Նախագիր nxGir

Read in the reader, with word lookup

Հարցումների գիրք · 2/12

Թարգմանությունը՝ Նախագիր · մեքենայական (Claude Sonnet 5.5), դեռ չխմբագրված · CC BY-SA 4.0

(Պրակ Բ) Հարցումներ երկաբնակների դեմ։

Նրանց, ովքեր ուրանում են, թե պետք է ասել՝ մեկ Քրիստոսը մարդացած Աստված է։

Այլ՝ բաժանումով ասում են՝ կատարյալ Աստված և կատարյալ Մարդ։

Առաջին հարցում։

Կատարյալը անձի՞ մասին եք ասում, թե՞ բնության։

Քանի որ եթե բնության մասին, երկու կատարելություն եք մտցնում Երրորդության մեջ. քանի որ Երրորդությունը մեկ կատարյալ բնություն է, և մեկ բնություն է մարդունը։

Իսկ եթե անձի մասին, ահա Երրորդությունը չորրորդություն դարձրիք, ինչպես ասվեց։

Երկրորդ հարցում։

Կույս Մարիամը միածին Որդուն ինքնին է ծնել, թե՞ անդրանիկ Որդուն առանձին, թե՞ երկուսին։

Քանի որ եթե երկուսին, ահա՛ երկու որդու մայր եք ասել։

Իսկ եթե անդրանիկին միայն, ահա՛ կույսից ծնվածին Աստված չեք ասում՝ ըստ Նեստորի։

Եվ եթե մերկ Բանին, ապա հետևում է, որ գոյության սկիզբը մորից է, և ոչ Աստծու Հորից։

Երրորդ հարցում։

Ո՛վ երկաբնակներ, Քրիստոսին մարդացած Աստվա՞ծ եք խոստովանում, թե՞ աստվածացած մարդ։

Քանի որ եթե մարդացած Աստված, ապա ինչո՞ւ եք ուրանում և Աստծուն ու մարդուն երկու բնության բաժանում։

Իսկ եթե աստվածացած մարդ, ուրեմն սո՛ւտ է ասել առաքյալը՝ լրությունից ունայնություն խոսելով։

Քանի որ սա, ընդհակառակը, ստորությունից դեպի բարձունքներ է բարձրանում։

Իսկ եթե ոչ մեկին չեք ասում, ահա՛ չարափառության նոր աղանդ և մեծ խորհրդի տնօրինության խափանում։

Չորրորդ. «Նրան թող խոնարհվի ամեն ծունկ», ասում է առաքյալը։

Արդ, ո՛վ բաժանողներ, Քրիստոսի ո՞ր բնությանն է երկրպագելի։

Քանի որ եթե աստվածությանը, հրեայի՛ պես ես երկրպագում։

Ուրեմն սո՛ւտ է ասել նաև առաքյալը, քանի որ ասում է. «Հիսուս Քրիստոսի»։

Իսկ եթե միայն մարդկությանը, ընկնում ես մարդապաշտ հայհոյության մեջ, և արարչի փոխարեն արարածի՛ ես երկրպագել՝ աստվածային օրենքների դեմ։

Հինգերորդ. «Մեզ համար մեկ է Աստված՝ Հայրը, և մեկ Տեր՝ Հիսուս Քրիստոսը», ասում է։

Ո՛վ երկաբնակ, դու Քրիստոսի ո՞ր բնությանն ես ասում մեկ Տեր՝ Աստծունի՞ն, թե՞ մարդունին։

Քանի որ եթե միայն Աստծունին, ընկնում ես Արիոսի մեջ. քանի որ Բանին առանձին ես ասել Քրիստոս, այսինքն՝ օծված և Հորից սրբված, որից հասկացվում է, թե նա Հորից պակաս է։

Իսկ եթե միայն մարդունին ես ասում, Բանին զրկել ես տիրությունից, և ասում ես, թե ամեն ինչ եղել է միայն մարդով, որը անհնարին չարիք է։

Իսկ եթե երկու բնություններին էլ ես ասում Տեր, խոսում ես առաքյալի դեմ, որը մեկ ասաց մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին՝ ինչպես նաև Հորը։

Վեցերորդ. «Դո՛ւ ես Քրիստոսը՝ Աստծու Որդին»։

Հարցնում եմ քեզ, ո՛վ բաժանող, Քրիստոսի ո՞ր բնությամբ ես ասում Աստծու Որդի։

Քանի որ եթե աստվածությունը բնությամբ ես ասում, ապա մարդկությունը շնորհո՛վ ես ասում։

Իսկ եթե մարդկությունը բնությամբ ես որդի ասել, ահա՛ Բանին հանել ես որդիությունից։

Իսկ եթե երկուսին էլ, ահա՛ Հոր համար երկու բնություն ես ասել։

Յոթերորդ. Սուրբ Հոգին իջավ Քրիստոսի վրա և հանգչեց նրա վրա։

Ո՛վ բաժանող, ո՞ր Որդու համար ես ասում, թե սրբվեց Սուրբ Հոգով։

Քանի որ եթե ասում ես՝ Աստծու Հորից եղած Բանին, ահա՛ նրան դասել ես եղածների շարքը, որոնք սրբության կարիք ունեն և շնորհով են որդիություն ստանում։

Իսկ եթե առանձին Դավթի սերնդից եղածին, ինչպե՞ս, եթե ինքը շնորհով է սրբված, տիրաբար պիտի սրբի նույն (Որդու) հավատացյալներին։

Կամ երբ՝ որպես իր բարի շնորհը իրենցներին տվող, մարմնապես փչեց նրանց վրա՝ ասելով. «Առե՛ք Սուրբ Հոգի»։

Մի՞թե այժմ շնորհո՞վ ենք ասում Քրիստոսի Հոգի, և ոչ թե բնությամբ։

Ութերորդ հարցում. «Մկրտեցե՛ք Հոր և Որդու և Սուրբ Հոգու անունով»։

Արդ, մենք՝ հավատացյալներս, ինչպես Հոր և Սուրբ Հոգու, այնպես էլ մարմնացած Որդու, մեկ Տիրոջ, մեկ Քրիստոսի անունով ենք մկրտվում։

Եվ հարցնում եմ Քրիստոսին բաժանողներիդ՝ ո՞ր բնության մեջ ես մկրտվում՝ Աստծու՞ն, թե՞ մարդունին։

Քանի որ եթե միայն Աստծունին, անմահ բնությունը մահվան տակ ես դնում. քանի որ առաքյալն ասում է. «Դուք, որ Քրիստոսով մկրտվեցիք, նրա մահվան մեջ մկրտվեցիք, նրա հետ թաղվեցիք»։

Իսկ եթե միայն մարդու բնությանը, ահա դեռ անկատա՛ր ես. քանի որ սոսկ մարդու մահվան մեջ ես մկրտվել։

Եվ դարձյալ՝ Բանին Երրորդության կարգից հանել ես՝ նրա տեղը մարդուն դասելով։

Ուստի մկրտվում ենք Հոր և Որդու և Սուրբ Հոգու անունով։

Իններորդ. «Ինչպես ինձ ուղարկեց կենդանի Հայրը, և ես կենդանի եմ Հոր համար, և ով ինձ ուտում է՝ նա էլ կապրի ինձնով»։

Հարցնում եմ երկուսի բաժանողներիդ՝ ո՞ր բնությունն ես ուտում, որով կենդանանում ես։

Քանի որ եթե Աստծունը՝ ինքնին, ահա Բանի բնությունն անուտելի՛ է։

Իսկ եթե առանձնապես մարդունը, ինչպե՞ս կարող է մարդու մարմինը կենդանարար լինել, կամ ինչպե՞ս է ուղարկվել նա Հորից, ինչպե՞ս է նաև Հոր համար կենդանի։

Տասներորդ. «Հա՛յր, փառավորի՛ր ինձ քո մոտ այն փառքով, որ ունեի մինչև աշխարհի լինելը»։

Ասա՛, ո՛վ բաժանող, Քրիստոսի ո՞ր բնությունն է սա ասում։

Եթե Աստծունն ես ասում, ցույց ես տալիս, թե Բանը փառքի կարիք ունի, և պարտավոր ես հետևել Արիոսին։

Իսկ եթե ինքնին մարդկայինը, ինչպե՞ս էր փառք ունեցել մինչև աշխարհի լինելը. քանի որ ինքը ժամանակի մեջ է եղել։

Ուրեմն Հայրն էլ է սուտ ասել՝ իր Որդի կոչելով Դավթի սերնդից եղածին։

Այսքան հարցում կա երկաբնակների դեմ, որոնք ուրանում են Քրիստոսի բնությունների միավորումը։

Դարձյալ տասնմեկերորդ. ասում է առաքյալը. «Նրան շնորհեց անուն՝ այսինքն Աստված, որ ամեն անունից վեր է»։

Եվ սա դու՝ բաժանողդ, ո՞ր դեմքի համար ես ասում, թե այդպես ընդունեց։

Քանի որ եթե Բանի համար, անհամեմատելի մի բան ես մտածում. քանի որ նա բնությամբ ունի։

Մանավանդ որ արիոսական ես դարձել։

Իսկ եթե միայն մարդու համար, ահա՛ նոր մի բան, և ժամանակավոր Աստված ես մտցնում՝ հրեշտակների և մարդկանց երկրպագելի։

Քանի որ Աստված անունը նա ունի ոչ էապես, այլ արտաքուստ և եկամուտ կերպով։

Տասներկուերորդ. «Նստեց մեծության աջ կողմում՝ բարձունքներում»։

Նույն կերպ ասա՛ նաև սա։

Բնությա՞մբ Որդուն ես ասում մեծության աջ կողմում նստած, թե՞ նրան, ով, քո կարծիքով, շնորհով է որդիացել։

Քանի որ եթե բնությամբ ես ասում, ապա սո՛ւտ է ասել առաքյալը և Ավետարանը, որոնք ասում են, թե Քրիստոսը հարություն առավ, համբարձվեց և նստեց Հոր աջ կողմում։

Իսկ եթե մարդուն ես ասում նստած, ահա՛ Բանին զրկել ես Հոր հետ աթոռակից լինելուց, ո՛վ առանձնության սիրող։

Իսկ եթե երկու բնություններն էլ ես ասում, ահա՛ ասում ես, թե Հոր աթոռակից երկուսն են՝ մեկը Աստված, մյուսը՝ մարդը։

Տասներեքերորդ. «Երկնքից իջա ոչ թե իմ կամքը կատարելու համար»։

Ասա՛ ինձ, ո՛վ բաժանող, ո՞ր դեմքի համար ես ասում սա։

Քանի որ եթե միայն մարդկության համար, ինչպե՞ս է երկնքից իջել. քանի որ մարմինը կույսից ծնվեց։

Իսկ եթե միայն Բանի համար, որ երկնքից իջավ, ահա՛ երկու կամք ես խոստովանում միմյանց հակառակ՝ ծնողի և Բանի։

Եվ սրան հետևում է նաև կրկնակի գործ։

Մանավանդ թե նաև՝ բնությունները։

Որից էլ՝ պայքար Երրորդության մեջ։

Տասնչորսերորդ. «Իշխանություն ունեմ իմ անձը դնելու և նորից առնելու»։

Ասա՛, ո՛վ երկաբնակ, ո՞ւմ համար ես հասկանում այս խոսքը։

Քանի որ եթե Բանի համար՝ ինքնին, ահա՛ անմահին մահվան շարքն ես դասել։

Իսկ եթե միայն մարդու համար, ինչպե՞ս է սոսկ մարդն իր կամքով մեռնում, և իր իշխանությամբ դարձյալ հառնում։

Եվ ահա սրանք են տասնչորս հարցումները՝ երկաբնակ աղանդների դեմ, որոնք մեկ Քրիստոսին երկու բնության են բաժանում։

(Պրակ Գ) Վկայություններ Սուրբ Գրքից, թե Քրիստոսը ճշմարիտ Աստված է։

Նախ՝ այսպես. Աստծու գործն է ստեղծելը, ըստ այն խոսքի. «Սկզբում Աստված արարեց երկինքն ու երկիրը»։

Եվ առաքյալն ասում է Քրիստոսի մասին. «Մեկ Տեր Հիսուս Քրիստոս, որով ամեն ինչ է»։

Եվ ծնունդից կույրի աչքերը ստեղծեց։

Ապա ուրեմն Աստված է մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը։

Երկրորդ՝ Աստված կենսագործող է, ըստ այն խոսքի. «Ե՛ս եմ սպանում և ե՛ս եմ կենդանացնում»։

Եվ Հովհաննեսի Ավետարանն ասում է. «Կլսեն Աստծու Որդու ձայնը և դուրս կգան»։

Եվ Ղազարոսին կանչեց գերեզմանից և կենդանացրեց խոսքով։

Երրորդ. «Աստված արդար դատավոր է», ասում է Սաղմոսը։

Եվ Քրիստոսի մասին ասում է Հովհաննեսի Ավետարանը. «Հայրը ոչ ոքի չի դատում, այլ ամբողջ դատաստանը տվել է իր Որդուն»։

Չորրորդ՝ Աստված ծածուկը գիտեցող է, ինչպես ասում է Դավիթը. «Նա առանձին ստեղծեց նրանց սրտերը, որպեսզի հասկանա նրանց բոլոր գործերը»։

Եվ Տերը, քանի որ գիտեր նրանց խորհուրդները, ասում է. «Ինչո՞ւ եք խորհում ձեր սրտում»։

Հինգերորդ՝ Աստված անգիտելի է, ըստ այն խոսքի. «Ոչ ոք չգիտի Հորը, եթե ոչ Որդին»։

Եվ իր մասին ասում էր. «Ինչպես Հայրն ինձ գիտի, ես էլ գիտեմ Հորը»։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսը։

Վեցերորդ. «Քո Տեր Աստծուն երկրպագիր», ասում է օրենքը։

Եվ առաքյալն ասում է. «Նրան թող խոնարհվի երկնայինների, երկրայինների և ստորերկրյաների ամեն ծունկ, և ամեն լեզու թող խոստովանի, թե Հիսուս Քրիստոսը Տեր է՝ ի փառս Հայր Աստծու»։

Յոթերորդ՝ աստվածային փառքը միայն Աստծուն է վայել, ինչպես ասում էր Եսայուն. «Իմ փառքը ուրիշին չեմ տա»։

Եվ Մատթեոսի Ավետարանում. «Մարդու Որդին կգա իր Հոր փառքով»։

Ութերորդ. «Մեկն է օրենսդիրը և դատավորը», ասում է Հակոբոսը. և ինքը՝ Քրիստոսը, օրենքը դնելով, ասում էր՝ նախորդներին ասվել է այս և այս, բայց ես ասում եմ այս և այս։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսը։

Իններորդ՝ հրաշագործելը միայն Աստծունն է, ըստ այն խոսքի. «Դու ես Աստվածը, որ հրաշքներ ես գործում»։

Եվ մեր Տեր Քրիստոսը հրաշքներ էր գործում, ըստ այն խոսքի. «Իմ Հայրը մինչև այժմ գործում է, և ես էլ գործում եմ»։

Եվ թե. «Ինչ որ Հայրն անում է, նույնը և Որդին է անում նույն կերպ»։

Տասներորդ՝ միայն Աստծունն է մեղքերը թողնելը, ըստ այն խոսքի. «Ո՞վ կարող է մեղքեր թողնել, եթե ոչ մեկ Աստված»։

Եվ Մարդու Որդին իշխանություն ուներ մեղքեր թողնելու։

Ինչպես ասում էր. «Թող քեզ քո մեղքերը»։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսը։

Տասնմեկերորդ՝ Աստծունն է նորոգելը, ինչպես ասում է Դավիթը. «Կուղարկես քո հոգին և կնորոգես երկրի երեսը»։

Եվ առաքյալն ասում է Քրիստոսի մասին. «Փոխակերպվում ենք նույն նորոգությամբ, երբ նորոգի մեր խոնարհության մարմինը՝ իր փառքի մարմնի նմանությամբ»։

Տասներկուերորդ՝ Աստծունն է հավիտենական և անփոփոխ լինելը, ըստ մարգարեի. «Ես՝ Աստվածս, նույնն եմ և չեմ փոխվում»։

Եվ Տերն ասում է. «Շոշափե՛ք ինձ և տեսե՛ք, քանի որ ես նույնն եմ»։

Տասներեքերորդ՝ ամենակալ միայն Աստված է, ըստ մարգարեի. «Ամենակալ է Տիրոջ մեծ անունը»։

Եվ Պողոսը դրա մասին ասում է. «Որ ամեն ինչ կրում է իր զորության խոսքով»։

Տասնչորսերորդ՝ ամենուր լինելը միայն Աստծունն է, ըստ այն խոսքի. «Մեր Աստվածը երկնքում և երկրի վրա է»։

Նույն կերպ և Միածին Որդին Հոր ծոցում էր և կույսի արգանդում, խաչի վրա անարգված և փառքի աթոռին բազմած։

Ինչպես ասում էր. «Մարդու Որդին, որ երկնքում է»։

Ուստի հավատացյալների հետ է մինչև աշխարհի վերջը։

Տասնհինգերորդ՝ տաճար միայն Աստծունն է սրբվում, ըստ այն խոսքի. «Տերը իր սուրբ տաճարում է»։

Որը մեկնում է առաքյալը. «Դուք կենդանի Աստծու տաճարն եք»։

Եվ ինքն ասաց պատվիրանները պահողներին. «Ես և Հայրը նրա մոտ կգանք և նրա մոտ կբնակվենք»։

Տասնվեցերորդ՝ միայն Աստծունն է կամենալն ու կարողանալը միասին, ըստ այն խոսքի. «Ամեն ինչ, որ կամեցավ, Տերը արեց»։

Եվ ինքը՝ Տերն, ասում էր. «Կամենում եմ, մաքրվի՛ր»։

Տասնյոթերորդ՝ ամեն սրբությամբ արդարությունը միայն Աստծունն է, ըստ այն խոսքի. «Տիրոջ պես սուրբ չկա, և մեր Աստծու պես արդար չկա»։

Եվ մարգարեն Որդու մասին ասում է. «Մեղք չգործեց, և նրա բերանում նենգություն չգտնվեց»։

Ինչպես ինքն է ասում. «Այս աշխարհի իշխանը ինձ մոտ իրենցից ոչինչ չի գտնում»։

Տասնութերորդ՝ ճշմարիտ է միայն Աստված. և իր մասին վկայում էր. «Ե՛ս եմ ճշմարտությունը»։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսը։

Տասնիններորդ՝ փառքի Տեր միայն Աստված է, ըստ այն խոսքի. «Զորությունների Տերը՝ նա՛ է փառքի թագավորը»։

Բայց առաքյալը Փառքի Տեր է ասում Քրիստոսին Կորնթացիներին ուղղված առաջին թղթում. «Եթե ճանաչած լինեին, միթե՞ փառքի Տիրոջը խաչի չէին հանի»։

Քսաներորդ՝ առաքելության կանչելը միայն Աստծունն է, ըստ Եսայու. «Ո՞ւմ ուղարկեմ, և ո՞վ կգնա այդ ժողովրդի մոտ»։

Եվ Տերն ինքը ասաց. «Ինչպես ինձ ուղարկեց իմ Հայրը, ես էլ ուղարկում եմ ձեզ»։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսը՝ Հոր և Սուրբ Հոգու հավասարը։

Բայց թերևս ոմանք ասեն, թե վերևում ասված գործերը Քրիստոսին վայել են Բանի բնության պատճառով, և ոչ մարմնի։

Ուստի ստիպված եմ նույնքան գլխով ցույց տալ, թե Քրիստոսը Աստված է, և ըստ մարմնի միավորության՝ մարմնացած և մարդացած Աստված։

(Պրակ Դ) Որ մեկ է մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը, և Աստված է՝ մարմնով կույսից ծնված։

Առաջին. «Բանը մարմին եղավ», ասում է Հովհաննեսը։

Իսկ այս եղավ բառը նշանակում է Բանի և մարմնի միավորումը։

Իսկ եթե ոք ասի, թե եղավ բառը փոփոխություն է ցույց տալիս, ինչպես այն, որ Մովսեսի գավազանը օձ եղավ։

Ասում ենք, թե Տերը ապավեն եղավ, ասում է մարգարեն։

Ոչ թե փոխվեց տիրությունից դեպի ապավինություն, այլ մնաց Տեր և եղավ ապավեն։

Նույնպես Բանը՝ Աստված, մնաց Բան և եղավ մարմին։

Եվ քանի որ Բանը մարմին եղավ միավորությամբ, ուրեմն պարզ է, որ Բանի մարմինը նույն միավորությամբ Բան եղավ։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսի նույն մարմինը։

Երկրորդ՝ Կորնթացիներին ուղղված առաջին թղթում ասում է. «Մեկ Տեր՝ մեկ Հիսուս Քրիստոս, որով է ամեն ինչ»։

Արդ՝ որով է ամեն ինչ խոսքը վայել է Բանին, ըստ այն խոսքի. «Ամեն ինչ նրանով եղավ»։

Եվ Հիսուս կոչվում է մարդը։

Ապա ուրեմն մեկ է Տերը և մեկ՝ Քրիստոսը՝ մարդացած Բանը։

Երրորդ՝ Փիլիպպեցիներին ուղղված թղթում ասում է. «Թող ձեզնից յուրաքանչյուրը այն մտածի, ինչ Քրիստոս Հիսուսի մեջ էր, որ Աստծու կերպարանքով էր»։

Արդ, Բանը առանց մարմնի Քրիստոս չէ։ Ապա ուրեմն պարզ է, որ միավորված մարմնով է հավասար և Աստծու կերպարանքով մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը։

Չորրորդ՝ Գաղատացիներին է ասում. «Աստված ուղարկեց իր Որդուն, որ կնոջից եղավ»։

Ապա ուրեմն կնոջից մարդ եղածը Աստծու Որդի է։

Հինգերորդ՝ Աստված խոստացավ Աբրահամին. «Քո սերնդից կօրհնվեն երկրի բոլոր ազգերը»։

Իսկ Պողոսը այդ սերունդը Քրիստոս է ասում Հռոմեացիներին ուղղված թղթում. «Քրիստոսը հայրերից է ըստ մարմնի, Աստված՝ օրհնված հավիտյան»։

Ապա ուրեմն Աստված է կույսի Որդին։

Վեցերորդ՝ Բանը՝ Աստված, անմարմին է և սկզբից է, ըստ այն խոսքի. «Սկզբում էր Բանը»։

Բայց Հովհաննեսը Ընդհանրական թղթում ասում է. «Այն, որ սկզբից էր, որի մասին լսեցինք և ականատես եղանք, և մեր ձեռքերը շոշափեցին կյանքի Բանը»։

Ապա ուրեմն շոշափելի մարմինը կյանքի Բանն է և Աստված։

Յոթերորդ՝ երկնքից իջնելը վայել է Բանին, քանի որ մարմնի հետ միավորվեց. այդ է իջնելը։

Բայց մարմնի մասին ասում է Հովհաննեսը. «Ես եմ կյանքի հացը, որ երկնքից իջավ»։

Ապա ուրեմն Աստված է մարմինը՝ երկնքից իջած։

Ութերորդ՝ երկինք ելնելը վայել է Քրիստոսի մարմնին, ինչպես առաքյալների աչքի առաջ երկինք վերացավ։

Իսկ իջնելը՝ Բանին, ինչպես ասվեց։

Բայց Եփեսացիներին առաքյալն ասում է. «Որ իջավ, նույնն է, որ նաև բարձրացավ բոլոր երկինքներից վեր»։

Իններորդ՝ Նա, որ է, Աստված է կոչվում, ըստ այն խոսքի, որ ասվեց Մովսեսին. «Ես եմ Նա, որ է»։

Բայց Հովհաննեսի Ավետարանն ասում է. «Ոչ ոք երկինք չբարձրացավ, եթե ոչ նա, որ իջավ երկնքից՝ Մարդու Որդին, որ երկնքում է»։

Ապա ուրեմն Մարդու Որդին Նա է, որ է, նաև երկնքում։

Տասներորդ՝ դերանունները, ինչպես ես, դու, նա, հատկապես մեկ անձ են նշանակում։

Բայց մարդ Քրիստոսն ասում էր. «Մինչև Աբրահամի լինելը ես եմ»։

Եվ Պետրոսն ասում է իր դավանության մեջ. «Դու ես Քրիստոսը՝ Աստծու Որդին»։

Ապա ուրեմն Աստված և Աստծու Որդի է մարմնացած Քրիստոսը։

Տասնմեկերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի Ավետարանը. «Ես և իմ Հայրը մեկ ենք. ով ինձ տեսավ, Հորը տեսավ»։

Եվ կույրին ասում էր. «Նա, որ տեսար, և որ խոսում է քեզ հետ, նա՛ է Աստծու Որդին»։

Ապա ուրեմն մարմնով երևացողն ու խոսողը Աստծու Որդին է և մեկ՝ Հոր հետ։

Տասներկուերորդ՝ այն, ինչ սկիզբ ունի աշխարհում և չէր մինչև իր աշխարհում լինելը, չի ասվում, թե աշխարհ է գալիս։

Բայց Քրիստոսի մարմինն ու հոգին աշխարհում սկիզբ ունեն. իսկ միավորված մարմնի պատճառով Բան Աստվածն ասում է. «Ելա Հորից և եկա աշխարհ»։

Տասներեքերորդ՝ Պողոսը Եբրայեցիներին ասում է. «Աշխարհ մտնելիս՝ մարմին պատրաստեցիր ինձ»։

Ապա ուրեմն այդ մարմինը հատկապես Աստծու Բանի մարմինն է. և սա չի կարող լինել, եթե չլինի նրա հետ միավորված։

Տասնչորսերորդ՝ Պողոսն ասում է Փիլիպպեցիներին. «Որ Աստծու կերպարանքով էր, ծառայի կերպարանք առավ. մարդկանց նմանությամբ եղավ» և այլն։ Ապա ուրեմն մեկն է Աստծու Որդին՝ մարմնացած և մարդացած Աստվածը։

Տասնհինգերորդ՝ Կողոսացիներին ասում է. «Նրանով հաստատվեց ամեն ինչ, ինչ որ երկնքում է և ինչ որ երկրի վրա»։

Եվ հետո ասում է. «Նա՛ է եկեղեցու մարմնի գլուխը, որ սկիզբն է և մեռելների անդրանիկը»։

Ապա ուրեմն մեկ Աստված է և մեկ Որդին՝ ամենայնի հաստատողը և մեռելների անդրանիկը։

Տասնվեցերորդ՝ ասում է. «Ե՛ս կհարություն տամ նրան վերջին օրը, և ես կտամ նրանց հավիտենական կյանքը»։

Ապա ուրեմն ո՛չ հարություն էր, ո՛չ կյանք տվող, եթե չլիներ միավորված հավիտենական կյանքի հետ։

Տասնյոթերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի Ավետարանը. «Այնպես սիրեց Աստված աշխարհը, որ իր միածին Որդուն տվեց», այսինքն՝ մահվան։

Ապա ուրեմն չարչարված և մեռած մարդը Աստծու Որդին է։

Տասնութերորդ՝ մարմնի բոլոր կրքերը ասվում են այն մարդու համար, որին պատկանում է մարմինը։

Օրինակ, եթե Պետրոսի մարմինը վիրավորվում կամ տանջվում է, ասում ենք՝ Պետրոսը վիրավորվեց և Պետրոսը տանջվեց։

Ապա ուրեմն Աստված է Քրիստոսի մարմինը։

Դրա համար ասում է Աստվածաբանը. «Աստված խաչված, Աստված չարչարված»։

Տասնիններորդ՝ թեև մարդկանցից ոմանք Տեր են կոչվում՝ ինչ-որ իշխանություն ունենալու համար, բայց միայն Աստված է Տեր, ըստ այն խոսքի. «Զորությունների Տերը՝ նա՛ ինքն է փառքի թագավորը»։

Իսկ խաչված Քրիստոսին Փառքի Տեր է կոչում Պողոսը Կորնթացիներին ուղղված առաջին թղթում. «Եթե ճանաչած լինեին, ասում է, միթե՞ փառքի Տիրոջը խաչի չէին հանի»։

Քսաներորդ՝ ինչպես բարձրագույնները՝ Աստված, հարություն, հավիտենական կյանք, կարող են ասվել մարմնի մասին միավորության պատճառով։

Այսպես և խոնարհագույնները Աստծու Բանի մասին են ասվում միավորության պատճառով. ինչպես մարդ ծնվել կույսից ժամանակի մեջ, խաչվել և մեռնել, ինչպես ասում է առաքյալը. «Հիսուս Քրիստոս երեկ և այսօր՝ նույնը և հավիտյան»։

Ապա ուրեմն ճշմարիտ Աստված է Քրիստոսը՝ մարմնի հետ միավորված անբաժանելիորեն հավիտյան։

(Պրակ Ե)

Եթե Երրորդության բնությունը ընդհանուր է և մեկ, և անբաժան, ինչպե՞ս ենք հասկանում, որ միայն Բանն է մարմնացել, և ոչ Հայրն ու Հոգին։

Պատասխանում ենք։

Այս հարցումը նրանցն է, ովքեր չգիտեն ընդհանրության և առանձնության խոսքը։

Արդ՝ քո իմաստության դեմ՝ ինչպե՞ս ես հասկանում, որ մեկ ընդհանուր բնության մեջ Բանը ծնված է և Հոգին բխած, իսկ Հայրը՝ ոչ ծնված և ոչ բխած. և դարձյալ՝ հակադարձաբար։ *

Բայց օրինակ՝ մի անհատ ունի ընդհանուր բնությունն ամբողջությամբ իր առանձնության մեջ։

Ուստի պարզ է սահմանումից. ամեն մարդ կենդանի է, բանական, մահկանացու, մտքի և հանճարի ընդունակ։

Եվ դու, Պետրոս, մարդ ես՝ կենդանի, բանական, մահկանացու, մտքի և հանճարի ընդունակ։

Արդ՝ դու քո առանձնությամբ, որ ունես ընդհանուր բնությունդ, այսօր ծնվեցիր մորից կամ մեռար աշխարհից, և ոչ թե ամբողջ մարդկությունը։

Նույնպես հասկացիր և Աստված Բանին. նա նույն բնությունն ունի իր առանձնության մեջ, և միայն նա է միացել մարմնին, և ոչ Հայրն ու Հոգին, ըստ առաքյալի. «Նրա մեջ է բնակվում աստվածության ամբողջ լիությունը մարմնապես։

Որ էապես է»։

Եվ այն, որ մեկը ոչինչ պակաս չունի երկուսից, և երկուսը՝ ավելի, քան մեկը, բացի առանձնություններից։

Սա ընդհանուր բնության մասին է։

Իսկ անբաժան էության մասին՝ ճանաչիր և դա օրինակով։

Ինչպես խնձորը մեկ էություն է և ունի որակների երեք հատկություն՝ համը, հոտը և գույնը՝ ձևի հետ։

Արդ՝ տարբեր զգայությամբ տարբեր կերպ ենք զգում, և ոչ թե ամեն ինչով մեկը, կամ մեկով ամեն ինչը։

Քանի որ աչքը զգում է գույնը ձևի հետ, և ոչ համն ու հոտը։

Իսկ քթանցքները՝ հոտը, և ոչ մյուսները։

Իսկ համտեսողությունը՝ միայն համը՝ դուրս մնալով հոտից և գույնից։

Եվ ինչպես կրակն իր էության մեջ ունի լույս և ջերմություն։

Իսկ շոշափողությունը զգում է ջերմությունը, և տեսողությունը՝ միայն լույսը՝ մեկ էության մեջ։

Նույնպես Բանի մարդեղության մեջ Հայրն ու Հոգին անբաժան են, ըստ այն խոսքի. «Ես Հոր մեջ եմ, և Հայրը՝ իմ մեջ»։

Եվ թե. «Աստծու Հոգով եմ դևերին հանում»։

Սակայն Բանը մարմին եղավ, և ոչ Հայրը, և ոչ Հոգին։

(Պրակ Զ)

Քրիստոսը ըստ մարդկային բնության Աստված է, թե՞ ըստ աստվածային բնության մարդ։

Պատասխանում ենք։

Այս հարցումը երկաբնակներինն է, և նման է այն հարցին՝ թե մարդը ըստ հոգու բնության մարմի՞ն է, թե՞ ըստ մարմնի բնության հոգի։

Արդ՝ իրենք կարծում են, թե երկու կողմերի դեմ մեծ զենք ունեն. կամ հարկադրված ենք ընկնել Նեստորի՝ բնություն, բնություն և բնություն (ասելու) մեջ, կամ ըստ Եվտիքեսի շփոթել բնությունները։ *

Դրանից փախչելով՝ և երկու ծայրերից, ուղիղ ընթացքով միջինը բռնելով, ասում ենք, թե Քրիստոսը ըստ անշփոթ միավորության աստվածային բնությամբ մարդ է, և մարդկային բնությամբ Աստված է։

Քանի որ հենց Քրիստոս անունը քեզ սովորեցնում է, որ աստվածությամբ մարդ է, և մարդկությամբ՝ Աստված։

Ուստի Քրիստոսը չի ասվում սոսկ մարդ կամ մերկ Աստված, այլ ինչպես երևաց՝ երկուսի միավորությունը։

Այսպես՝ Նեստորի դեմ։

Իսկ Եվտիքեսի դեմ՝ անշփոթ ասելը պահում է բնությունների հատկությունը՝ միավորության մեջ խառնված էությունների։ *

Ուստի աստվածային բնությամբ Քրիստոսը մարդ է, և մարդկային բնությամբ՝ Աստված։

Ոչ փոխարկումով, այլ փոխանցմամբ. այսինքն՝ միավորության մեջ մնաց այն, ինչ որ էր, և եղավ այն, ինչ չէր։ *

Քանի որ Աստված է իր բնությամբ, և նույնը մարդ է՝ նույն բնության միավորությամբ։

Որ և մարդկությունն Աստված էր՝ նույն բնության միավորությամբ, և նույնը մարդ՝ իր հատկությամբ։ *

