Քարոզգիրք, որ կոչվում է Ամառան հատոր · 3/24

ԳԼՈՒԽ ԺԱ-ԺԵ

ԺԱ. Նույնի դարձյալ քարոզը նույն խոսքի վրա. (Թող լինի քո կամքը՝ ինչպես երկնքում, այնպես էլ երկրի վրա։)

Ղուկ. 11. 2։

Վարդապետներն ասում են, թե մարմնի հիվանդության հինգ պատճառ է երևում և հինգ՝ առողջության։

Նախ՝ տարրերի ներքին խառնուրդը. դրանց հավասարությունը մարմնի առողջությունն է՝ տաքն ու ցուրտը, չորն ու խոնավը, իսկ ավելին ու պակասը հիվանդություն են առաջացնում։

Երկրորդ՝ արտաքին օդի բարեսնունդը առողջություն է բերում, իսկ վատթարությունը՝ հիվանդություն։

Երրորդ՝ կերակրի օգտակարն ու չափավորը առողջություն են, իսկ անչափն ու վնասակարը՝ հիվանդություն։

Չորրորդ՝ երբ հոգու կենդանական զորությունը թուլանում է, հիվանդություն է, և պակասելը՝ մահ։

Իսկ նրա զորությունը մարմնի առողջությունն է։

Հինգերորդով՝ մարդը հիվանդանում է և առողջանում։

Արդ՝ առաջին երեքը բժշկական դեղով են առողջանում, իսկ վերջին երկուսը՝ ոչ։

Այսպես էլ այս հինգ պատճառները երևում են հոգու հիվանդության և առողջության մեջ։

Նախ՝ հոգու չորս առաքինությունների մասով չափավորը առողջություն է, իսկ ավելին ու պակասը հոգու հիվանդություն է։

Երկրորդ՝ արտաքին զգայություններից և դրանց չարիքներից է հոգին հիվանդանում, և նույն զգայություններից ու բարի կրքերից առողջանում է։

Երրորդ՝ նույն չափավոր կերակուրներն ու պահքը հոգու առողջություն են, ըստ այն խոսքի. (Երբ տկարանում եմ, այն ժամանակ զորանում եմ.) իսկ շվայտությունը հիվանդություն է գործում, ինչպես մարմնի մեջ։

Չորրորդ՝ տեսական զորությունները չորսն են, այսինքն՝ գիտություն, հավատ և սեր. դրանց թուլությունը հոգու հիվանդություն է, և պակասելը՝ մահ, իսկ դրանց զորությունը հոգու առողջությունն ու կյանքն է։

Հինգերորդ՝ Աստծու խնամքից. ոմանց պահում է առանց գայթակղության, թյուրվածներին ուղղում է, ինչպես ընտրյալներին։

Իսկ ոմանց թողնում է, և կորչում են, ինչպես մերժվածներին. Նա գիտի պատճառը, իսկ մեզ՝ լռություն։

Արդ՝ հոգու առաջին երեք հիվանդությունները բժշկվում են մեր և այլ բժիշկների միջոցով. չորրորդը միայն Աստծուն է հնարավոր, որ տալիս է գիտություն և հավատ, և հույս ու սեր։

Իսկ հինգերորդը անջնջելի պատճառ ունի։

Եվ ինչպես մարմնի հիվանդությունները բազում և զանազան են, որից հայտնի է, որ բժշկական դեղերի նյութը բազմազան է՝ արմատներից, տերևներից և զանազան ծաղիկներից, նույնպես բազում են և տեսակ-տեսակ հոգիների ախտերը, և զանազան է նրանց բժշկությունը, որ Սուրբ Գրքի հավատի մեջ է։

Եվ սա նրա համար հիշեցի, որ Աստծու կամքը մեր առողջության պատճառն է՝ թե՛ մեր հոգու և թե՛ մեր մարմնի։

Ինչպես հայտնի է մեր բնության մեջ. երբ նախահայր Ադամը հնազանդ էր Աստծու կամքին, դրախտում էր բնակվում և անմահ կյանք ուներ, առողջ էր մարմնով, անծերանալի հասակով, առանց հիվանդության և ախտի։

Նույնպես և առողջ էր հոգով, Աստծու հետ էր խոսում, հրեշտակներից սպասավորվում էր, միշտ Աստծուն էր տեսնում և ուրախանում։

Բայց երբ անհնազանդ եղավ Աստծու կամքին և անցավ պատվիրանը, հոգու և մարմնի հիվանդությունն ու մահը տիրեցին նրան, ըստ այն խոսքի. (Այն օրը, երբ նրանից ուտես, մահով կմեռնես.) արդ՝ մեր Տերը, կամենալով մեզ տանել հոգու և մարմնի առաջին առողջությանը, կամքն առաջ է դնում՝ աղոթելու և ասելու.

(Թող լինի քո կամքը։)

Այսինքն՝ քո հաճույքը և քո խնամքը, որովհետև կամքը ցույց է տալիս Աստծու խնամարկությունը և հաճույքը։

Եվ սա ասում ենք երեք պատճառով։

Նախ՝ որովհետև խնդրում ենք դրախտի առաջին կյանքը. և ինչպես Ադամը թողեց Աստծու կամքը և կորցրեց բոլոր բարիքները, մենք խնդրում ենք Աստծու կամքը, որպեսզի դարձյալ տա մեզ։

Երկրորդ՝ ինչպես հիվանդն ասում է բժշկին, թե՝ քո կամքով բժշկի՛ր ինձ, այսպես և մենք զանազան մեղքերով հիվանդ ենք, աղաչում ենք հոգիների Բժշկին, որ մեզ առողջացնի, ինչպես Իր կամքը գիտի։

Բայց ինչպես նախ ասում ենք բժշկին ցավը և նրա պատճառը, նույնպես նախ պետք է խոստովանենք մեր մեղքերը և ցույց տանք Նրան, և ապա Նա բժշկում է մեզ, ըստ այն խոսքի. (Խոստովանեցե՛ք մեղքերը, որպեսզի բժշկվեք։)

Երրորդ՝ որովհետև թողեցինք Աստծու կամքը և գնացինք չարի կամքի ետևից, և այս մարմնի կամքը կատարեցինք՝ շնություն, պոռնկություն, հարբեցողություն, ատելություն և մնացած ամենը, այժմ ասում ենք.

Թող լինի քո կամքը, Աստվա՛ծ, և ոչ թե սատանայինը. հանի՛ր մեզ մեր կամքից և քո կամքով առաջնորդի՛ր դեպի քեզ։

Եվ եթե մեկն ասի՝ ո՞ւր է Աստծու կամքը, որովհետև մեր կամքը չար է, և չարին ենք հետևում։

Ասում ենք, թե՝ Աստծու կամքն անգիտելի է տխմարներին, որովհետև միայն մասեր են նշմարում։

Բայց Աստծու կամքը նախ երևում է Սուրբ Գրքերում՝ առաքյալների, մարգարեների և Ավետարանի. ինչ որ նրանք պատվիրում են, այն է Աստծու կամքը։

Երկրորդ՝ Աստծու կամքն առաջնորդների մեջ է. ինչ որ առաջնորդն ու վերակացուն ասում է, այն է բարին և Աստծու կամքը, և ով նրանց լսում է, Աստծու կամքն է կատարում։

Երրորդ ասում ենք, որ Աստծու կամքը բոլոր բարի գործերի օգնականն է՝ արդարության, արիության, խոհեմության և մյուսների։

Ինչպես սատանայի կամքը մարդուն տանում է դեպի չարը, այսպես Աստծու կամքն առաջնորդում է դեպի բարին. որովհետև մարդը դյուրությամբ է մեղք գործում և դժվարությամբ՝ բարին. չարի մեջ ավելի հեշտ է ուղարկվում, քան բարու։

Եվ սրա պատճառը կրկնակի է։

Նախ՝ որովհետև բարին ջլատվեց մեր բնության մեջ, և չարը զորացավ սատանայից։

Երկրորդ՝ որովհետև այս մարմնի բնությունը հեշտասեր է և ավելի է սիրում մեղքը, որ հաճելի է. ինչպես քարը զառիվայր դյուրությամբ է գլորվում, իսկ զառիվեր դժվարությամբ են տանում։

Նույնպես մեղավորները դժոխք հեշտությամբ են գնում, իսկ դեպի վեր՝ երկինք, օգնական է պետք։

Եվ ինչպես մարմինը շուտ է վիրավորվում և հիվանդանում, իսկ դժվարությամբ առողջանում, այսպես շուտ ենք խոցվում մեղքերից՝ թե՛ սատանայից, թե՛ սատանայից և թե՛ մարդկանցից, իսկ հոգևորում դժվարությամբ ենք առողջանում։

Եվ առողջության համար երեք բան է պետք։

Նախ՝ հմուտ բժիշկ։

Երկրորդ՝ զգուշանալ առաջին ցավից։

Երրորդ՝ դառը դեղ ընդունել, կամ կտրել։

Նույնպես հոգևորում իմաստուն Բժիշկը Քրիստոսն է, և քահանան՝ նրա փոխանորդը. պետք է զղջալ և դառնալ առաջին մեղքերից, և խոստովանությամբ կտրել, և ապա դառն ապաշխարությամբ առողջանալ հոգով։

Դրա համար Աստծու կամքն ենք խնդրում, որովհետև ամեն բարի գործ Աստծու կամքի մեջ է, և Նա է առաջնորդում մեզ դեպի բարին։

Եվ ինչպես լույսը հալածում է խավարը, և առողջությունն ու կյանքը՝ մահը, այսպես Աստծու բարի կամքը սատանայի բոլոր չար կամքերը և մեղքերը հալածում է մեզանից, և կորչում են։

Իսկ չորրորդ՝ ի՞նչ է ասելը.

(Ինչպես երկնքում, այնպես էլ երկրի վրա։)

Պետք է իմանալ, որ բանականների բնությունը երկու է, այսինքն՝ հրեշտակների և մարդկանց. հրեշտակներն իմանալի են, իսկ մարդիկ՝ զգալի. և հրեշտակների բնակությունը վերևում՝ երկնքում է, որովհետև իմանալի են, թեթև և լուսավոր. դրա համար Աստված նրանց տվեց իմանալի, լուսավոր և թեթև տեղերը։

Իսկ մեր մարմինը հողեղեն է, ծանր, թանձր և վար քաշվող. բնակության համար ստացավ ստորին վայրերը և հողեղեն տեղերը։

Եվ ինչպես գինին կամ ձեթը, որ պարզվում է, և մրուրը հավաքվում է հատակին, այսպես հրեշտակները երկնքում Աստծու կամքով մնացին անմեղ և անարատ, իսկ չար սատանան, նրա դևերը և չար գործիքները ծանրացան և իջան երկրի վրա։

Նույնպես և Ադամն իր մեղքերով դրախտից ընկավ երկիր։

Եվ մեղքի այսպիսի խավար է բռնել այս աշխարհը, և չենք կարողանում տեսնել Աստծու լույսը, և ամեն մարդ իր կամքով ընթանում է զանազան չարիքների մեջ։

Այժմ նախ խնդրում ենք, թե՝ հրեշտակները երկնքում քո կամքով մնացին բարու մեջ, և քո կամքը կատարյալ է նրանց մեջ, նույնպես և մեզ քո կամքով պահի՛ր և դեպի բարին առաջնորդի՛ր, և քո կամքը թող կատարյալ լինի մեր մեջ։

Եվ դարձյալ՝ հանդերձյալ կյանքում, երբ բոլոր մարդկանց հարությունը լինի, բարձրացրո՛ւ մեզ երկինք և դասի՛ր քո հրեշտակների հետ՝ ըստ քո անսուտ խոստման. (Գնում եմ և ձեզ համար տեղ եմ պատրաստում, գալիս եմ և ձեզ վերցնում իմ մոտ, որովհետև ուր ես եմ, այնտեղ էլ իմ պաշտոնյան կլինի։)

Որովհետև քո հավատացյալներն ենք, և քո ավազանում մկրտված, և քո Միածնի արյամբ գնվեցինք, և քո անունը կոչ Միածնիդ գնվեցինք, և քո անունը կոչված է մեր վրա։

Սա է կարճ իմաստը նրա, որ ասում է.

