը, որ կոչվում է Սեպտե, այսինքն՝ յոթնյակ, յոթ մղոնից ավելի լայնություն ունի այն տեղը, որ գետի պես դուրս է գալիս Օվկիանոսից և ծնում է Հունաց ծովը, որի արևմուտքում մի ուրիշ կղզի կա։

Իսկ Օվկիանոսը գնալով հյուսիսով և նորից դառնալով դեպի արևելք՝ երկու կղզի է կազմում, որ կոչվում են Բրիտանացիների աշխարհներ։

Եվ մի ուրիշ կղզի, որ կոչվում է Սկանդրե, որտեղ գոթերն են եղել։

Եվ այս կղզիներից այն կողմ ուրիշ նավագնացություն չկա, և մարդ էլ չի հասել այնտեղ, դրա համար կոչվում է անծանոթ ծով։

Արևմտյան կողմից Օվկիանոս մտնում են նաև քսանմեկ գետեր։

Իսկ երեք ծովեր կան, որոնցով երկիրը շրջապատված է։

Առաջին ծովը Հնդկականն է, որ կոչվում է Կարմիր ծով, որի ծոցից դուրս են գալիս Պարսից և Արաբացիների ծովերը։

Իսկ արևելքից՝ Սինացիների աշխարհով, և հյուսիսից՝ հնդիկներով, պարսիկներով և արաբներով. իսկ արևմուտքից՝ եգիպտացիներով և եթովպացիներով։

Երկրորդ ծովը՝ Հունաց ծովն է, որ ծնվում է Օվկիանոսից և լայնանալով ձգվում է մինչև Ասորիք. և սահմանակից է՝ արևելքից ասորիներով և փյունիկեցիներով. իսկ արևելյան հարավից՝ Հրեաստանով մինչև Եգիպտոս. իսկ արևմտյան հյուսիսից՝ Մեջներկրայքով մինչև Քաղկեդոն, որի ծոցից դուրս է գալիս Պոնտոսի ծովը և ձգվում մինչև Եգեր. իսկ հյուսիսից՝ Եվրոպայով մինչև Սեպտե. իսկ հարավից՝ Լիբիայով մինչև նույն Սեպտեն։

Երրորդ ծովը՝ Վրկանինն է, որ կոչվում է Կասպից ծով։

Նրա երկայնությունը ձգվում է Երասխի և Կուր գետի բերանից մինչև Պողիտովմետես գետի մուտքը։

Եվ սահմանակից է արևմուտքից հայերով. իսկ արևմտյան հյուսիսից՝ աղվաններով. իսկ հյուսիսից՝ սկյութացիներով. իսկ արևելքից՝ այն ազգով, որ կոչվում է Արա Ոմբաստակեք. իսկ արևելյան հարավից՝ Վրկան աշխարհով. իսկ հարավից՝ մարերով, գեղերով, դիղմերով և կասպիներով՝ մինչև Երասխ գետի մուտքը։

Նույնպես երկիրը բաժանված է երեքի՝ Եվրոպայի, Լիբիայի և Ասիայի։

Եվ Եվրոպան ունի արևմտյան հյուսիսային կողմը մինչև Տանաիս գետը. իսկ Լիբիան՝ արևմտյան հարավային կողմը մինչև Կարմիր ծովը։

Իսկ այս սահմաններից դեպի արևելք՝ հյուսիսից և հարավից, Մեջ Ասիան է մինչև անծանոթ երկիրը, դրա համար մյուս բաժիններից ավելի մեծ է։

Իսկ աշխարհի մարդկանց բնակության մեջտեղը Պտղոմեոսը Երջանիկ Արաբիան է ասում, բայց ես չեմ հավատում, քանի որ Երջանիկ Արաբիան Ավետարանը երկրի ծայրեր է կոչում, որտեղից եկավ հարավի թագուհին։

Բայց մեջտեղ է լսվում այն, որ մի չափ հեռավորություն ունի ծայրերից և եզրերից, և դա Երուսաղեմն է, որի մասին աստվածային գրքերը վկայում են, թեև ըստ Պտղոմեոսի չափերի երկայնատարած է դեպի արևելք։

Այլ երկու չափերը մեկ դնելով գծագրենք։

Նույնպես և հարավայինը ութով ավելի է գալիս, քան հյուսիսայինը՝ ըստ Պտղոմեոսյան չափի, որ երկուսը մեկ դնելով պատկերենք չափերի երկայնությունը. ութսունը ամբողջ պահենք, որովհետև նեղ է, և հարյուրը կրկնենք. և լինում է հիսուն, այդպես նման գծենք։

Նույն կերպ և հարավի այրված գոտով կրկնենք ութը՝ չորս, և ճշգրտորեն բերում է ըստ Պտղոմեոսյան երկրագրությունների նմանության։

Եվ արդ, քանի որ ամփոփեցինք ընդհանուր խոսքը, այսուհետև սկսենք պատմել աշխարհ առ աշխարհ առանձին՝ ըստ Պապա Ալեքսանդրացու Տեղագրությունների գրքերի դեղագրերի, սկսելով Արևմտյան Օվկիանոսից, Իսպանիա աշխարհից։

[3]

Առաջինը՝ Իսպանիան, երեքանկյունի ձևով կանգնած ծովերի մեջ՝ որպես կղզի, սահմանակից է արևմուտքից և հյուսիսից Օվկիանոսով, իսկ արևելքից՝ Պյուրենե լեռներով, իսկ հարավից՝ Հունաց ծովով։

Այն բաժանվում է երեք փոքր աշխարհի, որոնք շատ գավառներ և քաղաքներ ունեն, որոնց անուններով հիշատակելը անշահ աշխատանք համարեցինք։

Եվ ոչ միայն գավառները և քաղաքները, այլ որոշեցինք գրել միայն անվանի լեռները, հզոր գետերը և հոյակապ քաղաքները։

Եվ եթե այլ նշանավոր բան կա՝ թողնելով թվերն ու չափերը և մանրամասն պատմությունները։

Երկրորդը՝ Բրիտանացիներինն է, որ երկու կղզի են հյուսիսային Օվկիանոսում՝ Իսպանիայի վերևի կողմում։

Եվ արևմտյան կղզու անունը Իուերնիա է. և այն դարեհատաձև ճղճղկեն է, որտեղ վեշտասան հզոր գետեր և շատ ազգեր կան։

Իսկ արևելյան կղզու անունը Ալբիոն է, որ նրանից մեծ է։

Եվ տզրկաձև, բազմաճյուղ է, որտեղ քսանհինգ հզոր գետեր և շատ մեծածառ անտառ կա։

Եվ կղզու շուրջը քառասունմեկ մանր կղզիներ են. և Թուղիս մեծ կղզին։

Երրորդը՝ Գաղիան է, արևելքից կանգնած Իսպանիայի։

Եվ սահմանակից է հյուսիսից և արևմուտքից Օվկիանոսով. իսկ հարավից և արևելքից՝ Հունաց ծովով։

Եվ Գաղիան բաժանվում է չորս աշխարհի, որտեղ երկու մեծ լեռ կա, քսանինը հզոր գետ, և շուրջը տասնչորս կղզի։

Ունի նաև շատ քաղաքներ և ազգեր։

Նրա մեջ փրանգ ազգն էլ կա. և հզոր սպիտակ գոմեշ, մարդասպան։

Չորրորդը՝ Գերմանացիներինն է, արևելքից կանգնած Գաղիայի, հյուսիսային Օվկիանոսի մոտ մինչև Սարմատացիների լեռները և Դանուբ գետը։