Այսպես և Բանն անմահ է իր բնությամբ, և նույնը մահացած՝ միավորությամբ։

Որ և մարդկությունն անմահ է՝ միավորությամբ, և մահացած՝ իր հատկությամբ։

Նմանապես՝ անսահմանելի և սահմանելի։

Անմարմին և մարմնացած։

Անեղ և եղած։

Անչարչարելի և չարչարված. այսպես պիտի հասկանաս ըստ Բանի միավորության և անշփոթելի խառնման։

Քանի որ սա է Քրիստոսի միավորության ուղիղ դավանությունը։

Եվ այսպես սովորեցինք մեր սրբազան առաջնորդից։

Իսկ Աստված՝ աստվածությունը, և մարդ՝ միայն մարդկությունը։

Անմահ՝ աստվածությունը, և մահացած՝ մարդկությունը։

Չարչարելի՝ մարդկությունը։

Չարչարելի՝ մարդկությունը, և անչարչարելի՝ աստվածությունը։

Ուրեմն և մորից ծնված՝ միայն մարդկությունը, և ոչ աստվածային էությունը։

Սրանք և այսպես ասելը քանդում և ուրանում է միության խոսքը։

Եվ ով ուրանում է միությունը, ուրանում է նաև Քրիստոս լինելը։

Ապա ուրեմն և քրիստոնեության հավատը։

Ուրեմն նա ինքը հավատարիմ է մնում, իրեն ուրանալ չի կարող։

Եվ դու այսպես ընդունիր և հաստատիր քո մեջ, և եղիր միացած ամեն դեմքով և խաղաղությամբ համայնքի գլխին միշտ պատշաճությամբ՝ Քրիստոսի մեջ։ *

(Պրակ Է)

Ինչո՞ւ են քաղկեդոնականներն ու նեստորականները ուրանում բնությամբ միավորությունը, և միայն անձով և հատկությամբ են ասում։ *

Պատասխանում ենք։

Երեք պատճառով են ուրանում Բանի մարդեղության միավորությունը։

Նախ՝ որպեսզի բնությունները չշփոթվեն միավորության մեջ, ինչպես ասաց Եվտիքեսը։

Երկրորդ՝ որպեսզի աստվածային բնությունը մարդկության հետ չչարչարվի։

Երրորդ՝ որպեսզի Երրորդությունը մարմնացած չերևա։

Քանի որ բնությունը ընդհանուր է, և նրա մայրը Երրորդության մայրը կլինի։

Սա նրանցից։

Իսկ մենք կարճ պատասխանենք։

Առաջինին ասում ենք. թեև Բանը՝ Աստված, բնությամբ միանա մարդկությանը, չի կրում շփոթում կամ որևէ խառնակություն։

Քանի որ անմարմին է և միանում է մարմնին, ինչպես հոգին և մարմինը բնությամբ միանում են և չեն շփոթվում։

Երկրորդին ասում ենք՝ թե բնության բաժանումը չէ, որ անչարչարելի է դարձնում Բանին, այլ բնության անեղությունը։

Քանի որ անեղ է, դրա համար չի կրում որևէ փոփոխություն և կրքերի փոխակերպում։

Որ և կան եղածների մեջ միավորվածներ. ինչպես կրակը և երկաթը, հոգին և մարմինը, որոնք չարչարվում են անչարչարելիորեն։

Երրորդին ասում ենք՝ թե ամենևին հիմարություն է և մոլորություն իսկ սա լսելը։

Քանի որ եթե ասեինք, թե անանձ բնությունն է միացել, որ ընդհանուր էր, նրանք սրա դեմ ինչ-որ բան կարող էին ասել։ *

Բայց մենք ասում ենք, որ անձնավոր բնությունն ու անհատն է մարմնացել. քանի որ միավորության սկիզբը բնության մեջ է, իսկ կտրվածքը՝ կայացած անձի մեջ։ *

Ուրեմն հիմարների և ապշածների հարցն է նրանցը։

Որ և ըստ սրա նրանք պարտավոր են ուրանալ նաև նույն մարդկության անհատ բնությունները։ *

Որպեսզի ընդհանուր մարդկությունը չմիավորվի։

Որ և Քրիստոսի չարչարվելու հետ, ըստ նրանց, չարչարվեց և մեռավ ամբողջ մարդկությունը։

Այսպիսի չարության հարցը աքսորում է ուղղափառների եկեղեցին։

Այլ խոստովանում ենք, որ Բանը՝ Աստված, ոչ մասամբ, այլ իր լրությամբ է մարմնացել և մարդացել, ըստ Պողոսի. «Նրա մեջ է բնակվում աստվածության ամբողջ լիությունը մարմնապես»։

Ոչ փոփոխությամբ կամ շփոթմամբ, այլ անշփոթ միավորությամբ Բանը մարմին եղավ և կատարելապես միավորեց մեր բնությունն իր աստվածության հետ։

Եվ մարմնով երևացած՝ մեկ բնություն տեսանելի դարձավ և մեկ անձնավորություն. մեկ Տեր, մեկ Որդի՝ ըստ սուրբ հայրերի ուղղափառության։

Եվ թե՝ մեկ ենք ասում մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին, և մեկ՝ նրա բնությունը։

Քանի որ մեկ է մարմնացած Բանի բնությունը։

(Պրակ Ը)

Ի՞նչ է մարմնացած Բանի ծայրագույն միավորությունը։

Պատասխանում ենք։

Չորս կերպով կարելի է տեսնել.

Նախ՝ որ հրաշքով է, որի սահմանը անգիտելի է և բնությունից վեր։

Երկրորդ՝ որ անեղի և եղածի միավորություն է։

Երրորդ՝ որ միավորությունն անփոփոխ է։

Չորրորդ՝ որ անբաժանելի է։

(Պրակ Թ)

Ինչպե՞ս ենք ասում՝ Աստված և մարդ։

Պատասխանում ենք։

Քրիստոսի մասին՝ Աստված և մարդ ասելը երկակի հասկացում ունի։

Ոմանք ամբողջը բաժանված են ասում՝ Աստված և մարդ. ինչպես նեստորականները։

Եվ ոմանք մասամբ և բաժանված. ինչպես քաղկեդոնականներն են ասում։

Իսկ մենք ամբողջը և անբաժան ենք ասում՝ Աստված և մարդ. այսինքն՝ մարդկությամբ՝ մարդ, և աստվածությամբ՝ Աստված։

Դրանից երևում են միավորության երեք եղանակ՝ տարբեր կերպերով։

Նախ՝ նույն Բանը՝ Աստված և մարդ. այսինքն՝ մարդկությամբ՝ մարդ, և աստվածությամբ՝ Աստված։

Եվ սա ոչ մասամբ կամ բաժանումով, այլ ամբողջությամբ և միությամբ։

Սրանք վերաբերում են աստվածային անձի միությանը։

Երկրորդ՝ նույն Աստծուն ասել մարդ, և նույն մարդուն՝ Աստված։

Ոչ փոխարկումով, այլ փոխանցմամբ։

Սրանք վերաբերում են էության միությանը։

Երրորդ՝ նույն մարդկությունն ասվում է աստվածությամբ մարդ, և աստվածությամբ Աստված։ *

Եվ նույն Բանը՝ Աստված, աստվածությամբ Աստված է և մարդկությամբ Աստված, քանի որ անբաժանելի է. թեև մարդեղությունից առաջ էլ Աստված էր, բայց անճառ միավորությունից հետո մարմնով է Աստված։

Սրանք վերաբերում են բնությամբ միավորությանը։

Իսկ ինչպե՞ս ասեմ։

Ինչպես Աստվածածին կույսին ասում ենք մայր և կույս. ոչ թե երկու բնություն կամ երկու անձ, ինչը մասամբ և բաժանումով է, այլ մեկը և նույնը՝ ունենալով այս և այն հատկությունը։

Եվ կարող ենք ասել մեկին և նույնին՝ կուսությամբ՝ կույս, և մայրությամբ՝ մայր։

Եվ դարձյալ ասվում է՝ մայրը կույս է, և կույսը՝ մայր։

Եվ դարձյալ ասվում է՝ կուսությամբ՝ կույս, և կուսությամբ՝ մայր։

Եվ մայրությամբ՝ կույս, և մայրությամբ՝ մայր։

Այս օրինակով և նրանից ծնվածը՝ ճշմարիտ Աստված և մարդ։

Դարձյալ՝ ինչպես բացարձակությամբ ասվում է Հայր Աստված՝ անսկիզբ և անվախճան, ունենալով այս և այն իր պարզ միության մեջ։

Եվ երկու անձ կամ երկու բնություն չէ։

Այսպես և ծնված Որդին՝ մարմնի հետ միավորված է և ասվում է Աստված և մարդ՝ բաղադրյալ միավորությամբ։

Եվ չի ասվում երկու անձ կամ երկու բնություն։

Դարձյալ՝ ըստ նույն օրինակի՝ Բանը՝ Աստված, ունի ծնունդ Հորից՝ մինչև դարերը, և ունի ծնունդ մորից՝ վերջին ժամանակներում, և չի ասվում երկածին, այլ՝ միշտ միածին։ *

Այսպես նույն Բանն ունի Աստծու բնությունը Հորից, ունի և մարդու բնությունը մորից, և չի ասվում երկու բնություն, այլ մեկ բնություն՝ միավորության պատճառով։

Դարձյալ՝ ինչպես Հոր Որդին էր իր հատկությամբ, և եղավ կույսի Որդի՝ իր հատկությամբ։

Եվ չէ և չի ասվում երկու որդի կամ երկու դեմք և այլն, այլ մեկ Որդի և մեկ անհատ՝ իր հատկությամբ, և մեկ դեմք, և մեկ անձ, և մեկ կերպ, և այլն։

Այսպես էր Հորից՝ բնությամբ, և եղավ մորից՝ բնությամբ. և չի ասվում երկակի բնություն և երկաբուն, այլ միավոր և միաբուն։

Մեկ Որդի, և մեկ բնություն. միատեսակ Աստված մարդացած։

Որ և երկարելով պարզաբանեմ։

Ա) Ինչպես արարիչը արարածների մեջ մարդ եղավ, և չի ասվում արարած. այլ նաև ոչ արարիչ։ *

Այլ ամենևին անեղ և արարիչ՝ իր մարմնով։

Բ) Եվ չի ասվում անկատար և փոքր՝ հասակի աճման պատճառով։

Այլ ամենևին կատարյալ և միշտ մեծ՝ իր մարմնով։

Ինչպես ասվում է. «Մեծ և կատարյալ անձեռագործ խորան, որ այս արարածներից չէ»։

Գ) Եվ չի ասվում ժամանակավոր՝ մարմնի պատճառով, այլ մշտնջենավոր և հավիտենական՝ մարմնով։

Ինչպես ասվում է. «Հիսուս Քրիստոս երեկ և այսօր նույնն է, և հավիտյան»։

Այսպես հասկացիր և մյուսները։

Դ) Չի ասվում հողեղեն և երկրեղեն՝ հողեղեն մարմնի պատճառով։

Այլ միշտ երկնքից՝ իր մարմնով, և հողեղեններին ու երկրայիններին ստեղծող։

Ինչպես ասվում է. «Առաջին մարդը երկրից է՝ հողեղեն, երկրորդը՝ Տերը երկնքից»։

Ե) Եվ չի ասվում շնչավոր՝ շնչավոր մարմնի պատճառով։

Այլ ամենևին հոգևոր։

Ինչպես ասվում է. «Առաջին մարդը՝ կենդանի շունչ, իսկ երկրորդը՝ կենդանարար հոգի»։

Զ) Եվ չի ասվում ծառա՝ ծառայական մարմնի պատճառով, այլ միշտ Տեր և ազատ։

Ինչպես ասվում է. «Ազա՛տ են որդիները»։

Է) Եվ չի ասվում անիծված՝ անիծյալ մարմնի պատճառով, այլ ամենևին օրհնություն է մարմնով։

Ինչպես ասվում է. «Նրանով կօրհնվեն երկրի բոլոր ազգերը»։

Ը) Եվ չի ասվում մեղավոր՝ մեղավոր մարմին առնելու պատճառով, այլ միշտ անմեղ՝ իր մարմնով։

Ինչպես ասվում է. «Մեղք չգործեց, և նրա բերանում նենգություն չգտնվեց»։

Թ) Եվ չի ասվում տգետ և տկար՝ մարմնի պատճառով։

Այլ ամենագետ և ամենազոր՝ մարմնով։

Ինչպես ասվում է. «Քրիստոսը՝ Աստծու զորությունը և Աստծու իմաստությունը»։

Ժ) Եվ չի ասվում ապականացու՝ ապականացուների մարմին առնելու պատճառով, այլ միշտ անապական՝ մարմնով։

Քանի որ. «Նրա մարմինը ապականություն չտեսավ»։

Եվ քանի որ մեզ անապական դարձրեց վերստին ծննդով։

ԺԱ) Եվ չի ասվում մահկանացու՝ մարմնի պատճառով, այլ միշտ անմահ և կենդանարար՝ մարմնով. ինչպես ասվում է. «Ով ուտում է իմ մարմինը, հավիտյան կապրի»։

ԺԲ) Եվ չի ասվում սահմանելի՝ մարմնի պատճառով, այլ անսահմանելի՝ մարմնով։

Ինչպես ասվում է՝ ամեն տեղ պատարագվում է։

Նույն կերպ հասկացիր և մնացյալ բոլորը։

Եվ ինչպես սա չի ասվում, նույնպես հնար չկա երկատելով ասել Քրիստոսին անեղ և եղական։

Կամ հավիտենական և ժամանակավոր։

Կամ կատարյալ և անկատար։

Անգետ և ոչ ամենագետ։

Հզոր և տկար։

Հոգևոր և շնչավոր։

Անմեղ և մեղավոր, և այլն՝ ամենը։

Եվ ինչպես դա սովորեցիր ուղղափառ դավանությամբ, ուշադիր եղիր նրան, ինչ ասում եմ։

Չի ասվում պարզ և սոսկ մարդ։

Մարդկային կերպի պատճառով։

Այլ և չի ասվում Աստված և մարդ՝ որոշմամբ, այլ Աստված մարդացած և մարմնացած։

Իսկ եթե որոշմամբ ես ասում Աստված և մարդ, ասա՛ նաև ծնողին՝ կույսին՝ Աստվածածին և մարդածին։

Իսկ եթե ոչ, այլ պարզապես Աստվածածին ես խոստովանում մեզ հետ, ապա՛ խոստովանիր և նրանից ծնվածին՝ մարմնացած և մարդացած Աստված։

Դարձյալ՝ ուղիղ հասկացիր, որ ասվում է Աստված մարմնացած և մարդացած, քանի որ սա միավորությունից է։

Բայց չի ասվում մարդ աստվածացած և անմարմնացած, քանի որ սա փոխարկման է։

Ասվում է դարձյալ՝ Աստված մարմին հագավ, բայց չի ասվում Աստված մարդ հագավ, կամ մարդ Աստված հագավ, քանի որ սա որոշում է։

Ասվում է դարձյալ՝ Աստված մարմին եղավ, և մարդ եղավ, և մարմին առավ, բայց չի ասվում՝ մարդ առավ։

Ասվում է դարձյալ՝ մարմնով ծնվեց, մարմնով երևաց, մարմնով շրջեց, և այլն։

Եվ չի ասվում՝ մարդով ծնվեց, մարդով երևաց կամ մարդով շրջեց, և այլն։

Նմանապես ասվում է՝ մարմնով չարչարվեց, մարմնով մեռավ, հարություն առավ և համբարձվեց։

Բայց չի ասվում՝ մարդով չարչարվեց, մարդով մեռավ, կամ հարություն առավ, կամ համբարձվեց։

(Պրակ Ժ)

Ինչպե՞ս է ասում Աստվածաբանը. «Մեկը աստվածացրեց, և մյուսը աստվածացավ»։

Եվ Կյուրեղն ասում է. «Ոչ թե մարդ աստվածացած, այլ Աստված մարդացած»։

Պատասխանում ենք։

Տարբեր վարդապետություններ տարբեր հերձվածների դեմ են, և ոչ թե միմյանց դեմ։

Քանի որ մեծ Աստվածաբանը կռվում է Արիոսի դեմ, որ Բանին արարած էր ասում՝ հետո աստվածացած։

Դրա համար ասում էր՝ մեկը Աստված էր բնությամբ՝ Բանը՝ Աստված արարիչ և ստեղծող։

Իսկ մյուսը մարդ էր բնությամբ՝ արարված և ստեղծված բնությունից, և Բանի հետ խառնվելով՝ առածը եղավ, ինչպես առնողը՝ զույգ և հավասար Աստված։ *

Ըստ այն խոսքի. «Նրան Տեր և օծյալ Աստված արեց»։

Իսկ սուրբ Կյուրեղը Նեստորի դեմ էր զինվել, որ ասում էր, թե Բանը բնակությամբ է մարմնի մեջ, և նախ մարդը ծնվեց կույսից ու շրջեց երկրի վրա, և հետո Բանը՝ Աստված, բնակվեց նրա մեջ մկրտությունից հետո, և հարությունից հետո փառավորեց նրան և զորացրեց՝ իր հետ կապակցությամբ։

Դրա համար սուրբ Կյուրեղն ասում է, թե ոչ թե մարդն աստվածացավ, այլ Աստված Բանն իջավ կույսի արգանդը և նրանից հոգի և մարմին առնելով՝ Աստված մարդ եղավ, ըստ այն խոսքի. «Բանը մարմին եղավ»։

Այդ երկու Աստվածաբաններից մենք այսպես ենք հասկանում։

Որ Բանը՝ Աստված, մարմնացավ և մարդացավ, և մարդկությունն աստվածացավ՝ խառնվելով և միանալով Բանին։

(Պրակ ԺԱ)

Ինչպե՞ս է ասում Աստվածաբանը. «Բնություններ երկու»։

Եվ սուրբ Կյուրեղն ու Աթանասը ասում են. «Մեկ է մարմնացած Աստծու Բանի բնությունը»։

Պատասխանում ենք։

Ասում ենք՝ սա էլ երկու հերձվածողների դեմ է։

Սուրբ Կյուրեղը Նեստորի դեմ, որ Քրիստոսին երկու բնության բաժանված էր ասում, ասաց՝ մեկ բնություն՝ միավորված, Աստված մարմնացած և մարդացած։

Իսկ Աստվածաբանը Ապողինարի դեմ, որ ասաց, թե միայն մարմին է առել՝ առանց հոգու, ասում է՝ առանց հոգու մարմինը անկատար մարդ է։

Այլ՝ առավ հոգի և մարմին, որ մարդու կատարյալ բնությունն է։

Ինչպես ասում է՝ բնություններ երկու, այսինքն՝ կատարյալներ։

Ոչ թե ինչպես Ապողինարն էր կարծում, այլ Աստված կատարյալ և մարդ կատարյալ՝ հոգով և մարմնով։

Քանի որ նա միասին է դնում մարմինը և հոգին, այսինքն՝ որ մարդը չի կարող առանց հոգու գոյանալ։

Եվ սրանով հաստատելով, որ հոգին և մարմինը միավորված են Աստծու Բանի հետ, դասում է նաև դա. բայց ասում է՝ ոչ երկու որդի, ոչ էլ աստվածներ. սա ասում է դեմքերի միավորության պատճառով։

Եվ ապա բարձրացնում է վարդապետությունը բնությունների միավորության մասին. ասում է՝ այլ և այլ է այն, ինչից է Փրկիչը. եթե ոչ՝ նույնն է տեսանելին և անտեսանելին, անժամանակը և ժամանակավորը։ *

Բանին անտեսանելի և անժամանակ ասաց, իսկ մարմինը՝ տեսանելի և ժամանակավոր։

Եվ բաժանման խտրությունները վերացնելով՝ ասում է՝ երկուսը մեկ են։

Աստծու առնելով և մարդանալով, և մարդու աստվածանալով։

Ահա բնությունների միավորությունը ցույց տվեց։

(Պրակ ԺԲ)

Ի՞նչ է ասում Աստվածաբանը, որ այլ և այլ Երրորդության մեջ էլ կա։

Քանի որ այնտեղ մեկն այլ է, և մյուսը՝ այլ, որպեսզի դեմքերը չխառնենք։

Պատասխանում ենք։

Այս խոսքը չարափառները այսպես են մեկնում, թե Բանի միությունը Երրորդության միության դեմ է։

Քանի որ այնտեղ բնությունը մեկ է և երեք անձ։

Իսկ այստեղ երկու բնություն և մեկ անձ։

Եվ այսպիսի կարծիքը սո՛ւտ է։

Քանի որ սա հակառակ ձևով ասում է Երրորդության մեջ եղած մեկ բնության մասին, և Բանի անօրինության մեջ, իսկ սրանք հակադրությունը բաժանման համար են հասկանում։ *

Իսկ մենք՝ ուղղափառների դասս, այս խոսքը երկու կերպով ենք հասկանում։

Նախ այսպես. ասում է, թե Երրորդության մեջ եղած բաժանումները չեն թույլ տալիս միավորություն, քանի որ մեկն այլ է և մյուսը՝ այլ։

Որպեսզի դեմքերը՝ այսինքն անձերը, չշփոթենք։

Իսկ Փրկչի մեջ եղած բաժանումները դրա հակառակն են, քանի որ բնությամբ է միավորված, որ հնար չկա շփոթելու։

Դարձյալ՝ քանի որ ասում է, թե այս միավորությունը, որ Քրիստոսի մեջ է, նման չէ այն միավորությանը, որ Երրորդության մեջ է, քանի որ այնտեղ միություն է, բայց անձերի բաժանում։

Իսկ այստեղ թեև միություն է, բայց անձերի բաժանում չկա, այլ ըստ բնության միության՝ մեկ է անձը։

(Պրակ ԺԳ)

Ինչպես փախչենք Նեստորի բաժանելուց և Եվտիքեսի շփոթելուց։

Պատասխանում ենք։

Աստվածապաշտության ընթացքի միջինը մեզ սովորեցնում են սուրբ գրքերը։

Ինչպես ասում է Սողոմոնը. «Արքայական ճանապարհով գնա. ո՛չ աջ խոտորվիր, ո՛չ ձախ»։

Արդ՝ աջ և ձախ խոտորվում են հերձվածողները։

Ինչպես Սաբելը, աջ խոտորվելով, Սուրբ Երրորդությունը մեկ բնության և մեկ անձի մեջ հավաքեց։

Եվ նրա դեմ Արիոսը, ձախ խոտորվելով, երեք անձ և երեք բնություն որոշեց։

Իսկ սուրբ եկեղեցին Արիոսի դեմ մեկ բնություն է խոստովանում, և Սաբելի դեմ՝ երեք անձ։

Նույնպես և Քրիստոսի տնօրինության մեջ՝ Նեստորը չարաչար բաժանում է անձերը և բնությունները, կամքերը և գործերը։

Իսկ նրա դեմ Եվտիքեսը ամեն ինչ շփոթում և խառնում է՝ անձը և բնությունը, և կամքերը և կրքերը։

Իսկ ուղղության աշակերտները երկուսի դեմ՝ աջ և ձախ, կռվում են։

Նեստորի դեմ անբաժանելի են խոստովանում, և Եվտիքեսի դեմ՝ անշփոթ միավորություն։

Եվ այսպես, թեք ծայրերից փախչելով, միջինը՝ բարեպաշտության ընթացքը պահելով, անշփոթ և անբաժան միությամբ խոստովանում ենք Քրիստոսին՝ Աստված մարդացած. մեկ անձ և մեկ բնություն, և մեկ կամք և գործ՝ ըստ Բանի ուղղության։

(Պրակ ԺԴ)

Ի՞նչ է տալիս հասկանալ Բանի և մարմնի մեկ բնություն ասելը։

Կամ ի՞նչ է երկու բնությունը։

Կամ ի՞նչ է երկուսից եղած մեկ բնությունը։

Պատասխանում ենք։

Աստվածաբանության տեսությունը ծածուկ է և անհայտ հասարակ մտքերի համար, և հազիվ է ճանաչվում կրթված խորհուրդների և սրբերի նուրբ քննությունների կողմից։

Իսկ թե ի՞նչ է հասկացվում մեկ բնություն ասելով, և ի՞նչ՝ երկու, կամ երկուսից մեկ բնություն։

Արդ՝ ովքեր պարզապես մեկ բնություն են ասում Բանի և մարմնի համար, կատարյալ ամբարշտություն է։

Քանի որ մարմինը կույսից է, և կույսը՝ Ադամի ցեղից, և Ադամը՝ հողից արարված։

Արդ՝ հողից արարածի և Աստծու Արարչի համար մեկ և նույն բնություն ասելը ամբարշտության կարծիք է։

Իսկ ովքեր միավորությունից հետո երկու բնություն են ասում Քրիստոսի մեջ և բաժանում են կամքերը, գործերը և կրքերը, թեև մեկ անձ են հռչակում։

Բայց նրանք չեն խոստովանում Աստված մարդացածին, այլ ասում են՝ կամ աստվածային բնությունը նախապես գոյացած անձի մեջ է բնակվել, կամ շնորհով որդեգրված է, ինչպես Նեստորին է թվում։

Իսկ ովքեր ասում են՝ երկուսից եղած մեկ բնություն, այսինքն՝ Աստծուց և մարդուց եղած մեկ բնություն, ո՛չ Աստծունը և ո՛չ մարդունը։

Նրանք սուրբ տնօրինությունը հռչակում են կիսաէշի նման։ *

Կամ առասպելով և ունայնությամբ, ինչպես մանիքեցիները, կամ Եվտիքեսի կարծիքով։

Հարց։

Վարանեցի Տիրոջ՝ կույսի մասին. մեկնի՛ր այս խոսքը։ *

Պատասխանում ենք։

Ասում ենք՝ երբ մեկ ենք ասում Բանի և մարմնի բնությունը, սա լինում է կամ Արիոսին. որ Բանին արարած է ասում և մարմինն էլ արարած. և այսպես ասում է՝ մեկ բնություն է արարածինը, և Բանին՝ մարմնի հետ չարչարելի և մահկանացու։

Դարձյալ՝ մեկ բնություն է ասում Ապողինարը, որ հոգին և միտքը ուրացավ, և ասում է՝ միայն մարմին է առել, և հոգու տեղ Բանն է բնակվել։

Այլ և մեկ բնություն ասաց Եվտիքեսը՝ շփոթելով և խառնելով բնությունների տարբերության հատկությունները։

Դարձյալ՝ մեկ բնություն ասաց մյուս Եվտիքեսը՝ ոչինչ մարմին չառնելով կույսից, այլ ինչպես խողովակի միջով անցած, ինչպես դարիճակի մեջ, միայն նրանից ձևը ձևագրած։ *

Դարձյալ՝ մեկ բնություն են ասում նրանք, որոնք առասպելով և նմանությամբ են հռչակում ճշմարիտ մարդեղությունը։

Այլ և մեկ բնություն են ասում նրանք, որոնք մարմինը երկնքից բերված են խոստովանում։

Կամ Բանը՝ մարմնի բնությամբ թանձրացած, ինչպես սառած ջուր։

Դարձյալ՝ մեկ բնություն են հռչակում Մարկելոսը և Փոտինոսը։

Որոնք ասում են, թե Բանի սկիզբը կույսից է առնված, և ոչ թե դարերից առաջ Հորից ծնված։

Այլ և նրանք, որոնք Բանին մարմնացած անանձ և անգոյ են ասում, ինչպես մեր խոսքը։

Այլ և մեկ բնություն են ասում նրանք, որոնք Քրիստոսին միայն սոսկ մարդ են խոստովանում, և ոչ Աստված մարդացած։

Սրանք են չար աղանդավորների հռչակողները՝ Բանի և մարմնի մեկ բնության։

Այսպիսի մտածողներին նզովում է սուրբ եկեղեցին։

Իսկ ովքեր միավորությունից հետո երկու բնություն են խոստովանում, սրանք էլ երկու դաս են։

Ոմանք՝ ինչպես Նեստորը, և Սամոսատացի Պողոսը, և Դիոդորոսը։

Որոնք Քրիստոսի երկու անձ, երկու բնություն, երկու կամք և երկու գործ են բաժանում։

Երկու որդի և երկու Քրիստոս հայտնապես են ասում։

Մեկը Տեր, և մեկը ծառա։

Մեկը բնությամբ Աստծու Որդի, և մյուսը՝ շնորհով, և այլն։

Եվ ոմանք, ինչպես քաղկեդոնականները, մեկ անձ են հռչակում, և մեկ Քրիստոսին երկու բնության են բաժանում, և երկու կամք, և երկու գործ, ինչպես անիծյալ Լևոնը և Փլաբիանոսը և նրանց ընկերները։

Եվ սրանք էությամբ և բնությամբ չեն խոստովանում միությունը, այլ միայն անձով։

Իսկ անձն առանց բնության միայն սոսկ անուն է՝ ինչպես Որդի, կամ Քրիստոս, կամ Հիսուս։

Արդ՝ սրանք անունը մեկ են ասում, և անվան մեջ միավորում են երկու էությունները՝ այսինքն Աստծուն և մարդուն։

Եվ ասում են՝ մեկ անձ, մեկ Որդի, մեկ Քրիստոս, և այլն։

Կարծես թե Բանը և մարդը էությամբ և բնությամբ բաժանված են, իսկ որդիությամբ՝ մեկ։

Քանի որ Բանը Որդի է կոչվում, և մարդը Որդի է կոչվում։

Եվ Բանը Քրիստոս է կոչվում, և Հիսուս, և Տեր, և Աստված։

Նույնպես և մարդը կոչվում է Քրիստոս, և Հիսուս, և Տեր, և Աստված։

Այսպես սրանք կոչումով և ձայնով միավորում են, իսկ իրոք և բնությամբ բաժանում և որոշում։

Ապա ուրեմն որդիության և անվան մեջ միություն են խոստովանում՝ պարզամիտների պատրանքի համար։

Եվ ճշմարիտ միությունը ուրանում են և փախչում։

Եվ սրանք նզովված են Սուրբ Հոգուց՝ Եփեսոսի ժողովում և այլոց մեջ, և թող լինեն սուրբ եկեղեցու նզովքի տակ։

Իսկ երրորդ դասը՝ նրանք, որոնք ասում են՝ երկուսից եղած մեկ բնություն, ո՛չ Աստծունը, ո՛չ մարդունը։

Եվ սրանք կամ շփոթված են խոստովանում, ինչպես Եվտիքեսը և մյուսները։

Կամ մեկ բնությունն են ուրացել, կամ առասպելով են ասել։

Սրանց նզովում է Աստծու սուրբ եկեղեցին։

Իսկ մենք՝ ուղղափառների դասս, գիտենք բնության խոսքը։

Մարդեղությունից առաջ՝ իրարից հեռու՝ որքան Աստվածը և արարածը։

Անեղը և եղականը։

Ժամանակավորի և հավիտենականի։ *

Իսկ երբ Արարիչը կամեցավ մարդ լինել, Բանը՝ Աստված, իր կատարելությամբ, անձով և էությամբ՝ ոչ մասամբ, այլ ամբողջությամբ, անճառ կերպով միացավ մարմնին։

Ոչ թե մարդուց մի մասն առնելով, այլ ամբողջ բնությունը՝ անհատ մարդկությամբ հավաքելով, բանական հոգին, միտքը և մեր մարմինը միավորեց իր աստվածության հետ՝ անշփոթ և անորոշ միությամբ։

Քանի որ երբեք՝ ո՛չ խոսքով, ո՛չ հասկացողությամբ, ո՛չ էլ իրոք բաժանում չունենալով։

Ո՛չ դեմքի մեջ, ո՛չ բնության մեջ, ո՛չ կամքի մեջ, ո՛չ գործերի մեջ։

Քանի որ միավորվածը չի բաժանվում։

Որովհետև միությունը վերացրեց երկուությունը։

Եվ այս միավորությունը մենք խոստովանում ենք՝ մեկ անձ, մեկ դեմք, մեկ կերպ, մեկ բնություն, մեկ կամք և մեկ ներգործություն։

Եվ թեև մեզ հետ համաձայն ուրիշներ էլ ասացին՝ մեկ անձ, բայց խեղաթյուրված կերպով։

Մենք չենք խաբվում և չենք համաձայնում նրանց։

Եվ թեև ոմանք էլ մեզ նման ասում են՝ մեկ բնություն, բայց շփոթված։

Մենք չենք մոլորվում նրանց համանուն ձայներից։

Այլ հետևում ենք սուրբ հայրերին, որոնք առանց կարծիքների և խոտորումների՝ Քրիստոսի միավորությունը անշարժ են պահում։

Ինչպես սուրբ Աթանասը գրում է Արիոսի դեմ այսպես։

«Խոստովանում ենք Աստծու Որդուն՝ դարերից առաջ Հորից ծնված, և հետո՝ ժամանակի մեջ մորից ծնված։

Նույնը՝ Աստված և Աստծու Որդի՝ ըստ հոգու։

Իսկ մարդու Որդի՝ ըստ մարմնի։

Ոչ թե երկու բնություն ասելի է մեկ Որդու համար՝ մեկը երկրպագելի և մյուսը՝ աներկրպագելի, այլ մեկ է մարմնացած Աստծու Բանի բնությունը»։

Նույնը գրում է և սուրբ Կյուրեղը Սուկեսոսին ուղղված թղթում. «Մեկ ենք ասում Քրիստոսին՝ Աստված մարդացած, և մեկ՝ նրա բնությունը։

Եվ ինչպես սուրբ հայրերն ասացին՝ մեկ է մարմնացած Աստծու Բանի բնությունը։

Այլ և մեծն Դիոնիսիոսը շատ տեղերում միավորված և մեկ բնություն է խոստովանում մարդացած Աստծու Բանի համար։

Որ նախ Եկեղեցական քահանայապետության երրորդ գլխում ասում է. «Ամենակատար և անշփոթ մարդանալով՝ ըստ մեզ մարդասիրաբար մեր բնության մեջ տեսակավորվեց, և մեր բաժանվածների մոտ անփոփոխ եկավ՝ ըստ մեկ բնության»։

Դարձյալ նույն գրքում ասում է. «Քանի որ Հիսուսի՝ Աստվածապետական Բանի միությունն ու պարզությունը, ըստ մեզ մարդանալով, երևման շարադրությամբ՝ մեր նվաստությունը միավորեց իր ծայրագույն աստվածության հետ»։