(Թող լինի քո կամքը՝ ինչպես երկնքում, այնպես էլ երկրի վրա։)

Սա է ըստ կարգի աղոթքի չորրորդ խոսքը։

Իսկ հինգերորդ խոսքը, որ ասում է.

(Մեր հանապազօրյա հացը տո՛ւր մեզ այսօր։)

Այն, ինչ մինչև այժմ ասաց, հոգևոր խնդրանք էր, իսկ սա՝ մարմնավոր կարիքների։

«Մեր հացը» ասելը չորս բան է ցույց տալիս։

Նախ՝ որ աղոթքը պետք է ընդհանուր անել՝ բոլոր մարդկանց համար, և ոչ միայն իր անձի համար, որովհետև այն ընկերասիրություն է, իսկ սա՝ անձնասիրություն. դրա համար այս աղոթքի բոլոր խոսքերը դնում է ընդհանուր բառով։

Երկրորդ՝ ցույց է տալիս չափավորը, թե՝ մեզ պիտանին տուր և ոչ թե ավելորդը։

Երրորդ՝ ցույց է տալիս, թե՝ մեր շահը և արդար վաստակը տուր մեզ, և ոչ թե օտարներինը և անիրավը։

Չորրորդ՝ մեր հացը, այսինքն՝ Քրիստոսի մարմինն ու արյունը, որ մեզ՝ հավատացյալներիս համար հաց է և մեր կյանքի պատճառ, ըստ այն խոսքի. (Աստծուց երկնքից իջած հաց է և կյանք է տալիս աշխարհին։)

Եվ Աստված հացը կրկնակի կերպով է տալիս։

Նախ՝ որ տարրերից, բույսերից և կենդանիներից է տալիս մեր հացը՝ երկնքից անձրև և արև, և երկրից՝ պտուղ և այլն։

Եվ այդպես տալիս է բոլոր կենդանիներին, ըստ այն խոսքի. (Բոլորի աչքերը քեզ են հուսով նայում, և դու ժամանակին տալիս ես նրանց կերակուրը։)

Երկրորդ՝ Աստված հաց է տալիս մեր արդար վաստակից և աշխատանքներից, ըստ այն խոսքի. (Բոլորի աչքերը քեզ են հուսով նայում, և դու ժամանակին տալիս ես նրանց կերակուրը։)

Երկրորդ՝ Աստված հաց է տալիս մեր արդար վաստակից և աշխատանքներից, ըստ այն խոսքի. (Քո երեսի քրտինքով կուտես քո հացը։)

Այս հացից, որ Աստծու պարգևն է և մեր արդար վաստակը, կարող ենք Աստծուն բաժին տալ, ըստ այն խոսքի. (Պատվի՛ր Տիրոջը քո արդար վաստակից։)

Իսկ օտարի հացը, և զրկանքով ու գողությամբ եղածը, Աստծուց եկած հաց չէ, այլ սատանայից, որովհետև նա է անիրավության և զրկանքի հայրը. և այնպիսի պատարագը Աստված չի ընդունում, այլ սատանան, ըստ այն խոսքի. (Քո տնից զվարակներ չեմ ընդունում։)

Եվ թե՝ (Եզն այնպես է, կարծես մեկը շուն մորթի, և այլն.) այլ այնպիսի զոհերը սատանան է ընդունում և ոչ թե Աստված։

Եվ տե՛ս, որ հաց ենք խնդրում, որ անհրաժեշտն է, և ոչ թե ավելորդը. ո՛չ ոսկի, ո՛չ արծաթ, ո՛չ հող և ո՛չ էլ մարմնի մի այլ հաճույք, որ հեթանոսների խնդրանքն է։

Այլ հաց, որ կերակուր է, որով մեր մարմինները պահում են կենդանությունը, և այն օրեցօր ենք խնդրում, որ նշանակում է չափավորը և ավելորդ ագահությունը։

Իսկ «այսօր» ասելը կրկնակի բան է նշանակում։

Նախ՝ ցույց է տալիս մեր օրավուր կյանքը, որ այս մեկ օրն է մերը. որովհետև երեկն անցել է և կորել, և վաղը դեռ չկա. և մեր ամբողջ կյանքում այս մեկ օրն է մեզ համար. անցյալը և գալիքը մերը չեն, որովհետև դրանք Աստծուն և մշտնջենավորներին է վայել։

Երկրորդ՝ «այսօրը» ցույց է տալիս, թե՝ միայն այս օրվա մասին հոգա՛ և ոչ թե վաղվա, որովհետև վաղն անհայտ է. չգիտենք, թե ինչ կծնի մեզ համար՝ չա՞ր, թե՞ բարի, մա՞հ, թե՞ կյանք։

Դրա համար Տերն ասում է. (Վաղվա համար մի՛ հոգացեք, օրվան բավական է իր չարիքը.) այսինքն՝ այս օրվա չարչարանքն ու հոգսը բավական է այս օրվան. վաղվա համար չհոգալ և այսօր չչարչարվել, այլապես ամեն օր կրկնակի կլինի չարչարանքն ու հոգսը։

Եվ եթե մեկն ասի՝ ուրեմն չափավոր լինենք և պարտեզ չանենք, և այս աշնանը չվարենք, որովհետև դա գալիք տարվա համար է։

Ասում ենք՝ դա վաղվա հոգս չէ. որովհետև այն, ինչ աշնանն ենք վարում՝ թե այգի, թե մի այլ բան, դա այս օրվա գործն է և այս օրվա չարչարանքը. դա Տերը չի արգելում, որովհետև այդպիսին երկրի շինությունն է. այլ սա է կասեցնում, որ ավելին չհոգաս և քո մարմնի համար ավելին չչարչարվես, այլ չափավորը հոգա՛ քո մարմնի կարիքների համար, և ավելորդը՝ քո հոգու համար։

Եվ եթե մեկն ասի՝ Տերն ասում է. (Վաղվա համար մի՛ հոգացեք.) և մեկ այլ տեղ ասում է. (Քո երեսի քրտինքով կուտես քո հացը.) և Սողոմոնն ասում է. (Ո՛վ ծույլ, գնա՛ մրջյունի և մեղվի մոտ և նրանից սովորի՛ր գործը։)

Ասում ենք, թե՝ միմյանց հակառակ չեն, այլ շատ միաբան. Սողոմոնը խրատում է ծույլերին, որոնք վատ և թույլ են անհրաժեշտի վաստակի մեջ։

Իսկ Տերը վերացնում է ավելորդ ստացվածքն ու ագահությունը։

Նույնպես (քո երեսի քրտինքով) ասելը վերացնում է գողանալն ու զրկելը և հրամայում է արդար վաստակել։

Այսպես (Նայեցե՛ք թռչուններին, որովհետև չեն վարում, և այլն) ասելը չի ասում՝ մի՛ աշխատեք և մի՛ գործեք, այլ սա, թե՝ մարմնի համար ավելին մի՛ ջանացեք, այլ չափավորը, և դրանով բավարարվեք, ինչպես թռչունները, որ միայն օրվա կերակուրն են խնդրում։

Սա է ասելը.

(Մեր հանապազօրյա հացը տո՛ւր մեզ այսօր։)

Աղոթքի վեցերորդ խոսքը, որ ասում է.

(Թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը, ինչպես որ մենք ենք թողնում մեր պարտապաններին։)

Այս խոսքն առաջ եկավ մարդասիրության մեջ, որ բոլոր բարի գործերի գլուխն է. (որովհետև օրենքի լրումը սերն է։)

Եվ այս խոսքը վեց իմաստ ունի։

Նախ՝ ցույց է տալիս, որ մարդը դառնում է Աստծու գործակից, որովհետև միայն Աստծունն է մեղքերը թողնելը, ինչպես ասում է Ավետարանը. (Ո՞վ կարող է մեղքեր թողնել, բացի մեկից՝ Աստծուց։)

Եվ այստեղ երկու հարց կա։

Նախ՝ թե ինչո՞ւ միայն Աստված կարող է մեղքեր թողնել։

Ասում ենք, թե՝ ամեն մեղքում, ինչ էլ գործենք, լուծում ենք Աստծու խոսքը և պարտական ենք դառնում նրա հրամաններին. իրավամբ Աստված կարող է թողնել, որովհետև միայն Նրա հանդեպ եղանք հանցավոր։

Երկրորդ հարցը՝ թե ապա ինչո՞ւ են մարդիկ երկրի վրա մեղքեր թողնում։

Ասում ենք, թե՝ մարդն իշխանություն ունի իր խոսքով թողնելու իր պարտքերը, որ մարդիկ պարտք են, և սա խոստովանված է. ուրեմն Աստծու Խոսքը կարող է թողնել իր պարտքերը բոլոր մարդկանց։

Արդ՝ քահանան թողնում է Աստծու պարտքերը ոչ նրանով, որ մարդ է, այլ նրանով, որ Աստծու խոսքով իշխանություն ունի թողնելու մարդու պարտքերը։

Սա է այս խոսքի առաջին տեսությունը, որ մարդուն Աստծու գործակից է դարձնում։

Երկրորդ՝ ցույց է տալիս այնքան արժանավոր լինել, որ երկնավոր Հոր որդի կոչվեն, և այլն՝ ըստ կարգի, և ապա համարձակվեն Աստծուց թողություն խնդրել և ասել. (Թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը.) իսկ եթե արժանավոր չեն, թող չխնդրեն։

Երրորդ՝ սա է ցույց տալիս, թե ովքե՞ր կարող են Աստծուց թողություն գտնել. որովհետև ով խոսքով է մաղթում և խնդրում, թողություն չի գտնում, այլ ով գործով է կատարում և ինքն ուրիշներին է թողնում, նա է գտնում թողություն Աստծուց։

Չորրորդ՝ սա է ցույց տալիս, թե մարդը նմանվում է Աստծուն. որովհետև Աստված բարի է և գթած, ողորմած և քաղցր, և այլն, և բոլոր մարդկանց պարտքերն է թողնում և բոլոր մեղքերը։

Այսպես և մարդը, որ բարի է լինում, գթած, ողորմած և այլն, և իր բոլոր պարտականներին թողնում է բոլոր հանցանքները, ստուգապես աստվածանման է լինում և բարերար։

Հինգերորդ՝ մի այլ խոր և բարձր տեսություն ունի. որովհետև ինչպես Աստված բոլոր բարիքների նախատիպն ու օրինակն է, որ բոլոր բարությունները Նրանից ենք սովորում, ինչպես Պողոսը. (Ինձ նմանվողներ եղեք, ինչպես և ես՝ Քրիստոսին։)

Այսպես և այս կարգը փոխում է, և մենք ենք սիրո օրինակ դառնում, և Աստված է մեզանից սովորում. դա է ասում. (ինչպես որ մենք ենք թողնում մեր պարտապաններին.) նույնպես և դու սովորի՛ր և թո՛ղ քո պարտապանին։

Այսպես ասում է Աստծուն. ես թողնում եմ, և դու թո՛ղ, արձակեցի, արձակի՛ր։

(Ես ողորմեցի ուրիշներին, և դու ողորմի՛ր ինձ։)

Որովհետև դու հրամայեցիր. (Թողե՛ք, և ձեզ կթողնվի, արձակեցե՛ք, և կարձակվեք, տվե՛ք, և ձեզ կտրվի։)

Եվ եթե իմ հանցանքը քո հանդեպ ավելի մեծ է, քան ընկերոջինը՝ իմ հանդեպ, այո, և ես ասում եմ. և դու որքա՜ն ավելի մեծ ես ինձանից։

Դու Աստված ես, ամենազոր և թագավոր, իսկ ես՝ տկար և աղքատ մարդ. իրավամբ քո մեծության համեմատ թողություն կանես։

Վեցերորդ՝ (Թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը) ասելը խոնարհություն է ուսուցանում, որովհետև երբ աղոթում ենք, մեզ չենք կարծում սուրբ և մեղքերից մաքուր, ինչպես փարիսեցին, որ սնապարծությամբ կորավ։