Գերմանիան հինգ ազգ ունի, որոնցից մեկը՝ գոթերը։

Ունի նաև երեք անվանի լեռ։

Ունի տասնմեկ հզոր գետ և ինը կղզի։

Ունի չորս անտառ՝ շատ մեծածառ։

Ունի նաև երկաթահանքեր։

Հինգերորդը՝ Դաղմատիան է, Գաղիայի արևելքում և Գերմանիայի եզրին։

Եվ սահմանակից է՝ արևելքից Դանուբ գետի ակունքներով, իսկ հյուսիսից՝ արևելքից նույն Դանուբի շրջադարձերով, իսկ հարավից՝ Յունիոն ծոցով։

Եվ Դաղմատիան վեց աշխարհ ունի, և շատ քաղաքներ ու գավառներ։

Ունի նաև վեց լեռ, քսան գետ և հինգ կղզի։

Եվ Դաղմատիայում լինում է մի գազան, մեծ եղջերուի պես, բոնոս անունով, որ իր կղկղանքը ձգում է որսորդների վրա և այրում։

Վեցերորդը՝ Իտալիան է, Գաղիայի արևելքում և Դաղմատիայի եզրին՝ հարավային կողմից։

Եվ սահմանակից է՝ արևմուտքից և հյուսիսից Ալպերով և Ոկրե լեռներով. իսկ հյուսիսից և արևելքից՝ Հունական և Ադրիատիկ ծոցերով. իսկ հարավից՝ Տիրենական ծովով։

Եվ Իտալիան վեց աշխարհ, և շատ քաղաքներ ու գավառներ ունի։

Ունի տասնվեց լեռ և գետ, և տասնյոթ կղզի, որոնցից մեկը Պոնդիան է, որտեղից է Պիղատոսը։

Ունի նաև մայրաքաղաքներ՝ հոյակապ Ռավեննան և մեծ Հռոմը։

Բայց Իտալիայի հետ է նաև մի ուրիշ աշխարհ՝ Կորսիկա անունով, Սկիռնիա կղզում, չորս հարյուր մղոն շրջապատով, որտեղ տասներեք գավառ է, և վեց գետ, և Ոսկի անունով մի լեռ, ուր ոսկի և արծաթ են կտրում, երկրաբույս ծնեբեկ։

Յոթերորդը՝ Սարդինիան է, մեծ կղզի, Խռնիոս կղզու մոտ՝ դեպի հարավ, երկայն ձևով՝ հյուսիսից դեպի հարավ։

Եվ ունի հինգ գետ, և դժվարանցանելի լեռներ, և ամուր տեղեր, որտեղ ինը քաղաք է և քսան գավառ. մանր կղզիներ՝ ինը։

Եվ Սարդինիայի շրջապատը՝ ինը հարյուր ութսուն։

Ութերորդը՝ Սիկիլիան է, մեծ կղզի, Սարդինիա կղզու արևելքում։

Եվ Սարդինիան երեքանկյունի ձևով ծայրից ծայր հարյուր մղոն է, որտեղ հինգ գավառ է, ինը քաղաք, տասնինը գետ, տասնվեց կղզի, երկու լեռ՝ Պառթենոսը, որից գետեր են բխում, և Բառկանոսը, որի գագաթը միշտ կրակով այրվում է։

Եվ Սիկիլիան շատ բերրի է։

Իններորդը՝ Սարմատացիների ընդհանուրն է, արևելքից Գերմանացիների մոտ՝ հյուսիսային Օվկիանոսի մոտ մինչև անծանոթ երկիրը և Ռոպիա լեռը, որից ելնում է Տանաիս գետը։

Եվ Սարմատիան փոքր աշխարհներ ունի՝ քրիստոնյաներից Քոսոն ցամաք կղզին, և հեթանոսներից շատերը։

Ունի նաև յոթ լեռ, և տասներեք գետ, և մի փոքր լիճ, և երկու կղզի։

Ունի նաև երկու զոհասեղան, մեկը կոչվում է Ալեքսանդրի, իսկ մյուսը՝ Կեդարի։

Տասներորդը՝ Թրակացիների աշխարհն է, արևելքից Դաղմատիայի մոտ։

Եվ Թրակիան յոթ փոքր աշխարհ ունի, մեկ մեծ, որտեղ Սկղավանիացիների քսանհինգ ազգն է, որոնց փոխարեն գոթերը մտան։

Ունի նաև լեռներ, կղզիներ և լճեր, և մայրաքաղաքը՝ երջանիկ Կոստանդնուպոլիսը։

Տասնմեկերորդը՝ Մակեդոնիան է, արևելքից Հունական ծովի մոտ, Դաղմատիայի և Թրակիայի եզրին՝ հարավում թողնելով Հելլադան։

Եվ Մակեդոնիան վեց լեռ ունի, և տասը գետ, և երեսուն գավառ, տասնվեց քաղաք, վեց ծով և չորս կղզի։

Եվ Մակեդոնիայում լինում է կանաչ, սպիտակախայտ մարմար։

Տասներկուերորդը՝ Հելլադան է, Մակեդոնիայի եզրին՝ ծովերի միջև։

Եվ Հելլադան վեց փոքր աշխարհ ունի՝ Եպիրոսը, Աքայան, Ատտիկեն, Եբիա ապառաժը և Կրետե մեծ կղզին և Պելոպոնեսոս ցամաք կղզին։

Ունի նաև շատ լեռներ, գետեր, գավառներ, քաղաքներ և կղզիներ։

Ունի նաև երեք մեհյան՝ Իուռիայինը, Արտեմիսինը և Պոսիդոնինը։

Եվ ունի հոյակապ մայրաքաղաքը՝ Աթենքը։

Ունի ջուր Միրտիա կղզում, որ առանց պատճառի այս ու այն կողմ է հոսում, որտեղ խորասուզվեց Արիստոտելը։

[4]

Առաջինը՝ Մավրիտանիա Տինգիտանիան է, որ տարածվում է Սեպտեից դեպի հարավ՝ Արևմտյան օվկիանոսի մոտ։

Եվ այս Մավրիտանիան վեց լեռ ունի, տասնվեց գետ, տասնվեց ազգ, և Պիւռոն Պոնդիոն, որ կրակագույն դաշտ է։

Երկրորդը՝ Կեսարիական Մավրիտանիան է, Տինգիտանիայի արևելքում, տարածվում է դեպի հարավ՝ շեղ ելքերով։

Եվ տասնյոթ գետ ունի և երեք փոքր լիճ, և հինգ լեռ, շատ քաղաքներ, և քսանհինգ գավառ, և երկրի պղնձահանքերը։

Լինում են սյուներ և ընտիր կինաբար, այսինքն՝ կարմիր դեղ։

Երրորդը՝ Աֆրիկեն է, Մավրիտանիայի արևելքում, ծովափի մոտ։

Եվ Աֆրիկեն բաժանվում է երկու աշխարհի և մեկ ուրիշ առանձնական, որ կոչվում է Տրիպոլիս։

Եվ Աֆրիկեն ութ լեռ ունի, տասնութ գետ, քառասունմեկ գավառ, ութ լիճ, հինգ ծով, տասնվեց կղզի, և շատ քաղաքներ. և Կարթագենը՝ քաղաքների մայրը։

Աֆրիկեում լինում է նաև մի բանջար, լուտաս անունով, որը եթե մեկը ուտի՝ հայրենիքը մոռանում է։