Դարձյալ սուրբ Ռեթեոսը Աստվածային անունների երկրորդ գլխում ասում է. «Քանի որ և բնությամբ չափի եկավ մարդասիրության պատճառով, և ճշմարտապես գոյացավ և մարդ եղավ գերագույն Աստվածը»։

Եվ դարձյալ ասում է. «Բոլորի պատճառը և լցնողը՝ Հիսուսի աստվածությունը, ո՛չ մաս է և ո՛չ ամբողջ, այլ և ամբողջ է և մաս, որպես թե ամեն մասն ու ամբողջը իր մեջ առած»։

Դարձյալ ասում է սուրբ Դիոնիսիոսը չորրորդ թղթում. «Հիսուսը, որ անդրանիկ է ամեն ինչից, էապես շարակարգված է ամեն մարդկանց հետ, ինչպես նույնը՝ ըստ ամբողջության ճշմարտապես մարդ եղած»։

Եվ դարձյալ ասում է. «Մենք Հիսուսին մարդկորեն չենք որոշում»։

Եվ դարձյալ ասում է՝ «Վերնագույնը էությամբ՝ ինչպես մինչ այսօր սեփականությամբ» և գոյության ճշմարտապես եկած»։ *

Եվ դարձյալ ասում է. «Էությունից գերագույն էացավ, և մարդուց գերագույն ներգործում է մարդկայինը»։ *

Եվ դարձյալ ասում է. «Քրիստոսը ոչ մարդ էր և ոչ էլ ոչ մարդ, այլ ինչպես մարդկանցից՝ և մարդկանցից վեր։

Եվ գերագույն մարդ՝ ճշմարտապես մարդ եղած»։

Եվ դարձյալ ասում է. «Ուրեմն ոչ ըստ Աստծու է Աստվածայինները գործում, և ոչ ըստ մարդու՝ մարդկայինները, այլ մարդացած Աստծու նոր մի աստվածամարդկային ներգործությունը՝ մեր մեջ կենցաղավարած»։

Դարձյալ սուրբ Ռեթեոսն ասում է. «Ուստի քանի որ մինչև ըստ բնության մարդասիրության պատճառով եկավ, և ճշմարտապես մարդ գոյացավ»։

Եվ դարձյալ. «Քանի որ աստվածությամբ միավորությունը զտրամորոշութեանց մակ ունի, և միավորվածը ոչնչով պակաս չէ»։ *

Արդ՝ մենք չենք համարձակվում մտացածին խոսքով որևէ բան ավելացնել կամ պակասեցնել։

Այլ սրբերի դավանությունների վրա հաստատված ենք։

Որոնք մեզ սովորեցրին աստվածապաշտության խորհուրդը, ինչպես ցույց տրվեց։

(Պրակ ԺԵ) Երկաբնակների հարցումը մեզ։

Որոնք ասում են՝ մեկ անձ և երկու բնություն, բաժանում են Քրիստոսին։

Ինչո՞ւ չեք ասում Քրիստոսի երկու բնություն։

Ուղղափառների պատասխանը։

Որպեսզի Քրիստոսի վրա երկու անձ չվերագրվեն։

Քանի որ եթե երկու բնություն բաժանենք, անպայման երկու անձ է բաժանվում։

Հակառակորդն ասում է։

Ինչո՞ւ մարդը երկու բնություն է և մեկ անձ։

Ուղղափառն ասում է։

Մարդը երկու բնություն չէ, այլ մեկ բնություն և մեկ անձ։

Հակառակորդն ասում է։

Երկուսից ո՞րն ես ուրանում, որ մեկ բնություն ես ասում։

Ուղղափառն ասում է։

Ո՛չ ուրացմամբ, ո՛չ կորստով, այլ՝ միավորությամբ՝ մեկ բնություն։

Հակառակորդն ասում է։

Բնությա՞մբ ես ասում միավորված, թե՞ անձով։

Ուղղափառն ասում է։

Բնությամբ միավորված, և մեկ կատարյալ անձ։

Հակառակորդն ասում է։

Ինչպե՞ս ես ասում։

Ուղղափառն ասում է։

Քրիստոսի միավորությունը ունի սկիզբ, միջին և կատարում։

Սկիզբը՝ երկու բնությունից, միջինը՝ որ է միավորությունը՝ մեկ բնություն, և եզրն ու կատարումը՝ մեկ անձ։

Հակառակորդն ասում է։

Ապա ինչո՞ւ չեք ասում՝ մեկ անձ և երկու բնություն։

Ուղղափառն ասում է։

Քանի որ միավորվածը չի երկատվում, որովհետև երկու բնություն ասելը կամ հասկանալը Քրիստոսի երկատում և բաժանում է։

Հակառակորդն ասում է։

Բանի անձն առավ մարդկային անձը, թե՞ բնությունը։

Ուղղափառն ասում է։

Բանը՝ Աստված, իր կատարելությամբ առավ մարդկային բնությունը՝ հոգին, մարմինը և միտքը, և իր աստվածության հետ միավորվելով՝ դարձավ մեկ կատարյալ անձ և մեկ դեմք։

Հակառակորդն ասում է։

Ապա ինչո՞ւ չեք ասում՝ անձով միացած։

Ուղղափառն ասում է։

Քանի որ անձն առանց բնության միայն կոչում է և ոչ էություն։

Եվ դարձյալ՝ անձի միավորությանը բաժանումն է հետևում, իսկ բնությունը անբաժան է միանում։

Երրորդ՝ քանի որ եթե միայն անձով է միանում և ոչ բնությամբ, ապա Քրիստոսը միայն անձով և կոչումով է Աստծու Որդի, և ոչ բնությամբ։

Եվ չորրորդ՝ քանի որ ամեն իր իր բնությամբ է միանում, և ոչ բնությունից դուրս. ինչպես կրակը երկաթի հետ, և հոգին մարմնի հետ է միավորվում։

Հակառակորդն ասում է։

Եթե բնությամբ միացան, ապա բնությունների տարբերությունները վերացան։

Ուղղափառն ասում է։

Թեև բնությամբ միավորվում են, տարբերությունը չի վերանում, քանի որ տարբերությունների մնալը միավորությանը խափանում չի անում. ինչպես հոգու և մարմնի, ոսկու և կրակի. և իմացիր, որ տարբերությունը երկակի է՝ բաղկացական և բաժանական։

Բաղկացական տարբերություն է այն, որից տեսակները գոյանում են. ինչպես բանականն ու մահկանացուն՝ մարդու բնությունը կատարում են։

Իսկ բաժանական է այն, ինչպես բանականն ու անբանը՝ բաժանում են մարդուն և ձիուն։

Արդ՝ դուք, որ երկու բնություն եք ասում Քրիստոսի համար, բաժանական տարբերությունն եք ասում, իսկ մենք՝ բաղկացական միավորությունն ենք խոստովանում։

Հակառակորդն ասում է։

Ինչպե՞ս եք ասում՝ մեկ կամք և մեկ գործ Աստծու և մարդու։

Ուղղափառն ասում է։

Ինչպես ասում ենք՝ մարդու բնությունը միավորված է Աստծու էության հետ, այնպես միավորված է նաև մարդացած Բանի մեկ կամքը։

Իսկ գործը հետևում է կամքին։

Ապա ուրեմն մեկ է ներգործությունը՝ Քրիստոսի մեկ կամքից ծագած և գործած։

Ինչպես ասում է սուրբ Դիոնիսիոսը. «Ոչ ըստ Աստծու է Աստվածայինները գործել, և ոչ ըստ մարդու՝ մարդկայինները։

Այլ մարդացած Աստծու նոր մի աստվածամարդկային ներգործությունը՝ մեր մեջ կենցաղավարած»։

Նույնպես և Աստվածաբանն ասում է Կլոդիանոսին ուղղված երկրորդ ճառում. «Ո՞ւր են այն ուրացողները, որոնք հայտնապես Քրիստոսին բաժանում են երկու կամքի և երկու գործի։

Քաղցը և ծարավը մարդուն են վերագրում։

Իսկ բարձրագույնները՝ աստվածությանը են համարում, և այլն»։

Եվ դարձյալ՝ հարցրիր մեկ գործի որպիսությունը։

Չենք ասում մեկ ներգործություն՝ կարծես թե բարձրագույնն ու նվաստագույնը չկա։

Այլ ներգործությունները մեկ ենք ասում՝ միությունից ներգործելու պատճառով. ինչպես մեկ ձեռքն է կտրում և կարում, գրում և ջնջում։

Իմացիր նաև սա. մենք Քրիստոսի մեկ բնություն ենք ասում կատարման համար և ոչ սկզբի, իսկ մեկ գործ ենք ասում սկզբի համար և ոչ կատարված գործի։

Իսկ կամքը մեկ հասկացիր՝ կամելու և միավորելու համար, որ սկիզբն է և կատարումը։

Եվ այսպես ասում ենք՝ մարմնացած Բանի մեկ բնություն, մեկ կամք և մեկ ներգործություն։

Իսկ եթե ոք հակադրվի՝ ասելով, թե ինչպես շիկացած սուրը կտրում և այրում է, այսպես էլ Քրիստոսի մեջ կրկնակի ներգործություններ կան։

Ասում ենք՝ մեկ և նույն շիկացած նյութի է կտրելը և այրելը. այսպես մեկ և նույն միավորությանն էր, այսինքն՝ մարդացած Բանի բարձրագույնները և նվաստականները։

Նույնպես և կրքերն ու զորությունները անբաժանելիորեն ասացեք Քրիստոսի մեջ։

Ինչպես Կիրք է քաղցելը, և Ներգործություն՝ հազարներին կերակրելը։

Կիրք՝ ծարավը։

Եվ Ներգործություն՝ խմեցնելը, որ ասում էր. «Եթե որևէ մեկը ծարավ է, թող գա ինձ մոտ և խմի»։

Կիրք՝ ճանապարհին հոգնելը։

Ներգործություն՝ աշխատածներին հանգստացնելը։

Կիրք՝ խաչի վրա բևեռվելը։

Ներգործություն՝ արևին խավարեցնելը։

Կիրք՝ հոգին ավանդելը։

Ներգործություն՝ երկիրը շարժելը։

Կիրք՝ թաղվելը։

Ներգործություն՝ դժոխքները ավերելը։

Իսկ ներգործություններն ու կրքերը մեկ են։

Ինչպես քնարը և նրան, ով քնարը շարժում է, մեկ ներգործություն են կատարում, և ոչ երկու։

Եվ ինչպես նա, ով գրիչը շարժում է, և գրիչը՝ մեկ ներգործություն են կատարում, և ոչ երկու։

Եվ ինչպես ձայնը և խոսքը՝ մեկ ներգործություն են կատարում, և ոչ երկու։

Եվ ինչպես հոգին և մարմինը մեկ ներգործություն են կատարում, և ոչ երկու։

Ինչպես մարդը հոգուց և մարմնից մեկ է, և մարդու ներգործությունը՝ մեկ։

Այսպես և Բանը՝ Աստված, մեկ ներգործություն էր կատարում իր մարմնով։

Քանի որ բնությունների միավորությունը առանց փոփոխության և բաժանման է։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԺԶ) Ուղղափառների հարցումները երկաբնակներին։

Հարցնեմ և ես ձեզ, երկաբնակների դասս։

Դուք, որ անձով եք միավորում և երկու բնության եք բաժանում։

Մեկն է Քրիստոսը, թե՞ երկուսը։

Հակառակորդն ասում է։

Ըստ անձի՝ մեկն է, և ըստ բնության՝ երկու։

Ուղղափառն ասում է։

Այն անձը, որ մեկ ես ասում, իրակա՞ն է, թե՞ անիրական։

Քանի որ եթե իրական, ապա պարտավոր ես Քրիստոսին ասել կամ մեկ իր և երկու, կամ մասամբ մեկ և մասամբ երկու, կամ ամբողջովին մեկ և ամբողջովին երկու։

Իսկ եթե անիրական, ապա միայն անունով է մեկ, և ոչ իրոք։

Ինչպես համանուն ձայնը՝ անունով հաղորդակից և բնությամբ տարբեր։

Տո՛ւր պատասխան։

Ուղղափառի հարցումը։

Այդ անձը էություն և գոյացությո՞ւն է, թե՞ ոչ։

Հակառակորդի պատասխանը։

Էություն է և գոյացություն, և ինչո՞ւ ոչ։

Ուղղափառը։

Ապա եթե էություն է և գոյացություն, ինչպես սահմանումից բխում է. «Անձը բանական բնության անբաժանելի գոյացությունն է»։

Արդ՝ եթե անձը էություն է, և անձի հետ մարդկային բնությունը մեկ են ասում, ապա մեկ է և էության հետ. և եթե մեկ է էության հետ, որպես ճշմարիտ միություն, ասա՛ մեկ նաև բնությունը, քանի որ էությունը և բնությունը մեկ են։

Ուղղափառի հարցումը։

Այդ անձը բաժանակա՞ն է, թե՞ միավորական։

Քանի որ եթե ասում ես՝ միավորական, ահա՛ դու անձը բնություն դարձրիր, քանի որ բնությունը միավորող է՝ ըստ Պորփյուրի, տեսակի հաղորդությամբ բազում մարդիկ մեկ են։

Եվ բնությամբ Հայրը, Որդին և Հոգին մեկ են։

Ապա Երրորդությունը քո կարծիքով միավորված է։

Ապա ինչպե՞ս է Երրորդությունը առանձնացած, եթե ոչ անձով։

Իսկ եթե անձը բաժանական է, ինչպես պարզ է սահմանումից՝ անհաղորդելի կացություն։

Ապա նա բաժանական է նաև մարդկային բնությունից, և օտար, տարբեր բնության հետ միավորված չէ. և դարձար նեստորական՝ ասելով Քրիստոսի համար երկու անձ և երկու բնություն առանձին։

Ուղղափառը։

Անձը անհատն է և մասնականը՝ ինչպես Պետրոսը։

Իսկ անհատ է կոչվում, քանի որ չի կտրվում և չի մասնատվում, ինչպես ամբողջը՝ մասերի. քանի որ եթե նրան բաժանես, օրինակ՝ հոգու և մարմնի, կամ ոտքերի, ձեռքերի և գլխի, ամբողջը չի մնում։

Այսպես և Քրիստոսը մեկ անձ է և մեկ անհատ։

Քանի որ եթե նրան բաժանես Աստծու և մարդու, ամբողջը նույնը չի մնում, այլ՝ մի մաս և մի մաս, կամ մեկն ու մեկը։

Ուղղափառն ասում է։

Անձի անհատակերպումները յոթն են, ինչպես ասում է Պորփյուրը. «Անհատը հատկություններից է բաղկացած, որոնց հավաքը ոչ ուրիշի մասին կասվի», և սրանք են՝ Նյութը, Ձևը (այսինքն կերպը), Գավառը, Ազգայինները, Ժամանակը, Տեղը և հատուկ Անունը։

Որոնցից եթե սրանցից մեկը գտնվի որևէ մեկի մոտ, կորոշի նրանց իրարից։

Արդ՝ ցույց տանք, որ սրանց վեցը բաժանում են երկաբնակները։

Նախ՝ Նյութը՝ մեկը նյութական բնություն՝ ինչպես մարդը, և մյուսը՝ աննյութ բնություն՝ ինչպես Աստվածը։

Ձևը՝ մեկը քանակությամբ և որակությամբ տարբերված՝ ինչպես մարդու, և մյուսը՝ կերպից և ձևից վեր՝ ինչպես Աստծու։

Նույնպես գավառը՝ մեկինը՝ երկինք, և մյուսինը՝ երկիր։

Եվ ազգայինները՝ մեկինը՝ Հայր և Հոգի, և մյուսինը՝ Հովսեփ և Մարիամ։

Եվ ժամանակը՝ մեկը հավիտենականից, և մյուսը՝ ժամանակավոր։

Նույնպես մարմնին պարունակող տեղերը՝ մեկը սահմանելի, և մյուսը՝ անսահմանելի։

Սա վեցերորդն է։

Բաժանում են և որոշ տեղերում հատուկ անունը, այսինքն՝ Աստված և մարդ. այսինքն՝ մարդկային բնությունը՝ մարդ, և աստվածության բնությունը՝ Աստված, ինչպես Նեստորին է թվում։

Եվ կան տեղեր, որ անունը միավորում են՝ ասելով մեկ Քրիստոս, մեկ Տեր, մեկ Որդի և մեկ անձ, ինչպես քաղկեդոնական երկաբնակ ժողովին է թվում։

Արդ՝ հատուկ անունով միություն են խոստովանում, և ոչ իսկական բնությամբ։

Սա է նրանց ասածը՝ մեկ անձ և երկու բնություն։

Ուղղափառն ասում է։

Ըստ փիլիսոփայի բաժանման ութ եղանակ կա. այսինքն՝ ինչպես սեռը՝ տեսակների, տեսակը՝ անհատների։

Ամբողջը՝ մասերի, և սա երկակի է՝ նմանամասերի և աննմանամասերի։

Ինչպես համանուն ձայնը՝ տարբեր նշանակվածների։

Ինչպես էությունից՝ պատահականի։

Կամ պատահականից՝ էության։

Կամ պատահականից՝ պատահականի։

Կամ մեկից և դեպի մեկը։

Արդ՝ տեսնենք, թե ո՞ր եղանակով եք բաժանում մեկ անձը երկու բնության։

Եվ պետք է իմանալ, որ սեռը տեսակների ձևով չի կարող բաժանվել։

Նախ՝ քանի որ սեռի հակադիր տեսակների մեջ չկա առաջինը և վերջինը. ինչպես կենդանին բաժանվում է բանականի և անբանի։

Եվ չի կարելի ասել, թե բանականը անբանից առաջ է։

Այլ զույգ և համընդհանուր են։

Իսկ աստվածային բնությունը մարդկայինից առաջ է։

Որ ստեղծողինն ու ստեղծվածինն են։

Երկրորդ՝ քանի որ հակադիր տեսակների մեջ մեկը մյուսի կարիքը չունի՝ բաղկանալու համար։

Իսկ Քրիստոսի մարդկությունը չի կարող կանգնել առանց աստվածային էության։

Երրորդ՝ քանի որ հակադիր տեսակների մեջ մեկը մյուսի մեջ երբեք չի երևում, ո՛չ էլ անբանը՝ բանականի մեջ։

Իսկ արդ՝ մարդկային բնությունը աստվածության մեջ է երևում, և աստվածայինը՝ մարդկության։

Թե՛ բնության միության մեջ, թե՛ անձի միության։ Քանի որ Քրիստոսը ո՛չ սոսկ մարդ է, ո՛չ մերկ Աստված, այլ՝ Աստված մարդացած։

Այլ և ոչ ինչպես տեսակը՝ անհատների։

Նախ՝ քանի որ անհատները անհամար և անսահման են։

Իսկ այստեղ բնությունները միայն երկու են, կամ երեք՝ ըստ ոմանց։

Երկրորդ՝ քանի որ անհատները թվով առանձնացած են։

Իսկ այստեղ երկու բնություն՝ անձի մեկ թվի մեջ, ինչպես ոմանք են հռչակում։

Երրորդ՝ քանի որ բաժանված անհատները ունեն տեսակի նույն բնությունը։

Իսկ երկու բնությունների միավորությունը ուրանում են երկաբնակները։

Ապա ուրեմն մեկ Քրիստոսը չի բաժանվում ինչպես տեսակը՝ անհատների։

Այլ և ոչ ինչպես ամբողջը՝ մասերի։

Ոչ նմանամասնաբար. քանի որ դրանք ամբողջի և միմյանց հետ համանունաբար են ասվում, ինչպես փայտը՝ բազում փայտերի։

Իսկ աստվածությունն ու մարդկությունը միմյանց նման չեն։

Եվ չեն կոչվում ամբողջի անունով՝ ըստ ոմանց։

Եվ ոչ աննմանամասնաբար, ինչպես Պետրոսը՝ ոտքերով, ձեռքերով և գլխով. քանի որ դրանք ո՛չ միմյանց և ո՛չ ամբողջին համանունաբար են ասվում։

Իսկ այստեղ միմյանց նման, և ամբողջը կոչվում է Քրիստոս. ըստ որի ասվում է՝ Քրիստոսը իջավ երկնքից, որ Բանն է, և Քրիստոսը դրվեց գերեզմանում, որ միայն մարմինն էր՝ աստվածությամբ, և Քրիստոսը իջավ դժոխք, որ միայն հոգին էր՝ աստվածությամբ։

Երկրորդ՝ քանի որ ոչ թե մի մասն է, ինչպես ասում են Ապողինարը և ուրիշները, այլ երկու կատարյալ բնությունների միավորություն է Փրկչինը։

Ապա ուրեմն չի բաժանվում ինչպես ամբողջը՝ մասերի։

Այլ և ոչ ինչպես համանուն ձայնը։

Նախ՝ քանի որ համանուն ձայնը միայն անվան հետ է հաղորդվում և ոչ իրի։

Իսկ մեր Տերը և անունով, և բնությամբ է Աստված, ինչպես խոստովանում ենք՝ ուղղափառների դասս։

Երկրորդ՝ համանունի մեջ չկա առաջինը և վերջինը։

Իսկ այստեղ կա, ինչպես ցույց տրվեց։

Այլ և ոչ ինչպես էությունը՝ պատահականի. քանի որ Քրիստոսի մարդկությունը գոյացության սեռից է, և ոչ պատահականության սեռից։

Այլ և ոչ ինչպես պատահականը՝ էության. քանի որ Բանը՝ Աստված, անանձ և ինչ-որ ազդեցություն չէ, ինչպես մեր խոսքը՝ ըստ ոմանց, ինչպես Մարկելոսն ու Փոտինոսը տրտնջում են։

Այլ անձնավոր գոյացություն է՝ իր մարդկության ներքևում ենթակայաբար դրված։

Այլ և ոչ ինչպես պատահականը՝ պատահականի. և սա պարզ է ասվածներից։

Այլ ինչպես՝ մեկից և դեպի մեկը. այսինքն՝ մեկ Բանից դեպի նրա մեկ մարդկությունը կամ աստվածությունը, ինչպես նրանք են ուզում։

Արդ՝ նույնն է, թե բնությունից բնություն են բաժանում, թե անձից անձ՝ ըստ Նեստորի, թե անձից բնություն՝ ըստ Քաղկեդոնի։

Ըստ որ կերպի էլ լինի, թիվ է բերում ներսը մեկից և դեպի մեկը, և նույն անձը թվով որոշվում է։ *

Ահա տե՛ս հայտնապես. որ ովքեր մեկ Քրիստոսին երկու բնության են բաժանում, չեն պահում միավորությունը անբաժանելի։

Այլ բնությունների բաժանումով՝ բաժանվում են նաև անձերը Քրիստոսի մեջ։

Թեև պատճառաբանելով՝ մեկ անձ են հռչակում։

Քանի որ նրանք առված չեղածին են մեկ ասում Քրիստոսի մեջ, իսկ առվածին ոչ. այսինքն՝ անձը, որ առված չէ, մեկ են ասում։

Իսկ առված բնությունը որոշված են պահում և երկու մասի են քանդում։

Սա է նրանց ասածը՝ մեկ անձ և երկու բնություն։

Նույնից՝ դարձյալ նույնին։

Եվ ինչպես ասում է փիլիսոփան՝ ասվածներից երեքն են իսկապես բաժանման եղանակները՝ այսինքն՝ ինչպես սեռը՝ տեսակների։

Ինչպես ամբողջը՝ մասերի։

Ինչպես համանուն ձայնը։

Արի՛ հարմարեցնենք հիմա սրանց երեք եղանակները Փրկչի միավորությանը՝ ուղիղ մի տեսությամբ, որը ուրիշներին հաճելի չէ։

Նախ՝ ինչպես սեռը տեսակների մեջ՝ ամբողջապես է երևում և ոչ մասամբ. այսինքն՝ գոյացությունը, որ սեռ է, ամբողջն է մարմնավորի և անմարմնի մեջ, և կենդանին՝ ամբողջը բանականի և ամբողջը անբանի մեջ։

Նույնպես Բանը՝ Աստված, ինչպես ամբողջն է իր աստվածության մեջ, այնպես ամբողջն է իր միավորված մարդկության մեջ։

Կամ ինչպես ամբողջն է հոգու մեջ, այնպես ամբողջն է մարմնի մեջ՝ միավորված, և ամբողջը մարմնի յուրաքանչյուր մասի մեջ։

Երկրորդ՝ ինչպես սեռը տեսակների մեջ անբաժանելի է մնում, և Բանը՝ Աստված, անբաժանելի է՝ միավորված իր մարդկության հետ։

Սա՝ ինչպես սեռը տեսակների։

Իսկ ինչպես ամբողջը՝ մասերի, քանի որ ինչպես մի մասի պակասելու դեպքում ամբողջը անկատար է մնում։

Նույնպես Բանը՝ Աստված, հոգին և մարմինը միավորված են՝ ամբողջը մեկ Քրիստոս, և մեկի պակասելու դեպքում Քրիստոսը չի մնում։

Իսկ ինչպես համանուն ձայնը՝ քանի որ հավասարապես հաղորդվում է նրանց, որոնք կոչվում են այդպես։

Ինչպես խոյը՝ երկնային, երկրային և ջրային։

Քանի որ ո՛չ ավելի, ո՛չ պակաս են կոչվում, այլ հավասարապես։

Նույնպես և Քրիստոս անունը, և Տեր, և Աստված, և այլն՝ զույգ և հավասար է իր մարդկությանը և աստվածությանը. և ո՛չ ավելի և պակաս, ո՛չ տկար և հզոր, կամ անգետ և ամենագետ, և ինչ որ սրա նման է։

Այլ ամենազույգ և հավասար է Փրկչի միավորությունը։

Ուղղափառի հարցումը։

Սրանց երեքից ո՞րն եք ասում մեկ Քրիստոս. աստվածային անձը՝ ինքնին, թե՞ աստվածային բնությունը։

Քանի որ եթե մարդկայինը եք ասում Քրիստոս, ահա՛ նրան առանձնապես որոշեցիք ըստ Նեստորի, և սոսկ մարդ եք ասում Քրիստոսին։

Իսկ եթե աստվածային բնությունը, ահա՛ Երրորդությունն եք ասում մարմնացած, քանի որ բնությունը հավասար է երեք անձերին։

Իսկ եթե աստվածային անձն եք ասում Քրիստոս, որ օծյալ է, ահա օծյալների շարքն եք փոխադրել։

Եվ խաչի վրա միայն անձն եք ասում մեռած, ինչպես երգում եք ձեր Երեքսրբյանում՝ Քրիստո՛ս, որ խաչվեցիր, ողորմիր մեզ։

Այլ և ձեր Լիթանիաներում ասվում է՝ Քրիստո՛ս, աստվածության անոթ, ողորմիր։

Ահա նոր ուսմունք և երրորդ կտակարան։

Իսկ եթե դրանցից փախչում եք որպես հայտնապես որոշում, և այլ պատճառաբանությամբ, ինչպես գառան մորթով ծածկում եք ձեր գայլությունը։

Եթե աստվածային անձը և նրա բնությունը եք ասում մեկ Քրիստոս, դեռևս կանգնած եք վերը ասված կասկածների առաջ. քանի որ աստվածային անձը և բնությունն եք ասում չարչարված և մեռած, քանի որ Քրիստոսը խաչվեց և մեռավ ըստ Գրքերի։

Իսկ եթե աստվածային անձը և մարդկային բնությունն եք ասում մեկ Քրիստոս, ահա՛ պարզ է, որ Քրիստոսին բաժանեցիք աստվածային բնությունից. քանի որ Աստծու անձը և մարդու բնությունը եք ասում մեկ Քրիստոս, և աստվածային բնությունը որոշում եք։

Իսկ եթե աստվածային և մարդկային բնությունն առանց անձի եք ասում Քրիստոս, ահա՛ շփոթեցիք երկու բնությունները՝ առանց անձի միանալու, ըստ Եվտիքեսի։

Եվ այն, ինչ դուք ուրիշին զրպարտում էիք, նույն ձեր խոսքերի մեջ խորասուզվեցիք։

Իսկ եթե աստվածային անձը, աստվածային բնությունը և մարդկայինն եք ասում մեկ Քրիստոս, սա լինում է կամ միավորությամբ, կամ բաժանմամբ։

Քանի որ եթե միավորությամբ, ահա՛ շփոթություն եղավ, քանի որ անձը և բնությունները մեկ եք ասացել։

Իսկ եթե բաժանումով, սա լինում է երկու Քրիստոս, կամ երեք՝ ըստ անձի և բնությունների բաժանման։

Կամ լինում է մեկ Քրիստոս՝ ըստ կոչման, և երեքը՝ ըստ էության։

Այսպես և Նեստորը մեկ էր ասում Քրիստոսին ոչ ըստ իրի միության, այլ ըստ անվան համաձայնության, ինչպես համանուն ձայնը՝ մեկ կոչում ունենալով և տարբեր բնություններ՝ մեկ անվան տակ։

Ուղղափառի հարցումը։

Դարձյալ հարցում՝ Քրիստոսին դավանող երկաբնակներին։

Երկու բնություններն էլ պաշտելի՞ են, թե՞ մեկը։

Եթե երկուսն էլ, պարտավոր եք ասել՝ փառք Հորը, և Որդու երկու բնություններին, և Սուրբ Հոգուն։

Կամ թե՝ մկրտվում ենք Հոր, և Որդու երկու բնությունների, և Սուրբ Հոգու անունով, և ինչ որ սրանց նման է։

Իսկ եթե մեկին, հարցնում եմ ձեզ՝ ո՞րն եք պատվում, կամ ո՞րն եք անարգում։

Քանի որ եթե աստվածային բնությունն եք պատվում, պարտավոր եք մարդկայինը անարգել և հրեական խտրությամբ մոլորվել, որոնք ասում էին. «Դու մարդ ես, և քեզ Աստված ես անում»։

Եվ ուրանալ տնօրինության ամբողջ խորհուրդը։

Նաև հեռանալ նրա փրկությունից։

Իսկ եթե մարդկային բնությունն եք պաշտում, կռապաշտ եղաք, և նոր և եղական մի Աստված եք մտցնում Երրորդության կարգի մեջ։

Եվ Բանի փառքը զրկելով՝ տվեցիք մարդուն, և եղաք մարդապաշտ, և մարդու մարմնակեր, և մարդու մեջ մկրտված։

Եվ սուտ է մարդու փրկությունը, որ մարգարեն կնքեց։ *

Ահա՛ սա կարճ բացահայտումն է ծածուկ ամբարշտությունների, որոնք մեկ Քրիստոսի վրա երկու բնություն են սահմանում, թեև մեզ հետ համաձայն՝ մեկ անձ են հռչակում, սակայն բնությունների որոշմամբ տարակարծիք են մեզ և Աստծու եկեղեցիներին։

(Պրակ ԺԷ)

Ի՞նչ է այն, որ ասում է սուրբ Կյուրեղը ամենուր. «Համանգամայն Աստված և մարդ»։

Պատասխանում ենք։

Համանգամայն՝ այսինքն՝ բոլորովին. կամ զույգ և հավասար. կամ միանգամայն։

Բոլորովինը երկաբնակների դեմ է, որոնք մասամբ են ասում Աստված և մարդ Քրիստոսի մասին. այսինքն՝ աստվածությունից և մարդկությունից հավաքված Աստված և մարդ։

Որոնք մասերը բաժանում են, և ամբողջը հավաքում։

Սուրբ Կյուրեղն ասում է նրանց դեմ. «Համանգամայն»՝ այսինքն՝ բոլորովին Աստված և բոլորովին մարդ։

Իսկ զույգ և հավասարը նրանց դեմ է։

Դարձյալ՝ ինչպես ասում են Աստված և մարդ անհավասար. այսինքն՝ հզոր և տկար, անեղ և եղական, բնությամբ և շնորհով։

Իսկ այստեղ հավասար և զույգ է ասում Աստված և մարդ՝ ըստ Գրիգոր Աստվածաբանի. «Զույգ Աստված. ինչպես առնողը, նույնպես և առածը՝ Աստված»։

Իսկ միանգամայնը դարձյալ նրանց դեմ է։

Որոնք Աստծուն և մարդուն իրարից որոշում են՝ թե բնությամբ, թե անձով։

Իսկ սա ասում է միանգամայն. այսինքն՝ համանգամայն՝ հակադարձվում են միմյանց և հետևում միմյանց։

Ինչպես ասելը՝ Աստվածը մարդ է, և մարդը՝ Աստված։

Սա է միտքը, երբ ասում է՝ համանգամայն Աստված և մարդ. այսինքն՝ բոլորովին, հավասար և անբաժան Աստված և մարդ։

Նմանապես, երբ ասում է՝ մեկ և նույն Աստված և մարդ։

Մեկը երկուսի և շատերի դեմ է, և նույնը՝ ուրիշի դեմ։

Նույնպես և սա նրանց դեմ է, որոնք մեկ անձ են ասում և երկու բնության են բաժանում։

Իսկ սուրբ Կյուրեղը մեկ է ասում անձի համար, և նույնը՝ բնության համար։

Սա է միտքը՝ մեկ է, և ոչ երկու՝ Աստված և մարդ, և նույնն է, և ոչ այլ և այլ՝ Աստված և մարդ։

(Պրակ ԺԸ)

Ի՞նչ պատասխան ենք տալիս երկաբնակներին, որոնք մեզ հարցնում են, թե՝ եթե Քրիստոսի մասերը Աստված են, այսինքն՝ ոտքը, ձեռքը և գլուխը, ապա բազմաստվածներ եք։

Պատասխանում ենք։

Ապա ուրեմն նրանք հայտնապես ուրանում են սա, և ասում են՝ Քրիստոսի ձեռքը Աստված չէ, Քրիստոսի գլուխը Աստված չէ, և այլն, որպեսզի շատ աստվածներ չլինեն։