Որովհետև թեև մեկը սուրբ լինի մարմնավոր մեղքերից, մտքով հանցավոր է և Աստծուն պարտական, ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Ո՞վ կպարծենա, թե սուրբ միտք ունի։)

Եվ թեև գործով սուրբ լինի մեղքերից, սկզբնական մեղքով պարտական է, ինչպես Հոբն է ասում. (Եթե մարդու կյանքը մեկ օր էլ լինի, անհնար է առանց մեղքի լինել։)

Եվ թեև սուրբ լինի մահացու մեղքերից, անսուրբ է ներելի մեղքերից։

Եվ մի այլ բան էլ է հայտնի. մարդու բնությունը մեղավոր է Ադամի մեղանչելուց, և ով մարդու բնությունն ունի, Ադամի մեղքն ունի։

Այսպես է տեսությունը այս խոսքի, որ ասում է. (Թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը, ինչպես որ մենք ենք թողնում մեր պարտապաններին։)

Եվ եթե չենք թողնում, այս աղոթքից բազում վնաս է լինում։

Նախ՝ որովհետև մեր լեզվով անիծում ենք մեզ. ինչպես մենք ուրիշներին չթողեցինք, նույնպես և դու մեզ մի՛ թող, ըստ այն խոսքի. (Եթե մարդկանց նրանց հանցանքները չթողնեք, ձեր երկնավոր Հայրն էլ ձեզ չի թողնի ձեր հանցանքները։)

Երկրորդ՝ որովհետև ոխը սատանային նման է դարձնում. քանզի ոխակալը սատանան է, որ ոխ ունի Աստծու, հրեշտակների և մարդկանց դեմ. և ինչպես սատանան հեռու է Աստծուց, նույնպես և ոխակալ մարդը։

Երրորդ՝ որովհետև ծառայական երկյուղով է սարսափում, երբ չի թողնում պարտքերը։

Չորրորդ՝ որովհետև իր խիղճն է տանջում և չարչարում իրեն։

Հինգերորդ՝ որովհետև խոսքով ողոքում և բախում է Աստծուն, թե՝ թո՛ղ ինձ պարտքերը, իսկ ես ընկերոջս չեմ թողնում։

Վեցերորդ՝ ով լեզվով թողություն է խնդրում, իսկ սրտով չի թողնում, հակառակվում է Աստծու տեսությանը, որ նախ սիրտն է տեսնում և ապա լսում խոսքը և մյուս գործերը. որովհետև մարդը մարմին է, գործով և խոսքով է սիրտը ճանաչում, իսկ Աստված անմարմին է. նախ անմարմին սիրտն է տեսնում և ապա գործը և խոսքը։

Այսպես վեց կերպով վնաս է ոխակալին, երբ չի թողնում ընկերոջ պարտքերը։

Տեսնենք և այն, թե ի՞նչ ես դու պարտք քո Տիրոջը, և ի՞նչ է քո ընկերը պարտք քեզ։

Քո ընկերը կամ խոսքով է պարտական, որ անարգել է քեզ, կամ բամբասել, կամ զուր բան ասել, և այլ այսպիսիներ, կամ ունեցվածք է պարտք և չի կարողանում վճարել, կամ գողացել է, կամ զրկել, կամ այլ այսպիսի բան. փոքր բաներով է պարտական քեզ։

Իսկ դու Աստծուն շատ ես պարտական և հանցավոր. քանի՜ անգամ մտքով չարն ես խորհում, քանի՜ անգամ լեզվով չարն ես խոսում, քանի՜ անգամ աչքերով և մյուս զգայարաններով ես մեղանչում, քանի՜ անգամ ես հայհոյում, քանի՜ անգամ ես ծուլանում նրա պատվիրաններում. և այսպես ամեն բանով պարտական ես դու քո Տիրոջը, որ ստեղծեց քեզ և տվեց քեզ հոգի և մարմին, և արարածների բարիքները, և հանդերձյալ խոստումները։

Արդ՝ եթե դու փոքր պարտքերը չես թողնում, մեծը էլ մի՛ խնդրիր Տիրոջից։

Ինչպես Ավետարանի առակն է ասում. մեկը տասը հազար տաղանդ էր պարտք. երբ աղաչեց Տիրոջը, թողեց նրան բոլոր պարտքերը. և դուրս ելնելով՝ գտավ մի ծառայի, որ իրեն հարյուր դահեկան էր պարտք. խեղդում էր նրան, թե՝ իմ պարտքը վճարի՛ր. երբ ծառաներն ասացին սա տանուտիրոջը, ասաց նրան. (Չա՛ր և վատ ծառա, դու աղաչեցիր ինձ, և քո բոլոր պարտքերը թողեցի. քանի որ դու քո պարտականին չթողեցիր, իմ բոլոր պարտքերը վճարի՛ր անվերջ տանջանքներում։)

Այսպես հեշտ է ընկերոջ պարտքերը թողնելը, և այսպես դժվար է նրանց համար, ովքեր չեն թողնում։

Դրա համար ասում ենք. (Թո՛ղ մեզ մեր պարտքերը, ինչպես որ մենք ենք թողնում մեր պարտապաններին։)

Յոթերորդ և ութերորդ խոսքը, որ ասում է.

(Մի՛ տար մեզ փորձության, այլ փրկի՛ր չարից։)

Այստեղ երկու տարակույս պետք է հարցնել։

Առաջին՝ թե Աստված ինչպե՞ս է մեզ փորձության տալիս։

Ասում ենք, թե՝ Աստված մարդուն փորձության և չարի մեջ չի գցում, այլ երբ մենք ինքնիշխան կամքով ընթանում ենք մեղքերի ետևից, թույլ է տալիս և բռնությամբ չի արգելում. այն է մեզ չարիքների տալը, ինչպես ասաց՝ (Ես խստացրի փարավոնի սիրտը, այսինքն, որ թույլ տվեց նրան խստանալ չարի մեջ։)

Երկրորդ՝ այստեղ հարց է, որ ասում է. (Մի՛ տար փորձության, իսկ առաքյալն ասում է. (Երանի՜ նրան, ով համբերում է փորձություններին, որովհետև կստանա կյանքի պսակը։)

Ասում ենք, թե՝ փորձությունը կրկնակի է. մեկը՝ մեղքինը, որ կրում ենք մեր մարմնից և սատանայից. սա չար է. աղոթում ենք, որ մեզ չտա այս փորձություններին. և մյուսը, որ փորձություններ ենք կրում օտարներից, որոնք հավատի և օրենքի համար չարչարում և տանջում են մեզ. սա բարի է. (ով համբերում է, ստանում է պսակը Քրիստոսից։)

Այժմ ասենք, թե ի՞նչ է չարը և ի՞նչ է փորձությունը, որից աղոթում ենք մեզ փրկել։

Մեր թշնամին՝ սատանան, բազում անուններով է կոչվում։

Երբեմն բանսարկու, երբեմն հակառակորդ, երբեմն Բեեղզեբուղ, երբեմն չար այս, երբեմն փորձություն, որ փորձում է մարդուն և չար որոգայթի մեջ գցում։

Եվ փորձելը մեկ այլ տեղում կոչվում է քննել և ընտրել։

Իսկ այստեղ սատանայի խաբելն ու մոլորեցնելն է. ինչպես խայծը ծածկում է կարթը և որոգայթը և բռնում ձուկը և թռչունը, այսպես սատանան մեղքի հեշտությունը խայծ է դնում և խաբում զգայարանները և մեզ բռնում մեղքի որոգայթի մեջ։

Եվ ինչպես ծովի ալիքը չար է, որովհետև ընկղմում է մարդուն, և կրակի բորբոքվելը չար է, որովհետև այրում և ապականում է, և պատերազմը չար է, որ սպանում է մարդուն, և ով կամենում է ազատվել, հեռանում է դրանցից։

Նույնպես չար է ցանկության ալեկոծությունը, և չար է բարկության կրակը, և չար է սատանայի պատերազմը. դրա համար Աստծուց խնդրում ենք ազատվել դրանցից։

Դարձյալ՝ փորձություն է ակամա և անգիտությամբ արված մեղքը, և չար է կամավոր և գիտությամբ մեղանչելը. աղոթում ենք Աստծուն, որ երկուսից էլ փրկի մեզ։

Դարձյալ՝ փորձություն է զգայարանների մեղքը, երբ աչքերով հանկարծակի տեսնում է և լսում ու մեղանչում, և չար է այն, երբ մտքով խորհում է և հոժարում, և ապա կամքով գործում։

Դարձյալ՝ փորձություն է սատանայի խաբեությունը, և չար է նրա բռնավոր զորությունը, որովհետև սրանք են նրա երկու ձեռքերը, այսինքն՝ խաբեությունը և բռնությունը։

Դարձյալ՝ փորձություն է մարմնավոր պատուհասը, որ այստեղ ենք կրում, և չար է այնտեղի հավիտենական տանջանքը։

Սրանցից ենք աղոթում մեզ փրկել։

Եվ ապա հավելում է իններորդ խոսքը, որ ասում է.

(Որովհետև քոնն է արքայությունը և զորությունը և փառքը հավիտյանս։)

Կարծես թե՝ դու պետք է փրկես մեզ, որ մեր Արքան, Տերն ու Թագավորն ես, և քոնն է կարող զորությունը, որ փրկում ես տկարներին չարի բնությունից, և մեր փրկությունը քեզ համար փառք է և քո անունը, որ քո ողորմությամբ փրկում և ազատում ես չարից և հավիտենական տանջանքներից։

Եվ տասներորդ խոսքը, որ ասում է.

(Ամեն։)

Այսինքն՝ թող լինի այն, ինչ խնդրեցինք քեզանից, թող կատարվեն մեր զանազան խնդրանքները։

Եվ դարձյալ՝ ստուգապես դու ես Արքան, Տերը և Զորավորը, և քեզ փառք և գոհություն բոլոր հավիտյաններում՝ անցյալում, և ներկայում՝ այժմ, և հանդերձյալում, որ գալու է։

Բոլոր արարածներից՝ երկնավորներից և երկրավորներից և սանդարամետականներից, ամեն լեզվից, ամեն բերանից և ամեն շնչից փառք և երկրպագություն Ամենակալ Հորը և Միածին Որդուն՝ մեր Փրկչին, և կենդանարար և ազատիչ Սուրբ Հոգուն, գոհություն, բարեբանություն և փառք հավիտյանս, ամեն։

Նույնի առաջին քարոզը հավատի մասին. այն խոսքի վրա, որ ասում է առաքյալը Եբրայեցիներին.

(Պետք է, որ Աստծուն մոտեցողը հավատա, թե Աստված կա, և որ Նրան փնտրողներին պարգևատու է լինում։)

Եբր. 11. 6։

(Գլուխ ԺԲ)

Աստվածաբան Եսայի մարգարեն աստվածպաշտության օրինակը երեք բանից է ուսուցանում։

Նախ՝ լսելիքների լսելուց, երկրորդ՝ մտքի իմացումով, երրորդ՝ աչքերի տեսողությամբ։

Առաջինի մասին ասում է. (Չլսեցի՞ք, և ձեզ չպատմվե՞ց։)

Երկրորդի մասին՝ (Չե՞նք հասկանում, և չիմացա՞ք։)

Երկրորդի մասին՝ (Բարձրացրե՛ք ձեր աչքերը և տեսե՛ք. ո՞վ հաստատեց այս ամենը։)

Այսինքն՝ նախնիների պատմություններից ճշմարիտ Աստծու ճանաչողության ենք գալիս, ինչպես ասվեց օրենքում.