Այնտեղ լինում է նաև կարմիր յակունդ։

Այնտեղ լինում է նաև սաթ՝ ծովում փափուկ բույս, որ արևի և օդի մեջ դուրս բերվելով՝ կարծրանում և քար է դառնում։

Չորրորդը՝ Կիւրենական, որ Պենտապոլիսն է, Աֆրիկեի արևելքում, ծովափի եզրին։

Ունի տասնմեկ գավառ և երեք գետ, և մեկ լիճ, և երկու կղզի, շատ քաղաքներ, և Հերակլյան լեռներ, և զանգժտաբեր երկիրը, և նորակերպ գազաններով մի քանի տեղեր, և կորնական զերէ, պարտեզները և Ղակենիկացիների քարայրները։

Հինգերորդը՝ Մարմարիկեն է. Լիբիան և ամբողջ Եգիպտոսը, Կիւրենական աշխարհի արևելքում, արևմտյան ծովափի եզրին՝ Կարմիր ծովի երկճյուղ ծոցի մոտ։

Եվ Եգիպտոսը տասներկու լեռ ունի և շինված երկու գուբ և երեք ինքնանեղ լիճ, և ևս երեք լիճ, որոնք Նեղոսի վտակներն են ստեղծում։

Եվ գետերից ունի Նեղոսը, որ Գեհոնն է։

Ունի նաև քառասունմեկ գավառ, և շատ քաղաքներ և մայրաքաղաք՝ մեծ Ալեքսանդրիան։

Ունի նաև կղզիներ՝ Հունաց ծովում տասնմեկ, իսկ Կարմիր ծովում երեք։

Ունի նաև կղզիներ՝ ավազուտ և անանձրև երկիր։

Վեցերորդը՝ Ենտոս Լիբին, որ թարգմանվում է Ներքսագույն Եթովպիա, Օվկիանոսի արևմտյան ծովի արևելքում, այրված գոտու մոտ։

Եվ Ենտոս Լիբին ութ լեռ ունի, քսանմեկ գետ, վեց լիճ և տասներեք կղզի։

Եվ Ենտոս Լիբիայում արածում են տասնվեց ազգեր, որ աճել և բաժանվել են աշտարակից հետո։

Եվ աշխարհի բնակիչները խիստ սևամորթ են, և ձկնակեր, և մարախակեր. որ գլխավոր ազգերն են՝ նավապին, փուն, քաւթական, կրնավապին և ուրիշ շատերը։

Լինում են նաև թզուկներ՝ Օվկիանոսի մոտ, Սպիտակ լեռան մոտ։

Լիբիայով անցնում են նաև ռնգեղջյուր գազաններ՝ Օվկիանոսից Նեղոս, որտեղ կոկորդիլոս գազանն է. Լիբիայով անցնում են նաև ուրիշ գազաններ, որոնք կոչվում են ափինդք, մարդակեր են և գինեսեր։

Յոթերորդը՝ Վերին Եթովպիան է, Ենտոս Լիբիայի արևելքում և Եգիպտոսի եզրին՝ Կարմիր ծովի, Արաբացիների ծովի մոտ, այրված գոտով անցնելով դեպի հարավ՝ Ներքսագույն եթովպացիների մոտ, մինչև նույն Ենտոս Լիբիայի սահմանը։

Եվ այս Եթովպիան երեք փոքր աշխարհ ունի՝ Բարբառնան, Ազանիան և Տրոգլոդիայիկոնը, և երեսունվեց ազգերի գավառներ։

Ունի երեք գետ և տասը լեռ։

Ունի նաև Արաբացիների ծոցում քսանյոթ կղզի։

Ունի նաև զմուռսաբեր և խնկաբեր երկիր ու կինամոնաբեր գավառներ։

Ութերորդը՝ Ներքին Եթովպիան է, որ սկսվում է արևմտյան անծանոթ երկրից՝ Օվկիանոսի և Ենտոս Լիբիայի եզրին։

Հարավից սահմանակից է անծանոթ երկրով, որի մոտ բնակվում են երկորականք եթովպացիները. հարավային կողմում՝ այրված գոտուց մերկ վիշապամարդիկ։

Եվ նրանց եզրին՝ հյուսիսից, Օվկիանոսի մոտ, ձկնակեր եթովպացիներն են, որտեղ տռբոս անունով մի կենդանի կա՝ ոչխարանման, երկկենցաղ և ձկնակեր։

Նրանց մոտ են Սթակեան եթովպացիները, որտեղ առյուծաշուն գազանն է։

Որի հյուսիսում են փոքրեղջյուր եթովպացիները, որտեղ կա մի կենդանի՝ զանալուտ մարդամարտի նման և անուշահոտ։

Նրանց մոտ են դեռբեկեն և դեռմոնայները, որտեղ քաղծասերներ, մարդամարտներ և ընձուղտներ են։

Որոնց հարավից մինչև Նեղոս եթովպացիների մեկ աշխարհ է, որտեղ սպիտակ փղեր են, եղջյուրակնջիթներ և վագրեր։

Որոնց արևելքում լեռներ են, որտեղ վագրաձիեր են, այծամարդիկ և գեղեցկախայտ ընձառյուծներ։

Եվ սրանց հարավում մի աշխարհ է՝ անծանոթ երկրի մոտ, որտեղ մի գազան կա՝ կանացի գլուխ և ձեռքեր ունեցող, իսկ մարմինը՝ չորքոտանի գազանի։

Այլ մարդակերպ գազաններ՝ մերկ, շանկնճիթ, մեծականջ, ագևոր՝ առյուծակապիկների պես։

Որոնց արևելքում բարձրագագաթ եթովպացիներն են, և ուրիշները մինչև Լուսնի լեռը, որտեղ լինում են սպիտակ քավշեր՝ ուժեղ և բեռնակիր։

Որոնց արևելյան կողմում են գաբասացիները։

Եվ սրանց տակ՝ մարդակեր եթովպացիներն են, որտեղ մի հրաշունչ գազան կա՝ վարազի նման։

Եվ սաղմանդար գազանը, որ կովդից նման է, անցնում է կրակի միջով և հանգցնում է այն։

[5]

Առաջին բաժինը Ասիան է։

Եվ Ասիան ունի կողմեր-կողմեր։

Եվ նախ՝ Միջերկրյա կողմերը, որոնք մտնում են Հունաց ծովի և Պոնտոսի մեջ։

Առաջինը Բիթանիան է, թագավորական Կոստանդնուպոլիս քաղաքից արևելքում։

Եվ Բիթանիան լեռներ ունի, վեց գետ, մեկ լիճ և կղզիներ։

Ունի նաև երեք մայրաքաղաք՝ Նիկիան, Քաղկեդոնը, Նիկոմիդիան, որոնք իրենց հետ ունեն տասներեք քաղաք, ծովեզրյա գյուղաքաղաքներ և առևտրի վայրեր։

Բիթանիայում լինում է սպիտակ հող, որ մանր աղալով և ցորենի վրա ցանելով՝ շտեմարաններում որդ չի ուտում։

Երկրորդը՝ Միսիան է, որ կոչվում է Հելեսպոնտոս, Բիթանիայի եզրին։

Եվ Միսիան երեք լեռ ունի, երկու գետ, երկու կղզի, քառասունմեկ քաղաք, և ծովեզերյա մայրաքաղաքը՝ Կիզիկոսը, որտեղ Աստծու տաճարն է՝ Հրաշից կոչվող։