Հարցողինը։

Սա ասում են՝ Քրիստոսի ձեռքն ու ոտքը մարդ էլ չեն, թող թե Աստված։

Բայց ինչպես մարդու ձեռքն ու ոտքը մարդ չեն, այլ մարդու ձեռք և մարդու ոտք են։

Նույնպես ասում են և Քրիստոսի մասին։

Պատասխանում ենք։

Արդ՝ երևաց նրանց մոլորությունը։

Երբ Քրիստոսի ձեռքը Աստված չէ, ապա ուրեմն և ամբողջ մարմինը Աստված չէ, քանի որ ամբողջը մասերից է բաղկանում։

Եվ եթե Քրիստոսի մարմինը Աստված չէ, և Քրիստոսի հոգին Աստված չէ, ինչպես նրանք բարբաջում են, ապա և ամբողջ Քրիստոսը Աստված չէ. քանի որ ամբողջ Քրիստոսը աստվածությունից և մարդկությունից միավորված՝ լինում է մեկ Քրիստոս, և բաժանված՝ Քրիստոս չէ։

Դարձյալ՝ ինչպես մարդու ձեռքն ու ոտքը մարդ չեն, նույնպես և Քրիստոսի ձեռքը Քրիստոս չէ, և ոտքը և մյուս մասերը Քրիստոս չեն. ապա և ամբողջ մարմինը Քրիստոս չէ, և հոգին Քրիստոս չէ. ապա եթե սրանք Քրիստոս չեն, և Բանն ինքնին Քրիստոս չէ։

Եվ պարզ դարձավ, որ Քրիստոս լինելն էլ են ուրանում, և Աստծուն էլ են ուրանում այսպիսի առարկությամբ։

Հարցողինը։

Այսպես են ասում՝ եթե ձեռքը մարդունն է, ապա և ոտքը մարդունն է, և մյուս մասերը մարդունն են, քանի որ Աստծու մաս չի ասվում։

Պատասխանը։

Երևում է ուրեմն, որ Աստծուն չեն վերագրում մասերը՝ այսինքն ձեռքն ու ոտքը. ապա ըստ նրանց և մարմինը Աստծու մարմին չէ, և արյունը Աստծունը չէ, և հոգին Աստծունը չէ, այլ սրանք բոլորը մարդունն են։

Հարցողինը։

Սա ասում են՝ Քրիստոսինն է մարմինը, և Քրիստոսինն է արյունը, և Քրիստոսինն է հոգին, բայց Աստծունը չեն ասում։

Պատասխանում ենք։

Ապա ուրեմն երևաց, որ եթե մասերը Քրիստոսինն են ասվում և Աստծունը չեն ասվում, պարզ է, որ Քրիստոսին Աստված չեն խոստովանում։

Ապա սրա համաձայն՝ Մարիամը Քրիստոսի մայր է լինում և ոչ Աստծու. քանի որ ավելի լավ է Քրիստոսածին և մարդածին կոչվել, քան Աստվածածին։

Դուրս եկար խոսքից և դժվար բաներ ես խոսում. և ինչ որ հարցվեց, պատասխանը չընդունեցի։

Պատասխանը։

Սա հարցրիր՝ եթե Քրիստոսի մասերը Աստված են, ապա նաև բազմաստված եք, քանի որ մասերը շատ են։ Եվ ես քեզ ասում եմ. քանի որ եթե Քրիստոսի մասերը Քրիստոս են, ապա դուք էլ բազմաքրիստոս եք։

Հարցողինը։

Ոչինչ չունեմ ասելու սրա դեմ. սակայն ուղիղ պատասխանն եմ խնդրում։

Պատասխանը։

Սա է ուղիղը, կարճ։

Քանի որ ասում ենք՝ Քրիստոսի մարմինը միավորության պատճառով Աստված է, և Աստծու մարմին։

Նույնպես արյունը՝ Աստված, և Աստծու արյուն. և այլն նմանապես։

Քանի որ եթե ասենք, թե Աստված չէ, այդ ժամանակ աստվածությունից բաժանված՝ չի լինի Աստծու ձեռք, ո՛չ Աստծու մարմին կամ արյուն. քանի որ ամբողջից բաժանված մասը ամբողջի մաս չէ և չի կոչվում։

Ինչպես անդամներից կտրված ձեռքը չի կոչվում ամբողջի մաս։

Իսկ եթե ասես միայնակ՝ Աստված է մարմինը, և Աստված է արյունը, բազմաստվածության ցուցանիշ կլինի։

Նաև մասը ամբողջի կոչումները կստանա։

Բայց ասելը՝ Աստված է, և Աստծու մարմին, հոգի և այլն, ուղիղ է։

Հարցողինը։

Ապա ուրեմն համանգամայն միասին լինում են երկու հակադիր. այսինքն՝ ուղղական և հոլովական։

Քանի որ Աստված ասելը ուղղական է, և Աստծու՝ սեռական հոլով։

Պատասխանը։

Մի՞թե չենք ասում Քրիստոսին՝ Աստված և Աստծու Որդի։

Քանի որ Աստված ուղղական է, և Աստծու Որդի՝ հոլովական։

Այսպես կարող ենք ասել Քրիստոսի մարմնի մասին, թե Աստված է, և Աստծու մարմին և արյուն, և այլն ամենը։

Հարցողինը։

Այլ և այսպես ասելը՝ ամբողջի կոչումները դառնում են մասնավորինը։

Պատասխանը։

Ասում ենք նաև՝ աննման չէ, քանի որ մեկ իրը լինում է ամբողջ և լինում է մաս՝ այլ և այլի հանդեպ։

Ինչպես երբ ասում ենք ձեռքը ամբողջ և մաս. քանի որ մաս է ամբողջ մարմնի, և ամբողջ՝ ձեռքի մասերի համար։

Նմանապես և Քրիստոսի մարմինը Աստված է՝ մարմնի մասերի համար։

Եվ Աստծու մարմին՝ ամբողջ Քրիստոսի համար։

Երկրորդ՝ ասում ենք, որ ամեն մաս ամբողջի գոյացությունից է, և ով նույն գոյացությունն ունի, նույն կոչումն ունի։

Ինչպես ձեռքը ունի ամբողջ մարմնի գոյացությունը. և մարմինը կոչվում է Քրիստոս՝ ամբողջի համար։

Այսպես մարմինն ու հոգին Քրիստոսի գոյացությունից են։

Եվ ինչպես Քրիստոսը Աստված է և կոչվում է։

Նմանապես Քրիստոսի մարմինը Աստված է և կոչվում է Աստված և Աստծու մարմին։

Երրորդ՝ քանի որ մաս և ամբողջ մեր և նրա համար նման չեն։

Քանի որ թեև մարդու մասերը ամբողջի կոչումները չունեն, սակայն Քրիստոսի մարմնի մասերը կոչվում են և ունեն ամբողջի էությունը։

Ինչպես կարելի է տեսնել մարմնի նշխարների մեջ. քանի որ ամբողջի մեջ ամբողջ Քրիստոսն է, և յուրաքանչյուր մասի մեջ է ամբողջ Քրիստոսը։

Ապա ուրեմն կարող ենք ասել Քրիստոսի մարմինը Աստված և Աստծու մարմին, և մյուսները նմանապես։

Այսպես է համանգամայն ասելը՝ Աստված է և Աստծու մարմին։

Իսկ եթե որոշակի ասես ուղղափառ մտքով, և այն խեղաթյուրված չէ, երբ ասում ես Աստծու մարմին և Աստծու արյուն. քանի որ ինչ որ Աստծուց է, Աստծունն է և Աստծուց օտար չէ։

Նմանապես մարմին, արյուն, ոսկոր և այլն Աստծունը ասելը՝ Աստծուն է ցույց տալիս։

Իսկ եթե ասես միայնակ՝ Աստված է մարմինը, և Աստված է հոգին, սրանով բազմաստված չես դառնում. քանի որ մեկ է աստվածությունը սրանց մեջ՝ միավորված էությամբ և գոյացությամբ։

Եվ դարձյալ՝ ինչպես մարմինը, արյունը, հոգին և Բանը ասում ենք Քրիստոս, և չէ շատ Քրիստոս։

Նույնպես սրանց Աստված ասելը շատ Աստված չէ։

Դարձյալ՝ ինչպես Հորը Աստված ասելը, և Որդուն Աստված, և Հոգուն Աստված՝ բազմաստվածություն չէ։

Նույնպես և ասելը, թե Քրիստոսի մարմինը Աստված է, և արյունը Աստված է, և հոգին Աստված է՝ բազմաստվածություն չէ, այլ մեկ Աստված։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԺԹ) Գևորգի հարցումները։

Թե ի՞նչ է. «Աստծու հավասար լինելը»։

Եվ ի՞նչ է. «Նրան առավել բարձրացրեց»։

Եվ թե ի՞նչ է. «Նրան շնորհեց անուն»։

Եվ թե ի՞նչ է. «Ամեն անունից վեր»։

Կասկածողներին բարերարի՛ր. աղաչում եմ։

Նույն Գրիգորի պատասխանը։

Երանելի Պողոսը աստվածապաշտության խորհուրդը հայտնի և մեծ է ասում՝ ըստ որի երևաց Բանը մարմնով։

Ուրեմն բոլորովին մարմնից բաժանելը ամբարշտություն է՝ թե՛ մտքով, թե՛ խոսքով։

Եվ ինչպե՞ս կարող է լիությունը բաժակով հանդիպել կենդանաբխ ջրհորին։ *

Եվ այս խեղճ մատներով, տառաձև գծերով, որ առարկողներին անհրաժեշտ է։ *

Առաջինը՝ ի՞նչ է. «Աստծու հավասար լինելը»։

Եվ թե. «Նրան առավել բարձրացրեց»։

Եվ թե. «Նրան շնորհեց անուն»։

Եվ թե ի՞նչ է. «Ամեն անունից վեր»։

Արդ՝ Սուրբ Գրքերի տեսությունը, մեկ և նույնը լինելով, շատերի մոտ բազմանում է. ինչպես մեկ և նույն պարզագույն ջուրը՝ տնկիների յուրաքանչյուր բնության մեջ։

Սակայն ուղղության աշակերտներին վայել է՝ ոչ իրենցից խոսել, այլ սուրբ նախնիներին հետևել և նրանցով ուղղվել։

Ասաց՝ որ Բանը Աստծու կերպարանքով էր, այսինքն՝ Հոր էակից, չհամարեց իր ներգոյական փառքից որևէ զրկում՝ մեզ հավասար լինելը։

Եվ դարձյալ՝ որպեսզի չկարծվի միայն անմարմնության մեջ Հոր պատկեր լինելը, վրա է բերել նաև լինելության մեջ՝ նույն մարմնով Աստծու հավասար լինելը՝ առանց հափշտակության։ *

Ինչպես ներսում ծրագրված խոսքը մտքերի պատկերն է։ *

Նույնը՝ առաջ բերված և թանձրացած խոսքը՝ նրա պատկերն է և մտքերի հավասարը։

Նա, որ ինքն իրեն նվաստացրեց՝ մարդկանց ունայնության մեջ, ծառայի կերպով եղավ՝ գործով, կրքերով և մարդկանց նմանությամբ, և կերպարանքով գտնվեց մարդ, քանի որ մարդուց վեր էր և մարդու կերպարանքից վեր։

Եվ ոչ միայն սա։

Այլ և նույն Հոր կերպարանքը իրեն խոնարհեցրեց մինչև մահ, որ ամենավերջինն էր։

Եվ մինչև խաչի մահ, որ անիծվածների մահն էր։

Եվ անօրենների հետ համարվեց, որ առավել նախատինք էր։

Սրանք խոնարհականներ են։

Եվ վրան բերում է բարձրագույնները։

Դրա համար ասում է՝ ասված խոնարհությունների դեմ՝ Աստված նրան առավել բարձրացրեց։

Աստված Հայրը, որ ուղարկեց և նվաստացրեց։

Նույնն է՝ բարձրացրեց. «Փառավորիր ինձ», ասում է։

Եվ դարձյալ. «Այն փառքով, որ ունեի մինչև աշխարհի լինելը»։

Իսկ նրան ասելը կամ ըստ միության է հասկացվում, կամ ըստ այլոց՝ բաժանումով։

Քանի որ եթե բաժանումով, սա կամ Բանի մասին կհասկացվի, կամ մարմնի։

Քանի որ մեկը հաճելի է Արիոսին, և մյուսը՝ Նեստորին։

Որոնց կհանդիպենք այսպես։

Ինչպե՞ս կլինի միայն Բանի դեմքի մասին այն, ինչ Հոր կերպարանքով է և Աստծու հավասար։

Իսկ եթե մարդու դեմքի մասին, ինչպե՞ս էր ունեցել հավիտենական փառք նա, որ այսօր կույսից ծնվեց։

Իսկ առավել բարձրությունը՝ քանի որ ինչպես անհամեմատ է խոնարհությունը՝ Աստծու մարդանալը և չարչարվելը, այնպես անզուգական բարձրություն է մարդու այս բնության համար՝ Աստծու աջ կողմում նստելը և հավասարվելը։

Իսկ ըստ միության՝ խիստ վայելչորեն։ *

Քանի որ որ Բանը խոնարհվեց մարմնի մեջ, նույնն էլ մարմնով բարձրացավ։

Եվ որ իջավ երկրի ստորին մասերը, նույնն է, որ բարձրացավ բոլոր երկինքներից վեր։

Եվ որ ունայնացավ, նույնն էլ լցրեց ամեն ինչ։

Քանի որ մենք չենք ասում մարմին՝ մարմնացածին, այլ՝ Բանին՝ մարմին եղած։

Իսկ «Նրան շնորհեց անուն», որ է Հիսուս Քրիստոս։

Եվ սա եթե բաժանումով է, Բանը առանձնապես Քրիստոս չէ, քանի որ չկա նրան օծող ավելի մեծ, որ և առանց մարմնի չփրկեց։

Նաև մարմինը օծողից առանձին օծյալ չի կոչվի։

Եվ ինչպե՞ս է մարմինը Ադամի բնությունից՝ բոլոր գոյերը ոչնչից ներգործող, ըստ որի ասվում էր. «Մեզ համար մեկ է Տեր Հիսուս Քրիստոս, որով ամեն ինչ, և մենք նրանով»։ *

Դարձյալ՝ հակառակ ես բերում նրան շնորհելը։

Եվ սա ըստ միության է։

Շնորհելը տալու փոխարեն է. «Ամեն ինչ տվեց ինձ իմ Հայրը, ասում է», և այլն։

Քանի որ Հայրը ուղարկեց Բանին։

Իրավացիորեն ապա նրան էլ ասվում է՝ շնորհել և տալ, եթե անունը և դիրքը։ *

Քանի որ ինչպես նվաստացավ և մարդ եղավ, նույնպես և շնորհք տրվեց նրան Աստծուց և մարդկանցից։

Եվ այժմ քո դեմ զինվենք քո խոսքով. ինչպես դու ես ասում՝ շնորհով տրվեց մարդուն օծության, որդիության, տերության և իշխանության այդ անունը։

Եվ ասում ես՝ չարչարանքների խոնարհության համար Աստված նրան առավել բարձրացրեց։

Ո՛վ քո հիմարություն։

Քանի որ եթե դրանք նահատակության վարձ են, ո՞ւր են շնորհները։

Իսկ եթե շնորհով, ինչպե՞ս ես ասում, որ հետո ներգործություններից հանդիպեցին դրանց։

Եվ դարձյալ՝ եթե շնորհով Որդի և օծյալ, ապա նա մեզնից ավելի չէ. քանի որ մենք էլ ծառա չենք, այլ՝ որդի։

«Որ և կնքեց մեզ և օծեց մեզ, Աստված է, որ մեզ տվեց որդեգրության հոգի», ասում է առաքյալը։

Ինչո՞ւ ապա միայն նրան են երկրպագում երկնայինները և երկրայինները։

Ինչո՞ւ ապա նրա մարմինն ենք ճաշակում, և նրանով ենք մկրտվում, և նրանով ենք հառնում, և այլն ևս։

Իսկ ամեն անունից վեր լինելը. թեև Հեսու էլ էին անվանում, և օծյալներ շատ կային հինում և նորում։

Սակայն նա բնությամբ և էությամբ միացավ, իսկ սրանք՝ շնորհով և ժամանակավոր։

Նա օծվեց որպես Աստված, իսկ սրանք՝ որպես մարգարե կամ այլ ինչ։

Իսկ եթե ինչ-որ տեղ ասվում է, թե Հոգուց և Հորից է օծվել, դա ասվում է տնօրինության խորհրդի պատճառով։

Ահա և սրանով է նա վեր. քանի որ իր էակից Հոգուց է, և Հորից՝ բնությամբ։

Իսկ սրանք՝ Աստծուց և սիրո գթությամբ։

Եվ տե՛ս համանունների մեջ՝ ինչպես կենդանի մարդու և գրվածի։

Մի՞թե չենք ասում, որ մարդ անունը առավել է կենդանի մարդու համար, քան գրվածի։

Ահա փոքրիկ ընծա՝ այս խոսքի կարճառոտությունը. ընդունիր քո սրտի ընդարձակ գանձարանում՝ ավագագույն հարազատդ Գևորգին է։ *

Պակասը ուղղի՛ր և ավելին կշռի՛ր, աղաչում եմ քո ներքին մեծանձնությամբ։

Ողջ եղիր։

(Պրակ Ի) Երկաբնակների հարցումները Բանի մարդեղության մասին։ Հարց։

Քրիստոսի մարդեղությունը տեսնո՞ւմ է աստվածությունը, թե՞ ոչ։

Պատասխանում ենք։

Երևում է, որ մարդկությունը բաժանում ես և մարդուն ու Աստծուն ուրիշ ես հասկանում։

Հարց։

Այո՛, բնությամբ բաժանում եմ, բայց անձով միավորում եմ։

Պատասխանում ենք։

Այդ անձը գոյացությո՞ւն է, թե՞ լոկ անուն։

Քանի որ եթե գոյացություն է և միավորված է Բանի գոյացության հետ, ինչպե՞ս չի գիտի իր աստվածությունը։

Իսկ եթե միայն անուն առանց էության, ապա անունով ես Քրիստոսին խոստովանում Աստված, և ոչ գոյացությամբ. և նրան Մովսեսի հետ ես հավասարեցնում, որ անունով կոչվեց Աստված, և ոչ էությամբ։

Եվ դարձյալ՝ Քրիստոս անունը երկու բնությունների միավորությունն է նշանակում. ըստ որի աստվածությունը օծեց մարդկությունը, ինչպես ասում են Աստվածաբանը և սուրբ Կյուրեղը։

Արդ՝ եթե բաժանեցիր Քրիստոսին, բաժանվեցիր քո հավատից, և քրիստոնյա չես լինում։

Եվ այսպես շատ է հարցման գրքում Բանի և մարմնի միավորության մասին՝ Նեստորի և երկաբնակների դեմ, որ բավական լուծում է այս խոսքի։

Բայց արդ՝ երբ հարցնում ես, թե մարդ Քրիստոսը տեսնո՞ւմ է Աստծուն, թե՞ ոչ, համաձայնում ես հրեաներին, որոնք ասում էին. «Դու մարդ ես, և քեզ Աստված ես անում»։

Դրա համար հրեաները գայթակղվեցին, և հեթանոսները հիմարացան. և «Կկորցնեմ իմաստունների իմաստությունը և խորհրդականների խորհուրդները», ասում է առաքյալը։

Եվ ճշմարտությունն ինքը ասում էր. «Գոհանում եմ քեզնից, Հայր, որ սա ծածկեցիր իմաստուններից և գիտուններից և հայտնեցիր մանուկներին» և անմեղներին։

Քանի որ իմաստունները պայքարում են հավատքի դեմ, և մտքի քննությամբ չեն կարող հասնել, և զրկվում են իրենց փրկությունից։

Եվ հավատացյալները փրկվում են, իսկ հակառակողները կորչում։

Իսկ մեր հավատքի հիմքը Քրիստոսն է՝ Հորից դրված։

Եվ հաստատությունը՝ Սուրբ Գրքերի վկայությունները, վարդապետների խոսքերը և օրենքների կանոնները։

Որը կամենում եմ կարճ վկայությամբ հաստատել։

Նախ՝ ընտրության անոթ առաքյալ Պողոսը գրում է մեզ՝ հավատացյալներիս. «Քրիստոսը՝ Աստծու զորությունը և Աստծու իմաստությունը»։

Արդ՝ Քրիստոսը, որ օծված է աստվածությամբ, և նա Աստծու իմաստությունն է. և եթե Աստծուն չի ճանաչում, տգիտությամբ նրան կկորցնի, որի իմաստությունն է։

Երկրորդ՝ վկայում է սիրելի աշակերտ Հովհաննեսը. «Աստծուն ոչ ոք չի տեսել, բայց միածին Որդին՝ նա պատմեց մեզ»։

Եվ միածին Որդի գիտեցինք Բանին՝ Հորից ծնված, և եղած՝ կույսի Որդի։

Արդ՝ մարդկանցից ոչ ոք չտեսավ Աստծուն, և կույսի Որդին չտեսավ, ինչպես դու ես ասում. սո՛ւտ է ապա և այն պատմությունը, որ ինչ սովորեցրեց մեզ, քանի որ չի տեսել և պատմում է. ահա հայհոյության անդունդներ, որոնց այս շարքում լռում եմ։

Երրորդ՝ գրում է առաքյալը. «Շատ մասերով և շատ ձևերով խոսեց Աստված մեր հայրերի հետ՝ մարգարեներով և հրեշտակներով։

Իսկ օրերի վախճանին խոսեց մեզ հետ Որդու միջոցով»։

Արդ՝ եթե տգետ է Աստծու Որդին Հոր նկատմամբ, և տգետ Որդով խոսեց մեզ հետ, ապա տգիտության կլինի և մեր օրենքը՝ հինից նոր։

Չորրորդ՝ նույն առաքյալն ասում է. «Մենք ունենք Քրիստոսի միտքը, և Աստծու խորհուրդների հազարապետներ ենք»։

Արդ՝ եթե Քրիստոսը տգետ է, և նրանք տգետի միտք ունեին, ինչպե՞ս էին լինում Աստծու խորհուրդների հազարապետներ. կամ հազարապետները ավելին են, քան Աստծու խորհուրդը։

Հինգերորդ՝ ասում է Մատթեոսի Ավետարանում՝ խոստովանելով. «Ամեն ինչ տրվեց ինձ իմ Հորից»։

Ի՞նչ է տրված, երբ կատարյալ գիտությունը չտվեց։

Եվ եթե ասես՝ Բանին տվեց, և ոչ մարմնին։

Ապա ուրեմն մարդկությունը սուտ է խոստովանում. «Ամեն ինչ տրվեց ինձ», քանի որ գիտությունը չտվեց։

Կամ Բանը իր մարդկությունը զրկեց գիտությունից և չտվեց։

Վեցերորդ՝ նույնի մեջ ասում է. «Ոչ ոք չի ճանաչում Հորը, եթե ոչ Որդին, և ոչ Որդուն, եթե ոչ Հայրը»։

Արդ՝ եթե Հորը ոչ մի օտար չի ճանաչում, և Որդին էլ չի ճանաչում՝ ըստ քեզ, ապա Որդին էլ Հորից օտար կլինի։

Եվ դարձյալ՝ ինչպես դու ես կարծում, Մարդու Որդին ինքն էլ իրեն չի ճանաչում. և հրեաները Որդուն չէին ճանաչում՝ ասելով. «Ո՞վ է այդ Մարդու Որդին»։

Ապա և Մարդու Որդին կլինի հրեաների շարքում և ոչ ավելին։

Յոթերորդ՝ քանի որ վրա է բերում. «Եվ ում Որդին կամենա հայտնել»։

Բայց կամեցավ և հայտնեց իրեն՝ Որդի, և Հորը՝ իր աշակերտների նշանների միջոցով, ինչպես պտղից է երևում ծառը։

Արդ՝ եթե իրեն հայտնեց իր աշակերտներին, և իր մարդկությանը չհայտնեց, ինքը կլինի տգետ իր աշակերտից։

Կամ ոչինչ չհայտնեց, ինչ ինքը չգիտեր։

Ութերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի մեջ. «Ինչպես Հայրն ինձ գիտի, ես էլ գիտեմ Հորը»։

Հայտնապես ցույց է տալիս գիտությամբ իրեն Հոր հավասար։

Արդ՝ եթե Հայրն ավելի գիտի և Որդին պակաս, սա լինում է կամ Հայրն էլ նույնպես պակաս է գիտում, ինչպես Որդին, կամ Որդին ճշմարիտ չի ասում։

Իններորդ՝ ասում է Հովհաննեսի մեջ. «Հայրը սիրում է Որդուն և ամեն ինչ ցույց է տալիս նրան»։

Արդ՝ եթե ամբողջը ցույց տալը Հոր սիրո նշանն է, ապա եթե ոչինչ ցույց չի տալիս, ատում է Որդուն։

Տասներորդ՝ ասում է Մատթեոսի մեջ. «Ինչո՞ւ եք խորհում ձեր սրտերում», և Հովհաննեսն ասում է. «Ինքը գիտեր, թե ինչ է կրում մարդը»։

Եվ սրտի ծածուկը գիտենալը միայն Աստծունն է, ըստ այն խոսքի. «Աստված է, որ քննում է սիրտը և երիկամունքները»։

Իսկ ով ուրիշների սրտերն է գիտի, ապա առավել իրենն է գիտի։

Արդ՝ կամ սուտ է ասել Ավետարանը, կամ դու սուտ եղիր քո խոսքերում՝ քո հոր՝ սատանայի նմանությամբ։

Տասնմեկերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի մեջ. «Ե՛ս եմ ճանապարհը և ճշմարտությո՛ւնը», այսինքն՝ ես տանում եմ Հոր մոտ և ճշմարտությամբ ցույց եմ տալիս ձեզ։

Արդ՝ եթե ինքը ճշմարտությամբ չգիտի, մեզ ինչպե՞ս է ցույց տալիս։

Եվ եթե ինքը մոլորված է, մեզ ինչպե՞ս է տանում Հոր մոտ։

Տասներկուերորդ՝ ասում է Ղուկասը. «Մանուկը աճում էր և զորանում՝ լի շնորհով և իմաստությամբ»։

Քանի որ նրա շնորհների լիությամբ մենք արդարացանք, և նրա իմաստությամբ ճանաչեցինք Աստծուն, ինչպես ասում է Հովհաննեսը. «Օրենքը Մովսեսի միջոցով տրվեց, շնորհքը և ճշմարտությունը Քրիստոսի միջոցով եղան»։

Ահա Ավետարանը՝ լի է ասում իմաստությամբ, և դու՝ պակաս։

Արդ՝ եթե պակաս է նրա շնորհքն ու իմաստությունը, մենք ինչպե՞ս լիությամբ ստացանք։

Տասներեքերորդ՝ ասում է Եսային Քրիստոսի մասին. «Նրա վրա կհանգչի իմաստության և հանճարի, գիտության և խորհրդի հոգին» և այլն։ *

Եվ սրանց ներքո պարունակվում են բոլոր ճանաչելիքները։

Քանի որ իմաստության մոտ է ամեն աստվածայինի ճանաչումը։

Եվ հանճարի մոտ՝ ամեն աննյութականի ճանաչումը։

Եվ գիտության մոտ՝ եզրակացությունների ճանաչումը։

Եվ խորհրդի մոտ՝ ամեն արվելիքի ճանաչումը։

Ապա ուրեմն Քրիստոսի հոգին ունի ամեն ճանաչում՝ Սուրբ Հոգով լցված։

Տասնչորսերորդ՝ ասում է Պողոսը Եփեսացիներին, թե Հայրը Քրիստոսին կացուցեց երկնավորների մեջ՝ ամեն իշխանությունից, պետությունից, զորությունից և ամեն անվանվածից վեր, ոչ միայն այս աշխարհում, այլև գալիքում։

Բայց արդ՝ երկնավոր փառքերի մեջ գերագույնն է այն, որ առավել կատարյալ տեսնում է Աստծուն։

Ապա ուրեմն Քրիստոսի հոգին ամենակատարյալ կերպով ճանաչում է Աստծուն։

Տասնհինգերորդ՝ երկինք համբարձվելիս վերին զորությունները տարակուսած ասում էին. «Ո՞վ է սա, որ երկրից է գալիս դեպի այստեղ՝ գեղեցիկ պատմուճանով և զորության ուժգնությամբ»։

Ասում էր. «Ե՛ս եմ, որ խոսում եմ արդարություն և փրկության իրավունք»։

Ասում են դարձյալ. «Ինչո՞ւ են կարմիր քո հանդերձները»։

Ասում է. «Հնձանը միայն ես կոխեցի»։

Հնձան է ասում խաչը, որ արյունով ներկվեց։

Արդ՝ բոլոր մարդկանց, մարգարեների և սրբերի հրեշտակներն են սովորեցնում, և նրանք Քրիստոսից են սովորում։

Ապա ինչպե՞ս կպակասի գիտությամբ՝ հրեշտակների ուսուցիչը։

Տասնվեցերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի Ավետարանում. «Գիտեմ նրան և նրա խոսքը պահում եմ. և եթե ասեմ՝ չգիտեմ նրան, ձեզ նման սուտ կլինեմ»։

Արդ՝ եթե գիտի Հորը, գիտի և ինքն իրեն։

Եվ եթե ինքն իրեն չի գիտի, ինչպե՞ս Հորը կճանաչի։

Եվ եթե Հորը չի գիտի, ինչպե՞ս է նրա խոսքը պահում իր մոտ։

Տասնյոթերորդ՝ ասում է Պետրոսը՝ նրան հարցնելիս. «Տե՛ր, դու ամեն ինչ գիտես, և ամեն ինչ ճանաչում ես նաև, թե սիրում եմ քեզ»։

Ինչպե՞ս է ամեն ինչ գիտի, որ ինքն իրեն չի գիտի՝ ըստ քեզ։

Իսկ եթե ամեն ինչ ճանաչում է՝ և Պետրոսի սերը, ապա նրա գիտությունը պակաս չէ։

Տասնութերորդ՝ ասում է առաքյալը Կողոսացիներին. «Նրա մեջ է բնակվում աստվածության ամբողջ լիությունը մարմնապես», որ է էապես։

Արդ՝ եթե ամբողջ աստվածությունը Քրիստոսի մեջ էացել է մարմնապես, և նրանից գիտությունը թաքցնում է, սա լինում է կամ ոչ Աստված մարմնացած և մարդացած, կամ էությունը տված և գիտությունից զրկված, որը սուտ է։

Տասնիններորդ՝ ասում է Մատթեոսի մեջ. «Երկինք և երկիր կանցնեն, և իմ խոսքերը չեն անցնի»։

Արդ՝ եթե Քրիստոսի խոսքը մարդու և տգետի խոսք է, ապա անցավոր է։

Իսկ եթե Աստծու խոսք է և անանցանելի, ուրեմն տգետ կամ պակաս գիտությամբ չէ։

Քսաներորդ՝ ասում է առաքյալը Կողոսացիներին. «Քրիստոսի մեջ ծածկված են իմաստության և գիտության բոլոր գանձերը»։

Արդ՝ տգետը չունի ամբողջ իմաստության և գիտության գանձվածը։

Իսկ երկնքի և երկրի իմաստության գանձն ու աղբյուրը ինչպե՞ս կարող է գիտության կարիք ունենալ կամ ուրիշից ստացած լինել։

Եվ թերևս երկաբնակը ասի, թե սրանք բոլորը Քրիստոսի անձին են վերագրվում, և ոչ մարդկությանը։

Ասում ենք սրան՝ մինչև այժմ բնությունն էիր բաժանում, իսկ այժմ նաև անձը։

Արդ՝ եթե Քրիստոսի մեկ անձ ես խոստովանում, և մարդու բնությունը միացած է Բանի անձի հետ, ինչ որ Բանինն է բնությամբ, ամենը թող լինի և իր մարմնինը միավորությամբ։

Իսկ եթե այլ է Բանինը, և այլ՝ մարմնինը, ապա մարդկությունը բաժանում ես անձից, և ասում ես երկու անձ և երկու բնություն, ըստ քո առաջնորդ Նեստորի և Սամոսատացի Պողոսի։

Որ մինչև այժմ ծածուկ նեստորական էիր, և այժմ հայտնեցիր քեզ։

Եվ այժմ քեզ հետ խոսենք ըստ վկայությունների շարքի՝ ո՛վ նեստորական երկաբնակ և մարդադավան, որ Քրիստոսին որոշում ես և նրա շնորհներից որոշել։

Որ ասում ես՝ Քրիստոսը սոսկ մարդ է, տգետ և տկար, և ապականացու մարմին, և մարդկային կրքերի մեջ ընկած։

Քսանմեկերորդ՝ Արդ՝ եթե Քրիստոսը տգետ միտք ուներ, և տկար հոգի, և ապականացու մարմին, և եկավ Քրիստոսը, որպեսզի վերացնի մեր տկարությունները և լուսավորի խավարում նստածներիս, և նա է Աստծու Գառը, որ վերացնում է աշխարհի մեղքը և ապականությունը։

Եվ արդ՝ տգետը չի կարող տգիտություն վերացնել, ո՛չ էլ մեղավորը՝ մեղքեր, ո՛չ ապականացուն՝ ապականություն, ո՛չ էլ սոսկ մարդը կարող է մարդուն փրկել. քանի որ սուտ է մարդու փրկությունը։

Ապա ուրեմն տգիտությունները վերացնողը տգիտություն չուներ, և մեղքերն ու ապականությունները վերացնողը՝ ո՛չ մեղք, ո՛չ ապականություն։

Եվ մարգարեն վկայում է. «Մեղք չգործեց», և «Արդ՝ հոգով արվեց», «Եվ նրա մարմինը ապականություն չտեսավ», ասում է։

Քսաներկուերորդ՝ առաքյալ Պողոսը և ավետարանիչ Հովհաննեսը գալիքի մասին վկայում են, թե. «Նրան կտեսնենք այնպես, ինչպես որ է, և կճանաչենք նրան, ինչպես նա ճանաչեց ինձ»։

Արդ՝ եթե հարության ժամանակ հասարակ արդարները դեմ առ դեմ տեսնում են Աստծուն, ինչպես որ է, և Քրիստոսը չի կարող տեսնել, գիտությամբ մարդուց փոքր կլինի, որը սուտ է։