(Ես եմ Տեր Աստվածը՝ առաջինը և հետագայում, և ինձանից բացի ուրիշը չկա.) և պետք է հավատալ, թե Աստված կա։

Երկրորդ՝ բաների կարգից մտքով ենք Աստծուն հասկանում, որովհետև բոլոր եղածները պետք է սկիզբ և պատճառ ունենան, քանզի որևէ բան անկարող է ինքն իր սկիզբն ու պատճառը լինել։

Ուրեմն ամեն ինչի սկիզբն ու պատճառը Աստված է, ինչպես մեկ թիվը՝ թվերի բազմության։

Երրորդ՝ աչքերի տեսողությունից, որովհետև տեսնում ենք երկրի հաստատությունը և ջրերի ընթացքը, և երկնքի լայնատարած կամարը, և ստեղծվածների շարժումը և մյուսներինը։

Եվ սրանից ճանաչում ենք, թե սրանց արարիչ կա։

Ինչպես ասում է առաքյալը Հռոմեացիներին, թե՝ (Աներևույթ Աստված այս երևելի արարածներով իմացվելով՝ տեսնվում է։)

Ինչպես և մի իմաստուն այս տեսությամբ նկատեց առաջին սկիզբը՝ ասելով. (Կա մեկը, որ շարժում է երկնային մարմինը, և ինքը մեկ է, և անմարմին է, և անսահման զորություն ունի, և անեղ է, ուստի և անվախճան է։

Եվ Նա է բոլոր եղածների արարիչը, և Նրան պետք է տալ պաշտամունք և հավատ։

Այսպես և առաքյալն է ուսուցանում մեզ. (Պետք է, որ Աստծուն մոտեցողը հավատա, թե Աստված կա, և որ Նրան փնտրողներին պարգևատու է լինում։)

Եվ այս առաջիկա խոսքի մասին վեց բան պետք է տեսնենք։

Նախ՝ թե ի՞նչ է հավատը։

Երկրորդ՝ ո՞րն է ավելի մեծ տեսողություն՝ հավատի՞նը, թե՞ մտքինը, թե՞ աչքերինը։

Երրորդ՝ որտեղի՞ց է գոյանում հավատը։

Չորրորդ՝ հոգու ո՞ր մասում է։

Հինգերորդ՝ թե հավատները քանի՞սն են։

Վեցերորդ՝ հավատի աստիճանների և նրա դավանության մասին։

Եվ նախ տեսնենք առաջին գլուխը, թե ի՞նչ է հավատը, որը և առաքյալն այսպես է սահմանում.

(Ի՞նչ է հավատը, եթե ոչ հուսացված բաների) հաստատություն և չերևացողների հավաստում։)

Այսինքն՝ հավատը հանդերձյալ կյանքի հուսացված բարիքները հաստատում է մեր մեջ, և բարիքների պարգևողին՝ Աստծուն, որ չի տեսնվում այս զգալի աչքերով, հայտնապես ցույց է տալիս մեր հոգիներում և հաստատում։

Որի մասին և սուրբ Դիոնիսիոսն է վկայում.

Հավատը հաստատուն կայունություն է, որ ճշմարտությունը միացնում է մարդուն, և մարդուն՝ ճշմարտությանը։

Այսինքն՝ ճշմարտությունն Աստված է և նրա հանդերձյալ բարիքները, և մարդը հավատով միանում և մոտենում է ճշմարիտ Աստծուն և ստանում խոստացված բարիքները, ինչպես ուսուցանում է այստեղ, թե՝ (Պետք է հավատալ, թե Աստված կա, և որ ով մոտենում է Աստծուն և ով խնդրում է, պարգևատու է լինում։)

Սա է առաջին խոսքը։

Երկրորդ գլուխը՝ թե ո՞րն է ավելի տեսնում՝ հավա՞տը, թե՞ միտքը, թե՞ աչքը։

Պետք է իմանալ, որ բոլոր արարածները կրկնակի են. մեկն իմանալի է և անմարմին, ինչպես հրեշտակները և երկնային կյանքը, և մյուսը զգալի է և մարմին, ինչպես երևելիները և այս կյանքը։

Եվ մարդն ունի կրկնակի տեսողություն, այսինքն՝ միտք և զգալի աչքեր. որովհետև մտքով տեսնում է հրեշտակների անմարմին էությունները, և աչքերով տեսնում է զգալի մարմինները։

Ուստի Աստված հավատը դրեց մեր մեջ, որպեսզի հավատով տեսնենք Աստծուն։

Եվ որ հավատի տեսողությունն ավելի մեծ է, քան մտքինն ու աչքերինը։

Եվ սա հայտնի է չորս բանից։

Նախ՝ որովհետև աչքը տեսնում է մինչև մի դիմացի բան, ինչպես պատը, կամ լեռը, կամ երկինքը, և այն կողմ չի անցնում։

Իսկ միտքը տեսնում է սրանք և ավելի է այն կողմ անցնում՝ պատի ետևը, լեռների ետևը, և երկնքից վեր՝ հրեշտակների դասերը, և հասկանում է անմարմինները։

Բայց Աստծուն տեսնելու մեջ տկարանում է երկու բանի պատճառով։

Նախ՝ որովհետև միտքը եղական է, իսկ Աստված՝ անեղ. եղականը չի կարող տեսնել անեղին։

Երկրորդ՝ որովհետև միտքը չափավոր է, իսկ Աստված՝ անչափ. չափավորը չի կարող անչափը հասկանալ և տեսնել. իսկ հավատը, որովհետև Աստծուց է եկել մեզ մոտ, կարողանում է Աստծուն տեսնել և հասկանալ։

Եվ սա հայտնի է բազում իմաստասերներից, որոնք մտքի գիտություն ունեին, բայց չկարողացան Աստծուն հասկանալ։

Երկրորդ՝ հայտնի է, որ մտքի գիտությունը հետևում է բաների բնությանը, և բնությունից վեր ոչինչ չի տեսնում. որովհետև ուր բնությունը չի հասնում, այնտեղ միտքն էլ չի հասնում։

Իսկ հավատը տեսնում է բնությունից վեր, ինչպես Աստված է, և հավատում է հրաշքներին, որ գործում է բնությունից վեր։

Երրորդ՝ հայտնի է, որ իմաստունները, որ մտքի գիտություն ունեին, շատ ճշմարիտ բաներ խոսեցին, և շատ սուտ ու թյուր բաներ իմացան, ինչպես երկնքի և երկրի լինելության, և աշխարհի սկզբի և վախճանի մասին։

Իսկ մարգարեներն ու առաքյալները, որ Աստծուց հավատի գիտությունն ստացան, ամեն ինչ ճշմարիտ խոսեցին և առանց թյուրության. դրա համար պետք է իմաստունների ճշմարիտ ասածներն ընդունենք, իսկ ինչ որ խոսում են եկեղեցու վարդապետների դեմ, ունայն և սուտ համարենք։

Չորրորդ՝ հայտնի է, որ ովքեր մտքի գիտություն ունեին, գիտության համար չարդարացան, և իր գիտության համար ոչ ոք չի մեռնում։

Իսկ ովքեր հավատ ունեն, շատերը հավատի համար մեռան, ինչպես մարտիրոսների դասերը, և հավատով արդարացան։

Ինչպես ասում է Գիրքը. (Աբրահամը հավատաց Աստծուն, և դա նրան արդարություն համարվեց։)

Ուրեմն ասվածներից հայտնի է, որ հավատի տեսողությունն ավելի մեծ է, քան մտքինն ու աչքերինը։

Սա է երկրորդ գլուխը։

Երրորդ հարցը՝ թե հավատը որտեղի՞ց է գոյանում։

Վարդապետներն ասում են. օրինակ՝ մարմնական աչքն ունի բնական լուսավորություն, բայց կարոտ է արեգակի կամ ճրագի արտաքին լույսին, որ միավորվում է իր հետ, և ապա կարող է տեսնել։

Այսպես մեր հոգու աչքում, որ միտքն է, Աստված դրել է բնական լուսավորություն, բայց կարոտ է այն լույսին, որ հեղվում է Աստծուց և միավորվում նրա հետ, և դրանով տեսնում է Աստծուն, հանդերձյալ բարիքները և հավիտենական կյանքը։

Ուստի և վարդապետներն այսպես են սահմանում, թե՝ (հավատը մտքի լուսավորություն է, առաջին Լույսից բանական անձի մեջ հեղված՝ հոգևոր բարիքները ճանաչելու համար։)

Եվ դարձյալ, օրինակ՝ եթե երկու լույսերից մեկը պակաս է, կամ բնականը, ինչպես կույր մարդու մոտ, կամ արտաքինը, ինչպես գիշերը, ոչինչ չենք կարողանում տեսնել։

Նմանապես՝ եթե բնական բանականությունը պակաս է, ինչպես անբան կենդանիների մոտ, կամ Աստծու լույսի հեղումն է պակաս, ինչպես այլազգիների մոտ, որոնք հավատ չունեն, չեն կարող տեսնել հանդերձյալ կյանքը։

Երրորդ օրինակ՝ ինչպես կույր մարդն ամենևին խավար է և չի տեսնում, իսկ աչքացավ ունեցողը մշուշոտ է տեսնում, և պարզ աչքը պայծառ է տեսնում։

Նույնպես անհավատը և այլազգին ամենևին կույր են հավատից, իսկ հերձվածողը պակաս հավատ ունի և խառնաշփոթ է տեսնում։

Իսկ ուղղափառը ճշմարիտ և կատարյալ հավատի լույս ունի և պայծառ է տեսնում։

Եվ պետք է իմանալ, որ իմանալի լույսը երեքն է, այսինքն՝ բնական լույս, շնորհների լույս և փառքի լույս։

Բնական լույսը բնական բանականությունն է, ինչպես իմաստասերներինը։

Շնորհների լույսը՝ ինչպես մարգարեների և քրիստոնյաների հավատի լույսը։

Փառքի լույսը՝ ինչպես հրեշտակներինը և երանելի սրբերինը, որ վերին գավառում են։

Արդ՝ բնական լույսը նման է աստղերի լույսին, որ նվազ է։

Եվ շնորհների լույսը, որ հավատինն է, նման է լուսնին, որ ավելի մեծ է։

Եվ փառքի լույսը նման է արեգակին, որ ամենամեծն է և պայծառ։

Բայց արտաքին իմաստասերները միայն բնական լույսն ունեին, իսկ մենք՝ քրիստոնյաներս, և առաքյալներն ու մարգարեները, բնական լույսից վեր ստացել ենք շնորհների լույսը, որ հավատն է, և այս լույսով հասնում ենք փառքի լույսին, որ ունեն հրեշտակները։

Բայց այս երեք լույսերն այսպես են զանազանվում։

Նախ՝ բնական լույսը կարծիքների գիտություն է, ինչպես իմաստուններինը, և սուտ։

Եվ շնորհների լույսը ճշմարիտ գիտություն է և նվազ, ինչպես հավատացյալներինը, իսկ փառքի լույսը առավել գերագույն և պայծառ տեսողություն է, ինչպես երկնքում գտնվող սրբերինը։

Դրա համար հավատի գիտությունը երկու գիտությունների միջև է. որովհետև ավելի մեծ է, քան մարդկանց կարծիքների գիտությունը, և ցածր է հրեշտակների գիտությունից. քանզի մարգարեներն ու հավատացյալները տեսնում են հայելու միջով՝ օրինակով, իսկ սրբերը, որ երկնքում են, տեսնում են դեմ առ դեմ, ինչպես ասում է առաքյալը.