Երրորդը՝ առանձին Ասիան է, Միսիայի եզրին, ծովի մոտ։

Եվ Ասիան չորս փոքր աշխարհ ունի՝ Լիդիան, Եոլիան, Հոնիան և Կարիան։

Ասիան հինգ լեռ ունի, տասը եղեգնուտ (?), հինգ գետ, տասնհինգ քաղաք, մայրաքաղաքը՝ Եփեսոսը, և ևս վեց ուրիշ։

Ասիայում լինում է մազդիկ խեժ՝ ծառերից։

Չորրորդը՝ Լիկիան է, Ասիայի արևելքում։

Լիկիան երկու լեռ ունի, երեք գետ, հինգ կղզի, երեք քաղաք և մայրաքաղաքը՝ Զմյուռնիան։

Եվ Լիկիայում լինում է խունկ՝ զիւգին, և տրատէ՝ ծառից ծորացող՝ լուծված խեժի պես, մեղրի կամ մրուրի պես։

Հինգերորդը՝ Փռյուգիան է, Առանձնակ Ասիայի արևելքում, Լիկիայի եզրին։

Եվ Փռյուգիան իր մեջ ունի Պիսիդիա աշխարհը, որի մայրաքաղաքը Անտիոքն է և ուրիշ քսանվեց քաղաք, ուր ասում են, որ շինված է Նոյի տապանը, մայրաքաղաքը՝ Լաոդիկեան, և ուրիշ քառասուն քաղաք։

Եվ Մաղատառիա աշխարհը, որի մայրաքաղաքը Իգինիան է և ուրիշ երեսուն քաղաք։

Եվ Փռյուգիան Դիդոն լեռն ունի, և հինգ գետ, և տասնչորս լիճ և մեծամեծ դաշտեր։

Վեցերորդը՝ Ոնորիան է, Բիթանիայի արևելքում և Փռյուգիայի եզրին՝ մինչև Պոնտոսի ծովը։

Եվ Ոնորիան մայրաքաղաք ունի Կղավդիպոլիսը, որի հետ ուրիշ հինգ քաղաք։

Եվ գետ ունի երեք արմատ ունեցող Պառթենոսը։

Յոթերորդը՝ Պաֆլագոնիան է, Ոնորիա աշխարհի արևելքում և Պոնտոսի ծովի եզրին։

Ունի երկու գետ, մայրաքաղաքը՝ Գերմանիկոպոլիսը, որ Գանգրայի բերդն է։

Ունի նաև ուրիշ հինգ քաղաք, և տասնմեկ բերդ ու վաթսունմեկ գավառ։

Ութերորդը՝ Առաջին Գաղատիան է, Փռյուգիայի արևելքում և Պաֆլագոնիայի եզրին։

Եվ լեռ ունի երրորդ Դիդիոմսը։

Եվ նույն գետերը, որոնք վերոհիշյալ աշխարհներում թափվում են։

Իններորդը՝ Երկրորդ Գաղատիան է, Փռյուգիայի արևելքում և առաջին Գաղատիայի եզրին՝ մինչև Պամփյուլիա։

Ունի անվանի լեռներ և գետեր, որ վերոհիշյալ գետերն են ընկնում և որոնք լճեր են կազմում։

Տասներորդը՝ Պամփյուլիան է, Լիկիայի արևելքում և Գաղատիայի եզրին։

Իր մեջ ունի հինգ փոքր աշխարհ, և մեկ լեռ, չորս գետ, երկու կղզի և շատ քաղաքներ։

Նրա մեջ լինում է ստիւրակի թփի խունկ՝ մի որդի կերակրից։

Տասնմեկերորդը՝ Իսավրիան է, Պամփյուլիայի արևելքում, ծովի եզրին՝ Կիպրոս կղզու դիմաց։

Եվ Տավրոս լեռն ունի, և Ոռիմակդոս գետը. նրա մեջ մայրաքաղաքը Սելևկիան է, և ուրիշ քսանհինգ քաղաք։

Եվ այս աշխարհում լինում է խունկ՝ ստիւրակ, կուճաբռ, գոմփետ, կալամիտ, բոլորը ծառից ծորացող՝ մեկ որդի կերակրից։

Տասներկուերորդը՝ Լիկայոնիան է, Գաղատիայի արևելքում և Իսավրիայի եզրին, իր տարածումն ունենալով ընդարձակ դաշտերում, և լեռներում, և նույն գետերի ու լճերի մոտ։

Տասներեքերորդը՝ Երկրորդ Կապադովկիան է, Գաղատիայի արևելքում և Լիկայոնիայի եզրին, մանր լեռներ և գետեր ունենալով. և լայնությունը տարածված է ընդարձակ դաշտերում։

Տասնչորսերորդը՝ Լինոպոնտոսն է, Պաֆլագոնիայի արևելքում և Կապադովկիայի ծովի եզրին։

Ունի նաև շատ փոքր լեռներ, և հզոր գետ՝ Իուռինսը, և ուրիշ մանր գետեր։

Տասնհինգերորդը՝ Պոլեմոնյան Պոնտոսն է, Պոնտոսի արևելքում և Պոնտոս ծովի եզրին։

Ունի փոքր և դժվարամատչելի լեռներ, և Թերմոդոնտ գետը, և մանր գետեր։

Տասնվեցերորդը՝ Առաջին Կապադովկիան է, Երկրորդ Կապադովկիայի արևելքում, Պոլեմոնյան Պոնտոսի եզրին, որն ունի Անտիտավրոս լեռը և ուրիշ փոքր լեռներ, և Մելաս գետը և ուրիշ՝ Ալիս։

Տասնյոթերորդը՝ Կիլիկիան, Առաջին և Երկրորդ Կապադովկիայի եզրին, Ղիկոնիայի և Իսավրիայի արևելքում։

Լեռներից ունի Տավրոսը, և վեց գետ, և երկու մայրաքաղաք՝ Տարսոնը և Անարզաբան. և ուրիշ շատ քաղաքներ, և բերդեր, և երկու դուռ՝ ասորիների դուրս գալու համար։

Եվ Կիլիկիան ամենաբեր է՝ Հորդանանի երկրի պես։

Տասնութերորդը՝ Կիպրոս կղզին է, Պամփյուլիայի ծովի արևելքում, Իսավրիայի և Կիլիկիայի եզրին։

Եվ Կիպրոսն ունի Ողիմպոս լեռը, և երեք գետ։

Նրա մեջ լինում է լատան՝ ցողից խոտի վրա ընկած, որ թփերից (այծերի) և քավշերի մորուքից են հավաքում։

Եվ Կիպրոսն իր սահմանները երկայնությամբ ունի երեք մաս և մեկ մաս, իսկ լայնությամբ՝ մեկ մաս։

Տասնիններորդը՝ Հայքն են, Լիկիայի արևելքում, Տավրոս լեռան մոտ։

Եվ ունի երեք լեռ, և երեք գետ, և երկու դուռ՝ ասորիներից դուրս գալու համար։

Քսաներորդը՝ Առաջին Հայքն է, Կապադովկիայի արևելքում, Երկրորդ Հայքի եզրին։

Եվ սահմանակից է արևելքից Եփրատին. և լեռ ունի Արգեոսը, և Ալիս գետը և ուրիշ մանր գետեր։

Քսանմեկերորդը՝ Երկրորդ Հայքն է, որ գտնվում է Կապադովկիայի արևելքում. և երկայնքով տարածվում է մինչև Եփրատ։

Եվ ունի ուրիշ երկու գետ, և շատ ու մեծամեծ լեռներ։

Քսաներկուերորդը՝ Պոնտոս Կապադովկիան է, Պոլեմոնյան Պոնտոսի արևելքում, ծովից մինչև Մոսքական լեռները, որոնք բաժանում են այն և Մեծ Հայքը։