Քսաներեքերորդ՝ ասաց Տերը Սուրբ Հոգու մասին. «Աշխարհը չի տեսնում նրան և չի ճանաչում. բայց դուք ճանաչում եք, որովհետև ձեր մոտ կբնակվի»։

Արդ՝ եթե առաքյալները, որ Հոգու բնակարաններն են, ճանաչում են Հոգին՝ Աստծուն, և Քրիստոսի մարդկությունը չի ճանաչում, Քրիստոսը բնակարաններից փոքր կլինի։

Քսանչորսերորդ՝ ասում են վարդապետները հրեշտակների մասին, թե ունեն առավոտյան և երեկոյան ճանաչում։

Առավոտյանը՝ որ տեսնում են Բանին՝ Աստծուն, և գիտություն են ստանում նրանից։

Իսկ երեկոյանը՝ որ տեսնում են արարածներին։

Արդ՝ եթե հրեշտակները տեսնում են Բանին՝ Աստծուն, և գիտություն են ստանում նրանից, իսկ մարդ Քրիստոսը չի տեսնում, ինչպես դու ես ասում՝ ո՛վ Նեստոր, ապա Քրիստոսը գիտությամբ հրեշտակներից փոքր է։

Ապա ինչպե՞ս է նա ամեն իշխանության և պետության գլուխ և ուսուցիչ։

Եվ ինչպե՞ս են նրան երկրպագում երկնայինները, երկրայինները և ստորերկրյաները, և ամեն լեզու խոստովանում է, թե Հիսուս Քրիստոսը Տեր է՝ ի փառս Հայր Աստծու։

Քսանհինգերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի Ավետարանում. «Սա է հավիտենական կյանքը, որ ճանաչեն քեզ՝ միայն ճշմարիտ Աստծուն, և քո ուղարկած Հիսուս Քրիստոսին»։

Արդ՝ եթե Աստծուն՝ Հորը, և Հիսուս Քրիստոսին ճանաչելը հավիտենական կյանք է, և մարդ Քրիստոսը ճշմարտությամբ չի կարող ճանաչել, ինչպես դու ես ասում։

Ապա զրկված է հավիտենական կյանքից։

Ապա ինչպե՞ս. «Ով ուտում է իմ մարմինը և խմում իմ արյունը, հավիտենական կյանք ունի», ասում է։

Երբ ինքը չունի հավիտենական կյանք, ուրիշներին ինչպե՞ս է տալիս։

Ապա ինչպե՞ս է ասում. «Ե՛ս եմ ճանապարհը, ճշմարտությունը և կյանքը»։

Եվ Հովհաննեսն ասում է. «Հավիտենական կյանքը հայտնվեց մարմնով»։

Քսանվեցերորդ՝ ասում է տեսիլքը. «Արժանի է Գառը՝ առնելու աստվածությունը և գիտությունը», որ է ամեն ինչի ճանաչումը։

Արդ՝ Աստծու Գառը Մարդու Որդին է։

Նա է, որ Բանի միավորությամբ առավ աստվածությունը և ամեն ինչի ճանաչումը։

Քսանյոթերորդ՝ ասում է Հովհաննեսի մեջ. «Հայրը ոչ ոքի չի դատում, այլ ամբողջ դատաստանը տվեց իր Որդուն»։

Արդ՝ դատում է Որդին ոչ միայն ըստ իր աստվածության, այլև ըստ մարդկության. ըստ այն խոսքի. «Երբ Մարդու Որդին գա Հոր փառքով և նստի փառքի աթոռին»։

Իսկ դատավորը պետք է անհուն գիտություն ունենա, որպեսզի կարողանա քննել հրեշտակների և մարդկանց ամբողջ բնությունը, և բոլոր գործերը՝ եղածները և լինելիք, բոլորի խորհուրդներն ու խոսքերը՝ առաջինը, միջինը և վերջինը։

Ապա ուրեմն Քրիստոսի հոգին ունի անհուն գիտություն, քանի որ ճանաչում է անհուն գիտվածները։

Քսանութերորդ՝ ասում է ձեր վարդապետ Ալպերան. «Քրիստոսը համանգամայն ճանապարհորդ էր և ըմբռնող՝ իր յղության կետում»։

Արդ՝ ճանապարհորդ էր ըստ մարմնի տնօրինության՝ մահով և հարությամբ փառքի մեջ մտնելու համար։

Եվ ըմբռնող՝ քանի որ բանական մտքի հասկացմամբ հիացած էր աստվածային փառքերի միավորությամբ։

Եվ այս փառքով Քրիստոսը ըմբռնում էր ամեն սահմանավորը ներգործությամբ։

Եվ ճանաչում էր ամեն անսահմանը գերազանց տեսությամբ։

Քսանիններորդ՝ ասում է նրանց վարդապետ Իսիդորոսը. «Երրորդությունը միայն ինքն իրեն է ծանոթ և առած մարդուն»։

Իսկ Դամասկոսցի Հովհանը՝ երկաբնակների գլուխը, ասում է. «Ամբողջ աստվածությունը միավորված է մարդկային բնության հետ Քրիստոսի մեջ, և Քրիստոսի հոգով է տեսնվում»։

Եվ Օգոստինոս վարդապետը նրանց ասում է Երրորդության գրքում. «Աստվածային էությունը ըմբռնելը պատկանում է Աստծու Որդուն՝ ըստ բնության, և Մարդու Որդուն՝ ըստ միավորության շնորհների»։

Եվ նրանց Թովմա վարդապետն ասում է. «Քրիստոսի հոգին ճանաչում է ամեն անհունը»։

Այսպես՝ քանի որ Քրիստոսի հոգին ճանաչում է իր ամբողջ կարողությունը, և ամեն ինչ, որի վրա կարող է։

Բայց արդ՝ կարող է սրբել անհուն մեղքեր. ինչպես ասում է Հովհաննեսը Ընդհանրական թղթերում. «Նա է քավությունը մեր մեղքերի. և ոչ միայն մերինների, այլև ամբողջ աշխարհի»։

Ապա ուրեմն Քրիստոսի հոգին ճանաչում է անհունները։

Երեսուներորդ՝ քանի որ սուրբ վարդապետները Քրիստոսի մարդեղությանը օրինակ են տալիս՝ լույսը օդի հետ և կրակը երկաթի հետ միավորված։

Արդ՝ ինչպես լուսավորված օդը խավարի մաս չունի, նույնպես Քրիստոսի հոգին՝ Բանի՝ Աստծու հետ միավորված, տգիտության մաս չունի։

Եվ ինչպես կրակը երկաթի հետ միավորվելով նրանից վերացնում է ցրտությունն ու սևությունը, և մնում է ծանրությունը։

Այսպես Քրիստոսի մարմինը՝ Բանի՝ Աստծու հետ միավորված, ունի Բանի կարողությունը և աստվածությունը։

Ինչպես ասում է Աստվածաբան Գրիգորը. «Համարձակվում եմ ասել՝ հավասար Աստված, ինչպես առնողը, նույնպես և առածը. քանի որ անմարմինը մարմնացավ, Բանը թանձրացավ, և Աստվածը մարդ եղավ՝ մեկ անձնավորությամբ և միավորված բնությամբ։

Մեկ Տեր, մեկ Քրիստոս, մեկ Աստծու Որդի և կույսի Որդի»։

Խոստովանված է երկնայինների և երկրայինների կողմից, և հաստատված Սուրբ Գրքերի վկայությամբ, ինչպես ցույց տրվեց։

Արդ՝ մտքով քննելը համարձակություն է, իսկ հավատալը՝ կյանք. քանի որ հավատից է փրկությունը։

Եվ դարձյալ՝ մտքի քննությամբ անհասանելին չի հասնվում։

Այլ հավատով է իմացվում, հույսով՝ ըմբռնվում, և սիրով՝ միավորվում։

Այսպես պետք է սրտով հավատալ և բերանով խոստովանել։

Քանի որ. «Ով ինձ մարդկանց առաջ խոստովանի, ես էլ նրան կխոստովանեմ իմ Հոր և սուրբ հրեշտակների առաջ. և ով ինձ ուրանա, ուրացված կլինի հրեշտակների առաջ», ասում է ճշմարտությունը։

Քանի որ բոլոր ճշմարիտ դավանողները Քրիստոսին Աստված խոստովանեցին, և նույնի համար նահատակվեցին, և դեպի ճշմարտությունը՝ Քրիստոսը, երկրից երկինք փոխադրվեցին։

Եվ մենք նույն դավանությունը ամուր պահենք՝ անշարժ հույսով՝ կյանքում, մահվան մեջ և մահից հետո, և նրա խոստացած բարիքներին արժանի լինենք Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով։

Որով և որի հետ՝ Հորը և Սուրբ Հոգուն՝ փառք, պատիվ և իշխանություն՝ ամեն գոյերից՝ անհուն հավիտյանս։

Ամեն

Այսքանը Բանի տնօրինության մասին։

Եվ վերջ գրքիս հարցումների երկրորդ հատորի։

Երրորդ հատորը այս հարցումների

Սուրբ Դիոնիսիոսի աստվածաբանություն։

Ա) Ճառելի և անճառելի։

Եվ Աստծու բնությունն անգիտելի։

Եվ թե՝ անգիտությամբ գիտելի Աստված։

Եվ տգիտությունն է մտքի խավար։

Բ) Ի՞նչ է մտքի հանգիստը։

Գ) Միություն և որոշում։

Դ) Բաղդատություն Աստծու Բանի և մեր մարդկության։

Ե) Ինչո՞ւ ենք Երրորդություն կոչում, և Հայր, և Որդի, և Սուրբ Հոգի։

Զ) Մեկ, և միակ, և շատ։

Է) Սկիզբ և պատճառ։

Ը) Էի, և ոչ էի, և նախագոյի, և էր, և է, և կլինի մասին։ *

Թ) Յարացուցի մասին. մեկ է և շատ։ *

Ժ) Անեղության և եղածության մասին։

ԺԱ) Անժամանակ է Աստված, և հավիտյան, և Հին օրերի։

ԺԲ) Հավիտենականների մասին։

ԺԳ) Կյանքի և Աստծու, հրեշտակների, մարդկանց և կենդանիների տարբերության մասին։

ԺԴ) Աստծու, հրեշտակների և մարդկանց տեսության մասին։

Եվ ամենահայաց է Աստված։

ԺԵ) Ի՞նչն է տարբեր և հավասար Աստծու, հրեշտակների և մարդկանց տեսության մեջ։

ԺԶ) Մտքի և զգայությունների տեսության տարբերությունը։

Եվ բանականության սկիզբն ու կատարումը։

ԺԷ) Աստծու՝ խոսք ունենալու մասին։

Եվ ճշմարտության և հավատի մասին։

Եվ բնական քննության ու հավատի տարբերությունը։

ԺԸ) Քանի՞ եղանակ ունի աստվածաբանությունը։

ԺԹ) Բացարձակների և ուրացականների տարբերությունը։

Ի) Արեգակը Աստված է կոչվում՝ հատկությամբ։

ԻԱ) Աստծու զարմացման և նախանձի մասին։

ԻԲ) Սեր, Սիրելի և Բարի է Աստված։

ԻԳ) Լայն, երկայն, խոր և բարձր է ասվում Աստված։

ԻԴ) Ալֆա և օ։

ԻԵ) Ոտք է մարմինը։ *

Այսքանը աստվածաբանության մասին։

Հրեշտակների մասին։

Ա) Իմացական և իմանալի։

Բ) Պարգևը անհավասար է՝ ըստ ձայնի հնչման։

Եվ թե մեր խոսքը միավորված է ձայնի հետ։

Գ) Գազանների տպավորված տեսիլը։

Դ) Քառակերպ կենդանիների մասին։

Ե) Ինչպե՞ս են երևում անմարմինները՝ մարմնո՞վ, առասպելո՞վ, թե՞ իսկությամբ։

Զ) Հրեշտակների ինը դաս է, և երեք եռյակի բաժանված, և ուրիշներ յոթ են ասում։

Է) Դասերի կարգը։

Ը) Հրեշտակների անունները։

Եվ հասարակ հրեշտակներ և զորություններ են կոչվում։

Թ) Ի՞նչն է նրանց հասարակ և հատուկ։

Ժ) Նրանց և մարդկանց քահանայապետությունը։

ԺԱ) Ի՞նչ է շնորհքը, և ի՞նչ է քահանայության շնորհը։

ԺԲ) Հրեշտակի և մարդու հոգու տարբերությունը, և հրեշտակների իմացումը։

ԺԳ) Հրեշտակների թիվը։

ԺԴ) Նրանց շարժումը։

ԺԵ) Մեր՝ մարդկանց զգայարանները։

ԺԶ) Սերն ու գթությունը։

ԺԷ) Հրեշտակների հատուկ անունները։

ԺԸ) Հրեշտակների փառաբանությունները։

ԺԹ) Հրեշտակների խոսքերի մասին։

Այսքանը հրեշտակների մասին։

Դևերի մասին։

Ա) Դևերի անկման և նրանց հակառակության մասին, և որ լույսի կերպարանք են առնում։

Բ) Նրանց կորստի պատճառը։

Գ) Ո՞ր դասից ընկան, և օդի իշխաններ են կոչվում։

Դ) Հավերժահասուններ։

Ե) Նրանց մեղքը անթողելի է։

Զ) Հրեղեն վիշապը և նրա տուտը։ *

Է) Որքա՞ն է սատանայի անկումը։

Այսքանը այս գրքի երրորդ հատորի մասին։

Գլուխ Ը՝ մեծ ցանկից։

Պետք է իմանալ, որ զգալիների տեսությունը բանից ներքև է։

Եվ իմանալիների քննությունը՝ բանին մոտ։

Եվ Աստվածաբանությունը՝ բանից վեր։

Քանի որ ներքին մասով զգայությունների միջոցով ճանաչում է երևելիները, ինչպես քարը։

Եվ կարծիքներով տպավորում է նմանությունները նաև բացակայի մասին, ինչպես սպիտակի։

Իսկ տրամախոհությամբ քննում է իմանալիները, ինչպես հրեշտակը։

Բայց վերին մասով՝ իմացության ծայրով ձգտում է դեպի աստվածայինները՝ հավատի լույսով և Սուրբ Գրքի վկայությամբ հաստատել։

Դարձյալ՝ զգայությամբ ծանոթանում ենք նրան, ինչ մեզնից դուրս է։

Եվ խոհեմությամբ՝ նրան, ինչ մեր ներսում է։

Եվ վերին խոկմամբ՝ նրան, ինչ մեզնից վեր է, ըստ կարողության լուսավորվում ենք՝ անճառելիից ճառելու համար։

(Պրակ Ա)

Ի՞նչ է անճառելի աստվածաբանությունը, և ի՞նչ՝ ճառելին։

Պատասխան։

Անճառելի է բնության և էության խոսքը, և ճառելի են անունները։

Դարձյալ՝ անճառելի է անհաղորդ և գերազանց որոշումը անեղի։

Եվ ճառելի է առաջ ճառագայթված հաղորդությունը բոլոր եղածների։

Հարց։

Ինչո՞ւ է Աստծու բնությունը անգիտելի։

Պատասխան։

Երկու պատճառով։

Նախ՝ քանի որ բոլոր եղականները չափավոր են գոյացել, թե՛ իմանալիները, թե՛ զգալիները։

Իսկ Աստծու բնությունը անեղ է, և քանի որ անեղ է՝ անչափ է։

Իսկ չափավորությունը անչափությունը չի կարող չափել։

Երկրորդ՝ քանի որ մտքի տեսությունը հասարակվում է էության գոյությանը, և որտեղ բնությունը սահմանափակվում է, այնտեղ և մտավորությունը։

Ուրեմն պարզ է, որ ով էությունից վեր է, նա գիտությունից էլ վեր է։

Դրա համար և անանուն է Աստված. քանի որ անունը բնությունն է հայտնում, ինչպես մարդ։

Իսկ Աստծու բնությունը անհայտ է և անգիտելի։

Հարց։

Ինչպե՞ս է Աստված անգիտությամբ գիտելի։

Պատասխան։

Անգիտությունը երկակի է. մեկը ուսման ծուլությունից է։

Եվ այսպիսի տգիտությունը մտքերի խավար է և կուրություն։

Եվ կա նաև մեկ այլ՝ անգիտություն, երբ միտքը տարածում ենք բոլոր եղածների վրա և նրան չենք գտնում, հավաքվում ենք մեկի մեջ, որ դրանցից դուրս է, և այդպես անգիտությամբ է ճանաչվում Աստված։

Հարց։

Տգիտությունը ինչպե՞ս է մտքերի խավար։

Պատասխան։

Ինչպես զգալի խավարը մարմնի աչքերի համար է։

Նույնպես և տգիտությունը մտքերի խավարն է և մոլորություն, և կապանք, և ծանրություն, և անջատիչ, և տգեղություն։

Քանի որ խավարում է միտքը, և մոլորվում է իմացումը, և կապվում է ընդարձակ տեսությունը, և ծանրանում է թեթևությունը, և անջատվում է շատերից, և տգեղանում է պատկերը։

Իսկ սուրբ գիտությունը դրա դեմ լուսավորում է միտքը և ուղղում, ընդարձակում է տեսությունը և թեթևացնում վերինի հանդեպ, հավաքում է մեկի մեջ և կատարում է պատկերը։

(Պրակ Բ)

Ի՞նչ է մտքերի հանգիստը։

Պատասխանում ենք։

Պետք է իմանալ, որ մտքերի չարչարանքը սուտն է, և կասկածը, և աննմանը։

Ապա ուրեմն հանգիստ է ճշմարտությունը, և լուծումը, և նմանությունը։

Որը ցույց տանք օրինակով՝ զգալի տեսությամբ։

Նախ՝ ինչպես աչքերի տեսությունը մարմնի մեջ հանգչում է։

Այսպես մտքի տեսությունը՝ անմարմինի մեջ, որ նման է։

Երկրորդ՝ ինչպես աչքերը վերև նայելով հաճույք են առնում, քանի որ լույսը վերընթաց է։

Եվ միտքը վերինների մասին խորհելով հաճույք է առնում։

Երրորդ՝ ինչպես աչքերը զգալի լույսից հաճույք են առնում՝ ազգակից լինելով։

Եվ միտքը՝ իմանալիից, որ իրեն է ազգակից։

Չորրորդ՝ աչքը գեղեցկությունից է հաճույք առնում, իսկ միտքը՝ խոսքի գեղեցկությունից։

Հինգերորդ՝ աչքը՝ տարբեր տեսարաններից, իսկ միտքը՝ տարբեր իմաստներից։

Վեցերորդ՝ աչքը հաճույք է առնում, որքան առավել է տեսնում։

Եվ միտքը՝ որքան առավել է հասկանում։

Յոթերորդ՝ աչքը հաճույք է առնում, երբ մեկի վրա է հաստատվում։

Եվ միտքը՝ բազում օրինակներից ճշմարտության մեջ հաստատված։

Ութերորդ՝ աչքը, երբ ընդարձակվում է, հաճույք է առնում։

Եվ միտքը՝ կարծիքներից լուծված։

Իններորդ՝ աչքը չափավորից է հաճույք առնում և անչափից տկարանում է, ինչպես արեգակից։

Եվ միտքը՝ չափավոր աստվածաբանությունից։

Տասներորդ՝ աչքը միշտ տեսնելուց է հաճույք առնում։

Նույնպես և միտքը՝ միշտ հասկանալուց։

(Պրակ Գ) Միության և որոշման մասին։

Հարց։

Ի՞նչ է միավորությունը և որոշումը. այսինքն՝ աստվածային հասարակը և հատուկը։

Պատասխանում ենք։

Նախ պետք է իմանալ, որ գոյացության մեջ միությունը նույնություն է ստեղծում։

Եվ որակի մեջ միությունը նմանություն է ստեղծում. և քանակի մեջ միությունը հասարակություն է ստեղծում։

Եվ առնչության մեջ միությունը հատկություն է ստեղծում։ *

Դարձյալ՝ հասարակն այն է, որ մեկ է երեքի համար, և երկուսը ավելի չեն, և մեկը պակաս չունի։

Իսկ հատուկը երեքից տարբեր է, և երկուսը՝ ավելի, և մեկից պակաս։

Արդ՝ Սուրբ Երրորդության միությունը շատ է և հայտնի։

Մանավանդ որ ամեն ինչ հասարակ է. բնություն, կամք, թագավորություն և այլն։

Իսկ հատկությունը և դեմքերի որոշումը՝ սակավ ինչ է. դրա համար թվով է երևում։

Նախ՝ քանի որ ասում ենք Հայր, Որդի և Հոգի։

Քանի որ Հայրը ո՛չ Որդին է, ո՛չ Հոգին։

Նույնպես հասկացիր Որդու և Հոգու մասին։

Երկրորդ՝ ասում ենք՝ Հայրը ծնող և բխող է։

Որդին՝ ծնված և առնված։

Հոգին՝ բխում և առում։

Տե՛ս՝ Հոգին բխումն է Հորից՝ անձով, և առումն Որդուց՝ իմաստությամբ։

Ինչպես ցույց տրվեց վեցերորդ գլխում՝ ԺԳ համարում։

Նույնպես՝ փչող, փչված, փչում, և այլ ծանոթություններ այստեղ հարմար են։

Երրորդ՝ Հայրը անպատճառ է և պատճառ։

Որդին՝ անպատճառից և պատճառ։

Հոգին՝ անպատճառից, և ոչ պատճառ։

Քանի որ Հայրը Հայր չունի, այլ ունի Որդի և Հոգի։

Որդին Որդի չունի, այլ ունի Հայր և Հոգի. քանի որ ասում ենք՝ Քրիստոսի Հոգի։

Հոգին ո՛չ Որդի ունի, ո՛չ Հոգի, այլ պատճառ՝ Հորը։

Եվ դարձյալ՝ առաքող և ոչ առաքված։

Առաքված և առաքող։

Առաքված և ոչ առաքող։

Եվ այլ այսպիսիները այստեղ հարմար են։

Չորրորդ՝ կարողությունը՝ Հորը, իմաստությունը՝ Որդուն, բարությունը՝ Հոգուն։

Նախ՝ որպեսզի Հայրը չկարծվի տկար՝ ծերության պատճառով։

Եվ Որդին՝ տգետ՝ մանկության պատճառով։

Եվ Հոգին՝ զայրացող՝ հնչելու պատճառով։ *

Եվ դարձյալ՝ որ կարողությունը իմաստությունից առաջ է, և իմաստությունը՝ բարությունից առաջ։

Այսպես՝ ստեղծել, որոշել, զարդարել։

Այլ և՝ տալ, պարգևել, շնորհել։

Եվ այսպիսիները այստեղ հարմար են։

Հինգերորդ՝ ինչպես Հայրը միակ է, քանի որ սկիզբն է բոլոր թվերի։

Եվ երկյակ՝ Որդին, երեքյակ՝ Հոգին, ըստ Աստվածաբանի։

«Միակը շարժվեց՝ երկյակի և երեքյակի մեջ կանգ առավ»։

Թիվ չեմ ասում. ապա թե ոչ՝ մեկ Հայր, մեկ Որդի, մեկ Հոգի։

Վեցերորդ՝ ինչպես որ Հայրը հավիտյան է, քանի որ անսկիզբ է և անվախճան։

Եվ ինչպես մշտնջենավոր Որդին՝ Հորից սկսված և անվախճան։

Ինչպես ժամանակ՝ Հոգին՝ Հորից սկսված և Որդու մեջ դադարած։

Ժամանակ չեմ ասում, քանի որ նա ժամանակների և հավիտյանների արարիչ է։

Եվ ինչպես ոչ ժամանակի մեջ է սկսված, ոչ ժամանակի մեջ դադարում է։

Այսքանը՝ հատկությունների որոշման մասին։

Նմանապես և հասարակը թեև շատ է, բայց տասներկու գլխով է նշանակվում. նախ Բնություն, որ նույնն է՝ էությունը։

Ապա Բարություն։

Կամք։

Անմահություն։

Իմաստություն։

Լուսավորություն։

Գեղեցկություն։

Անփոփոխություն։

Ցնծություն։

Փառք։

Իշխանություն։

Եվ Արարչություն։

Սրանք տասներկուսն են, և այլ անթիվները՝ սրանց շարքում։

Այս մտքով տասներկու են հավատի աստիճանները։

Դարձյալ՝ աստվածային առաքինությունները այս թվով են՝ այսինքն հավատ, հույս, սեր։

Այսպես և երեք անձերի կոչումը՝ Հայր, Որդի, Հոգի։

Նույնպես և Երրորդություն ասելը նույն թվով է բացահայտվում։

Այսքանը՝ ընդհանուր վարդապետներից՝ միության և որոշման մասին սրբաբանված։

Դարձյալ՝ աստվածային հասարակը և հատուկը բազմազան կերպով է ասվում սուրբ Դիոնիսիոսից։

Նախ՝ քանի որ միեղեն և հասարակ են գերադրականները, ինչպես գերագույն Աստված և Տեր Տերերի։

Եվ բացարձակները, ինչպես անեղ, անմահ։

Եվ պատճառականները, ինչպես բարի, իմաստուն, և այլն։

Եվ հատուկ է Հայր լինելը և անծնունդ լինելը։

Որդի և Բան։

Հոգի և Բխում։

Քանի որ աստվածայինները հասարակ են՝ բացի առանձնավոր դեմքերից։

Երկրորդ՝ հասարակ է անձերի՝ միմյանց մեջ լինելը. ինչպես Որդին Հոր մեջ և Հայրը Որդու մեջ, և Հոգին Հոր և Որդու մեջ, և հակառակը։

Եվ հատուկ է միմյանցից անշփոթ որոշումը։

Օրինակ՝ լապտերների երեք լույսը միավորված, և որոշմամբ առանձնացած։

Երրորդ՝ հասարակ է Երրորդության մեջ սուրբ միությունը, քանի որ մեկ է Հայրը, մեկ՝ Որդին, մեկ՝ Հոգին։

Եվ հատուկ՝ որ մեկը ծնող է և բխող, մեկը ծնված և ոչ բխած, և մեկը բխած և ոչ ծնված։

Ինչպես ասում է սուրբ Դիոնիսիոսը Աստվածային անունների երկրորդ գլխում. «Քանի որ գերագույն աստվածության միակ աղբյուրը Հայրն է. և չեն հակադարձվում միմյանց»։

Եվ դարձյալ ասում է. «Քանի որ աղբյուրային աստվածությունը Հայրն է։

Իսկ Որդին և Հոգին՝ Հոր աստվածածնությամբ, ինչպես աստվածատունկ բողբոջներ և ինչպես ծաղիկներ և գերագույն լույսեր»։

Չորրորդ՝ հասարակ է այն, որ մեկ բարերար կամքից առաջ եկածներին անհաղորդաբար է հաղորդվում՝ ըստ համեմատության։

Ոմանց՝ միայն գոյություն, և ուրիշներին՝ կյանք, և խոսք, և իմացում, ինչպես կնքված տիպը մոմի մեջ։

Եվ հատուկ՝ որ որոշված և բաժանված է արարածներից, և մեկ չէ սրանց հետ, ո՛չ արարածների մասն է և ո՛չ ամբողջը։

Այսպես է՝ միությամբ որոշված և բաժանված, և բազմությամբ միացած։

Ինչպես մատանու կնիքը՝ բազում մոմերի մեջ։

Եվ ինչպես այբ կոչված գիծը բազում վանգերի բաժանված է և մնում է մեկ։ *

Նույնպես և Աստծու էությունը բազմացած է էակների մեջ, և Աստված անունը՝ բազում աստվածների մեջ, և մնում է նույն մեկ Աստվածը, ըստ Պողոսի. «Մեզ համար մեկ է Աստված՝ Հայրը, որից է ամեն ինչ»։

Ըստ սրա՝ ապա և արարածների բազմությունը մեկին է հաղորդակից՝ մեկ սկզբի, մեկ Աստծու և մեկ խնամողի։

Հինգերորդ՝ ըստ այլ եղանակի է միությունն ու հատկությունը։

Ըստ որի Սուրբ Երրորդությունից մեկը՝ Բանը՝ Աստված, հաղորդակից եղավ մեր բնությանը՝ անքակտելի միությամբ, և եղավ Աստվածը կատարյալ՝ մարդ կատարյալ։

Եվ այստեղ երևում է երկակի հատկություն և երկակի հասարակություն։

Նախ՝ որ Սուրբ Երրորդությունից մեկն է մարդացել։

Երկրորդ՝ որ միայն մարդկային ցեղից է։

Իսկ հասարակը՝ որ ամբողջ Բանը՝ Աստված, իր կատարելությամբ առավ ամբողջ և կատարյալ մարդկային բնությունը, և եղավ Աստվածը կատարյալ՝ մարդ կատարյալ։

Այսպես են միությունները և որոշումները, որ է հասարակ և հատուկ Սուրբ Երրորդության մեջ։

(Պրակ Դ)

Ի՞նչ է բաղդատությունը, որ Բանը՝ Աստված, առավ մարդկային բնությունը։

Պատասխան։

Շատ բան։

Նախ՝ որ Բանը՝ Աստված, առավ մարդկային բնությունը և միավորեց իր աստվածության հետ. ոչ թե մասն առնելով կամ ըստ մասի միավորելով, այլ ամբողջը՝ ամբողջի հետ։

Ըստ այն խոսքի. «Նրա մեջ է բնակվում աստվածության ամբողջ լիությունը մարմնապես»։

Երկրորդ՝ Բանը՝ Աստված, նախկինն է և արարածի սկիզբը, քանի որ նրանով եղան ամեն ինչ։

Եվ մարդը՝ վերջինն է և բոլոր եղածների ամենավերջինը։

Արդ՝ նախկինը առավ վերջինին և առաջին դարձրեց։

Երրորդ՝ Բանը Հոր պատկերն է, և մարդը՝ Բանի պատկերը։

Պատկերը պատկերն առավ, կամ նախատիպը՝ պատկերը։

Չորրորդ՝ Բանը գերագույն է իմանալիների մեջ, և մարդը գերագույն է զգալիների մեջ. դրա համար մարդ եղավ։

Հինգերորդ՝ Բանից երկու էություն առաջացան՝ այսինքն իմանալի և զգալի. քանի որ եթե միայն հրեշտակներից առած լիներ, պակաս կլիներ զգալին, և եթե կենդանիներից՝ պակաս էր իմանալին։

Դրա համար մարդ եղավ, որ իրենից առաջ եկած ամբողջը իր հետ միավորի։

Վեցերորդ՝ Աստծու Որդին դարձավ Մարդու Որդի, որպեսզի մեզ դարձնի Աստծու որդիներ։

Եվ քանի որ Աստծու Որդին բնությամբ Մարդու Որդի դարձավ, մի՛ երկմտիր, թե դու էլ կլինես շնորհով Աստծու որդի։

Յոթերորդ՝ Աստվածը մարդ եղավ և երկիր իջավ, որպեսզի դու Աստված լինես և երկինք բարձրանաս։

Ըստ որի. «Ես ասացի՝ աստվածներ եք»։

Քանի որ նրա գալուստը իզուր չէր, այլ որպեսզի մեծամեծ բաներ գործի։

Ութերորդ՝ նա ծնվեց ըստ մարմնի, որպեսզի դու ծնվես ըստ հոգու։

Եվ կույսից, որպեսզի դու ծնվես կույս ավազանից։

Եվ քանի որ նա հոգևոր ծնված՝ ծնվեց ըստ մարմնի, որպեսզի դու մարմնավոր ծնված՝ վերստին ծնվես ըստ հոգու։

(Պրակ Ե)

Ինչո՞ւ ենք ասում Երրորդություն։

Պատասխան։

Նախ՝ քանի որ երեք թիվը կատարյալ է, քանի որ ունի սկիզբ, միջին և կատարում։

Նույնպես և Երրորդությունը կատարյալ է՝ Հայր, Որդի և Սուրբ Հոգի։

Երկրորդ՝ մեկը սկիզբն է, և երկուսը՝ մեկից։

Նույնպես Հայրը սկիզբն է, և Որդին ու Հոգին՝ մեկ սկզբից։

Երրորդ՝ քանի որ երեքը մեկ է՝ այսինքն մեկ, մեկ և մեկ. նույնպես մեկ Հայր, մեկ Որդի, մեկ Հոգի։

Չորրորդ՝ քանի որ երեքն ունեն նույն բնությունը։

Նույնպես Սուրբ Երրորդությունը նույն է բնությամբ։

Իսկ Երրորդություն ենք կոչում՝ երեք թվից տարբերելով։

Նախ՝ քանի որ երեք թիվը երեք է և ոչ մեկ։

Իսկ Երրորդությունը, որ երեք միություն է։

Եվ մեկ Երրորդություն։

Այսինքն՝ մեկ երեք, և երեք մեկ։

Քանի որ ինչպես Պետրոսը, Պողոսը և Հովհաննեսը՝ երեք մարդ և մեկ բնություն չէ։

Այլ մեկ է անհատությամբ՝ ունենալով դեմքերի երեք հատկություն։

Ինչպես մեկ է արեգակը, և նրա սպիտակ ու դեղին լույսը։

Եվ մեկ է կրակը, և նրա լույսն ու ջերմությունը։

Եվ ինչպես մեկ է հոգին, խոսքը և նրա կենդանությունը՝ որ է խոսքն ու շունչը։

Եվ մեկ է միտքը, իմացումը և նրա կամքը։

Ուստի պարզ է, երբ ասում ենք Երրորդություն Աստված, Երրորդություն անեղ։

Բայց չենք ասում երեք աստված կամ երեք անեղ։

Այլ մեկ Աստված և մեկ անեղ։

Երկրորդ՝ Երրորդությունը ցույց է տալիս երեքի համագոյությունը, քանի որ նրանց մեջ չկա առաջինը և վերջինը։

Այլ՝ զույգ և համանգամայն։

Իսկ երեք թիվը՝ մեկը մյուսի հետևից։

Երրորդ՝ Երրորդությունը ցույց է տալիս երեքի համար մեկ հասարակ բնություն, ինչպես ասում ենք՝ մարդ և մարդկություն, ձի և ձիություն. Արիոսի դեմ, որ ասում է՝ երեք թիվը երեք բնություն ունի, ասում ենք՝ երեք անձի մեկ բնություն։