(Այժմ տեսնում ենք իբրև հայելու մեջ՝ օրինակով, իսկ այն ժամանակ՝ դեմ առ դեմ։)

Երկրորդ՝ երեք լույսերը զանազանվում են, որովհետև նախ բնական լույսն է, ապա շնորհներինը, և ապա Աստծուց՝ փառքինը. և բնական լույսը փոխվում է շնորհների լույսի, և շնորհներինը՝ փառքի լույսի. և ուր հավատի լույս չկա, այնտեղ փառքի լույս էլ չի լինում։

Ուրեմն հայտնի է, որ հավատացյալները այժմ ունեն Աստծու փառքի լույսը, իսկ անհավատները, որ չունեն շնորհների լույսը, ո՛չ այստեղ և ո՛չ այնտեղ չեն տեսնում փառքի լույսը։

Սա է երկրորդ գլուխը։

Չորրորդ հարցը՝ թե հավատը հոգու ո՞ր մասում է։

Վարդապետներն ասում են, թե հոգին երեք զորություն և մաս ունի, այսինքն՝ բուսական, զգայական և բանական։

Եվ բուսականը մարդու մեջ ամենևին անհնազանդ է, ինչպես մարսողական զորությունը, աճողականը և մյուսները, որոնք բնավ չեն լսում մեզ, այլ գործում են ըստ իրենց բնության. և սրանք քնած ժամանակ ավելի են գործում, քան արթնության մեջ։

Իսկ զգայական մասերը երբեմն հնազանդվում են մեզ և երբեմն անհնազանդ են, ինչպես ցասումը և ցանկությունը։

Որովհետև սրանք երկյուղով և ամոթով երբեմն հնազանդվում են բանականությանը և դադարում ցանկանալուց և բարկանալուց։

Իսկ բանական մասերը ամենևին հնազանդ են մարդուն, ինչպես իմացականը և կամքը։

Իմացականը հանճարն է և խորհուրդը, որով տեսնում ենք ճշմարիտը, և կամքը իշխանականն է, որով գործում ենք բարին։

Արդ՝ հոգու այս երեք զորություններից հավատը այն մասում չէ, որ բուսական է և անհնազանդ, որովհետև նա չի կարող առաքինության ենթակա լինել, ինչպես և ոչ ծառերն ու բույսերը։

Եվ այն մասում, որ զգայական զորությունն է, հավատը չէ. որովհետև թեև նրանք բարոյական առաքինության տեղեր են լինում, քանզի պարկեշտությունը ցանկության մեջ է, և արիությունը՝ ցասման, բայց չեն կարող ենթակա լինել աստվածային առաքինությանը, որ հավատն է, ինչպես և անասուն կենդանիները չունեն հավատը, որ ամենաբարձր առաքինությունն է։

Ուրեմն հավատը հոգու զորության երկրորդ մասում է, որ էությամբ բանականն է։

Եվ բանականը կրկնակի մաս ունի՝ իմացում և կամք։

Բայց հավատը իմացման մեջ է՝ որպես ենթակայի, և կամքի մեջ է՝ որպես հրամանատուի։

Որովհետև կամքն է հրամայում հավատի գործը, և ոչ ոք չի հավատում, եթե չի կամենում։

Բայց հավատի նախնական տեղն ու ենթական իմացումն է և ոչ թե կամքը, երկու պատճառով։

Նախ՝ որովհետև հավատին հետևում է ճշմարտությունը, և կամքին՝ բարին. բայց ճշմարտությունը հավատի մեջ է, և բարին՝ հույսի և սիրո մեջ, որովհետև բարությանն ենք հուսում և բարին ենք սիրում։

Ուրեմն հավատը իմացականի մեջ է, և հույսն ու սերը՝ կամքի մեջ։

Երկրորդ՝ հայտնի է, որ երկնքի արքայության փառքի մեջ հավատը փոխվում է պայծառ տեսողության։

Ինչպես ասում է առաքյալը. (Այժմ տեսնում ենք հայելու միջով՝ օրինակով, իսկ այն ժամանակ՝ դեմ առ դեմ։)

Իսկ պայծառ և հայտնի տեսողությունը իմացականինն է և ոչ թե կամքինը։

Սա է չորրորդ գլուխը։

Հինգերորդ հարցը՝ թե հավատները քանի՞սն են։

Պետք է իմանալ, որ հավատը երեքի է բաժանվում։

Նախ՝ կոչվում է անկատար հավատ, որ ունեն դևերը՝ ոչ Աստծու շնորհից, այլ իրենց նրբատես հմտությունից և Քրիստոսի ու առաքյալների հրաշքները տեսնելուց, որոնք բռնադատված ասում էին, թե՝ (Գիտենք, թե ով ես դու՝ Աստծու Սուրբը. ժամանակից առաջ մի՛ տանջիր մեզ։)

Եվ Հակոբոսն ասում է. (Դու հավատում ես, որ Աստված մեկ է, լավ ես անում. դևերն էլ են հավատում և սարսափում.) և այսպիսի հավատն անկատար է և վարձատրելի չէ։

Երկրորդ՝ կոչվում է անտեսակ և մեռած հավատ, որ ունեն միայն անունով քրիստոնյաները։

Այս հավատն ավելի ճշմարիտ է, քան դևերինը, որովհետև նրանց մեջ հեղվում է Աստծու շնորհներից՝ մկրտության ժամին. քանզի դևերը պարգևված հավատի ունակությունը չունեն, ինչպես ցույց տրվեց։

Բայց սա էլ անտեսակ և մեռած հավատ է, որովհետև չար գործերից մեռած է նրանց հավատը, և չունեն սերը, որ հավատի տեսակն է, ո՛չ էլ բարի գործերը, որ հավատի կենդանությունն են։

Նաև այսպիսի հավատը վարձատրելի չէ, ըստ այն խոսքի. (Հավատն առանց գործերի մեռած է։)

Իսկ երկրորդ հավատը տեսակավոր է, կենդանի և կատարյալ, այսինքն՝ սրբերի և ընտրյալների հավատը, որոնք սիրով և բարի գործերով ստացան այն, ինչպես ասում է առաքյալը. (Ո՛չ թլփատությունն է ինչ-որ բան և ո՛չ անթլփատությունը, այլ սիրով հաջողված հավատը։)

Եվ այսպիսի հավատի վարձը բազում է և անսպառ։

Այսպիսի հավատով բոլոր նահապետներն արդարացան։

Ինչպես Նոյը, Աբրահամը, Իսահակը, Հակոբը և մյուսները։

Այսպիսի հավատով մարգարեները խոսեցին, ինչպես Մովսեսը, Սամուելը, Դավիթը և մյուսները։

Այսպիսի հավատով առաքյալները քարոզեցին ամբողջ տիեզերքում, ինչպես ասում է առաքյալը. (Մենք այսպես քարոզեցինք, և դուք այսպես հավատացիք։)

Այս հավատի համար մարտիրոսները չարչարվեցին, ճգնավորները նահատակվեցին, և ընտրյալների բոլոր դասերը՝ առաջինները, միջինները և վերջինները, այս հավատով մեռան և պսակվեցին. սա է կատարյալ և վարձատրելի հավատը, ինչպես ասում է առաքյալը.

(Գործերը կատարեցի, հավատը պահեցի. այժմ ինձ սպասում է արդարության պսակը, որ ինձ կհատուցի Տերը այն օրը՝ արդար Դատավորը։)

Սա է հինգերորդ գլուխը։

Վեցերորդ հարցը՝ թե հավատի աստիճանները քանի՞սն են։

Պետք է իմանալ, որ հավատի աստիճանները օրինակվեցին Հակոբի սանդուղքով։

Որ տեսավ սանդուղք՝ երկրից երկինք, և Տերը հաստատված էր նրա վրա, և հրեշտակներն իջնում էին, և մարդիկ վեր էին բարձրանում։

Արդ՝ այս սանդուղքը նշանակում է հավատի բարձրությունը, որով մենք՝ մարդիկս, բարձրանում ենք երկինք, և հրեշտակներն իջնում են մեզ՝ հավատացյալներիս մոտ, և Տերը հաստատված է նրա վրա. որովհետև հավատի դավանությամբ Աստված հանգչում է մարդկանց մեջ, և մենք միանում ենք Աստծուն։

Եվ սանդուղքի երկու կողմերը երկար են. մեկը՝ Աստծու անմարմին էությունը, և մյուսը՝ մեր Տիրոջ մարդեղությունը։

Եվ սանդուղքի աստիճանները հավատի տասնչորս աստիճաններն են, որոնցով միտքը պնդած՝ բարձրանում և ելնում ենք դեպի Աստված։

Եվ այս տասնչորս աստիճաններից յոթը Աստծու երեք անձերի անմարմին էության մեջ են, և յոթը՝ Քրիստոսի մարմնավոր տնօրինության մեջ։

Արդ՝ Աստվածության կողմից յոթ աստիճան կա, որովհետև Աստծու մեջ երեք բան կա։

Առաջին՝ Աստծու անձնավորությունը։

Երկրորդ՝ Աստծու բնությունը։

Երկրորդ՝ Աստծու գործը։

Բայց անձնավորության կողմից հավատի երեք աստիճան է լինում։

Առաջինը՝ պետք է հավատալ Հոր անձին՝ անսկիզբ և ոչ ոքից։

Երկրորդ՝ պետք է հավատալ Որդու անձին՝ Հորից ծնված։

Երրորդ՝ պետք է հավատալ Սուրբ Հոգուն՝ Հորից բխած։

Բայց բնությունը մեկ է. դրա համար չորրորդ աստիճանն է՝ հավատալ Երրորդությանը որպես մեկ բնություն և մեկ Աստվածություն։

Իսկ Աստծու գործը երեք տեսակ է։

Առաջինը բնության գործն է, ինչպես ստեղծելը։

Երկրորդ՝ շնորհների գործը, ինչպես հավատացյալներին խնամելը և թողություն շնորհելը։

Երրորդ՝ փառքի և մեծության գործը, ինչպես մեռելների հարությունը և հրեշտակների փառքը։

Դրա համար հինգերորդ աստիճանն է՝ հավատալ, թե Աստված բոլոր եղածների՝ երևելիների և աներևույթների ստեղծողն ու արարիչն է։

Վեցերորդ աստիճանն է՝ հավատալ մեղքերի թողությանը Սուրբ Եկեղեցում։

Յոթերորդ աստիճանը՝ պետք է հավատալ, թե արդարների և մեղավորների ընդհանուր հարություն պիտի լինի, և արդարները կժառանգեն հավիտենական կյանքը, և չարերը՝ հավիտենական տանջանքները։

Սա՝ Աստվածության կողմից։

Իսկ Քրիստոսի մարդկության կողմից պետք է յոթ բանի հավատալ։

Առաջին աստիճանն է՝ որ հավատանք, թե Աստծու Որդին Սուրբ Հոգուց հղացվեց Սուրբ Աստվածածնից։

Երկրորդ աստիճանը՝ որ հավատանք, թե ծնվեց կույսից, և ծնողի կուսությունն անապական մնաց։

Երրորդ աստիճանն է՝ որ չարչարվեց, մեռավ և թաղվեց մարմնով։

Չորրորդ աստիճանն է՝ որ հավատանք, թե բանական հոգով իջավ դժոխք և լուսավորեց բանտում եղած հոգիներին։

Հինգերորդ աստիճանն է՝ որ հավատանք, թե երեք օրից հարություն առավ գերեզմանից՝ ավերելով դժոխքը և ազատելով հոգիներին բանտից։

Վեցերորդ աստիճանն է՝ որ քառասուն օրից հետո նույն մարմնով համբարձվեց երկինք և նստեց Հոր աջ կողմում, այսինքն՝ հանգստացավ Աստվածության փառքի մեջ։

Յոթերորդ աստիճանն է՝ որ հավատանք Տեր Քրիստոսի երկրորդ գալստյանը, որովհետև գալու է դատելու ողջերին և մեռելներին։

Սրանք են հավատի տասնչորս աստիճանները՝ իբրև հավատի հիմք և արմատ։

Որոնք հավաքելով՝ այսպես ենք դավանում ընդհանուր խոսքերով.