Ունի երեք լեռ, և չորս գետ։

Ահա Միջերկրայք կոչվածները ավարտվեցին։

Քսաներեքերորդը՝ Սարմատացիների ընդհանուր աշխարհն է, որ արևելյան ծայրում բաժանված է Ռիպիա լեռով, Տանաիս գետով և Միոտիս ծովակով. և այնտեղից Կովկասյան լեռներով՝ վրացիների և աղվանների մոտ՝ մինչև Կասպից ծովը։

Եվ Սարմատիան ունի Շանթայինն և Ձիականը լեռները, և ուրիշ շատ լեռներ և գետեր, և յոթանասուն վտակ ունեցող Աթիլը, որտեղ ամրանում է Բասլաց ազգը։

Եվ Սարմատիայում բնակվում են շատ ազգեր, որոնք են սրանք. խազիրներ, բուխեր, բարսիլներ, ապշեղներ, աբխազներ, թագավորական սարմատներ. ձիակերներ, նախճամատակեաններ, որջլակերներ, սիսիկացիներ, միթրիկացիներ, ամազոններ, ալաններ, խեբուրներ, քուգևոներ, սիյիմներ, արգավետներ, մարգոյլներ, թակոյիներ, արգողներ, գաճաններ, փինճեր, դուաղներ, խոններ, ափուրներ, ծանավրներ՝ որտեղ Ալանաց դուռն է և Ծիծեն դուռը, թուժեր, խուժեր, քիսեր, մարդակերներ, ցխավատներ, գուդամակարներ, դուիցուկներ, դիդոյներ, ղեկեր, տապաստավաններ, աղուտականներ, խենավկներ, շիպղներ, ճիղաներ, խեղաներ, կասպեր, փուխեր, շրուաններ, խարաններ, թավասպարոտներ, հեճմատակներ, իժմախներ, փասխսներ, քոսխեր, փոքոնակներ, բաքաններ, մազքութներ՝ մինչև Կասպից ծովը, որտեղ Կովկասի բազուկը հպվում է, ուր ածված է Դարբանդի պարիսպը՝ ահագին աշտարակ՝ ծովի մեջ կանգնեցված։

Իսկ դրա հյուսիսում՝ հոները. և նրանց քաղաքը Վառաչանն է, և ուրիշները նրա հետ. և հյուսիսի թագավորը կագանն է, որ խազիրների տերն է, և թագուհին Խաթունն է, որ կագանի կինն է՝ Բարսիլների ազգից։

Քսանչորսերորդը՝ Կողքիսն է, այսինքն՝ Եգերը, Պոնտոս ծովի արևելքում, Սարմատիայի եզրին, վրացիների և Մեծ Հայքի մոտ. և Եգերը չորս փոքր աշխարհ ունի՝ Մառնիւղին, Եգռևիկին, Խազին, Ճանին, որոնք խաղտիներն են։

Ունի շատ լեռներ, և գետեր, և գավառներ, և քաղաքներ, և բերդեր, և գյուղաքաղաքներ և առևտրի վայրեր։

Քսանհինգերորդը՝ Վեռիան է, այսինքն Վիրքը, Եգերի արևելքում, Սարմատիայի եզրին, Կովկասի մոտ՝ մինչև Աղվանների սահմանը, և Հայոց սահմանը՝ Կուր գետի մոտ։

Եվ Վիրքի գավառներն են սրանք. Կաղարջք, Արտահանք, Շավշեթ, Ջավախք, Սամցխե, Աճարա, Թորգով, Աթիսխ, Տառնիախ, Մանգղեաց փոր, Քուեշ փոր, Բողնա փոր, Թռեղք, Կանգարք, Տաշիր, և Աչավ, և Գուան, Երիսխ, Քուդիթ, Կավկիսխ, Սացխումեթ, Խանիսխ, Ցիւրաս, Ձմա, Բալզալեթ, Կխուեթ, Երցոյ, Խերկ, Թիանեթ, Ծուփա, Քեթ, Չելթ, Վեղիս, Յիխուքուելդա, Շուշք, Պարուար, Ծոբափոր, Ձորոփոր և Վրացիների քաղաքը՝ Տփխիսը, Սամշոլդե, Մծխեթա, ուր սուրբ խաչն է։

Ունի նաև բերդեր և ձկներով լի գետեր։

Քսանվեցերորդը՝ Աղբանիան է, այսինքն Աղվանքը, Վրաց արևելքում, Սարմատիայի եզրին, Կովկասի մոտ՝ մինչև Կասպից ծովը և Հայոց սահմանը՝ Կուր գետի մոտ։

Եվ Աղվանքն ունի բերրի դաշտեր, և շատ գետեր, և հզոր եղեգնուտներ, և քաղաքներ, և բերդեր, և գյուղաքաղաքներ։

Եվ գավառներն են սրանք. Եխնի, Բեխ, Քամբեճան, Հողմաղ, Շաքե, Գեգավու, Ոստան, Հաբանդ, Իմարծ, Պանան, Քաղաց դաշտ, Իբազկան. և ուրիշ գավառներ, որ Հայոցից են հանված. Շակաշեն, Գարդման, Քուստիփառնես, Կողթ, Ազուե, Թուչքատակ, Ռառոստակ, Ռոտպաեակ, Մեծ Կուանք, Մեծ Իրանք, Պիանք, Հարճլանք, Պածանք, Մոխանք, Վակունիք, Փոքր Հաբանդ, Սիսական, Ռոտաստակ, Բերձոր, Ասռոտ՝ մինչև Երասխի խառնվելը Կուր գետին։

Քսանյոթերորդը՝ Մեծ Հայքն է, Կապադովկիայի և Փոքր Հայքի արևելքում, Եփրատ գետի մոտ, Տավրոս լեռան մոտ, որ բաժանում է այն Միջագետքից։

Եվ հարավից սահմանակից է Ասորեստանին և դառնում է Ատրպատականի մոտ՝ Մարաստանով մինչև Երասխի մուտքը և Կասպից ծովը. իսկ հարավից արևելքի եզրին՝ աղվանների, վրացիների և Եգերի մոտ՝ մինչև նույն Եփրատի դարձվածքը դեպի հարավ։

Եվ Հայքն ունեն անվանի լեռներ և մեծամեծ ու մանր գետեր. և երեք ծովակ։

Եվ Մեծ Հայքը տասնհինգ փոքր աշխարհ ունի, որոնք են սրանք. Բարձր Հայք, այսինքն՝ Կարնո կողմը, Չորրորդ Հայք, այսինքն՝ Աղձնիք, Տուրուբերան, Մոկք, Կորճայք, Պարսկահայք, Վասպուրական, Սյունիք, Արցախ, Փայտակարան, Ուտիացիք, Գուգարք, Տայք, Այրարատ։

Արդ կամենում եմ դրանք մանրամասն պատմել, թեև քիչ բան եմ աշխատելու գրի և քարտեզի վրա։

Արդ՝ Բարձր Հայքն ունի ինը գավառ. Դարանաղի, Առիու, Մզուր, Եկեղեաց, Մանանաղի, Դերջան, Սպեր, Շատգոմք, Կարին։

Եվ ըստ անվան, իրոք բարձր է ամբողջ երկրից, որովհետև չորս կողմից բաց է։

Գետեր ունի, և լեռներ, և շատ եղջերուներ, և օգտակար թռչուններ, և ջերմուկներ, և աղեր, և ուրիշ պարարտություններ, և Կարնո քաղաքը։