Եվ սրանով է տարբերվում։

Նախ՝ քանի որ թիվը պատահական քանակ է և մեզ համար գիտելի, իսկ Երրորդության մեջ չկա քանակ և չափ, ո՛չ պատահական, ո՛չ եղական մտքին գիտելի։

Երկրորդ՝ երեք թվի մեջ մեկը պակաս ունի երկուսից, և երկուսը՝ ավելի քան մեկը։

Իսկ Սուրբ Երրորդության մեջ՝ մեկը պակաս չունի երկուսից, և երկուսը ավելի չեն մեկից. քանի որ Հայրը ունի Որդու և Հոգու ամբողջ լիությունը։

Նույնպես և Որդին և Հոգին։

Երրորդ՝ քանի որ մեկ թիվը անկատար է երկուսից, և երկուսը՝ երեքից։

Իսկ Սուրբ Երրորդության մեջ Հայրը կատարյալ, Որդին կատարյալ, Հոգին կատարյալ։

Եվ կատարյալը ո՛չ ավելանում է, ո՛չ պակասում։

Չորրորդ՝ երեք թիվը փոփոխությամբ է. երբ ասում ենք՝ մեկ, երկու, երեք, փոխվեց մեկից և եղավ երկու, և փոխվեց երկուսից և եղավ երեք։

Իսկ Սուրբ Երրորդությունը անփոփոխելի է։

Քանի որ Հայրը ծնեց Որդուն և բխեցրեց Հոգուն, և չփոխվեց Հայր լինելուց։

Նույնպես և Որդին և Հոգին։

Հինգերորդ՝ քանի որ երեք թիվը բաժանվում են միմյանցից. քանի որ երբ բաժանում ես մեկ թիվը, երկուսը նրա հետ չեն։

Իսկ Սուրբ Երրորդության մեջ Հայրը անբաժանելի է Որդուց և Հոգուց։

Որդին՝ Հորից և Հոգուց։

Եվ Հոգին՝ Հորից և Որդուց։

Եվ սա առնչապես է, և եթե բնակցապես, ուղիղ հասկացվի։ *

Ըստ այն խոսքի. «Հայրը իմ մեջ է, և ես՝ Հոր մեջ», և. «Սուրբ Հոգով եմ գործում գործերը»։

Հարց։

Երրորդությունը հասարակ է, և աստվածությունը հասարակ։

Արդ՝ Հորը ասում ենք Աստված, և Որդուն Աստված, և Հոգուն Աստված։

Ապա կարո՞ղ ենք ասել Հորը Երրորդություն, և Որդուն Երրորդություն, և Սուրբ Հոգուն։

Պատասխան։

Չենք ասում. քանի որ աստվածությունը բնության հասարակն է։

Իսկ Երրորդությունը անձերի հասարակն է։

Եվ քանի որ անձով առանձնացած են և բնությամբ մեկ, դրա համար Երրորդություն չի ասվում մեկ անձի համար, այլ Աստված կամ աստվածություն՝ ըստ բնության միության։

Հարց։

Ինչո՞ւ է կոչվում Հայր։

Պատասխան։

Քանի որ նա է աղբյուրը և սկիզբը, որից բխում է ամեն ինչ։

Հարց։

Ինչո՞ւ է կոչվում Որդի։

Պատասխան։

Քանի որ ինչպես ճառագայթը արեգակից, այնպես և Որդին՝ Հորից ծնված։

Հարց։

Ինչո՞ւ Հոգի։

Պատասխան։

Քանի որ հավիտենապես բխում է Հորից՝ Որդու մոտ, և նրանով մեզ մոտ է գալիս, ինչպես ջերմությունը՝ արեգակի ճառագայթով։

Դարձյալ՝ ով ամեն ինչ ստեղծում է՝ Հայր է կոչվում, և ով ամեն ինչ պարունակում է, որպեսզի չլուծվեն՝ Որդի։

Եվ ով շնչելով կենսագործ է և զարդարում է ամեն ինչ՝ Սուրբ Հոգի է կոչվում։

Հարց։

Ինչո՞ւ մայր չի կոչվում իգական սեռից։

Պատասխան։

Քանի որ ծնունդը սկզբնապես Հորից է ելնում։

Հարց։

Ինչո՞ւ դուստր չի անվանվում։

Պատասխան։

Քանի որ որդին ավելի նմանագույն է հորը, քան դուստրը։

Հարց։

Սուրբ Հոգին ինչո՞ւ չի կոչվում որդի։

Պատասխան։

Քանի որ ծնունդ չէ, այլ բխում, ինչպես շունչն ու կյանքը՝ մեր հոգուց։

Հարց։

Ինչո՞ւ, երբ փառք ենք տալիս, նախ՝ Հորը, նրա հետ Որդուն, և ապա Սուրբ Հոգուն։

Պատասխան։

Համագոյ և միասնական Սուրբ Երրորդության մեջ չկա առաջին և վերջին, մեծ և փոքր, ավագ և կրտսեր։

Այլ և նախկինության այսպիսի եղանակներ են ասում՝ այսինքն՝ ժամանակով, բնությամբ, դասով, պատվով և պատճառով։

Ասվածներից ոչինչ Աստծուն վայել չէ, բայց միայն ըստ պատճառի։

Արդ՝ քանի որ Հայրը պատճառ է Որդու ծննդյան և Հոգու բխման, դրա համար Հայրը նախադասվում է, իսկ նրա հետ՝ Որդին։

Ոչ թե ինչպես ոմանք են կարծում, թե Որդին պատճառ է Հոգու բխման, այլ երեք է ուղիղ տեսությունը։

Նախ՝ Հայրը պատճառ է Հոգու բխման և Որդու առման. քանի որ Սուրբ Հոգին բխում է Հորից և առնում՝ Որդուց։

Երկրորդ՝ քանի որ Որդին ինչ-որ կերպ Հոր մեջ է, և համանգամայն՝ բնությամբ։

Երրորդ՝ Որդին ծնունդը նկատի ունի էության մեջ, իսկ Հոգին՝ կյանքի. և նախ է իրի լինելը, ապա՝ կենդանի լինելը։

(Պրակ Զ)

Ինչպե՞ս է մեկ Աստված, ըստ այն խոսքի. «Քո Տեր Աստվածը մեկ Տեր է», և թե. «Մեկ է Աստված՝ Հայրը, և մեկ Տեր՝ Հիսուս Քրիստոսը»։

Պատասխան։

Պետք է իմանալ, որ այլ է մեկը, և այլ է միակը։

Քանի որ մեկը հասարակ է, իսկ միակը՝ մասնավոր և առանձնակի։

Քանի որ ամեն միակ մեկ է, բայց ամեն մեկ միակ չէ. ինչպես երբ ասում ենք՝ մեկ հոտ, մեկ դեզ,

մեկ լիտր. սրանք մեկ են, բայց միակ չեն։

Իսկ Աստված մեկ է կոչվում։

Նախ՝ քանի որ շատ չէ, այլ մեկ։

Երկրորդ՝ քանի որ պարզ է և ոչ բաղադրյալ։

Երրորդ՝ մեկ է, այսինքն՝ ամբողջ, և ոչ մաս ու անկատար։

Չորրորդ՝ մեկ է և միակ. քանի որ չի բաժանվում և չի քակտվում։

Հինգերորդ՝ մեկ է կոչվում. ինչպես միակը թվերի սկիզբն է և ոչ թիվ, և Աստված արարածների սկիզբն է և ոչ արարած։

Վեցերորդ՝ միակը բազմապատկվելով բազմանում է, և Աստված էակների բազմության շարունակողն է։

Յոթերորդ՝ միակը բոլոր թվերի կատարումն է, և Աստված բոլոր գոյերի կատարումն է։

Ութերորդ՝ մեկը բազմապատկվելով տասը, հարյուրը, հազարը, բյուրը և անթիվը դարձնում է։

Եվ նույն մեկ Աստծուց եղան հրեշտակների տասը դասերը՝ մարդկանց հետ, և հարյուր գունդը՝ ըստ ոչխարների առակի, և երկրի կենդանիների հազար տեսակները, և բյուր անկենդան բույսերը, և անթիվ գոյեղենները։

Իններորդ՝ մեկը երևում է տասի, հարյուրի, հազարի և բյուրի մեջ՝ աղոտ և ծածուկ։

Եվ Աստված երևում է բանականների մեջ՝ իմացմամբ և պատկերով, իսկ կենդանիների, բույսերի և գոյերի մեջ՝ սակավ նմանությամբ։

Տասներորդ՝ ինչպես միակը տասնյակի, հարյուրյակի, հազարյակի և բյուրյակի ներքո է, այսպես և նրանց վերևում է։

Նմանապես և Արարիչ Աստվածը՝ ամենքի ներքո է և հիմքը, որ ամեն ինչ կրում է իր զորության խոսքով։

Այլ և վերևում է և գերազանց՝ ամեն արարածից։

Տասնմեկերորդ՝ ինչպես մեկը շատերի մեջ գալով ընդարձակվում է, և շատերից մեկի մեջ վազելով՝ նեղանում։

Նույնպես և մեկ Աստծուց արարածների մեջ իջնելով ընդարձակվում է մեր տեսությունը, և սրանցից նրա մոտ դառնալով՝ նեղանում։

Տասներկուերորդ՝ քանի որ շատերի հետ բազմանում է, և իր միության մեջ մնում է՝ ըստ մեկի օրինակի։

Այլ և տարբերվում է թվից։

Նախ՝ քանի որ թիվը պատահական է, որ Աստծու մեջ չէ։

Երկրորդ՝ թիվը քանակ է, և Աստված չի չափվում։

Երրորդ՝ թիվը մեր գիտության տակ է, իսկ Աստված մեր գիտության մեջ չի պարունակվում, ինչպես ասացինք։

Ապա ուրեմն վեր է մեկից և միակից։

Դարձյալ պետք է իմանալ, որ մեկը երկու կերպով է առնվում։

Քանի որ կա մեկ՝ որ թվի սկիզբն է, և այսպես մեկ չի ասվում Աստծու մասին, քանի որ սա քանակ է, և պատահական չկա Աստծու մեջ։

Եվ կա մեկ, որ հակադարձվում է էին (գոյին), և այսպես Աստված մեկ է ասվում՝ իբրև թե՝ է. քանի որ պատահականություն չի ցույց տալիս։ *

Եվ մեկի սահմանումը սա է. մեկն այն է, որ ինքն իր մեջ անբաժանելի է, և ուրիշից բաժանված։

Եվ Աստծու էությունը ինքնին անբաժանելի է, և արարածներից բաժանված։

Հարց։

Ինչպե՞ս է բազմանում և բազմապատկվում Աստված։

Պատասխան։

Նախ՝ Հոր մեկ անձը բազմացավ Որդու անձի մեջ, և բազմապատկվում է Սուրբ Հոգու անձի մեջ։

Երկրորդ՝ բազմանում է նախագաղափարի մեջ, և բազմապատկվում է եղածների արարչագործության մեջ։

Երրորդ՝ բազմանում է եղածների էության մեջ, և բազմապատկվում է կյանքի, շնորհների և այլ պարգևների մեջ։

Չորրորդ՝ բազմանում է սեռերի և տեսակների մեջ, և բազմապատկվում է դարձյալ տեսակների և նրանց անհատների մեջ։

Հինգերորդ՝ բազմանում է նախկինների և սկզբնավորների մեջ, և բազմապատկվում է նրանցից ածանցվածների և առաջ եկածների մեջ։

(Պրակ Է)

Ի՞նչ է այն, որ ասում են Աստծու մասին, թե սկիզբ է և պատճառ։

Պատասխան։

Պատճառի դեմքի տեսակետից՝ նույնն է սկիզբը և պատճառը։

Բայց պատճառավորվածների դեմքի տեսակետից ունի տարբերություն։

Նախ՝ համաբնության նկատմամբ՝ Հայրը սկիզբն է Որդու և Սուրբ Հոգու, և պատճառ՝ ամեն արարածների։

Երկրորդ՝ յարացույցի սկիզբն է, և էակների պատճառ. նույն յարացույցի պատկերն ու նմանությունը։ *

Երրորդ՝ իմանալիների սկիզբը և զգալիների պատճառը, որոնք հավիտենականներն ու ժամանակավորներն են։

Չորրորդ՝ նախնիների սկիզբն է, և վերջինների պատճառը, որոնք միջնորդությամբ գոյանում են, ինչպես տարրերից կամ ծնողներից։

Հինգերորդ՝ էության սկիզբը, և կյանքի, շնորհների և այլոց պատճառը։

Վեցերորդ՝ ներգործության սկիզբն է, և կատարման պատճառ. քանի որ նրանից սկսված՝ նրա մեջ ենք կատարվում։

Էի և ոչ էի մասին։

(Պրակ Ը)

Պետք է իմանալ, որ չէ բազմաեղանակ է ասվում։

Նախ՝ պարզ չեղածը. որ ոչ մի տեղ է և ոչ երբեք, որ չէր, չէ և չի լինի. ինչպես ոչինչը։

Երկրորդ՝ չէ է ասվում գերագույն էն և գոյն. ինչպես եղածների մեջ չէ և չկա, այլ գերագույն է և գերագույն չէ։ *

Երրորդ՝ չէ է ասվում անորակ նյութը, որ ո՛չ ձև ունի, ո՛չ տեսակ, ո՛չ որակ։

Չորրորդ՝ չէ են ասվում նաև հակադիր տեսակները, ինչպես անմարմին, անկենդան և անշունչ։

Ոմանք սա նյութի հետ են շարադասում։

Բայց ոչ ուղիղ. քանի որ նյութը ամենևին անտեսակ է։

Հինգերորդ՝ չէ են ասվում նյութականները, որ ծնունդի և ապականության մեջ են. քանի որ երբեմն չէին, և հետո չեն լինելու։

Վեցերորդ՝ չէ են ասվում նաև բացարձակները, որ գալիքում են. քանի որ դեռևս չկան, այլ՝ միշտ լինելու են։

Յոթերորդ՝ չէ է ասվում չարը. քանի որ բարու պակասություն է և բնությունից դուրս։

Եվ պետք է իմանալ, որ որքան եղանակով ասվում է չէ, նույնքան էլ է. քանի որ միմյանց դեմ են։

Բայց բաժանվում է եղածը նախ՝ երեքի։

Եղածների Էակ, որ է ամենայնի նախագոյ պատճառը։

Եվ սկզբից, որ է յարացույցը և նախագաղափարը։

Եվ այս եղածների էություն, որ պատկեր և նմանություն է յարացույցի։

Դարձյալ եղած էությունը երկակի է բաժանվում՝ գոյացության և պատահականի։

Եվ գոյացությունը դարձյալ երկակի. առաջին և երկրորդ։

Որ է անհատ, տեսակ և սեռ։

Իսկ պատահականը՝ քանակ, որակ և այլն։

Հարց։

Ինչո՞ւ է ասվում, թե առաջին պատճառը նախագոյ է։

Պատասխան։

Երեք պատճառով։

Մեկը՝ քանի որ նա առաջ է ամեն գոյից՝ թե՛ որպես սկիզբ, թե՛ որպես էություն։

Երկրորդ՝ քանի որ նախ գոյ է և է, և ապա՝ բարի, իմաստուն և այլն։

Քանի որ Էն անունը անդրանիկ է ամեն բարուց, ազնվից և այլնից։

Դրա համար ասաց Մովսեսին. «Ես եմ Նա, որ է»։

Երրորդ՝ քանի որ նախ էության և գոյացության հաղորդեց եղածներին, և ապա կյանքի, իմաստության և այլնի. քանի որ նախ է մեր լինելը, ապա՝ բարի լինելը։ *

Հարց։

Ինչո՞ւ ենք նրան ասում՝ էր, է և կլինի։

Ըստ այս խոսքի. «Ես եմ Նա, որ է», և «Սկզբում էր Բանը», և կլինի Աստված ամեն ինչ ամենքի մեջ։

Պատասխան։

Երեք պատճառով։

Նախ՝ քանի որ միշտ է, և ոչ երբեմն է, երբեմն՝ ոչ։

Երկրորդ՝ քանի որ նա է սկիզբը, միջինը և վախճանը։

Երրորդ՝ քանի որ նրա մեջ են անցյալը, ներկան և գալիքը։

(Պրակ Թ) Յարացույցի մասին։

Հարց։

Ի՞նչ է յարացույցը։

Պատասխան։

Ոմանք ասացին սկզբնապետագույն տարրերը. որտեղից եղան ամեն մարմնական էություններ։

Եվ սա ուղիղ չէ։

Նախ՝ քանի որ յարացույցը պարզ է, և երկրպագելի, և անապական, և անփոփոխ։

Իսկ տարրերը ո՛չ են պարզ, ո՛չ երկրպագելի, ո՛չ անապական, ո՛չ անփոփոխ։

Դարձյալ՝ յարացույցը չի թանձրանում՝ ինչպես տարրերը, և չի կերպավորվում՝ ինչպես նյութն ու տեսակը, և ոչ թե յարացույցը արարեց մեզ։

Այլ յարացույցը Աստծու մեջ է, և նրա տեսության մեջ, և բարի կամքի մեջ։

Արդ՝ Աստծու մեջ անձնավոր էություն չէ, ինչպես երրորդական անձերը։

Եվ ո՛չ նրանից բաժանված, ինչպես հրեշտակների դասերը, և ո՛չ սոսկ մտածություն Աստծու տեսության մեջ։

Քանի որ Աստծու մոտ սոսկ դուրսի տեսություն չէ, այլ իր մեջ տեսնելով յարացույցը, և մեզ՝ մեր յարացույցի մեջ, ինչպես որ մեզ համար նախ Աստծու մեջ լինելը, և ապա մեր էության մեջ, և ոչ որպես որևէ փոփոխություն բարի կամքի։ *

Ինչպես մինչև մեր լինելը մեր սկիզբն էր, և այժմ նույն սկիզբն է, և հետո՝ վախճանում անփոփոխելի մնում է սկիզբ լինելու մեջ։

Դրա համար երբեմն կոչվում է սկիզբ, և մենք՝ նրանից սկսվածներ։

Երբեմն՝ յարացույց, ինչպես միշտ Աստծու տեսության մեջ։

Երբեմն՝ նախագաղափար, ինչպես նախօրինակ, և մենք՝ նրա պատկերն ու նմանությունը։

Երբեմն՝ նախասահմանություն, ըստ Պողոսի. «Սահմանված Աստծու Որդու»։

Եվ թե՝ նախ սահմանեց մեզ Աստված իր կամքով՝ որպես անփոփոխելի սահմանադրություն։

Նույնն է և կյանքի գրագրությունը՝ որպես անջնջելի վերադարձ նախասահմանությանը։ *

Եվ պետք է իմանալ, որ այս յարացույցի և նախասահմանության արարողական պատճառը Աստված է։

Եվ նյութական պատճառը՝ այն իրը, որ նախասահմանվում է։

Եվ տեսական պատճառը՝ կարգն է։

Քանի որ նախ տրվում է շնորհքն այստեղ, և ապա փառքը՝ գալիքում։

Եվ կատարողական պատճառը՝ որ լինենք սուրբ և անբիծ։

Հարց։

Այս յարացույցը մեկ է, թե՞ շատ։

Պատասխան։

Յարացույցը մեկ է և պարզ, ըստ այն որ մեկ է Աստծու էությունը, և մեկ՝ տեսությունը, և մեկ՝ ճշմարտությունը։

Բայց շատ է և տարբեր՝ ըստ յարացույցվածների պատկերի և նմանության, որոնք շատ են։

Քանի որ Աստված մեկ յարացույցով շատերին է տեսնում. ինչպես անմարմնությամբ մարմնավորներին է տեսնում, և հավիտենականությամբ՝ ժամանակավորներին։

Այսպես մեկ և նույն սկզբի մեջ, որ յարացույցն է, շատերը սկսվածներ են՝ ըստ յարացույցի։

Այսպես մեկ է յարացույցը՝ մեկ Աստծու մեջ։

Եվ շատ է՝ ըստ շատ պատկերների։

Օրինակ՝ միակ թիվը շատերի մեջ բազմանում է, և մեկ է ինքնին։

Եվ դարձյալ՝ ինչպես շրջանակի բոլոր գծերը միջին կետում միավորվում են միմյանց հետ։

Եվ միջին կետից հեռանալով բաժանվում են միմյանցից։

Եվ օրինակ՝ մեկ է սեռը, և շատ տեսակների մեջ բազմանում է։

Եվ ինչպես մեկ է հոգու զորությունը, և յուրաքանչյուր մասի մեջ մասնավորվում է։

Եվ ինչպես մեկ է արեգակը, և բազմանում է իր ներգործությունների մեջ։

Եվ ինչպես մեկ է ձայնը, բազմանում է շատ լսողների մեջ։

Եվ ինչպես մեկ է մատանու կնիքը, և բազմանում է կնքված մոմերի մեջ։

Այսպես մեկ է յարացույցը ինքնին, և բազմանում է՝ ըստ նրանից բազմացածների։

Այսքանը այս մասին։

Եվ մնացածը ցույց տանք հաջորդներում։

(Պրակ Ժ)

Ինչպե՞ս է անեղ Աստված, և անեղ ենք ասում նաև չեղածին։

Պատասխան։

Պետք է իմանալ, որ անեղը քառակի է ասվում։

Նախ անեղ է ասվում նա, որ դեռ չի եղել. ինչպես այն, որ գալիքում կլինի, որ սկզբի կարիք ունի։

Երկրորդ՝ անեղ է ասվում նա, որ չի եղել մինչև կատարումը, քանի որ ունի սկիզբ և կատարման կարիք ունի։

Երրորդ՝ անեղ է ասվում նա, որ ինչ-որ բանից է և ինչ-որ բանից չէ. ինչպես հրեշտակները՝ հավիտենության մեջ եղած, և ժամանակի մեջ անեղ. սա կարիք ունի և կարիք չունի երկուսի՝ այսինքն սկզբի և կատարման։

Չորրորդ՝ անեղ է ասվում նա, որ ոչ ոչ մի տեղ է և ոչ երբեք. այսինքն ոչինչը. սա ամենևին կարիք ունի սկզբի և կատարման։ *

Իսկ Աստված անեղ է բացարձակապես և գերազանց, քանի որ անեղ է, և միշտ գոյ է, և ինքնակատար։

Քանի որ անեղ լինելով՝ տարբերվում է անեղ ոչինչից։

Եվ միշտ գոյ լինելով՝ հրեշտակներից։

Եվ ինքնակատար լինելով՝ նրանցից, որ կարիք ունեն սկզբի և կատարման։

Իսկ բացարձակապես և գերազանցապես՝ Երրորդության նույն անեղությունը բացահայտորեն որոշում է։ *

Դարձյալ Աստծուն անեղ է ասում՝ իբրև անեղների պատճառ, և ամեն անեղից առաջ, և ամեն անեղի կատարումն ու ամբողջությունը։

Հարց։

Աստված անեղական բնություն է, իսկ մենք՝ արարածներս՝ եղական բնություն։

Որ անեղը եղականներին առաջ բերեց, քանի որ եղականը եղականից է, և անեղը՝ անեղից է կարգավորվում։

Պատասխան։

Նախ՝ եթե Աստված անեղ է, ըստ որի արարածները ըստ չգոյի անսկիզբ և անեղ էին, կարգավոր է և շատ՝ ինչպես դու ասացիր. քանի որ անեղ Աստվածը առաջ բերեց անեղին էության մեջ։ *

Դարձյալ՝ քանի որ Աստված անեղ է բնությամբ, ապա և անհուն է զորությամբ, քանի որ եղական բնության զորությունը սահմանափակ է։

Բայց արդ՝ ըստ անեղ էության առաջ բերեց Որդու և Հոգու անեղ էությունը։

Եվ ըստ անհուն զորության առաջ բերեց եղական էությունը. քանի որ անհուն զորությունը կարող է ամեն հակառակի, ըստ որի՝ ամենազոր է։

Այսպես՝ անժամանակը՝ ժամանակավորներին, անմարմինը՝ մարմնավորներին, անփոփոխը՝ փոփոխելիներին, անսկիզբը՝ սկզբնավորներին, և մյուսները նմանապես։

Դարձյալ՝ Աստված անեղ է բնությամբ, և անեղ՝ գիտությամբ։

Եվ քանի որ անեղ է գիտությամբ, դրա համար անփոփոխ է։

Բայց արդ՝ գիտությամբ անեղը և անփոփոխը գիտի եղականներին և փոփոխելիներին։

Եվ սա է Աստծու նախագաղափար տեսությունը, ըստ առաքյալի. «Ընտրված՝ մինչև աշխարհի լինելը»։

Արդ՝ մենք՝ եղականներս, որ հետո եղանք, անեղ էինք Աստծու անեղ տեսության մեջ։

Արդ՝ կարգավոր է, որ անեղ Աստվածը անեղներին՝ ըստ տեսության՝ եղելության բերի՝ ըստ նրանց գոյացության։

Դարձյալ՝ անեղ և անսկիզբ Աստված Հայրը իրենից՝ մինչև հավիտյանները ծնեց և բխեցրեց անեղակից Որդուն և Սուրբ Հոգուն։

Արդ՝ Որդին և Հոգին՝ անեղակից լինելով՝ Հոր հավասարն են։

Իսկ քանի որ պատճառից են, սրանով են առանձնացած Հորից, քանի որ Հայրը անպատճառ և անսկիզբ է։

Բայց արդ՝ Որդին և Հոգին՝ ըստ որի պատճառից են՝ սկիզբ ունեն Հորը, և ըստ որի մինչև հավիտյանները՝ անսկիզբ են Հոր հետ։

Եվ քանի որ սա իմացանք, պատասխանում ենք՝ ասելով՝ եթե կարգավոր է և շատ։

Քանի որ անսկիզբ Հայրը՝ իրենից սկսելով՝ Որդով և Հոգով՝ սկիզբ դարձրեց սկզբնավորների, ինչպես ասում է Ավետարանը. «Ամեն ինչ նրանով եղավ»։

Եվ առաքյալը. «Որից և որով և որում»։

Ապա ուրեմն պարզ է, որ ինչպես անեղից են եղականները, և անսկզբից՝ սկզբնավորները եղան։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԺԱ) Որ Աստված անժամանակ և հավիտենական է։

Հարց։

Ինչպե՞ս է անժամանակ Աստված, և անժամանակ է հոգին։

Պատասխան։

Աստված անժամանակ է. նախ՝ քանի որ ժամանակների արարիչ է։

Երկրորդ՝ քանի որ ժամանակներից առաջ է։

Երրորդ՝ քանի որ ժամանակներից վեր է, և ոչ ներքևում։

Իսկ հոգին ժամանակների արարիչ չէ, ո՛չ էլ ժամանակներից առաջ, քանի որ ժամանակի մեջ է։

Այլ՝ անժամանակ է, քանի որ ժամանակի տակ չէ, այլ հավիտենության տակ, և ժամանակը հավիտենության մեջ է սահմանափակվում։

Հարց։

Ինչպե՞ս է հավիտենական Աստված, և հավիտենական՝ հոգին։

Պատասխան։

Նմանապես և սա։

Քանի որ Աստված հավիտյանների արարիչ է, և հավիտյաններից առաջ, և հավիտենությունից վեր։

Քանի որ Աստված սահմանում է հավիտենությունը, ինչպես հավիտենությունը՝ ժամանակը։

Եվ Աստված ասվում է մշտնջենավոր, քանի որ վախճան չունի։

Նմանապես և հավիտենական, քանի որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ վախճան։

Իսկ մեր հոգին և հրեշտակները հավիտենական են ասվում, քանի որ ժամանակի տակ չեն, այլ հավիտենության։

Ասվում են և մշտնջենավոր, քանի որ սկիզբ ունեն, բայց վախճան՝ ոչ։

Հարց։

Ինչո՞ւ է Աստված կոչվում Հին օրերի՝ ըստ Դանիելի։

Պատասխան։

Հին օրերի, որ է ծերը, չորս հատկություն ունի։

Նախ՝ քանի որ բազմաժամանակ է։

Երկրորդ՝ քանի որ հնացած է։

Երրորդ՝ քանի որ օրերը պակասած են։

Չորրորդ՝ քանի որ փոփոխված է։

Արդ՝ երեքը Աստծուն չեն հարմարում. քանի որ չի հնանում և չի ծերանում, և նրա տարիները չեն պակասում՝ ըստ մարգարեի. «Դու նույնն ես, և քո տարիները չեն պակասում»։

Եվ չի փոփոխվում կամ այլայլվում՝ ըստ որի. «Փոփոխություն կամ շրջման ստվեր չկա»։

Այլ քանի որ բազմաժամանակ է և հավիտենական։

Դարձյալ՝ Հին օրերի։

Վեցօրյա Արարիչ։

Պետք է իմանալ, որ հին ասելով՝ հավիտենությունն է նշանակում, և օր՝ ժամանակը։

Սա է, որ կոչվում է հավիտյան, և ժամանակ, և օր։

Ըստ այն խոսքի. «Դու հավիտյանների հավիտյան ես, և քո տարիները չեն անցնում»։

Եվ. «Կգա Տիրոջ օրը, և մեր Աստծու հատուցման օրը»։

Եվ թե. «Հիսուս Քրիստոս երեկ և այսօր», որ է ժամանակ, «նույնը և հավիտյան»։

Եվ սա երեք պատճառով։

Նախ՝ քանի որ Աստված է և գոյ է ամեն հավիտյանում, և ամեն ժամանակում, և ամեն օրում։

Երկրորդ՝ քանի որ ամեն հավիտյանից, ժամանակից և ամեն օրից առաջ է։

Երրորդ՝ քանի որ հավիտյանների, ժամանակների և օրերի պատճառ է։

Ինչպես լույս, իմաստություն և կյանք է կոչվում, քանի որ սրանց պատճառն է։

Դարձյալ պետք է իմանալ, որ Դանիելը Հին օրերինին տեսավ նաև ծեր. «Նրա գլխի մազը սպիտակ էր ինչպես ձյուն»։

Իսկ Աբրահամին՝ մանուկ. ըստ որի. «Երեք արքաները՝ երեք մանուկ էին», ասում է Փիլոնը։ *

Որ նշանակում է՝ Հին օրերի՝ ծերը, և մանուկը՝ չծերացողը։

Այսպես են մեկնում։

Նախ՝ ծերը նշանակում է, որ սկիզբն է ամենայնի։

Եվ մանուկը՝ որ անփոփոխ է և առանց այլայլության։

Երկրորդ՝ ծերը նշանակում է անսկիզբ լինելը, և մանուկը՝ անվախճանը. նույնը՝ միմյանցով, և ոչ տարբեր։

Քանի որ ով անսկիզբ է՝ անվախճան է, և նույն անվախճանը անսկիզբ է։

Թեև մեր մոտ անսկիզբը երևում է առաջին կողմում, իսկ անվախճանը՝ վերջինում, բայց նրա մեջ չկա առաջին և վերջին, քանի որ պարզ է և միեղեն։

Երրորդ՝ այսպես են մեկնում, թե Հին օրերի՝ նախնի ժամանակները նշանակում է, և մանուկը՝ նախնի թվերը. քանի որ միակը սկիզբն է բոլոր թվերի, և ով մոտ է միակին՝ սկզբնապետագույն է հեռագույնից։

Եվ քանի որ ժամանակը թվի հետ է շարազույգված։

Եվ ծերը նշանակում է ժամանակով նախինը։

Եվ մանուկը՝ ըստ թվի։

Ապա պարզ է, որ Հին օրերի նշանակում է՝ ժամանակից և հավիտենությունից առաջ, և բարձրագույն, և ժամանակի ու հավիտենության արարիչ, և հավիտենությանը պարունակող, ինչպես հավիտենությունը՝ ժամանակին։

Ըստ որի ասում է. «Քո արքայությունը ամեն հավիտյանների արքայություն է. այսինքն՝ ամեն հավիտյանների պարունակություն»։

(Պրակ ԺԲ) Հավիտյանների մասին։

Հարց։

Քանի՞ հավիտյան կա։

Պատասխան։

Չորս։

Նախ՝ որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ կատարած։

Երկրորդ՝ որ սկիզբ չունի, բայց կատարած ունի։

Երրորդ՝ որ սկիզբ ունի, բայց կատարած չունի։

Չորրորդ՝ որ սկիզբ ունի և կատարած։

Եվ թեև սրանք հասարակորեն հավիտյան են կոչվում, բայց ունեն հատուկ անուններ։

Առաջինը կոչվում է յարաձգական հավիտյան։

Երկրորդը՝ սկզբնական հավիտյան։

Երրորդը՝ միշտ հավիտյան։

Չորրորդը՝ ժամանակավոր հավիտյան։

Կոչվում են և սրանց համանունները հավիտյան, ինչպես յուրաքանչյուր դարեր։

Եվ Մովսեսի օրենքների մասին է այս օրենքը. «Հավիտենական լինի», որ նշանակում է շատ ժամանակներ։

Բայց իսկապես սրանք են ասվածները։

Այսպես փառք ենք տալիս Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն։

Այժմ և միշտ՝ որ է ժամանակավորը և միշտը։

Հավիտյանս հավիտենից։

Որ է սկզբնականը և յարաձգականը. քանի որ նա պարունակում է երեք հավիտյանները, որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ կատարած։

Եվ պետք է իմանալ, որ Աստված կոչվում է հավիտյան՝ անսկիզբ և անվախճան, և պատճառ է հավիտենությունը պարունակողների, որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ կատարած։

Բայց Աստված կոչվում է հավիտյան, և միշտ, և ժամանակ, քանի որ սրանց պատճառն է՝ ինչպես վերևում ասվեց։

Իսկ հրեշտակները, հոգիները և աշխարհը հավիտենական են կոչվում, քանի որ հավիտենության հաղորդ են՝ այն հավիտենության, որ սկսված է և անվախճան։

Եվ եթե ոք ասի, որովհետև Աստված հավիտյան է՝ անսկիզբ և անվախճան, նույնպես և յարաձգականը։

Ապա երևում է երկու անսկիզբ և անվախճան։

Ասում ենք՝ մեկ է հավիտյանը՝ անսկիզբ և անվախճան, որ նույն ինքը Աստված է՝ ամբողջ համանգամայն և կատարյալ։