*Խոստովանում ենք և հավատում ամենակատար սրտով Հայր Աստծուն՝ անեղ, անծին և անսկիզբ, նաև Որդու ծնողին և Սուրբ Հոգու բխեցնողին։

Հավատում ենք Բան Աստծուն՝ անեղ, Հորից ծնված և սկսված բոլոր հավիտյաններից առաջ, ոչ հետո և ոչ կրտսեր, այլ որքան Հայրը՝ Հայր, նրա հետ և Որդին՝ Որդի։

Հավատում ենք Սուրբ Հոգուն՝ անեղ, անժամանակ, ոչ ծնված, այլ Հորից բխած, Հորն էակից և Որդուն փառակից։

Հավատում ենք Սուրբ Երրորդությանը՝ մեկ բնություն, մեկ Աստվածություն, ոչ թե երեք աստվածներ, այլ մեկ Աստված, մեկ Աստվածություն, մեկ կամք, մեկ թագավորություն, մեկ իշխանություն, երևելիների և աներևույթների Արարիչ։

Հավատում ենք Սուրբ Եկեղեցում մեղքերի թողությանը՝ սրբերի հաղորդությամբ։

Հավատում ենք երեք անձերից մեկին՝ Բան Աստծուն, Հորից ծնված բոլոր հավիտյաններից առաջ։

Ժամանակին իջավ Աստվածածին Կույս Մարիամի մեջ, առավ նրա արյունից, միավորեց իր Աստվածության հետ, ինն ամսվա ժամանակ համբերեց անարատ կույսի արգանդում, և կատարյալ Աստված եղավ կատարյալ մարդ՝ հոգով, մտքով և մարմնով։

Մեկ անձ, մեկ դեմք և միավորված մեկ բնություն. Աստված մարդացավ առանց փոփոխության, առանց այլայլության, անսերմ հղությամբ և անապական ծնունդով. ինչպես սկիզբ չունի նրա Աստվածությունը, այնպես էլ վախճան չունի նրա մարդկությունը. (որովհետև Հիսուս Քրիստոս երեկ և այսօր նույնն է և ժամանակների հավիտյանս։

Հավատում ենք մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին, որ շրջեց երկրի վրա, երեսուն տարեկանից հետո եկավ մկրտության, Հայրը վկայեց (Դա է իմ սիրելի Որդին.) և Սուրբ Հոգին աղավնակերպ իջավ, փորձվեց սատանայից և հաղթեց նրան։

Մարդկանց քարոզեց փրկությունը, մարմնով աշխատեց, վաստակեց, քաղցեց և ծարավեց։

Հետո կամովին եկավ չարչարանքների, խաչվեց, մեռավ մարմնով և կենդանի էր Աստվածությամբ։

Մարմինը դրվեց գերեզմանում՝ միավորված Աստվածության հետ, և հոգով իջավ դժոխք՝ անբաժան Աստվածությամբ։

Քարոզեց հոգիներին, ավերեց դժոխքը և ազատեց հոգիներին։

Երեք օրից հետո հարություն առավ մեռելներից և երևաց աշակերտներին։

Հավատում ենք մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին, որ նույն մարմնով համբարձվեց երկինք և նստեց Հոր աջ կողմում։

Նաև գալու է դատելու ողջերին և մեռելներին և հատուցելու ըստ գործերի՝ արդարներին՝ հավիտենական կյանք, և մեղավորներին՝ հավիտենական տանջանք։

Սա է հավատի ուղղափառ դավանությունը, որ բոլոր քրիստոնյաները պետք է ամեն ժամ պահեն սրտում և լեզվի վրա։

(Որովհետև սրտով հավատալը արդարություն է գործում, և բերանով խոստովանելը՝ փրկություն, ասում է առաքյալը։)

Սա է հիմքը. սրա վրա պետք է կառուցել բարի գործերը։

Սա է անշարժելի վեմը. սրան պետք է միանանք և հաստատվենք։

Սա է ճրագը այս կյանքի խավարում. պետք է միշտ ձեռքում պահել և սրանով լուսավորվել։

Սա է ճանապարհը, և սրանով ընթանանք դեպի հավիտենական կյանքը՝ Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով։

Որով և որի հետ Հորը միանգամայն և Սուրբ Հոգուն փառք և գոհություն հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Նույնի քարոզը այն խոսքի վրա, որ ասում է Հակոբոսը.

(Հավատն առանց գործերի ինքնին մեռած է։)

Հակ. 2. 22։

(Գլուխ ԺԳ)

Վարդապետներն ասում են, թե առաքինությունն անելն է, և ոչ միայն գիտենալը։

Որովհետև գիտենալն ու չանելն օգուտ չունի, այլ՝ համար։

Ինչպես ասում է Հակոբոսը. (Ով բարին գիտի և չի անում, մեղք է նրա համար։)

Նաև գիտենալը մարդուն երանելի չի դարձնում, ինչպես ասում է մեր Տերն աշակերտներին. (Եթե սա գիտեք, ավելի երանելի եք, եթե սա անեք։

Որովհետև, ինչպես իմաստուններն են ասում, ամեն մարդ, որ բժշկություն գիտի, բժիշկ է, բայց ոչ ամեն ոք, որ արդարություն գիտի, արդար է։

Նույնպես և ոչ ամեն ոք, որ գիտի, հավատացյալ է, այլ նա, ով արդարություն է գործում, արդար է, և նա, ով անում է հավատի գործերը,) հավատացյալ է։

Իսկ առանց գործերի հավատը մեռած է և ունայն, ինչպես ասում է Հակոբոսը.

(Հավատն առանց գործերի մեռած է։)

Բայց այս հավատի խոսքից վեց բան պետք է տեսնել։

Նախ՝ թե ի՞նչ է հավատը։

Երկրորդ՝ հավատի եղանակները քանի՞սն են։

Երրորդ՝ մեռած և կենդանի հավատը զանազանվում են։

Չորրորդ՝ թե բարի գործն էլ անհրաժեշտ է հավատին։

Հինգերորդ՝ թե ի՞նչ շահ և օգուտ կա հավատից։

Վեցերորդ՝ ի՞նչ չարիք՝ անհավատին։

Տեսնենք առաջին գլուխը, թե ի՞նչ է հավատը։

Վարդապետներն այսպես են սահմանում.

Հավատը շնորհների ունակություն է, առաջին Լույսից բանական անձի մեջ հեղված՝ ճանաչելու, հոգևոր բարիքները ճանաչելու համար։

Հավատն ունակություն է, որ ունենք մեր մեջ՝ Աստծու շնորհներից հեղված, լույսի պարգև մեր բանական հոգիներում, և դրանով ճանաչում ենք հոգևոր բարիքները. ինչպես արեգակի լույսը միավորվում է մեր աչքերի լույսի հետ, և դրանով տեսնում ենք աշխարհը, մարդուն, քարը և մյուսները։

Նույնպես հավատի լույսը Աստծուց ծագում է մեր բանական հոգիներում և լուսավորում մեզ, և հավատի այն լույսով տեսնում ենք հավիտենական կյանքը, արդարների փառքը և մեղավորների տանջանքները։

Եվ հավատը երբ է ծագում մեր մեջ. այս է՝ մկրտության ժամին, երբ արևմուտքի կողմը հրաժարվում ենք սատանայից և նրա խավարային գործերից, այն ժամանակ դառնում ենք դեպի արևելք և հավատում Սուրբ Երրորդությանը և Քրիստոսի տնօրինությանը։

Եվ սա է մեր ուխտը, որ հավատն ուխտեցինք Աստծուն. այդ ժամից մինչև մահ այս ուխտը պետք է պահենք մեր սրտում և լեզվի վրա։

Եվ երբ մկրտվում ենք Հոր և Որդու և Սուրբ Հոգու անունով, նույն ժամին ծածկաբար ծագում է մեր մեջ հավատի լույսը։

Եվ սա հայտնի է երեք վկայությունից։

Նախ՝ որ ասում է Հովել մարգարեն. (Իմ Հոգուց կհեղեմ ամեն մարմնի վրա, և ձեր որդիներն ու դուստրերը կմարգարեանան, և ձեր ծերերը երազներ կտեսնեն։)

Հեղում է կոչում Հոգու շնորհները, որ պարգևում է մկրտության ժամին։

Երկրորդ՝ Պողոս առաքյալն է վկայում. (Մեկին՝ մարգարեության խոսք, և մյուսին՝ հավատ նույն Հոգով։)

Այսինքն՝ մկրտության ժամին զանազան շնորհներ են ստանում՝ մարգարեության, վարդապետության, լեզուների գիտության, նույնպես և հավատն է ասում, որ Աստծուց է շնորհվում։

Երրորդ՝ Ավետարանն է վկայում, որ ասաց Պետրոսին.

(Երանի՜ է քեզ, որովհետև մարմինն ու արյունը չհայտնեցին քեզ, այլ իմ Հայրը, որ երկնքում է։)

Այն հավատը, որով Պետրոսը դավանեց Քրիստոսին որպես Աստծու Որդի, ասում է, թե՝ Հայրը հայտնեց քեզ և ոչ թե մարդը։

Եվ երանի տվեց նրան, որովհետև Աստծու երանությունը հավատացյալներինն է՝ ոչ նրանց, ովքեր տեսնում են և հավատում, այլ նրանց, ովքեր չեն տեսնում և կհավատան։

Ինչպես Տերն ասաց Թովմասին.

(Դու տեսար և հավատացիր. երանի՜ նրանց, ովքեր չտեսած կհավատան։)

Եվ այս երանությունը մերն է, որ հավատացինք Քրիստոսին և մկրտվեցինք և ստացանք հավատի պարգևները. ո՞րը, այսինքն՝ երկնքի արքայությունը։

Որովհետև ինչպես մենք ուխտեցինք նրան հավատը, և Նա ուխտեց մեզ արքայությունը, ըստ այն խոսքի. (Իմ Հայրն ուխտեց ինձ արքայությունը, և ես ուխտում եմ ձեզ։)

Եվ երբ մկրտվեցինք, շնորհով կոչվեցինք Աստծու որդիներ և Քրիստոսի ժառանգակիցներ։

Եվ որքան մենք պահում ենք հավատի ուխտը և մեր խոստովանությունը, Նա էլ պահում է իր խոստացած բարիքների ուխտը, ըստ այն խոսքի. (Ով ինձ խոստովանի մարդկանց առջև, ես էլ նրան կխոստովանեմ իմ Հոր առջև։)

Եվ երբ ուրանում ենք նրա ուխտը և հավատը, Նա էլ ուրանում է իր ուխտը և պարգևը, ըստ այն խոսքի. (Ով ինձ ուրանում է մարդկանց առջև, ես էլ նրան կուրանամ իմ Հոր առջև, որ երկնքում է։)

Ահա՛ սարսափելի խոսք, ահա՛ ահեղ հրաման։

Որ մարդկանց առջև մեր ուրանալու համար Ինքը՝ մեր Փրկիչը՝ Քրիստոս, ուրանում է մեզ Հայր Աստծու առջև, թե՝ (Չեմ ճանաչում ձեզ։)

Եվ չորս պատճառով մարդուն չեն ճանաչում։

Նախ՝ եթե երեսի գույնը փոխվում է, որ առաջ ուներ, և հետո սևանում է։

Այսպես մկրտությամբ մեր հոգին սպիտակում է ձյան պես, բայց հետո մեղքերով սևանում է. այն ժամանակ Քրիստոս չի ճանաչում նրան, ինչպես ասում է Երեմիան. (Ձեր երեսները սևացած կլինեն կաթսայի պես։)

Երկրորդ՝ եթե մեկը ծածկում է իր երեսը, նրան չեն ճանաչում. նույնպես ով մկրտությունից հետո մեղքեր է գործում և ծածկում և չի խոստովանում, Քրիստոս չի ճանաչում նրան. որովհետև մեղքը նման է գործածվածին. եթե երկար ժամանակ թողնեն հողի տակ, չի ապականվում, իսկ եթե դուրս հանեն երկրի վրա՝ արևի և անձրևի տակ, շուտով հալվում է։

Այսպես, եթե մեղքերը ծածկում ես քո սրտում և չես խոստովանում, ամենևին չի ապականվում, իսկ եթե հայտնում ես, շուտով ջնջվում է։

Երրորդ՝ եթե փոխում է նշանը, որ առաջ ուներ, ոչ ոք չի ճանաչում նրան. նույնպես ով փոխում է հավատի նշանը և ուրանում Քրիստոսին, Աստված չի ճանաչում նրան, ո՛չ էլ հրեշտակները, ինչպես ասում է սաղմոսը. (Մեր նշանները չտեսանք։)

Չորրորդ՝ երբ մանկությունից գնում են օտարություն և այնտեղ մնում մինչև ծերություն, երբ գալիս են, նրանց չեն ճանաչում. նույնպես եթե մեկն իր մանկությունից հեռանում է պատվիրաններից մինչև ծերություն, Աստված չի ճանաչում նրան։

Ուրեմն ճշմարիտ է, որ ով ուրանում է Քրիստոսին հավատով և գործով, Ինքն էլ ուրանում է նրան Հոր և հրեշտակների առջև։