Երկրորդը՝ Չորրորդ Հայքը Բարձր Հայքի եզրին է. և նրա մեջ ութ գավառ կա. Խորձեան, Հաշտեանք, Պաղնատուն, Բաղահովիտ, Ծոփք, Անծիթք, Գորիք, Գեգիք։

Եվ Չորրորդ Հայքն ունի բերդեր, և գետեր, և լեռներ և բյուրեղ։

Ունի նաև երեք(?), և թռչուններ, և ձկներ, և գազաններից՝ առյուծ։

Երրորդը՝ Աղձնիքը Տիգրիս գետի մոտ է. և տասը գավառ ունի. Արզն, Նփրկերտ, Քեղ, Կեղթիկ, Տատիկ, Սաղու, Վանաց ձոր, Խերհեթ, Գզեղ, Սալնոյ ձոր, Սանասուն։

Ունի նավթ և երկաթ, առավել ևս գղթոր, և թռչուն՝ դեղհուկ։

Չորրորդը՝ Տուրուբերանը Չորրորդ Հայքի արևելքում է։

Նրա գավառներն են տասնվեց. Խոյթ, Ասպակունիք, Տարոն, Արշամունիք, Մարդաղի, Դաստարավորք, Մուրածատափ, Դալառ, Հարք, Վարաժնունիք, Բզնունիք, Երևարք, Աղիովիտ, Ապահունիք, Կորի, Խորխորունիք։

Ունի նաև Բզնունյաց ծովը՝ երկայնքով հարյուր մղոն և լայնքով՝ վաթսուն։

Ունի նաև գազպեն, և մեղր, և մաշկամիրգ, և պիստակ, և երկաթ, և նավթ։

Հինգերորդը՝ Մոկքն է, Աղձնյաց արևելքում, Տավրոս լեռան ամրությունների մեջ։

Գավառներ ունի ինը. Իշայր, Իշայր մյուսը և Իշոց գավառը, Առուենից ձոր, Միջա, Առանձնակ Մոկք, Արքայից գավառ, Ադաստեայ ովիտ, Ջերմաձոր։

Եվ մրգերից ունի արշակ և մանրագոր, և գազաններից՝ գեղեցկախայտ ընձառյուծներ, և թռչուններից՝ կաքավներ։

Վեցերորդը՝ Կորճեքն է, Մոկքի արևելքում, Ասորեստանի մոտ։

Եվ գավառներ ունի տասնմեկ. Կորդիս, Վերին Կորդիս, Միջին Կորդիս, Ներքին Կորդիս, Այտուանս, Մոթղանս, Որսիրանս, Կարատունիս, Ճահուկ, Փոքր Աղբակ։

Եվ ունի զառիկ. և պտուղներից՝ շահդանակ։

Յոթերորդը՝ Պարսկահայքը Կորճեքի արևելքում է, Ատրպատականի մոտ։

Ունի ինը գավառ, որոնք են. Կուռիճան, Մարի, Թրափի, Ացուերս, Ռնա, Տաբերս, Զարեհավան, Զարևանդ, Հեր։

Եվ ունի եղջերուներ, ցիռներ և այծյամներ։

Ութերորդը՝ Վասպուրականը Պարսկահայքի մուտքում է և Կորճեքի եզրին։

Նրա գավառներն են երեսունհինգ. և սրանք են՝ Ռշտունիք, Տոսբ, Բոդունիք, Արճիշահովիտ, Բոտիղովիտ, Կուզանովիտ, Դառնի, Առբերանի, Բժունիք, Առնիոյտ, Անձավացիք, Տրապատունիք, Երուանթունիք, Մարդաստան, Արտազ, Ակե, Մեծ Աղբակ, Անձախի ձոր, Թոռնավան, Ճուաշ, Առոտ, Կրճունիք, Մեծնունիք, Պալունիք, Գուկան, Աղանտռոտ, Պատսպարունիք, Արտաշեան, Արտավանեան, Բաքեան, Գաբիթան, Գազրիկեան, Տագրեան, Վարաժնունիք, Գողթն գինեվետ, Նախճավան, որտեղ քաղաքն է, և Մարանդը։

Իններորդը՝ Սյունիքը Այրարատի արևելքում է՝ Երասխի և Արցախի միջև։

Ունի տասներկու գավառ. Երնջակ, Ճահուկ, Վայոց ձոր, Գեղարքունի, և ծովը, Սոտք, Աղահեճ, Ծղուկք, Խաբանդ, Բաղք, Ձորք, Արևիք, Կավսական։

Նրա մեջ լինում է մուրտ, և գերեր, և նուռ, և արմտիք։

Տասներորդը՝ Արցախը Սյունյաց եզրին է։

Եվ նրա գավառներն են տասներկու, որոնք աղվաններն ունեն. մյուս Խաբանդ, Վակունիք, Բերձոր, Մեծիրանք, Մեծկուանք, Հարջլանք, Մուխանք, Պիանք, Պածկանք, Սիսականք, Քուակք, Քուստիփառնես, Կողթ, որտեղ լինում է քարախունկ։

Տասնմեկերորդը՝ Փայտակարանն է, Ուտիքի արևելքում, Երասխի մոտ։

Ունի տասներկու գավառ. Հրաքոտպերոժ, Վարդանակերտ, Եթնփորակեան Բագինը, Քոեկեան, Ռովտիբաղա, Քաղանռոտ, Բոռոսպիճան, Հանի, Աթլի, Բագավան, Սպանդարանպերոժ, Որմզդեպերոժ, Ալավան։

Նրա մեջ լինում է անբավ բամբակ և ինքնաբույս գարի։

Տասներեքերորդը՝ Ուտին է, Երասխի մուտքի կողմում, Արցախի և Կուր գետի միջև։

Եվ ունի գավառներ, որոնք աղվաններն ունեն, յոթ. Արանռովտ, Տռի, Ռոտպտակ, Աղավե, Տուչկատակ, Գարդմուն, Շակաշեն, Ուտի առանձնակ, որտեղ Պարտավ քաղաքն է։

Եվ նրա մեջ լինում է ձիթենի, վարանդենի և յասմիկ և հավերի կատակ։

Տասնչորսերորդը՝ Գուգարքն է, Ուտիքի մուտքի կողմում։

Եվ ունի գավառներ, որոնք վրացիներն ունեն, ինը՝ Ձորոփոր, Կողբափոր, Ծոբոփոր, Տաշիր, Թռեղք, Կանգարք, Արտահանք, Ջավախք, Կաղարջք։

Նրա մեջ լինում է անալուտ, և հաճար ծառ, և սրովիլ և տավսախ։

Տասնհինգերորդը՝ Տայքը Եգերի մոտ է՝ ամրոցներով և բերդերով կառուցված։

Եվ ունի ութ գավառ. Կողբերաց փոր, Պարտիզաց փոր, Ճակատաս, Բոխա, Ոքաղե, Ազորդափոր, Արսեացփոր։

Եվ Տայքում լինում է թուզ, և նուռ, ազատոր, սրովիլ, պտղախունկ, նուշ։

Տասնվեցերորդը՝ Այրարատն է, վերոհիշյալ աշխարհների մեջտեղում։

Եվ նրա մեջ քսան գավառ կա. Բասեան, Գաբեղեանք, Աբեղեանք, Հաունիք, Արշարունիք, Բագրավանդ, Ծաղկոտն, Ճակատք, Մասեացոտն, Կոգայովիտ, Աշոց, Նիգ, Կոտայք, Մաղաղ, Վարժնունիք, Ոստանը, Դվին քաղաքը, Արածոյ կողմը՝ մինչև Շարուր դաշտը։