Եվ հավիտյաններից առաջ, և ամեն հավիտյանների արարիչ։

Ըստ այն խոսքի. «Որով և հավիտյանները արարեց»։

Եվ հավիտյաններից առաջ ծնեց Բանին։

Բայց այս ստեղծված հավիտյանը ասում ենք, որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ կատարած, քանի որ պարունակող է այլ հավիտյանների, որոնք սկիզբ կամ կատարած ունեն, բայց ինքը պարունակվում է անստեղծ հավիտյանի մեջ, որ Աստված է։

Դարձյալ՝ պետք է իմանալ, որ հավիտյանը, միշտը և ժամանակը վեց բանով են տարբերվում։

Նախ՝ քանի որ հավիտյանը ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ վախճան։

Եվ միշտը սկիզբ ունի, բայց վախճան՝ ոչ։

Եվ ժամանակը սկիզբ ունի և վախճան։

Երկրորդ՝ հավիտյանը պարունակում է միշտը, իսկ միշտը՝ ժամանակը, և ժամանակը երկուսի մեջ է պարունակվում։

Երրորդ՝ հավիտյանը մաս չունի, այլ ամբողջը համանգամայն և կատարյալ. այսպես և միշտը։

Իսկ ժամանակը երեք մաս ունի՝ այսինքն անցյալ, ներկա և ապագա։

Չորրորդ՝ հավիտենական է Աստված, մշտնջենավոր՝ հրեշտակները, և ժամանակավոր՝ մարդիկ։

Հինգերորդ՝ ժամանակը զգալիներինն է։

Եվ միշտը՝ իմանալիներինը։

Եվ հավիտյանը՝ անիմանալիներինը։

Վեցերորդ՝ ժամանակը երկնքի ներքո է։

Եվ միշտը՝ երկնքից վեր։

Եվ հավիտյանը՝ բոլոր երկինքներից վեր։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԺԳ) Կյանքի մասին։

Հարց։

Քանի՞ մասի է բաժանվում կյանքը։

Պատասխան։

Նախ՝ երեքի։

Որ է հավիտենական։

Եվ մշտնջենավոր։

Եվ ժամանակավոր։

Հավիտենական է այն, որ ո՛չ սկիզբ ունի, ո՛չ կատարած՝ ինչպես Աստված։

Եվ մշտնջենավոր՝ որ սկիզբ ունի, և ոչ կատարած՝ ինչպես հրեշտակները և մարդու հոգին։

Եվ ժամանակավոր՝ որ սկիզբ ունի և կատարած՝ ինչպես զգայականները և բուսականները։

Հարց։

Ինչո՞վ է տարբերվում Աստծու կյանքը հրեշտակներինից։

Պատասխան։

Երեք բանով։

Նախ՝ Աստված ինքնակյանք է, քանի որ իրենից ունի։

Իսկ հրեշտակները այն ունեն ուրիշից՝ ինքը՝ Աստծուց։

Երկրորդ՝ Աստված կենդանարար կյանք է։

Իսկ հրեշտակները ուրիշներին կենդանարար չեն, այլ միայն կենդանի։

Երրորդ՝ Աստված անսկիզբ և անվախճան կյանք է։

Իսկ հրեշտակները՝ սկսված և անվախճան, ինչպես ասացինք։

Եվ սա նույնն է ըստ առաջին մտքերի։

Հարց։

Ինչո՞վ են տարբերվում և ինչո՞վ հավասար հոգիների և հրեշտակների կյանքերը։

Պատասխան։

Անմահությամբ հավասար են, քանի որ սկսված են և անվախճան։

Եվ մեկով են տարբերվում, այսինքն՝ փոփոխությամբ. քանի որ հրեշտակը նույն և անփոփոխ է՝ կենդանի։

Իսկ հոգին փոփոխվում է։

Քանի որ նախ կենդանի է մարմնով, հետո անմարմին, և հետո՝ միավորությամբ հավիտյան։

Եվ հոգու և հրեշտակի մյուս հատկությունները ցույց տանք հաջորդներում՝ չորս բանով։

Իսկ սա միայն կյանքի հատկությունն է։

Հարց։

Ինչո՞վ են տարբերվում և հավասար իմանալի և զգալի կյանքերը։

Պատասխան։

Սրանով հավասար են, որ մեկ կենդանական պատճառից են սկսված։

Բայց տարբերվում են. նախ՝ իմանալին անմահ կյանք է, իսկ զգալին՝ մահկանացու։

Երկրորդ՝ իմանալին անմիջապես է պատճառից, իսկ զգալին՝ տարրերի միջնորդությամբ։

Հարց։

Ինչո՞վ են տարբերվում և հավասար զգայական և բուսական կյանքերը։

Պատասխան։

Հավասար են, նախ՝ որ տարրական են։

Երկրորդ՝ որ ապականացու են։

Եվ տարբերվում են, նախ՝ որ բուսականը միայն կրակի ջերմությունից է։

Իսկ զգայականը՝ ջերմությունից և օդի շնչից։

Երկրորդ՝ որ բուսականն ունի սնվելը, աճելը և ծնվելը։

Իսկ զգայականը, սրանք ունենալով, ավելի ունի զգալը և շարժվելը։

Եվ սրանց մյուս տարբերությունը կատարելապես սովորենք հաջորդներում։

(Պրակ ԺԴ) Աստծու տեսության մասին։

Հարց։

Ինչպե՞ս է Աստված անցյալը և ապագան համանգամայն ներկայաբար տեսնում, իսկ մենք՝ ոչ։

Պատասխան։

Մեր միտքը երկու պակասություն ունի, այսինքն՝ մոռացումը և տգիտությունը։

Քանի որ անցյալը մոռանում է, իսկ ապագան չի գիտի։

Իսկ այս պակասությունները Աստծու մեջ չեն։

Դարձյալ՝ մեր միտքը այժմ ժամանակի ներքո է, և ժամանակի երկու մասը չկա, այսինքն անցյալը կորած է, իսկ ապագան դեռ չկա։

Դրա համար այսպիսի մասերի կորստի հետ կորչում է նաև մեր մտքի գիտությունը։

Իսկ Աստծու միտքը ժամանակից վեր է։

Դրա համար ներկայաբար տեսնում է անցյալը և գալիքը։

Հարց։

Ինչո՞ւ է Աստված տեսնում չգործվածները և չեղածը, իսկ մենք՝ եղածը և գործվածը։

Պատասխան։

Աստծու իմաստությունը անեղ է. դրա համար չափում է անեղներին, որ չեն եղել։

Իսկ մերը եղական է. դրա համար չափում է եղածներին։

Քանի որ ուր բնությունը չի հասնում, այնտեղ մեր միտքն էլ չի կարող հասնել։

Իսկ անեղը երկու դեմքով է որոշվում. ինչպես անեղ Էն Աստվածը, և անեղ՝ որ դեռևս չի եղել և չի գոյացել։

Ապա երկու անեղությունները միայն Աստծու համար են գիտելի։

Քանի որ ինքը միայն գիտի իրեն։

Եվ ինքը միայն գիտի չեղածին։

Իսկ մենք երկուսին էլ անգետ ենք։

Հարց։

Ինչպե՞ս է Աստված տեսնում էակներին, քանի որ զգայարան չունի. ինչպես մենք ներքին զգայությամբ իմանալիներին, իսկ արտաքին զգայությամբ երևելիներին ենք տեսնում։

Պատասխան։

Աստծու համար ասվող անմիտն ու անզգայը պետք է դրվի ոչ ըստ պակասության, այլ ըստ գերազանցության։

Ինչպես երբ ասում ենք անբան և հիմարություն՝ նշանակում է մերից գերագույն բան և իմաստություն ունենալ։

Եվ երբ ասում ենք ունայնանալ, առավել զորությունն է նշանակում։

Եվ խաչի վրա տկարանալը՝ նրա առավել զորությունը. և այլն՝ ամենը։

Նույնպես և անմիտ ու անզգա ասելը՝ գերազանցն է նշանակում։

Եվ որ միտք և հանճար ունի՝ ասում է Սողոմոնը. «Աստված իմաստությամբ հիմքեր դրեց երկրի, և իր հանճարով»։

Եվ գերագույն զգայության մասին պատմում է Դավիթը. «Ով աչք է ստեղծում, ինքը չի՞ տեսնում, և չի՞ լսում», «Եվ նրա ձեռքում են երկրի բոլոր ծայրերը»։

Արդ՝ աստվածային միտքը տեսնվում է չորս հատկությամբ այսպես. համանգամայն, ներկայապես, կատարյալ և անփոփոխ։

Համանգամայն՝ այսինքն անցյալը և գալիքը իբրև ներկա է տեսնում՝ ներկայապես. քանի որ իր մեջ է տեսնում ամենը, և ինքը ներկա է իրեն։

Կատարյալ՝ քանի որ առանց ավելցուկի և պակասության։

Եվ անփոփոխ՝ քանի որ Աստծու տեսությունը նույնն է։

Եվ այս ամենը մեր տեսության դեմ է. քանի որ մենք մասամբ ենք տեսնում, և մեկը մյուսի հետևից, և ավելի ու պակաս գիտությամբ, և ըստ իրի փոփոխության։

Դարձյալ կա հատկություն, որ նախ Աստծու տեսությունն է, և ապա ամեն իրի էությունը՝ նրա տեսության հետևանքն է։

Իսկ մեր տեսությունը էության հետևանքն է. քանի որ նախ իրը լինում է, և ապա՝ մենք տեսնում ենք։

Քանի որ Աստված գործից առաջ, կամենալուց առաջ և էանալուց առաջ է տեսնում, ըստ այն խոսքի. «Իմ չգործվածները տեսան քո աչքերը»։

Իսկ մենք՝ գործից, կամելուց և էությունից հետո, ինչպես ասացինք։

Դարձյալ՝ Աստված տեսնում է ըստ պատճառի, քանի որ ամենքի պատճառն է։

Եվ ըստ պարունակության, որ ամենը իր մոտ ունի։

Եվ ըստ կատարման, որ ամենքի վախճանն ու կատարումն է։

Դարձյալ՝ նյութեղեններին աննյութապես է տեսնում, և բաղադրյալներին՝ պարզ, և ժամանակավորներին՝ հավիտենական, և շատերին ու բաժանվածներին՝ միեղեն և անբաժան։

Իսկ մենք սրանց ամենի հակառակն ենք տեսնում. և սա է պատճառը։

Քանի որ Աստված իրենից դուրս չունի տեսությունը, այլ միայն ներսում. քանի որ իրեն իր մեջ է տեսնում, և ուրիշներին՝ իր մեջ։

Ապա եղածներին՝ յարացույցի մեջ, որ Աստծու տեսությունն է, ինչպես ասացինք։

Հարց։

Ի՞նչ է այն, որ Աստված ամենահայաց է ասվում։

Պատասխան։

Ամենահայացը ամբողջ տեսությունն է ասում, որ մեր մասնավոր տեսության չորս բանով հակառակ է։

Նախ՝ քանի որ Աստծու մոտ ամբողջն է տեսություն, և լսողություն, և այլն։

Իսկ մերը՝ մասնավոր։

Երկրորդ՝ քանի որ ամենին է տեսնում՝ այսինքն արդարներին և մեղավորներին։

Իսկ մենք՝ մեկին։

Երրորդ՝ քանի որ բոլոր գործերը տեսնում է ներսից և դրսից. մտքերը, խոսքերը և այլն։

Իսկ մենք՝ մեկին։

Չորրորդ՝ քանի որ տեսնում է անցյալը, ներկան և գալիքը։

Իսկ մենք՝ միայն ներկան։

Հարց։

Մենք ինչպե՞ս ենք տեսնում Աստծուն՝ իմացմամբ, թե՞ զգայությամբ։

Պատասխան։

Աստվածային էությունը, ըստ որում բնություն է, թե ինչ է կամ ինչպիսին է՝ մեզ համար անգիտելի է այս աշխարհում և գալիքում։

Սակայն քանի որ թե է Աստված՝ երկու կերպով է տեսնվում. այսինքն գիտությամբ և անգիտությամբ, հաստատելով և վերացնելով, այսպես։

Նախ՝ նայելով կերպարանքներին և նմանություններին, որ արարածների կարգավորությունն է, և սրանցով դեպի նրանց յարացույցը բարձրանալ, և նրանից դարձյալ դեպի յարացույցի նախատիպը բարձրանալ։

Եվ այդպես տեսնել, որ Աստված ամենայնի պատճառն է։

Դարձյալ՝ և այսպես է տեսնվում Աստված. երբ միտքը բոլոր եղածներից որոշվի, նաև իրենից, քանի որ եղական է, թողնելով իրեն միանա Աստվածային ճառագայթին, որ անքննելի լույսն է և իմաստությունը։

Առաջին տեսությունը հասարակներինն է։

Իսկ երկրորդը՝ կատարյալներինը, ինչպես մարգարեների և առաքյալների։

Առաջին տեսությունը բնական է։

Իսկ երկրորդը՝ հավատի պայծառ և լուսավոր տեսությունն է։

Հարց։

Հրեշտակները ինչպե՞ս ունեն տեսություն։

Պատասխան։

Նրանց տեսությունը աստվածատեսակ է՝ այսինքն պարզ է, միեղեն և գերամբարձ։

Պարզ և միեղեն, քանի որ նյութավորներին և բաժանվածներին մեկով և պարզ են տեսնում։

Եվ գերամբարձ, քանի որ դեպի բարձր են նայում և բարձրանում, և ոչ դեպի ցածր։

Սա է՝ քանի որ Բանի՝ Աստծու մեջ տեսնում են Աստծուն իր մեջ, և եղածներին՝ իր մեջ։

Դրա համար միեղեն և պարզ են տեսնում, ինչպես լույսի ծագումը՝ առանց ճանապարհորդության լուսավորված, և միշտ բարձրացող տեսությամբ։

Եվ սա է նրանց առավոտյան և երեկոյան ճանաչումը. քանի որ Աստծուն տեսնելով՝ նրանց համար նոր է լինում ճանաչումը միշտ, որ առավոտյանն է։

Եվ եղածներին Աստծու մեջ տեսնելով՝ նոր է լինում արարածների գիտությունը, որ երեկոյանն է։

(Պրակ ԺԵ)

Ինչո՞վ է տարբերվում և ինչո՞վ հավասար Աստծու և հրեշտակների տեսությունը։

Պատասխան։

Սրանով հավասար է, որ պարզ է, միեղեն և բարձրագույն տեսություն է՝ ինչպես ասացինք։

Քանի որ մեկ և նույն Բանի մեջ են տեսնում Աստծուն։

Եվ տեսնում են եղածներին իրենց յարացույցի մեջ։

Բայց սրանով են տարբերվում, որ Աստված ինքն իմաստ ունի տեսությունը՝ այսինքն իրենից է՝ անսկիզբ և անվախճան։

Իսկ հրեշտակները ոչ իրենցից, այլ Աստծուց սկսված և անվախճան. քանի որ առանց մոռացության ունեն։

Դարձյալ՝ հրեշտակները միշտ առաջ են գնում իրենց տեսություններում։

Մարդու տեսության մասին։

Հարց։

Ինչպիսի՞ն է մարդու տեսությունը։

Պատասխան։

Երկակի է մարդու տեսությունը.

Նախ՝ բնական։

Երկրորդ՝ շնորհական։

Արդ՝ բնականն ունի երեք հատկություն։

Նախ՝ որ իմացումը խոնարհվում է իմացվածի առաջ, որ իր առաջ է։

Երկրորդ՝ խառնվում է նրանց հետ։

Երրորդ՝ բաժանվում և տարբերվում է շատերի մեջ, և այդպես շրջագայությամբ գտնում է ճշմարիտը։

Եվ այսպես է փիլիսոփաների բնական քննությունը։

Իսկ շնորհականը սրանց դեմ է։

Քանի որ պարզ և միեղեն իմացմամբ բարձրանում է դեպի աստվածային գիտությունը։

Եվ այդպես զարմացման մեջ է լինում նրա տեսությամբ։

Եվ այսպես է մարգարեների, առաքյալների և հավատի տեսությունը։

(Պրակ ԺԶ)

Ինչո՞վ է տարբերվում և ինչո՞վ հավասար հրեշտակների և մարդկանց տեսությունը։

Պատասխան։

Շնորհական տեսությամբ հավասար է, բայց բնությամբ տարբերվում է։

Նախ՝ հրեշտակների տեսությունը իմանալի և միահավաք է։

Իսկ մարդկանցը՝ բանական և մաս-մաս հավաքելով։

Երկրորդ՝ հրեշտակները բարձրանում են դեպի Աստծու տեսությունը, իսկ մարդիկ խոնարհվում և շեղվում են դեպի իմացվածը։

Երրորդ՝ նրանց տեսությունը պարզ է, իսկ մերը՝ բաղադրյալ և նյութական։

Չորրորդ՝ նրանց տեսությունը միեղեն է և մեկից, իսկ մերը՝ շատ և շատերից. քանի որ բաժանված զգայարաններով բաժանված իրերն ենք տեսնում։

Հինգերորդ՝ նրանց տեսությունը անմոռանալի է։

Իսկ մերը՝ մոռացմամբ հանդերձ. որքան զգայությամբ է տեսնում միտքը։

Եվ սա երեք պատճառով։

Նախ՝ քանի որ սահում է մեր միտքը և մոռանում է խոսքը. քանի որ հով և գեջ է գլխի պարուտակը և ուղեղը։ *

Երկրորդ՝ քանի որ մարմնի ախտերից հարստահարված՝ մոռանում է խոսքը։

Երրորդ՝ թշնամու պատրանքներից մոռանում է բարի խոսքերը։

Եվ քանի որ մահից և հարությունից հետո այս պատճառները չկան՝ իմացումը անմոռանալի է մնում։

Հարց։

Ինչո՞վ է տարբերվում մտքի տեսությունը զգայությունների տեսությունից։

Պատասխան։

Նախ՝ քանի որ միտքը անմարմինը տեսնում է, իսկ զգայությունը՝ մարմինը։

Երկրորդ՝ միտքը տեսնում է իրի գոյությունը, որ դրված է ներքևում, իսկ զգայությունը՝ վրա եկած պատահականները, ինչպես որակ, քանակ և այլն։

Երրորդ՝ զգայությունը տեսնում է մասնավորը, ինչպես այս մարդը, որ անհատ է։

Եվ միտքը ընդհանուրն է իմանում, որ բնություն է, ինչպես մարդկությունը։

Չորրորդ՝ զգայությունը տեսնում է մոտիկը՝ ինչպես այստեղ և այժմ, իսկ միտքը՝ հեռավորը, անցյալը և գալիքը։

Հինգերորդ՝ միտքը տեսնում է որպես ներգործական պատճառ և արհեստավոր։

Իսկ զգայությունը՝ որպես գործնական պատճառ և միջնորդ։

Հարց։

Ի՞նչ է բանականության սկիզբն ու կատարումը։

Պատասխան։

Ինչպես գործականը, որ բարոյականն է, սկսվում է Աստծու բարուց, և կատարվում դեպի բարին։

Այսպես և տեսականը, որ բանականն է, սկսվում է ճշմարտությունից, որ Աստծու Բանն է, և կատարվում դեպի նույն ճշմարտությունը։

Դարձյալ՝ գործնականի սկիզբը կամքն է, իսկ տեսականի՝ մտքի իմացական զորությունը։

(Պրակ ԺԷ)

Ինչո՞ւ ենք ասում, որ Աստված խոսք ունի, ըստ այն խոսքի. «Տիրոջ խոսքով երկինքները հաստատվեցին»։

Պատասխան։

Շատ պատճառով։

Նախ՝ քանի որ ամեն խոսքի և իմաստության բաշխողն է։

Երկրորդ՝ քանի որ ամեն էակներ իր նախագաղափար Խոսքի մեջ հավաքած ունի։

Ըստ որի. «Եվ կրում է ամեն ինչ իր զորության խոսքով»։

Երրորդ՝ քանի որ մեր խոսքը ձայնով անցնում է ամեն լսողության մեջ և թղթով ընթանում է ամեն տեղ։

Իսկ Աստծու խոսքը սուր է և կտրող, և ամեն էակների միջով անցնում է թափանցաբար։

Չորրորդ՝ քանի որ մեր խոսքը պարզվում է կոկորդի շարժումով, և. «Տիրոջ խոսքերը պարզված են, ասում է, յոթնապատիկ, ինչպես արծաթը հողից»։ *

Հինգերորդ՝ քանի որ մեր խոսքը ընդարձակվում է ամեն ինչից, և Աստծու խոսքը ընդարձակված է ամեն ինչի հանդեպ՝ գոյացությամբ և արարչությամբ։

Ճշմարտության և հավատի մասին։

Հարց։

Ի՞նչ է ճշմարտությունը։

Պատասխան։

Նույն պարզ և աստվածային խոսքն է ճշմարտությունը, որ ո՛չ ստություն ունի, ո՛չ իրեն հակառակ։

Եվ սրանով են տարբերվում ճշմարիտն ու ճշմարտությունը՝ այսինքն մասամբ և ամբողջությամբ. ինչպես մարդ և մարդկություն։

Դարձյալ՝ ճշմարիտ է մարդու խոսքը, և ճշմարտություն է աստվածային խոսքը։

Դարձյալ՝ ճշմարիտը երբեմն սուտի է փոխվում, ինչպես փիլիսոփաների խոսքերը։

Իսկ ճշմարտությունը չի փոփոխվում, ինչպես հավատի լույսը։

Քանի որ այս ճշմարտությունից հավատի լույսը, ծագելով հավատացյալների մտքերում, անփոփոխ ամրությամբ հաստատում է հավատացյալներին ճշմարտության մեջ, և ճշմարտությունը՝ նրանց մեջ։

Ինչպես գիտությունը միավորում է գիտողին և գիտելին։

Նույնպես՝ հավատը միավորում է ճշմարտությունը հավատացյալի հետ։

Հարց։

Ինչո՞վ են հավասար և տարբերվում բանական քննությունը և հավատի տեսությունը։

Պատասխան։

Սրանով են հավասար, որ երկուսն էլ ճշմարտության նկատմամբ ունեն դիտումը։

Բայց տարբերվում են։

Նախ՝ բանականը երկրայինների և շատ ճշմարտությունների մեջ է կատարվում։

Իսկ հավատը՝ մեկ և աստվածային ճշմարտության մեջ։

Երկրորդ՝ բանականը երբեմն մոլորվում է ճշմարտությունից և կասկածում է։

Իսկ հավատը անմոլար և անկասկած է ճշմարտության մեջ։

Երրորդ՝ բանական քննությանը հետևում է հերձված, իսկ հավատին՝ ուղղափառություն։

Չորրորդ՝ բանական քննությունը ճշմարիտը քաշում է դեպի իր մտքերը։

Իսկ հավատի մեջ՝ միտքը հետևում է ճշմարտությանը։

Հինգերորդ՝ բանական քննությունը անվարձատրելի է։

Իսկ հավատը վարձ և փառք է ստանում։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԺԸ) Աստվածաբանական եղանակների մասին։

Հարց։

Քանի՞ եղանակ ունի աստվածաբանությունը։

Պատասխան։

Չորս, այսինքն՝

Նախ՝ տպավորական։

Երկրորդ՝ պատճառաբանական։

Երրորդ՝ նշանական։

Չորրորդ՝ խորհրդական աստվածաբանություն։

Առաջինը, որ տպավորական աստվածաբանությունն է, վերաբերում է Սուրբ Երրորդությանը և մեկ աստվածությանը՝ թե ինչպես է մեկ, ինչպես՝ երեքյակ, և ծնող, և ծնունդ, և բխում։

Եվ Քրիստոսի մարդեղության մասին։

Եվ սա առաջինն է, քանի որ աստվածաբանում և քննում է այն, ինչ հավիտյաններից և ժամանակներից առաջ է։

Երկրորդը պատճառաբանականն է, որ պատճառվածներից՝ այսինքն արարածներից, գեղեցիկը տեսնելով, պատճառին և արարչին վերանվանում և անվանում ենք։

Ինչպես բարի, գեղեցիկ, լույս, կյանք, իմաստություն, և այլն։

Եվ սա երկրորդն է, քանի որ էակների ստեղծման պատճառից է առաջ գնում այս աստվածաբանությունը։

Երրորդը նշանական աստվածաբանությունն է, որ զգալի կերպարանքներից փոխանցվում ենք դեպի իմանալի տեսությունը՝ թե ինչ է նշանակում երևելի մարդը, կամ առյուծը, գառը, կրակը, լույսը, և այլն։

Եվ թե ինչպե՞ս ենք ասում Աստծու ննջելը, արթնանալը, սրտմտելը կամ տրտմելը։

Եվ սա երրորդն է ըստ կարգի, քանի որ երևելիներից և մարմնականներից է առաջ գնում այս աստվածաբանությունը։

Իսկ չորրորդը խորհրդական աստվածաբանությունն է, երբ ամեն զգալի և իմանալի էություն դուրս թողնելով, խորքը ենք ընթանում մտքով և մտնում ենք ամպի և մշուշի մեջ՝ ըստ Մովսեսի, և ապա տեսնում ենք նրան՝ դուրս որոշված ամեն էակներից։

Քանի որ նա ո՛չ մարմին է, ո՛չ հոգի, ո՛չ միտք, ո՛չ այլ որևէ բան, որ մենք գիտենք կամ հասկանում ենք։

Եվ ապա ասում ենք անհասանելի, անքննելի, անճառելի. ո՛չ միայն մեզ համար, այլ և ամեն եղական իմացման համար անիմանալի է և անհայտ։

Ինչպես ասում է մարգարեն. «Խավար դրեց իր ծածկոցը»։

Եվ առաքյալն ասում է. «Անմատչելի լույսի մեջ է բնակվում»։

Քանի որ ինչպես խավարն է անհայտ, նույնպես և առավել լույսն է անտեսելի դարձնում։

Եվ նա անտեսանելի է հրեշտակներից, և անհայտ մարդկային մտքին՝ թե ինչպես կամ ինչ է աստվածության էությունը և բնությունը։

Սա է աստվածաբանության ծայրագույն գագաթը։

Սա է իմանալիների երանությունը։

Եվ սա է բոլոր ընտրյալների կարոտը՝ այսինքն անհասին անհասապես հասնել, և անտեսին անտեսությամբ տեսնել։

Սա կոչվում է խորհրդական աստվածաբանություն։

Նախ՝ քանի որ խորհրդով և հավատով է տեսնվում, և ոչ մտքի քննությամբ։

Երկրորդ՝ քանի որ խորհրդավոր և ծածուկ է, և ոչ առակով և նշանով, ինչպես մյուս աստվածաբանությունները՝ ինչպես վերևում ասվեց։

Երրորդ՝ քանի որ խորհրդավոր և ծածուկ է պահելի հերձվածողներից, հեթանոսներից և անվարժ մտքերի անմիտներից։

«Եվ սրբությունը շներին մի տվեք, և մարգարիտները՝ խոզերին»։

Իմացի՛ր նաև սա խելացի մտքով, որ ամեն աստվածաբանություն նախ երկուսի է բաժանվում՝ այսինքն դրությամբ և բացարձակմամբ։

Եվ դրանցից յուրաքանչյուրը երկատվում է, որ լինում են չորս՝ ըստ Աստվածաբան Գրիգորի այսպես։

Է և ասվում է։

Չէ և ասվում է։

Է և չի ասվում։

Չէ և չի ասվում։

Նախադրությամբ՝ որ է և ասվում է, ինչպես Հայր, Որդի, Հոգի, լույս, կյանք, և այլն։

Սա այն է, ինչ Աստծու մեջ է՝ դնելով նրան կոչում ենք։

Եվ այսպես է տպավորականը և պատճառաբանականը։

Երկրորդը՝ չէ և ասվում է, ինչպես մարմին, ձեռք և ոտք։

Կամ ննջել և արթնանալ, որ Աստծու մեջ չէ, այլ ըստ ներգործության՝ յարացույցի վրա դնելով։ *

Եվ սա նշանակավոր աստվածաբանությունն է։

Իսկ բացարձակները խորհրդական աստվածաբանության մեջ են։

Նախ՝ որ է և չի ասվում, ինչպես անսկիզբ և անվախճան. ո՛չ խոսք, ո՛չ միտք, չէ, և այլն։

Եվ սա ոչ ըստ պակասության, այլ ըստ գերազանցության։

Երկրորդը՝ չէ և չի ասվում, ինչպես այլայլություն, և ապականություն, չար. չէ և չի ասվում։

Սա է աստվածաբանությունը դրությամբ և բացարձակմամբ, որ է հաստատությամբ և բացասությամբ, և ճառելի ու անճառելի։

Պետք է իմանալ, որ առաջին աստվածաբանությունը՝ տպավորականը, ավելի նեղ է և սակավաբան։

Եվ երկրորդը՝ պատճառաբանականը, առավել է առաջինից, քանի որ աստվածային անունների մասին է քննությունը։

Իսկ երրորդը՝ նշանականը, դեռ ավելի ընդարձակ և բազմաբան է, քանի որ խառնվում է զգալիների հետ, որոնք շատ են և բաժանված։

Քանի որ որքան վերևից ներքև է իջնում՝ շատերի է բաժանվում. ինչպես սեռից տեսակների և անհատների իջնելով բազմանում է։

Կամ ինչպես ծառի բունը մեկ է, իսկ ճյուղերն ու տերևները՝ շատ. նմանապես և աստվածաբանությունը։

Իսկ ներքևից վեր՝ բազմությունից դեպի մեկն է ընթանում. ինչպես խորհրդական աստվածաբանությունը՝ էակների բազմությունը դուրս թողնելով և դեպի մեկն ընթանալով, որ ամենևին անբանություն է և անիմացություն, անճառելի, անիմանալի, և լռությամբ է պատվում ամեն արարածից։

(Պրակ ԺԹ) Հարց։

Ինչո՞վ են տարբերվում և հավասար բացարձակները և ուրացականները. քանի որ մեկ և նույնն են երևում։

Ինչպես երբ ասում ենք վերացնելով՝ չէ, ո՛չ խոսք, ո՛չ միտք, ո՛չ որդիություն, ո՛չ հայրություն. և այլն։

Նույնպես նրանք, որ ուրանում են և ասում են՝ չէ Աստված Քրիստոսը, չէ Հայր, չէ Որդի։

Ապա ուրեմն մեկ և նույնն է երկու պատճառով։

Նախ՝ քանի որ նույն ուրացական մասնիկը՝ այսինքն ոչը՝ ուրացումն ու վերացումն է գործում։

Երկրորդ՝ քանի որ վերացնելու հակառակը դրությունն է, և ուրացման հակառակը՝ խոստովանությունը։

Արդ՝ մեկ և նույն է դրությունը և խոստովանությունը, ապա մեկ և նույն է վերացնելը և ուրանալը։

Պատասխան։

Մեկ չեն բացարձակները և ուրացականները։

Նախ՝ քանի որ ուրացականը ըստ պակասության է, որ ասում է չէ Աստված Քրիստոսը, այսինքն՝ պակաս է և չէ Աստված, և չէ Հայր, և ոչ Որդի։

Իսկ բացարձակը ըստ գերազանցության է, քանի որ գերազանց խոսք է և գերագունակ միտք, և գերագույն և առավել Հայր և Որդի, և ոչ ըստ մեր կարգի, ինչպես մեր խոսքն ու միտքն է։

Երկրորդ՝ ուրացականը Աստծու էության և փառքի դեմ է, քանի որ Աստծու էությունը և փառքը ուրացնել է տալիս։

Իսկ բացարձակները ո՛չ Աստծու էությունն ու փառքն են վերացնում, այլ այն, ինչ Աստծու էությունից հետո է և նրանից ստեղծված, և խոնարհությունները վերացնում են։

Պատասխանում եմ առաջինին՝ թեև մեկ և նույն ուրացական մասնիկը՝ ոչը, ուրացումն ու վերացումն է գործում, բայց ուրացումն ու վերացումը նույնը չեն։

Քանի որ շատ դեպքում պատահում է, որ գործիքը նույնն է, ինչպես ձեռքը, բայց գործելը նույնը չէ՝ ինչպես կտրելն ու կարելը։

Այսպես և ոչը. ինչպես այնտեղ, ուր Արիստոտելն ասում է. «Ոչ մարդ», որ անորոշելի անուն է, և «Ոչ նստում է», որ բացասություն է. և այլ է անորոշ անունը, և այլ՝ ստորասության բացասությունը։

Երկրորդին պատասխանում ենք, որ նույնը չէ դրությունը և խոստովանությունը։

Ինչպես երբ դնելով ասում ենք՝ չար է, խավար է, մեղք է. ահա սա ուրացություն է և պակասություն։

Եվ երբ ասում ենք՝ չէ չար, չէ խավար, չէ մեղք, ահա սա խոստովանություն է և ոչ դրություն։

Ապա ուրեմն այլ է բացարձակը, և այլ՝ ուրացականը։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ Ի) Թե ինչպե՞ս է արեգակը կոչվում Աստված։

Արեգակի հատկությունը ասվել է հաջորդներում՝ ԺԲ գլխի ԻԱ համարում։ *

Տե՛ս և համեմատի՛ր Աստծու հետ՝ թե պետք է։

Իսկ այս այլ կերպ է բաղդատվում սուրբ Երրորդության արեգակը՝ ըստ այս օրինակի։

Քանի որ մեկ արեգակը սկիզբն է երկու լույսի՝ այսինքն դեղինի և սպիտակի։

Եվ ամբողջ արեգակը Հոր պատկերն է։

Եվ դեղին լույսը՝ Որդու պատկերը։

Եվ սպիտակ լույսը՝ Հոգու պատկերը։

Եվ արեգակի հատկությունը պարզ է, որ սկիզբն է երկու լույսի։

Նույնպես Հայրը սկիզբն է Որդու ծննդյան և Հոգու բխման։

Իսկ երկու լույսի հասարակությունը։

Նախ՝ քանի որ մեկ սկզբից են։

Եվ Որդին ու Հոգին՝ Հորից։

Երկրորդ դարձյալ՝ երկու լույսերը ցրվող և տարածվող են։

Քանի որ անմարմին են ծնունդը և բխումը։

Երրորդ՝ և քանի որ նույն են բնությամբ։

Չորրորդ՝ և քանի որ ամեն տեղ են։

Հինգերորդ՝ և քանի որ համանգամայն են։

Վեցերորդ՝ քանի որ լուսավորողներ են։

Յոթերորդ՝ քանի որ և խավարը վանողներ են։

Ութերորդ՝ և քանի որ օրը կատարում են։

Իններորդ՝ և աստղերին ծածկում են։

Տասներորդ՝ և քանի որ ուրախարարներ են։

Այսպես և այլ շատ հավասարություններ կան։

Եվ արդ՝ քանի որ հասարակ են էությամբ և հատուկ՝ առանձնավորությամբ, դրա համար երկու լույսի հատկությունները պետք է տարբերել։