Սա է առաջին գլուխը։

Երրորդ հարցը՝ թե հավատի եղանակները քանի՞սն են։

Վարդապետներն ասում են, թե հավատի անունը մեկ է, բայց կրկնակի զորություն ունի։

Առաջինը դավանության հավատն է, որ Սուրբ Երրորդությունը խոստովանելն է, որ յուրաքանչյուրն ստացավ ավազանից, այսինքն՝ որ հավատում ենք Հայր Աստծուն, և հավատում ենք Որդի Աստծուն, և հավատում ենք Սուրբ Հոգի Աստծուն՝ հարթ և հավասար։

Ո՛չ առաջին և ո՛չ վերջին, ո՛չ երեց, ո՛չ կրտսեր, ո՛չ մեծ, ո՛չ փոքր, այլ համագո, համապատիվ, զուգափառ, մեկ իշխանություն, մեկ տերություն, մեկ թագավորություն, մեկ Աստվածություն և մեկ բնություն՝ բոլոր արարածների Արարիչ։

Նաև հավատում ենք Քրիստոսի ծննդյանը, մարդեղությանը, խաչելությանը, թաղմանը, հարությանը, համբարձմանը և Քրիստոսի երկրորդ գալստյանը։

Սա է հավատի առաջին դավանությունը, որ Սուրբ Երրորդության մասին է։

Երկրորդ հավատն այն է, որ այն խոսքերը, որ Սուրբ Հոգին խոսել է մարգարեների և առաքյալների բերանով, և եկեղեցու վարդապետները, որ գրեցին սուրբ գրքերը, չի համարում առասպել և սուտ, այլ հավատում է, թե ճշմարիտ են և ուղիղ այնպես, կարծես իր աչքերով տեսնում է բոլոր եղածները, և լինելիքները, և այն, ինչ այժմ կա։

Եղածն այն է, որ պատմում են, թե բոլոր երևելի և աներևույթ բնությունները չկային, այլ Աստծու հրամանից ստեղծված գոյացան. և ինչ որ արարածների լինելությունից հետո Աստծուց եղած հրաշքներ և զորություններ են պատմվում Գրքերում՝ Հնում և Նորում, հավատում է։

Եվ լինելիքն այն է, որ ասում են, թե բարեգործներին Աստծուց բարի հատուցում պիտի լինի, և չարերին՝ տանջանք և հավիտենական կրակ, աչքերի լաց և ատամների կրճտոց, խավար՝ Աստծու այցելությունից դուրս, և անշեջ կրակ. (որ նրանց կրակը չի հանգչում, և որդը չի մեռնում։)

Եվ այն, ինչ այժմ կա, սա է, որ քարոզում են իրենց բոլոր խոսքերում, թե Աստված մոտ է բոլորին և ոչ թե հեռու։

Եվ ինչ որ մարդիկ խորհում են իրենց մտքում՝ բարի կամ չար, Նա ամեն ինչ գիտի, և ինչ խոսքեր որ լեզվով խոսում են, անսխալ լսում է, և ինչ որ մարմնով ծածուկ գործում են, հայտնապես տեսնում է. (որովհետև նրանից աներևույթ արարած չկա։)

Արդ՝ ով սրանց ամբողջ սրտով հավատում է, նա է կենդանի հավատ ունեցողը, որ երբեք չի համարձակվում կամ չար բան խորհել սրտում, կամ անիրավություն խոսել բերանով, կամ մեղք գործել մարմնով։

Որովհետև եթե մեկի մոտ լինելը արգելում է անարժան գործերը, և երբ մեկը հավատում է, որ Աստված տեսնող է, քանզի Աստված նշանակում է տեսնող, նա ինչպե՞ս կհամարձակվի կամակոր մտքով չարություն խոսել կամ գործել։

Իսկ ով միայն խոսքով ունի Աստծու խոստովանությունը, բայց գործով՝ ոչ, այնպիսու հավատը մեռած է. որովհետև մեռելոտի գործերի պատճառով մեռած հավատ ունի, ինչպես ասում է Հակոբոս առաքյալը.

(Հավատն առանց գործերի ինքնին մեռած է։)

Սա է երկրորդ գլուխը։

Երրորդ հարցը՝ թե ինչպե՞ս են զանազանվում մեռած և կենդանի հավատը։

Ասում ենք, թե սրանք տասը եղանակով են զանազանվում։

Նախ՝ ինչպես ասացինք, մեռած և կենդանի հավատը բարի գործերով են զանազանվում։

Որովհետև ինչպես հոգին է մարմնի կենդանությունը, այսպես էլ բարի գործերը՝ հավատինը։

Եվ ինչպես մեռած մարմինն անգործ է, որովհետև ո՛չ տեսնում է, ո՛չ լսում, ո՛չ խոսում, ո՛չ քայլում, ո՛չ գործում և այլն։

Նույնպես և մեռած հավատն անգործ է, որովհետև ո՛չ բարին է տեսնում, ո՛չ ականջով լսում, ո՛չ ճշմարիտն է խոսում, ո՛չ Աստծու ճանապարհով է քայլում և ո՛չ բարին է անում։

Իսկ ով կենդանի հավատ ունի, ամեն բարին անում է, խոսում և լսում, և այդ ամենը կատարում է։

Երկրորդ՝ իմաստուններն ասում են, թե մարդու տեսակը հոգին է, որ կատարում է մարդուն։

Իսկ մեռած մարդն անտեսակ է, որովհետև մարմնի կերպը շուտով լուծվում և ապականվում է։

Այսպես հավատի տեսակը սերն է Աստծու և ընկերոջ հանդեպ։

Որ հավատում է, թե Աստված բարի է, և սիրում է նրան։

Եվ հավատում է Աստծու փոխհատուցումներին և սիրում է ընկերոջը, ինչպես ասում է Գաղատացիներին.

(Քրիստոս Հիսուսի մեջ ո՛չ թլփատությունն է ինչ-որ բան կարող, և ո՛չ անթլփատությունը, այլ սիրով հաջողված հավատը։)

Եվ ով սեր չունի, նրա հավատն անտեսակ է և անկատար և շուտով լուծվում և ապականվում է, որովհետև չունի սերը, որ զարդարում և կատարում է հավատը։

Երրորդ՝ ինչպես կենդանին ճշմարիտ մարդ է և կոչվում է մարդ, իսկ մեռածը սուտ մարդ է, նույնպես ով կենդանի հավատ ունի, ճշմարիտ հավատացյալ և քրիստոնյա է կոչվում, իսկ ով մեռած հավատ ունի, սուտ հավատացյալ և սուտ քրիստոնյա է կոչվում։

Այսպիսին Աստծու հրամանի դեմ է ասում. (Քո Տեր Աստծու անունը դատարկ տեղը, ունայնի վրա մի՛ կոչիր։)

Կարծես թե ասում է. եթե քրիստոնյա ես կոչվում, քրիստոնյայի գործերը գործի՛ր, որ հրամայեց քեզ. այլապես Քրիստոսի անունը սուտ ես կոչում քո վրա։

Օրինակ՝ ինչպես նա, ով սուլթան կամ թագավոր է կոչվում և սուլթանի կամ թագավորի գործը չունի, նույնպես սուտ է անունը այն քրիստոնյայի վրա, որ գործերը չունի։

Չորրորդ՝ կոչվում է կենդանի և անկենդան հավատ։

Որովհետև ինչպես կենդանի մարդու մեջ, երբ բնական ջերմությունն ու ուժը զորավոր են, այն ժամանակ փութով կատարում է բոլոր գործերը, իսկ ծերը և անհաս մանուկը, որոնց ուժն անկատար է, տկար են գործի մեջ։

Այսպես ով զորավոր և սիրով ջերմ հավատ ունի, բոլոր բարի գործերը փութով կատարում է։

Իսկ ովքեր անկատար հավատ ունեն և մեղքերով հնացել են, տկար են բարի գործերում. որ օրինակվեց Ծննդոց գրքում, որ ասում է.

(Աստված երևաց Աբրահամին օրվա կեսօրին.) որ արեգակը նշանակում էր Աբրահամի պայծառ և ջերմ հավատը։

Եվ հետո ասում է. (Բարձրացրեց իր աչքերը և տեսավ, և ահա երկու այր կանգնած էին իր առջև, և վազեց նրանց ընդառաջ։)

Այն նշանակում է, թե զորավոր հավատով մարդը փութով կատարում է բոլոր բարի գործերը։

Հինգերորդ՝ հավատը կոչվում է կենդանի, որովհետև կենդանու գույնն ունի, այսինքն՝ համեստ վարքը։

Որովհետև ինչպես կենդանու գույնը, որ կարմիր է և զվարթ, զանազանվում է մեռելի գույնից, որ դեղնած է։

Նույնպես արդարների վարքը՝ մեղավորների վարքից։

Որովհետև արդարների վարքը նման է հրեշտակներին, և մեղավորների վարքը՝ սատանային։

Քանզի վարդապետներն ասում են, թե մեռած հավատը դևերի հավատի պես է. որովհետև սրբերի հավատը ուրախությամբ է, իսկ դևերի հավատը՝ տրտմությամբ։

Եվ սա օրինակվեց տեսիլքում, որ ասում է. (Տեսա և մի ուրիշ դեղին ձի, և ով նստած էր նրա վրա, մահն էր, և դժոխքը գնում էր նրա ետևից։)

Դեղին ձին նշանակում է մեղքը, որի պատճառով մահն է նստում, և դժոխքը գնում է նրա ետևից։

Եվ դեղին գույնը պակասած է սպիտակությունից և կարմրությունից. նույնպես մեղքը կոչվում է դեղին ձի, որովհետև նրանից պակասել է անմեղության սպիտակությունը և Աստծու ջերմ սիրո կարմրությունը։

Ինչպես վարդապետներն են ասում, թե մեղավորի հավատը ոչ միայն նման է սատանայի հավատին, այլև ավելի չար է. (որովհետև դևերը հավատում են և սարսափում.) իսկ մարդիկ հավատում են և համարձակվում սպանել Քրիստոսին։

Վեցերորդ՝ կոչվում է կենդանի հավատ, որովհետև նրան է վայել ուսուցանել, ով կենդանի հավատ ունի։

Եվ ինչպես վառված մոմը զանազանվում է հանգած մոմից, այսպես կենդանի հավատը՝ մեռած հավատից։

Որովհետև վառված մոմից լույս է ելնում, իսկ հանգածից՝ դառը ծուխ, որ երբեմն վիժեցնում է հղիին։

Այսպես կենդանի հավատից ճշմարտության լույս է ելնում, որ մարդկանց առջև դրված է ուղիղ ճանապարհների վրա։

Որովհետև ինչպես անաղոտ լապտերն առատապես լուսավորում է, նույնպես եթե ուսուցանողը կենդանի հավատ ունի, ավելի է լուսավորում մարդկանց և բերում ուղիղ ճանապարհների վրա։

Իսկ եթե քարոզողը հանգած մոմ լինի, այսինքն՝ չար գործերով մեռած հավատ ունենա, լույս չի տալիս, այլ իրենից ծուխ է հանում, որ վիժեցնում է հղիներին, այսինքն՝ գայթակղեցնում է անկատարներին։

Եվ այսպիսին էին Հեղիի որդիները, որոնք իրենց չար գործերով մարդկանց ետ էին դարձնում Աստծուն զոհ մատուցելուց։

Յոթերորդ՝ կենդանի հավատը մերժում է ծուլությունը. որովհետև Արիստոտելն ասում է, թե կենդանությունը սեփական շարժման սկիզբն է. քանզի եթե մեկը ուրիշից է շարժվում, դրա համար կենդանի չի կոչվում։

Այսպես ով բարի գործերի մեջ շարժվում է ոչ ինքն իրենից, այսինքն՝ ոչ իր կամքով, հավատով և սիրով, այլ դրսից, այսինքն՝ վախի, կամ ամոթի, կամ փառասիրության, կամ ագահության համար, այնպիսին կենդանի հավատ չունի, որովհետև շարժման սկիզբը ներսից չէ, այլ դրսից։