Եվ Այրարատն ունի լեռներ, գետեր, և օգտակար դաշտեր, և եղջերուներ, և թռչուններ և ամեն պարարտություն, և Գայլատու ծովակը, և որդը, որ արմատներից սիզաբերած է՝ գույնի կարմրության զարդի համար. և եկեղեցիների մայրը՝ թագավորաբնակ և արքայանիստ Վաղարշապատ քաղաքում։

Ահա ամբողջ Հայքը ավարտվեց։

Քսանութերորդը՝ Ասորիքն է, իրենց ծովի արևելքում և Հրեաստանի հյուսիսում։

Եվ Ասորիքը ինը փոքր աշխարհ ունի, անվանի լեռներ՝ Լիբանանը և Կարմելոսը, և հզոր գետ՝ Հորդանանը, և շատ քաղաքներ, և մայրաքաղաքները՝ Անտիոքը, և Դամասկոսը, Կնսրիմը և Ամասիան. և երկու դուռ, և ընդարձակ վայրեր՝ օգտակար և բերրի։

Քսանիններորդը՝ Հրեաստանն է, Փյունիկյան ծովի արևելքում։

Եվ սահմանակից է Եգիպտոսին և Քարքարոտ Արաբիային։

Եվ Հրեաստանն ունի երեք աշխարհ՝ Գալիլիան, Սամարիան և Իդումիան, և երկու լիճ՝ Տիբերիադան և Մեռյալ ծովը, և Հորդանան գետը։

Ունի նաև շատ քաղաքներ, և մայրաքաղաքը՝ սուրբ Երուսաղեմը։

Եվ Հրեաստանը քաղցրաբեր է, պտղալից և անուշահոտ, որ բխեցնում է կաթ և մեղր։

Երեսուներորդը՝ Քարքարոտ Արաբիան է, Եգիպտոսի արևելքում և Կարմիր ծովի արևմտյան ճյուղի մոտ, որով անցավ Իսրայելը, Ասորիքի և Հրեաստանի եզրին։

Եվ Քարքարոտ Արաբիան երկու փոքր աշխարհ ունի՝ Տաճկաստանը և Փառանիտիսը, որտեղ ասում են, թե Աբրահամի տունն է եղել. և ևս երեք աշխարհ. և գետ՝ ոչ մի։

Երեսունմեկերորդը՝ Միջագետքն է, Ասորիքի արևելքում՝ Եփրատ գետի մոտ, և Ասորեստանի մուտքի կողմում՝ Դկղաթ գետի մոտ, Մեծ Հայքի եզրին։

Ունի երկու լեռ, և երկու գետ, և շատ քաղաքներ, որոնցից մեկը Ուռհան է՝ ուր Փրկչի անձեռագործ պատկերն է։

Երեսուներկուերորդը՝ Բաբելացիներն են, Միջագետքի եզրին՝ Դկղաթի մոտ մինչև Պարսկական ծոցը. և ունի չորս աշխարհ՝ Ակողան, Բասրան, Բաբելոնը, Տիսբոնը։

Եվ գետ ունի Եփրատի վտակները և Դկղաթինը։

Եվ ունի ուրիշ շատ քաղաքներ և գավառներ։

Եվ այս սահմաններում լինում է սարդիոն քարը և ոսկեքարը։

Եվ Բասրան լի է ամեն տեսակ առևտրով, և հնդիկների նավերի և արևելքի բոլոր կողմերի եկվորներով։

Երեսուներեքերորդը՝ Անապատ Արաբիան է, Միջագետքի եզրին՝ հյուսիսից, Քարքարոտ Արաբիայի արևելքում և Խուժաստանի մուտքի կողմում։

Եվ Անապատ Արաբիան ինը ազգ ունի, բայց լեռ և գետ՝ ոչ մի։

Երեսունչորսերորդը՝ Երջանիկ Արաբիան է, Քարքարոտ Արաբիայի եզրին, ներս է մտնում Կարմիր ծովի ծոցերի միջև՝ ցամաք կղզու պես։

Եվ այդ աշխարհը ամենաբեր է։

Եվ ունի իր մեջ հիսունչորս ազգագավառ, տասը լեռ, չորս գետ, մեկ աղբյուր, և շատ կղզիներ։

Եվ այդ աշխարհը ամենաբեր է և ամեն ինչով հարուստ, մեկը իր աշխարհից է, իսկ մեկը՝ եկվոր առևտրականներից՝ Չինաստանից և Հնդկաստանից։

Այնտեղ գտնվում են ոսկի և պատվական ակեր, շատ խունկ, անուշ յուղեր և անփուտ փայտեր. այնտեղից էր նաև Սաբայի թագուհին։

Եվ աշխարհի բնակիչներից ոմանք քաջ սևամորթ են, ոմանք սիկասև, ոմանք սպիտակասև, մեզնից ավելի տխրագույն։

Նրա մեջ անուշ յուղեր են և տասնհինգ ծաղիկ՝ հալի, ջափրի, մաղապ, խալսկ, քեդխալհունա, խալարա, բուխտակ, նարդին, բալասան, բան, յասմիկ, նարդան, վարդ, մանուշակ, միզագոշ։

Երեսունհինգերորդը՝ Մարերն են, որ կոչվում են Քուստի Քապկոխ, Հայոց արևելքում և Կասպից ծովի եզրին։

Ունի այս աշխարհները. Ատրպատական, Ռե, Գեղան, Մոկան, Դիղում, Ահմադան, Դաբավան, Տապարաստան, Ամեղ, Ռուան։

Ունի լեռներ և գետեր, և ծովակ, որ կոչվում է Կապուտան։

Ունի շատ քաղաքներ, որոնցից մեկը Գանձակ Շահաստանն է։

Երեսունվեցերորդը՝ Արուաստանն է, որ կոչվում է Ասորեստան, այսինքն՝ Մուծղ, Միջագետքի արևելքում, Հայոց եզրին։

Ունի լեռներ, և գետեր, և Նինվե քաղաքը։

Երեսունյոթերորդը՝ Եղիմացիներն են, որ կոչվում են Քուստի Խորասարան, Դկղաթի արևելքում և Պարսիցի մուտքի կողմում։

Եվ Եղիմացիներն ունեն փոքր աշխարհներ, սրանք. Խուժաստան, Մայ, Մասպան, Միհրանքատակ, Քաշկար, Պարմական, Երանասան, Քարկավատ, Նոտարտաշիրական, Մարձինսհեն։

Ունի երեք գետ և հինգ քաղաք, որոնցից մեկը Գունդիշապուհն է, որտեղ ազնիվ շաքարն են պատրաստում։

Ունի երկու կղզի՝ իր դիմաց Պարսկական ծոցում։

Երեսունութերորդը՝ Պարսիկներն են, որ կոչվում են Քուստի Նեմեռոս, Խուժաստանի արևելքում և Մարաստանի եզրին։

Ունի իր մեջ փոքր աշխարհներ՝ Պարս, Ասպահան, Մեշուն, Հակար, Անաիտ, Կրման, Տուրան, Մակուրան, Սնդ, Մրան, Սպետվաշտ, Սագաստան, Ապղաստան, Գեր, Մեշմիահիկ, Մազուն, Խուճիխրոյտան, Պահղն, Կեբուհա։