Նախ՝ դեղին լույսը ձևավորվում է՝ ճանապարհների կամ լուսանցքների միջով մտնելով։

Իսկ սպիտակը՝ ոչ։

Նույնպես և Բանը մարմին եղավ, իսկ Հոգին՝ ոչ։

Երկրորդ՝ ըստ մտքերի չափի՝ մեծ կամ փոքր է քանակավորվում։

Եվ ըստ ընդունողների չափի Քրիստոսը ծնվում է մեր սրտերում։

Երրորդ՝ դեղին լույսը ստվեր ունի, իսկ սպիտակը՝ ոչ։

Քանի որ ժամանակի տակ մտավ և օրենքների ստվերը կատարեց։

Չորրորդ՝ մանր փոշին ճառագայթի մեջ է երևում։

Եվ Բանը մասնավոր խորհուրդները հայտնեց։

Հինգերորդ՝ արեգակին արևն է ցույց տալիս։

Եվ Հորը Որդին է հայտնում։

Վեցերորդ՝ դեղինը՝ մարմնի առաքինությունը, և սպիտակը՝ հոգու անմեղությունը։

Յոթերորդ՝ ջերմությունը դեղին լույսի հետ է։

Եվ սերը Աստծու հանդեպ բորբոքվեց Բանով, ըստ որի. «Կրակ եկա երկրի վրա գցելու»։

Ութերորդ՝ սպիտակ լույսն առավել թափանցիկ է, ինչպես ամպերի և այլ նյութերի միջով։

Եվ Հոգու շնորհը իջնում է մեղավորների վրա և լուսավորում։

Իններորդ՝ դեղին լույսից տեսնում ենք սպիտակ լույսը։

Այսպես և մարգարեն ասում է. «Քո լույսով տեսնում ենք լույսը»։

Սա այն է, որ Սուրբ Հոգին Որդու միջոցով պարգևվում է երկնքի և երկրի ամեն արարածին։

Տասներորդ՝ սպիտակ լույսը նախընթաց և հետամնաց է, ինչպես առավոտյան և երեկոյան է երևում։

Եվ նախ գալիս է Հոգին ամեն տեղ, ինչպես մարգարեների և Սուրբ Կույսի մեջ, և ապա Բանը մարմնացավ։

Եվ հետո Սուրբ Հոգին իջավ առաքյալների վրա և եկեղեցու մեջ մնաց։

Այսքանը՝ երեք անձերի մասին։

Իսկ արեգակը միայն մարմնացած Բանի հետ է բաղդատվում, ըստ Մաղաքիայի. «Իմ երկյուղածների համար կծագի արդարության արեգակը»։

Եվ սա շատ հատկության պատճառով։

Նախ՝ ինչպես արեգակն ունի մշտնջենավոր լույսը և երկրի վրա ցերեկ և գիշեր է կատարում։

Այսպես Բանը՝ Աստված, վերին աշխարհը մշտնջենավոր է պահում, իսկ ներքինը՝ ժամանակով չափելով, պահում և խնամում է։

Երկրորդ՝ ինչպես մեկ արեգակ է կոչվում տարրեղեն անոթը՝ լույսով և կրակով։

Նույնպես Բանը՝ Աստված, մեկ Քրիստոս է՝ մարմնով ամբողջացած, անբաժանելի։

Երկրորդ՝ արեգակը արևելքից մեզ մոտ ծագելով լուսավորում է։

Եվ մեր Տերը արևելքից՝ Հորից, և մեզ մոտ երևացած՝ մորից, լուսավորեց մեզ։

Ըստ այն խոսքի. «Ես լույս եմ եկել աշխարհ»։

Չորրորդ՝ արեգակը չորս եղանակով կատարում է տարին։

Եվ մեր Տերը չորսով կատարեց իր տնօրինության տարին։

Սա է՝ յղացմամբ արգանդում և ծննդով, և քարոզությամբ, և մահով, և հարությամբ ու համբարձմամբ դեպի Հայրը՝ ինչպես տարվա պսակ՝ կատարյալ մեր բնությամբ՝ վարագույրի ներքին կողմը մտած։

Հինգերորդ՝ քանի որ արևելքից հարավով խոնարհվում է արևմուտք, պատում է հյուսիսը, և դարձյալ բարձրանում է արևելք։

Նույնպես իմանալի արեգակը՝ Քրիստոսը, Հոր ծոցից անհաս է բնությամբ, և սուրբ կույսից, ինչպես արևելքից ծագած, և ջերմ սիրով մարդկային ցեղի մեջ ինչպես արևմուտքում խոնարհված, և սառած բնությունները պատած։

Եվ գերեզմանից դարձյալ բարձունքներում դեպի արևելք՝ Հոր մոտ բարձրացած։

Վեցերորդ՝ լուսավորում է աչքերը՝ գույները որոշելու համար։

Եվ Քրիստոսով լուսավորվածներս որոշեցինք բարին և չարը։

Յոթերորդ՝ յուրաքանչյուրը շարժվում է գործերի։

Եվ աստվածային սիրո կողմից շարժվածները՝ ոմանք փիլիսոփայության, ուրիշները՝ ճգնության, կուսության և տարբեր առաքինությունների։

Ութերորդ՝ սիրելիների և ատելիների ընտրություն է շնորհում։

Նույնպես հրեշտակների և դևերի՝ չարերի՝ մարդկանցից և բարիների ընտրության հոգի ընդունեցինք։ *

Իններորդ՝ վնասակարներին հալածում է։

Եվ այս վատերի հերքողները եղանք։

Տասներորդ՝ բույսերի և տնկիների աճ է շնորհում։

Եվ տարբեր առաքինությունների բույսերը ընձյուղված երևան են բերում։

Տասնմեկերորդ՝ տարին չորս եղանակով է զարդարում։

Նույնպես չորս առաքինությամբ զարդարեցին։

Տասներկուերորդ՝ ժամերի և ժամանակների արարողն է։

Նույնպես կարգ և ընդհանուր սահման դնելով՝ լուսավորեցին բոլորին։

Տասներեքերորդ՝ ծննդի և կյանքի է շարժում տարրերը։

Եվ Տերը՝ մարդկանց առաքինությունը հոգևորացնելով և պակասը լցնելով։

Տասնչորսերորդ՝ տապի և ցրտի ժամերը բարեխառն է դարձնում։

Եվ Տերը՝ հին կտակարանը, որ խստություն էր և սպանող, նորի հետ խառնելով, որ հոգով է և կենդանացնող։

Տասնհինգերորդ՝ տեսակը նյութից առաջ պետք է դնել անբաժանելիորեն։ *

Եվ նախ է Բանը՝ Աստված, և հետո միացավ մարմնին՝ անբաժանելի. «Հիսուս Քրիստոս երեկ և այսօր նույնն է, և հավիտյան»։

Քանի որ ինչպես չկա նրա աստվածության սկիզբ, այնպես էլ չկա նրա մարդկության վախճան։

Տասնվեցերորդ՝ աստղերի մեջ լինելով՝ լուսավորում է, ինչպես յոթնաջահի լույսի միջին աստղը։ *

Եվ միջնորդ է Քրիստոսը՝ Աստծու և մարդկանց հաշտության։

Նաև՝ հրեշտակների և մարդկանց։

Նաև՝ հրեաների և հեթանոսների։

Ըստ որի. «Երկուսին մեկ արեց»։

Քանի որ առաջինները՝ խորհրդով և օրինակով, իսկ վերջինները՝ իրոք և ճշմարտությամբ լուսավորվեցին նրանից։

Քանի որ այսպես շնորհի ջուրը նրանից բխեց. «Կեսը նրանից հետո, և կեսը՝ առաջ»։

Տասնյոթերորդ՝ հավասար է լույսով և ջերմությամբ. քանի որ ուր լույսը հասնում է, այնտեղ և ջերմությունը։

Եվ մեր Տերը՝ հավասար ողորմությամբ և արդարությամբ. քանի որ ովքեր ողորմությամբ են տեսնում՝ ձգտում են դեպի արդարության շնորհը։ *

Տասնութերորդ՝ բազմապատիկ մեծ է երկրից, և փոքր քանակով է երևում։

Մեծ է մեր Տերը, և մեծ է զորությամբ։

Բայց քանակավորված մարմնով մեր չափերով է երևում։

Այլ և մեծ է հավատացյալների համար, և անհավատներին չափավոր է երևում։

Տասնիններորդ՝ ոմանց ինքն իրենով, և ուրիշներին միջնորդով է լուսավորում։

Սրա նման և մեր Տերը ընտրեց առաքյալներին, և նրանցով կոչեց հավատացյալներին։

Այսպես և մարգարեներով, վարդապետներով, հրաշքներով և տարբեր պատճառներով։

Քսաներորդ՝ արդար է կոչվում, և երկակի է արդարությունը՝ այսինքն կշռապես և արժանապես։

Եվ կշռապեսը լույսի հավասար ծագումը լինի։

Իսկ արժանապեսը՝ որ կարող աչքերը լուսավորվում են, և տկարները խավարում։

Նմանապես և իմանալի արեգակը՝ արդարության Քրիստոսը, ըստ հավասարության բաշխում է մարմնավորներին. ըստ որի. «Արևը ծագեցնում է չարերի և բարիների վրա, և անձրև է բերում արդարների և մեղավորների վրա» կյանքի համար։

Իսկ արժանավորներին՝ հոգևոր շնորհներ և հավատ այստեղ, և գալիքում՝ անվախճան փառք։

Քանի որ ոմանց տրվի և ավելացվի, և ոմանցից վերցվի և պակասեցվի՝ ըստ ընդունողների ունակության չափի։

Այսքանը այս մասին։

Արեգակի հատկությունները, եթե կամենում ես ավելացնել, կցուցվեն հաջորդներում։

Նույնպես լույսի և կրակի հատկությունները բաղդատել հեշտ է իմանալի ճշմարիտ լույսի հետ. ինչպես գրված է գլխում՝ ԼԵ համարում, տե՛ս այնտեղ։

(Պրակ ԻԱ) Աստծու զարմացման և Նախանձի մասին։

Հարց։

Աստծու համար ինչպե՞ս է ասվում զարմանալ։

Պատասխան։

Զարմանալ և հիանալ մեզ համար ասվում է՝ մտքերի թափում և դուրս ելնում։

Եվ սա կամ հիմարանալ և ապշել, կամ դուրս գերազանցվել։

Օրինակ՝ զգայությունների թափումը՝ թմրել կամ ընդարմանալ է ասվում։

Այսպես մտքերի թափումը զարմանալ է ասվում՝ ըստ Պողոսի, որ հափշտակվեց։

Եվ ըստ Դավթի, որ զարմացավ, կամ ըստ Ադամի, որ թմրեց։

Իսկ զարմացումը լինում է սիրուց՝ սիրելիի հանդեպ. քանի որ միտքը, կյանքը և ամեն ինչ թողնում է սիրողը և սիրելուն է համարում։

Ինչպես առաքյալն էլ իր կյանքը Քրիստոսին էր համարում. «Կենդանի եմ, ասում է, ոչ թե ես, այլ կենդանի է իմ մեջ Քրիստոսը»։

Այսպես Աստծու՝ էակների հանդեպ ունեցած գերազանց սիրո պատճառով զարմանալ է ասվում՝ այսինքն դուրս ելնել, թափվել և հեղվել էակների մեջ, և միավորվել՝ անփոփոխ բնությամբ։

Դրա համար հիացական է կոչվում Աստծու անունը. «Ո՜վ խորություն մեծության»։

«Ո՜վ դու, որ ջրի արարիչն ես» և այլն։

Հարց։

Նախանձը Աստծու մեջ ինչպե՞ս է. ըստ այն խոսքի. «Ես նախանձոտ Աստված եմ», քանի որ նախանձը մեզ մոտ ախտ է։

Պատասխան։

Ինչպես Աստծու համար ասվում է արթնանալ, բարկանալ, զարմանալ։

Նույնպես նախանձելը. քանի որ չէ և ասվում է։

Դարձյալ՝ նախանձը համանուն է. քանի որ նախանձը և աղաչելն ու ատելն է. ըստ այն խոսքի. «Բանսարկուի նախանձից մահը աշխարհ մտավ»։ *

Եվ նախանձ է սիրելն ու փափագելը. ըստ այն խոսքի. «Նախանձախնդիր եղեք շնորհներին, որ լավերն են»։

Բայց սերը և փափագը ասվում է Աստծու նախանձ։

Դարձյալ՝ բնականապես ամեն նախանձ ունի իրեն սիրել և ուրիշներին ատել։

Իսկ Աստծու նախանձը պարզապես միայն ունի ուրիշներին սիրել և ոչ ատել. քանի որ Աստծու նախանձը սիրո առավելությունն է, ինչպես կրակի բոցը։

Եվ ինչպես զարմացումը իմացման առավելություն է, նույնպես և նախանձը կամքի առավելություն է։

Դարձյալ՝ նախանձոտ է և նախանձելի. այսինքն նախանձոտ է՝ ինչպես սիրողը, և նախանձելի՝ ինչպես սիրելին. քանի որ մեզ շարժում է իր սիրո։

Դարձյալ՝ ինքնանախանձ է։

Քանի որ ուրիշից չի շարժվում սիրո՝ ինչպես մենք, այլ իրենից է շարժվում՝ սիրելու և սիրվելու։

Իսկ. «Ես նախանձոտ եմ, իմ փառքը ուրիշին չեմ ուզում», իր փառք է կոչում մարդուն։

Նախ՝ քանի որ նրա պատկերն է, և ապա՝ քանի որ Աստծու փառաբանողն է։

Իսկ ուրիշը՝ սատանան է՝ ապստամբ վիշապը, որ գերեց մարդկանց։

Դրա համար իջավ դժոխք և հոգիներին հանեց գազանի բերանից։

(Պրակ ԻԲ) Սիրո և բարու մասին։

Հարց։

Ինչպե՞ս է կոչվում Աստված սիրող, սեր և սիրելի։

Պատասխան։

Նախ՝ ինչպես պատճառ, առաջածու և ծնող։

Սա ոմանք Սուրբ Երրորդության վրա են մեկնում այսպես։

Սիրող է Հայրը, սիրելի՝ Որդին, և սեր՝ Սուրբ Հոգին։

Երկրորդ՝ քանի որ Աստծու էությունը սեր է, և շարժվում է սիրելու մեզ, և շարժում է մեզ սիրելու իրեն։

Երրորդ՝ քանի որ ինքն իրենով է առաջածու, դրա համար կոչվում է սիրող։

Եվ քանի որ ինքը բարի և գեղեցիկ է, կոչվում է սիրելի։

Եվ կոչվում է սեր, քանի որ շարժում է մեզ, և առաջածու զորություն է, և երևեցնող, և միավորող. քանի որ սրանք սիրո ներգործություններն են. դրա համար կոչվում է սեր։

Չորրորդ՝ սիրող՝ որպես մեր սկիզբ։

Եվ սեր՝ որպես հաստատություն։

Եվ սիրելի՝ որպես կատարում։

Այսպես բարին է մեր սկիզբը, միջինը և վախճանը։

Քանի որ բարուց ենք առաջ եկել, և բարու մեջ հաստատված, և բարու մեջ կատարվում ենք։

Ապա ուրեմն բարին մեր սկիզբն է և վախճանը։

Եվ ինքն անսկիզբ է և անվախճան։

Նույնպես և սերը, և ազնիվը, և իմաստությունը, և այլն։

Հարց։

Աստծու մեջ առաջինը բարի՞ն է, թե՞ սերը։

Պատասխան։

Աստվածության մեջ սրանք առաջին և վերջին չեն ասվում, քանի որ համանգամայն զորություններ են աստվածության մեջ։

Սակայն ըստ մեր իմացման բարին հասարակ է սիրուց, քանի որ ասում ենք՝ սերը բարի է, ազնիվը բարի է, և այլն։

Ինչպես ասում ենք՝ մարդը կենդանի է, ձին կենդանի է, և այլն։ Բայց էակների ստեղծման մեջ սերը առաջին է բարուց. քանի որ սիրուց շարժվեց՝ առաջ բարերարելու և խնամելու։

(Պրակ ԻԳ)

Պողոս առաքյալն ասում է. «Ի՞նչ է լայնությունը, երկայնությունը, խորությունը և բարձրությունը Աստծու»։

Պատասխան։

Լայնություն՝ իմաստությունն է, երկայնություն՝ զորությունը, խորություն՝ անհայտությունը, և բարձրություն՝ անհասությունը։

Սուրբ Դիոնիսիոսն ասում է. «Եռակի է ամեն մարմնի ձևը», այսինքն լայնություն, երկայնություն, խորություն։

Լայնությունը Աստծու ընդարձակ ճանապարհն է, որ է նրա նախախնամությունը ամեն էակների մեջ։

Երկայնությունը՝ որ լայն և ընդարձակ չէ, այլ միայն երկայն. քանի որ զորությամբ երկարում է բոլորի վրա։

Իսկ խորությունը՝ քանի որ բոլոր էակներից անպարունակելի է թաքնությունը և անգիտությունը։

Սա է՝ ըստ խորության՝ թաքուն, և ըստ անգիտության՝ բարձր։

Ուրիշներն ասում են, որ Աստծու մեջ սիրո լայնություն կա, որով մեզ հետ է դարձնում մոլորություններից՝ առավել սիրո պատճառով։

Երկայնությունը համբերությունն է, որով տանում է չարերին, և ապաշխարության համար աչք է փակում մեղքերի վրա։

Բարձրությունը իմաստությունն է, որ գերազանց է ամեն մտքից, և ամեն ինչ մերկ է նրա առաջ։

Իսկ խորությունը արդարությունն է, որով դատապարտում է չարերին. ըստ այն խոսքի. «Գնացե՛ք ինձնից, անիծվածներ, հավիտենական կրակի մեջ»։

Եվ Դավիթն ասում է. «Քո դատաստանները որպես շատ խորքեր»։

Դարձյալ՝ Բանի տնօրինության մեջ էլ երևում են սրանք՝ չորսը։

Այսինքն երկայնությունը՝ սիրո, մինչև անվախճան կատարած։

Եվ լայնությունը՝ մարդկանց բոլոր ազգերի մեջ։

Խորությունը՝ որ մինչև երկիր և դժոխք իջավ։

Եվ բարձրությունը՝ որ երկինք բարձրացավ։

(Պրակ ԻԴ) Ալֆա և Օ։

Հարց։

Ի՞նչ է այն, որ ասում է տեսիլքը. «Ես եմ ալֆա և օ, որ է այբ և քե»։

Պատասխան։

Նախ սա է միտքը՝ որ այբը առաջինն է և քեն՝ վերջինը. այսինքն ես եմ առաջինը՝ աստվածությամբս, և ես եմ վերջինը՝ մարդկությամբս. քանի որ մարդը արարածների վերջինն է։

Երկրորդ՝ ես եմ ամենայնի սկիզբն ու կատարածը. քանի որ Աստծու Բանից եղան բոլորը, և նույն Բանի մեջ են վախճանվում։

Երրորդ՝ ես եմ սկիզբը՝ արարչությամբ, և կատարումը՝ նախախնամությամբ՝ ամեն գոյերի։

Չորրորդ՝ և քանի որ սկիզբը վախճան է, նույնն է անսկիզբը և անվախճանը։ *

Հինգերորդ՝ անսկիզբ աստվածությամբ, և անվախճան մարդկությամբ. քանի որ ինչպես չկա աստվածության սկիզբ, և ոչ մարդկության վախճան։

Վեցերորդ՝ եկեղեցու սկիզբը՝ որպես հիմք, և վախճանը՝ որպես գլուխ և կատարում։

Յոթերորդ՝ սկիզբ և վախճան է ասվում գիտությամբ, քանի որ էակների սկիզբը և կատարածը իր ամենահաս գիտության ներքո ամբողջացրած ունի։

Ութերորդ՝ սկիզբն է խոստումների, և կատարումը՝ արդյունքների։

Իններորդ՝ սկիզբն է շնորհքի՝ ինչպես այժմ, և կատարումն՝ փառքի՝ գալիքում։

Տասներորդ՝ սկիզբն է օրենքների, և կատարումը՝ ճշմարտության՝ ինչպես հինի և նորի։

Այսքանը այս մասին։

(Պրակ ԻԵ)

Ինչո՞ւ է Քրիստոսի մարմինը ոտք կոչվում։

Պատասխան։

Նախ՝ Աստվածաբան Գրիգորը ոտքը մարմնով տնօրինության նշան է ասում. քանի որ մարմնով եկավ և կատարեց մեր փրկությունը, և մարմնով բարձրացավ Հոր մոտ։

Երկրորդ՝ քանի որ ոտքը վերջին մասն է, և Քրիստոսը վերջին ժամանակներում երևաց մարմնով։

Երրորդ՝ երկու ոտքը հոգին և մարմինն է նշանակում։

Չորրորդ՝ ներքևինն է ամբողջ մարմնի։

Եվ եկեղեցու հիմքն է Քրիստոսը՝ ըստ առաքյալի։

Հինգերորդ՝ ոտքերը հավատացյալներն ու նրա առաքյալներն են, և գլուխը Քրիստոսն է. քանի որ նրա անդամներն ու մարմինն ենք՝ ըստ առաքյալի։

Գլուխ Թ՝ Հրեշտակների մասին։

(Պրակ Ա)

Ի՞նչ է իմացականը և իմանալին։

Պատասխան։

Իմանալին իմացողն է։

Իսկ իմացականը՝ իմացվածը։

Քանի որ իմացականը սնունդ է և իմանալիին առաջ դրված։

Իմացի՛ր սա, որ Աստված միայն իմացական է և ոչ իմանալի, և հրեշտակները՝ իմացական և իմանալի, քանի որ իմացականներն են վերինները, և իմանալիները՝ ներքինները։

Իսկ մարդու հոգին միայն իմանալի է և ոչ իմացական, քանի որ վերինները հասկանալու համար՝ իմանալի են։

Եվ սրանից հետո անմիտ զգայականն է. դրա համար ուրիշի համար իմացական չէ։

(Պրակ Բ)

Ինչո՞ւ է Աստված պարգևները տարբեր կերպ տալիս և ոչ հավասար. ինչպես առավել է տալիս հրեշտակներին, սակավ՝ մարդկանց, և պակաս՝ կենդանիներին, բույսերին և անշունչներին։

Պատասխան։

Նախ՝ Աստծու իմաստության գործն է, որով արարածները տարբերվեն՝ առավել և պակաս ընդունելով, և ոչ թե խառնափնթոր ու անտարբերորեն։

Երկրորդ՝ արդարության գործն է. քանի որ ըստ արժանիքների կհատուցվի մեծերին և փոքրերին, առաջիններին և երկրորդներին։

Երրորդ՝ նախախնամության գործն է. քանի որ ըստ իրենց ընտանի կարողության՝ համեմատաբար կստանան պարգևները, որպեսզի փոքրերը մեծամեծներով չվնասվեն, և մեծամեծները սակավներով թերի չմնան։

Իսկ թե ինչպե՞ս են մեկ և նույն պարզ պարգևներից տարբեր կերպ ընդունում, ասում է սուրբ Դիոնիսիոսը. «Ըստ ձայնի հնչման»։

Քանի որ ձայնը մեկ է՝ առաջ եկած ասողից, իսկ լսողները՝ առավել և պակաս են ընդունում։

Եվ սրա համար երկու պատճառ կա՝ լսողի մեջ։

Նախ՝ մոտ և հեռու լինելը։

Երկրորդ՝ առողջ լսողություն ունենալը և տկար լինելը։

Այսպես և արարածները՝ ըստ կարգի։

Ոմանք էությամբ մոտ են արարչին, և ոմանք՝ հեռու. ինչպես իմացականները՝ բանականներից, և սա՝ կենդանիներից, և նրանք՝ բույսերից, և վերջում անշունչ գոյացությունները. ըստ մոտ և հեռավոր բնությունների տարբեր կերպ են ընդունում։

Իսկ առողջ լսողությունը և տկարը՝ պատճառի համակարգում, և հավասար բնության մեջ, որոնք իմացմամբ, սիրով և ներգործությամբ առավել կամ պակաս են։

Ուստի առավել կամ պակաս պարգևներ են ընդունում։

Ինչպես հրեշտակների դասերի մեջ՝ առաջին երեքյակ դասերը առավել են փառքով, քան միջիններն ու վերջինները։

Եվ մարդկանց դասերի մեջ՝ ինչպես մարգարեները և առաքյալները։

Հարց։

Ի՞նչ է պատճառը, որ արտաբերված մեր խոսքը միավորված է ձայնի հետ, և բացակաները ձայնը լսում են, իսկ խոսքը՝ ոչ։

Պատասխան։

Այլ է խոսքը, և այլ է ձայնը. քանի որ խոսքը մտքի անմարմին ծնունդն է, իսկ ձայնը օդի շարժումն է՝ ձայնական գործիքներով օդին զարկված. իսկ սրտի մեջ նրանք միավորվում են՝ այսինքն խոսքը և ձայնը, և լեզվով օդին զարկված՝ հասնում է մինչև լսողությունը, և այնտեղ ձայնը դուրս է մնում, իսկ խոսքը՝ անմարմին՝ լսողների մտքերում նստում։

Արդ՝ ասում ենք նախ, որ ձայնը խոսքի ծածկույթն է. դրա համար հեռավորները ծածկույթն են տեսնում, և ոչ ծածկվածը։

Երկրորդ՝ քանի որ ձայնի ընդունարանը լսողությունն է՝ օդին մոտ լինելով։

Իսկ խոսքի ընդունարանը միտքն է՝ խորքում և հեռավորության մեջ կանգնած։

Երրորդ՝ բացակայողը աղոտ է լսում ոչ թե բերանի ձայնը, այլ օդի զարկի ձայնը. ինչպես արձագանքը իր մեջ նկարում է ձայնը և ոչ խոսքը։

Այսպես և ծիածանն իր մեջ փոխում է կերպարանքը և դառնում այլ։

Նմանապես և պակաս այն ձայնը՝ առաջին ձայնի փոփոխությունն է. դրա համար լսում է ձայնը, և ոչ խոսքը։

(Պրակ Գ) Հրեշտակների տեսիլքի մասին։

Հարց։

Ինչո՞ւ աստվածաբան մարգարեները երկնայինների տեսիլքը այսպես անարգ կերպով են տպավորել՝ ինչպես առյուծ, եզ, աթոռներ, կառքեր և այլն։

Պատասխան։

Ասում ենք, որ տպավորությունը երկակի է լինում. մեկը՝ նմանը նմանով, ինչպես լույս, կրակ, և այլն։

Երկրորդ՝ աննման նմանությամբ, ինչպես առյուծ, եզ, և այլն։

Բայց շատ պատճառով աննման նմանությամբ գրեցին։

Նախ՝ քանի որ նյութեղեն միտքը նյութի միջնորդությամբ հասնում է աննյութին. ինչպես գիրը տեսնելով՝ հասկանում ենք նրա զորությունը։

Եվ որակն ու քանակը տեսնելով՝ հասկանում ենք իրի գոյացությունը։

Երկրորդ՝ քանի որ ծածկվեց անարժանների մտքերից և գործերից։

Ըստ այն խոսքի. «Որպեսզի աչքերով չտեսնեն, և սրտով չհասկանան»։

Երրորդ՝ որպեսզի մեզ ծածուկ խորհրդով հայտնվի։

Ըստ այս խոսքի. «Ձեզ տրված է խորհուրդները գիտենալ»։

Չորրորդ՝ քանի որ եթե պատվական նյութերով երևային, ինչպես արեգակ, կրակ, ոսկի և թանկարժեք քար, կիմանայինք, որ նույն բնությունն ունեն, և ոչ ուրիշ որևէ վերին բան։

Հինգերորդ՝ քանի որ անարգ կերպարանքը տեսնելով՝ խնդրում ենք ճշմարիտ իմացումը։

Վեցերորդ՝ քանի որ թեև անարգ են, ունեն բարի լինելը՝ ստեղծմամբ և նախախնամությամբ։

Յոթերորդ՝ քանի որ և աստվածապետական ծայրության մեջ՝ վերացնելով ավելի, քան դնելով, գալիս ենք ճանաչման։

Ինչպես երբ ասում ենք՝ լույս, կյանք, և այլն, դուրս ենք մնում գիտությունից։

Եվ երբ անժամանակ, անիմանալի, առավել մերձենում ենք։

Այսպես է և անմարմին էությունների համար։

Ութերորդ՝ քանի որ առաջին, երկրորդ և երրորդ խորանը վարագույր էին, և ծածկում էին միմյանց և հայտնում։

Այսպես առաջին խորանը աստվածայիններն են։

Եվ երկրորդը՝ հրեշտակներինը։

Եվ երրորդը՝ մերը՝ վարագույրներով ծածկված, որ հայտնում են միմյանց։

Իններորդ՝ քանի որ նշանակվածները՝ վայրի գազաններ, հրեղեններ և թևավորներ երևում էին՝ ցույց տալով, որ դրսում և հեռու են երևելի բնություններից, և անընտել և վայրենի։

Տասներորդ՝ քանի որ սրանցից հասկանում ենք աննման նմանը։

Այսպես՝ քանի որ սրանք ունեն սրտմտություն և ցանկություն։

Իսկ նրանցը արիություն է և սեր Աստծու հանդեպ։

Եվ սրանք կոչվում են անբան և անզգա՝ ըստ պակասության։

Իսկ նրանք՝ ըստ առավելության. քանի որ ունեն իմացական խոսք և զգայություն։

(Պրակ Զ) Հրեշտակների դասերի մասին։

Հարց։

Որքա՞ն է հրեշտակների դասերի թիվը։

Պատասխան։

Ասում ենք, որ ինը դաս է՝ թվերով երեք եռյակի բաժանված, որոնցից առաջինն է Աթոռներ, Քերովբեներ և Սերովբեներ։

Եվ առաջին դասերը քահանայապետության են։

Երկրորդը՝ Տերություններ, Զորություններ, Իշխանություններ։

Որ միջին դասերն են։

Երրորդը՝ Պետություններ, Հրեշտակապետներ և Հրեշտակներ։

Եվ վերջին կարգավորություններն են։

Եվ առաջինները իմացականներն են, վերջինները՝ իմանալիները, իսկ միջինները՝ իմացականներ և իմանալիներ, ինչպես այլ եղանակով ասվեց վերևում։

Իսկ եթե ոմանք ասում են՝ տասը դաս է, և մեկը ընկել է, ոչ թե պարզապես, այլ երկակի է իմացումը։

Նախ՝ եթե նրանցից ընկածները մեկ դասի չափով են։

Երկրորդ՝ եթե տասը դասերից մեկն ընկավ և մնաց ինը։

Բայց առաջին կարծիքն է հասարակ և ճշմարիտ։

Նախ՝ եթե նրանցից ընկածները մեկ դասի չափով են։

Երկրորդ՝ եթե տասը դասերից մեկն ընկավ և մնաց ինը։

Բայց առաջին կարծիքն է հասարակ և ճշմարիտ։

Նախ՝ ըստ սուրբ Դիոնիսիոսի, որ ասում է, որ նրանց կարգապետության դասերը ինը են։

Երկրորդ՝ քանի որ տասներորդն է մարդը՝ կարգված նրանց թվի մեջ, ըստ հարյուրերորդ մոլորված ոչխարի և կորած տասներորդ դրամի։

Ապա թե ոչ՝ կլիներ տասնմեկերորդ։

Դարձյալ՝ քանի որ տասներորդն է Աստվածապետությունը, և կատարումը՝ ամենքի վրա։

Իսկ երեք եռյակի թվված լինելը՝ բազմակերպ է հասկացվում։

Նախ՝ Երրորդության և համաբնության դեմքով։

Երկրորդ՝ քանի որ թիվը կատարյալ է՝ առաջին, միջին և վերջին։

Երրորդ՝ քանի որ կան էություն, զորություն և ներգործություն։

Չորրորդ՝ երեք որպիսությամբ՝ բնությամբ, շնորհով և փառքով։

Հինգերորդ՝ մաքրում են, լուսավորում և կատարում։

Վեցերորդ՝ կան Աստծու առաջ, իրենց մեջ և եղածների մեջ։

Յոթերորդ՝ աթոռների, տերությունների և հրեշտակների։

Ութերորդ՝ ոմանք քահանայապետ են, ոմանք՝ քահանայապետին, և միջինները՝ քահանայապետին և քահանայապետում են։ *

Իններորդ՝ երեք դասի որոշված. ինչպես Սերովբեներ, Քերովբեներ և Աթոռներ։

Տասներորդ՝ յուրաքանչյուր դասի մեջ դասապետը, միջինը և վերջինը։

Հարց։

Ինչո՞ւ է Դիոնիսիոսը ասում ինը դաս հրեշտակներ, իսկ Իրենեոսը և սուրբ Եպիփանը ասում են յոթ երկինք և յոթ դաս։

Պատասխան։

Սուրբ վարդապետները համաձայն են միմյանց. քանի որ Դիոնիսիոսը ինը դաս է ասում հրեշտակների, բայց առաջին դասերը անմիջապես են աստվածային իմացմանը, համապատիվ և համափառ։

Դրա համար Իրենեոսը նրանց մեկ դասակարգության մեջ է ասում։

Իսկ յոթ երկինքը հրեշտակների դասերի մասին է ասում՝ մեկը մյուսից բարձր՝ յուրաքանչյուր երկնքում։