Ունի նաև գետեր, և կղզիներ և շատ քաղաքներ, որոնցից մեկը Ռեշիրն է՝ Պարսան քաղաքում, որտեղ ազնիվ մարգարիտը և գոհարները դուրս են գալիս՝ մարգարիտը սա է. դրակ, վեցդանկյան արժե ԽՌ դոմախ Ը միշխոյ, Գ դանքա, Դ պարմուշքա պարուշիա, հաւթա դրամ, հաշթա դրամ, դահա դրամ։

Երեսունիններորդը՝ Արիներն են, որ կոչվում են Քուստի Խորասան, Մարերի և Պարսիկների արևելքում՝ մինչև հնդիկները և Վրկանի ծովի եզրին։

Եվ Արիների աշխարհներն են սրանք. Կոմշ, Վրական, Ապրշահր, Մրու, Մրումոտ, Հրեվ, Կանդշան, Նսաիմանակ, Բժին, Սաղկան, Գողկան, Ապըտհրամ, Հրում Զամպ, Պերոզնահճեր, Դզինուազակ, Վարջան, Ման, Շանջակստան, Բահլ, որոնք պարթևներն են, Դովմատ, Վարիմանակ, Շերեմբամիկան, Դոզբոն։

Եվ Արիներն ունեն շատ լեռներ, գետեր և կղզիներ։

Լինում է հրա և մուշկ, թեև ոչ ազնիվ։

Եվ մի կղզի՝ Արիների դիմաց՝ Հնդկական ծովում, որտեղ երեք թզաչափ թզուկներ են լինում, և պատերազմում են խորդոց թռչունների դեմ՝ նրանց համար, որ արածում են հնդիկների արտերը։

Քառասուներորդը՝ Սկյութիան է, որ նախապատարներն են, այսինքն՝ թուրքերը. որոնք սկսվում են Աթիլ գետից մինչև բարձր Եմավոն լեռը, և դրանից էլ անդին ձգվում են մինչև չինացիները։

Եվ Եմավոն լեռը բարձր է և երկար՝ բոլոր լեռներից ավելի։

Եվ Սկյութիան քառասուներեք ազգ ունի. Ծավդիկք, Թուխարիկք, Հեփթաղք, և ուրիշ խուժադուժ անուններ։

Եվ Սկյութիան ունի շատ ու հզոր լեռներ և գետեր, և անապատ դաշտեր, և տաք ու անջուր երկիր. նրա մեջ՝ հրագույն դաշտը։

Եվ սողդացիները հարուստ արհեստավորներ և առևտրականներ են, որ բնակվում են Թուրքաստանի և Արիների աշխարհի միջև։

Քառասունմեկերորդը՝ Հնդկաստանն է, Արիների աշխարհի արևելքում և Սկյութացիների եզրին. և հնդիկները բաժանված են երկու աշխարհի, որ բաժանում է Հոն գետը. և արևմտյան կողմը հիսունութ ազգ ունի, իսկ արևելյան կողմը՝ յոթանասուներկու ազգ։

Նրանցից ոմանք մարդակեր են, ուրիշները՝ ագևոր, և ուրիշները՝ կարճահասակ, տափակաքիթ, լայնադեմ, սպիտակ. և ոմանք մերկիմաստակ, որոնք անիրավ գործեր չեն անում և կենդանիների մարմինները չեն ուտում։

Հնդիկները շատ լեռներ, գետեր և կղզիներ ունեն։

Հնդկաստանում լինում է եղջերու՝ ամուրի նման, սրեղջյուր, որ սպանում է առյուծին. և հրեշ եղջերու, և ուրիշ գազան՝ առյուծի նման, բայց կնճիթը սուր և երկար. և ընձուղտներ, և կորեաններ, և պապկայներ, և փետրամորուս աքաղաղներ, և փղեր, և վագրեր, և վիշապներ, մեծ մրջյուններ, և մկներ, բեշմշկոյ, և կոկորդիլոս գազան, և միեղջյուր, որ մեծ գազան է, և ողնաշարի վրա ճագեր, և փղին լեզվով սպանում է. և պասկուճ թռչուն, և մուշկ եղջերու, և եղջերավոր էշ։

Այնտեղ լինում է ոսկի և արծաթ, և պղինձ, և անագ, և մարգարիտ և ամեն գոհար ակ։

Լինում է պղպեղ, լինում է նաև սնգրուիղ, և ամեն բովոճայք, հալվե, փաղանգամուշկ, քաֆուր, ճանդան, նայիբոակ, հիրիբոակ, գոզիբոակ, գոյիբոակ, կասիմոն, գովաղակ, շահավարմար, դարիշակ, և շատ բժշկական դեղեր։

Եվ երեք հալվեի գոհարներ՝ ինդրսանտրազ՝ ժեռավոր է ծաղկոտը, լիտրն արժե դահեկան հինգ, ծամփի, մարխայի նման է, ծանր, արժե լիտրը չորս դահեկան, քաղաքիծեկե, թեթև, արժե լիտրը երեք դահեկան։

Քառասուներկուերորդը՝ Տապրոբանիան է, մեծ կղզի՝ բոլոր կղզիներից մեծ, երկայնքով հազար հարյուր մղոն, լայնքով հինգ հարյուր տասը՝ եզրին կանգնած։

Եվ այս կղզին շուրջն ունի հազար երեք հարյուր յոթանասունութ մանր կղզի։

Ունի լեռներ, և գետեր, և տասներկու ազգ։

Սրա մեջ լինում է ոսկի, և արծաթ, և պատվական ակեր և բովոճայք։

Այնտեղ լինում են նաև փղեր և վագրեր։

Եվ աշխարհի տղամարդիկ կնոջ մազերով են պսակում իրենց գլուխները։

Քառասուներեքերորդը՝ Չինաստանն է, Սկյութիայի արևելքում՝ մինչև անծանոթ երկիրը։

Եվ Չինաստանը տարածված ընդարձակ դաշտեր է։

Եվ նրա մեջ քսանինը ազգ կա, որոնցից մեկը մարդակեր է։

Եվ չինացիներն ունեն շատ լեռներ և գետեր։

Չինաստանի աշխարհում լինում է դարաչինիկ, և հոշիբոակ, և բոիճինիկ, և կասիմոն, և սուկոն։

Ունի նաև հրեշ, և մուշկ, և շատ սիրամարգ, անբավ քրքում։

Այնտեղ լինում է շատ և ազնիվ մետաքս, դրա համար և բնակիչները արհեստավոր կերպասագործներ են, հարուստ, ունևոր, որոնց արքան կոչվում է Ճեմբակուր, որ նստում է Սիռիա քաղաքում՝ անծանոթ երկրի մոտ։

Քառասունչորսերորդը՝ Սինացիներինն է, Չինաստանի եզրին՝ մինչև անծանոթ երկիր, որտեղ բնակվում են հինգ ազգեր։

Ունի նաև շատ լեռներ և գետեր։

Բայց այնտեղից՝ անծանոթ երկրում, ինչ որ պատմում են՝ անհավատալի են՝ անծանոթ գազաններ, մարդակերներ, կիսամարդիկ, երկդեմներ, վեցձեռքանիներ, փոկոտունք, վիշապատունք, կիսաթռչուններ, կիսամարդիկ, անգլուխներ։

Ահա ավարտվեց ամբողջ տիեզերքի և խոսքերի պատմությունը, և ահա կամենում եմ դրա չափը համառոտել մղոնախաղաց ոտնաչափությամբ՝ ասպարեզաճեմ դիտավորությամբ՝ օժանդակաբար։