Նրանց մասին է ասում տեսիլքը. (Միայն անուն ունես, թե կենդանի ես, բայց դու մեռած ես. արթո՛ւն եղիր.) այսինքն՝ կենդանության սկիզբը ներսից ա՛ռ։

Ութերորդ՝ կենդանի հավատը ճանաչվում է նրանով, որ զգուշանում է վնասակարներից, ինչպես կենդանի մարդը. որովհետև ճանճը թեև նստում է հանգած ածուխի վրա, բայց ոչ շիկացածի վրա, նույնպես սատանայի փորձությունը փախչում է նրանից, ով կենդանի հավատ ունի։

Ինչպես Հակոբոսն է ասում. (Հակառակ կանգնեցե՛ք չարախոսին, և նա կփախչի ձեզանից։)

Եվ սա պետք է իմանալ. երբ մեկը կարծում է, թե կերակրի մեջ մահվան դեղ է խառնված, միայն կարծիքի պատճառով հեռու է մնում նրանից, առավել ևս, եթե ստույգ իմանա։

Այսպես այս աշխարհի հեշտությունը հայտնապես իր մեջ մահվան դեղ ունի. ով չի զգուշանում նրանից, կենդանի հավատ չունի, և մահն է հետևում նրան։

Եվ սա հայտնի է Սողոմոնից, որ ասում է Ժողովողում. (Ամեն ինչ, որ իմ աչքերը խնդրեցին, նրանցից չզրկվեցի, և իմ սիրտը չարգելեցի ոչ մի ուրախությունից։)

Եվ դրանից ընկավ կռապաշտության մեջ, որովհետև Թագավորությունների երրորդ գրքում ասվում է. (Կանայք և գինին մոլորեցրին նրան հավատից։)

Իններորդ՝ կենդանի հավատը հաշտեցնում է Աստծուն, իսկ մեռածը տրտմեցնում է. որովհետև ինչպես Աստծուն պատվում է նա, ով նրան անարատ գառ է մատուցում, և անարգում է նա, ով նեխած լեշ է մատուցում։

Այսպես ով Աստծուն անմեղ վարք է մատուցում, պատվում է նրան, իսկ ով չար վարք, անարգում է նրան։

Եվ որովհետև Աստված կյանք է, դրա համար ով բարկացնում է նրան, չի կարող ապրել, այլ այնպիսին իր մեջ մահվան գիր ունի, ինչպես Ուրիան։

Որովհետև յուրաքանչյուր մեղավոր իր բոլոր մեղքերը գրված ունի իր սրտում և ցույց է տալիս, (թե ով այդպիսի բան է գործում, Աստծու արքայությունը չի ժառանգի.) ինչպես ասում է առաքյալը. (Որոնք ցույց են տալիս օրենքի գործերը՝ գրված իրենց սրտերում, և միմյանց հանդիմանում են իրենց խորհուրդներից, կամ պատասխան են տալու այն օրը, երբ Աստված կքննի մարդկանց գաղտնիքները։)

Որովհետև դատաստանի օրը մեր խորհուրդները, որ այժմ ունենք, այն ժամանակ կհանդիմանեն մեզ, քանզի այժմյան խորհուրդները մնում են մեր սրտերում որպես հաստատված գիր։

Եվ թեև այժմ ծածուկ են, այն ժամանակ կհայտնվեն, երբ մատյանները բացվեն, այսինքն՝ խղճերի գրքերը, և յուրաքանչյուրը կկարդա իրենը։

Տասներորդ՝ մեռած հավատն ավելացնում է պատիժները ավելի մեծ մեղքերի համար. որովհետև ինչպես մեղքերի անգիտությունը թեթևացնում է մեղքերը, այսպես մեղքերի գիտությունը ծանրացնում է։

Որովհետև վարդապետներն ասում են, թե մեղավոր քրիստոնյայի հավատն ավելացնում է նրա դատապարտությունը։

Որովհետև ինչպես կարգաթող քահանան ավելի անարգ է, քան նա, ով կարգ չէր առել, և հրեշտակների բնությունը դևերի մեջ ավելի անարգ է, քան բոլոր բնությունները, նույնպես քրիստոնյայի մեղքն ավելի անարգ է, քան անհավատի մեղքը։

Եվ դարձյալ՝ ինչպես մեռած մարմինների մեջ մարդու մարմինն ավելի գարշահոտ է, թեև կենդանին ամենից պատվական է, այսպես սուրբ քահանան, որ կենդանի է Աստծու շնորհներով, պատվական է բոլոր աշխարհականներից։

Եվ բարի քրիստոնյան պատվական է բոլոր անհավատներից։

Իսկ եթե մեռնում են մեղքերով, գարշահոտ են Աստծու առջև։

Այնպիսիները նման են անիծյալ թզենուն, որ թեև երևում է կանաչ և սաղարթախիտ, բայց պտուղ չունի։

Իսկ կենդանի հավատը նման է ծառի, որ ծաղկել է սուրբ դիտավորությամբ և զարդարվել տերևով, այսինքն՝ օգտակար խոսքերով, և կատարյալ է բարի գործերի պտուղով։

Այսպես են զանազանվում կենդանի և մեռած հավատները, ինչպես ասում է առաքյալը.

(Հավատն առանց գործերի ինքնին մեռած է։)

Սա է երրորդ գլուխը։

Չորրորդ հարցը՝ թե բարի գործն անհրաժեշտ է հավատին, ինչպես ցույց տրվեց կենդանի հավատը։

Բայց նախ պետք է սա քննել, թե ինչպե՞ս է արքայությունը ձրի, երբ վարձը ըստ գործերի է, և բազում աշխատանքով ենք ստանում այն, ըստ այն խոսքի. (Բազում նեղությամբ ենք մտնում հանգիստը։)

Ասում ենք, թե երկնքի արքայությունը ձրի է երեք պատճառով։

Նախ՝ որովհետև (այս ժամանակի չարչարանքներն արժանի չեն հանդերձյալ փառքին, որ հայտնվելու է մեզ, ասում է առաքյալը։)

Որովհետև ի՞նչ արժե քո հացը, որ տալիս ես աղքատին, և ստանում ես անմահ կերակուրը, կամ մի բաժակ ջուրը՝ անմահ ըմպելիքը, կամ քո հագուստը՝ լուսեղենը, կամ քո տունը՝ արքայության տունը. ուրեմն արքայությունը ձրի պարգև է։

Երկրորդ՝ հույսի և սիրո համար, որ Քրիստոսի մեջ են, ստանում ենք արքայությունը, և ոչ թե ըստ գործերի։

Երրորդ՝ որովհետև հավատով ենք ստանում Քրիստոսից, որով արդարացանք, ըստ այն խոսքի. (Ոչ թե գործերից ենք արդարանում, այլ հավատից, որպեսզի ոչ ոք չպարծենա։)

Ուստի հայտնի է, որ երկու հոգի մեկ աշխատանքով են ճգնում. մեկը վարձ է ստանում հույսի համար, իսկ մյուսը՝ ոչ, ինչպես ասում է Ավետարանը. (Եթե երկու կին միասին երկանք աղան այն օրը, մեկը կվերցվի, իսկ մյուսը կթողնվի։

Ուրեմն գործերը բնավ չեն կարող արդարացնել, այլ Աստծու ողորմության շնորհները. ճշմարիտ է հրամայում. (Ես իմ արքայությունը ձրի կտամ։)

Բայց եթե մեկն ասի՝ ապա պետք չէ՞ բարին գործել, երբ արքայությունը հավատինն է։

Ասում ենք՝ այո, պետք է բարի գործերը հավատին հավելել։

Եվ սա տասը պատճառով։

Նախ՝ որովհետև (հավատն առանց գործերի դատարկ է և մեռած։)

Իսկ հավատի կենդանությունը գործերն են. որովհետև ինչպես գործերն առանց հավատի դատարկ են և ունայն, նույնպես և հավատն առանց գործերի։

Երկրորդ՝ պետք է գործել հավատի գործը, որով արդարանում ենք, և ոչ թե հին օրենքի գործը, որ չի կարող արդարացնել։

Երրորդ՝ հավատով մաքրվեցինք մեղքի ժանգից, և գործերով պահում ենք սրբությունը մեր մեջ, որպեսզի չպղծվենք։

Չորրորդ՝ հավատով արժանացանք արքայությանը, և գործերով միշտ պահում ենք մեզ արժանավոր։

Հինգերորդ՝ հավատով ստացանք արքայության խոստումը, իսկ գործերով հասնում ենք խոստումների կատարմանը։

Վեցերորդ՝ հավատն ու հույսը Աստծու ողորմության հանդեպ են, սերն ու գործերը՝ Աստծու արդարության հանդեպ։

Արդ՝ ինչպես Աստծու ողորմությունը արդարությամբ է, և արդարությունը՝ ողորմությամբ, նույնպես և հավատը մեր մեջ կատարյալ գործ է, և գործերը՝ հավատով լուսավորված։

Յոթերորդ՝ հավատը մեր մեջ զարդարում է հոգին, և գործերը՝ մարմինը։

Ուստի հավատն ու գործերն են, որ զարդարում են հոգին և մարմինը։

Ութերորդ՝ հավատով մեղքն է թողնվում, և գործերով՝ մեղքի պատիժը. դրա համար պետք է հավատն ու գործերը միասին ձեռք բերել։

Իններորդ՝ հավատն ուխտ է և դաշինք, որով հնազանդվում ենք Աստծուն, և գործերը Աստծու կամքի կատարումն են. որովհետև նա է հնազանդը, ով պահում է Աստծու պատվիրանը և կատարում նրա կամքը։

Դրա համար հավատի դավանության հետ պահանջվում է և սրբության գործը։

Տասներորդ՝ հավատով այստեղ ստանում ենք շնորհը և որդեգրությունը, և գործերով ժառանգում ենք հավիտենական կյանքի փառքը և արդյունքը։

Որովհետև այստեղ՝ այս կյանքում, բոլոր բարիքները հույսով ունենք, իսկ այնտեղ՝ իրականությամբ։

Այստեղ շնորհն է, և այնտեղ՝ փառքը։

Այստեղ ծածուկ է, և այնտեղ՝ հայտնի։

Դրա համար սրբության գործերով մեզ պատրաստում ենք հանդերձյալ կյանքի համար՝ նրա շնորհներին և ողորմությանը, ինչպես ասում է առաքյալը. (Ամեն ոք, ով իր մեջ հույս ունի, իրեն մաքրում է մեղքերից, ինչպես որ Նա է սուրբ։)

Եվ ավելի պարզ և համառոտ։

Որովհետև ինչպես լծին երկու եզ է անհրաժեշտ, նույնպես հավատ և գործեր՝ Քրիստոսի օրենքի լծին։

Եվ ինչպես արծիվը երկու թևով է թռչում, նույնպես և մարդը հավատով և գործով է թռչում դեպի երկնքի արքայությունը։

Եվ դարձյալ՝ հավատը արմատ է, և գործը՝ պտուղ։

Եվ հավատը գլուխ է, և գործերը մարմին և անդամներ՝ գլխին հոդված, և կատարվում է. որովհետև սրանցից մեկն առանց մյուսի անպիտան է և անկատար. նույնպես հավատն առանց գործերի, և գործերն առանց հավատի։

Եվ դարձյալ՝ հավատը կարծես լուսեղեն անմարմին պարան է, երկնքից մեզ իջած, և գործերը կարծես ձեռքերը փոխելով են, որ վեր ենք բարձրանում։

Եվ հավատն արքայության բանալին է, և գործերը կարծես շարժելով բացում ենք դուռը և մտնում։

Եվ դարձյալ՝ հավատը կարծես հիմք է, և գործերը՝ շինություններ հիմքի վրա, ինչպես ասում է առաքյալը. եթե մեկն այս հիմքի վրա կառուցում է ոսկի, որ արդարությունն ու ճշմարտությունն է, արծաթ, որ մտքի մաքրությունն ու սրտի սրբությունն է, պատվական քարեր, որոնք բազմապատիկ առաքինությունների մասերն են՝ սեր, խոնարհություն, ողորմություն, պահք, աղոթք, ժուժկալություն և սրանց նման մյուսները, պատվական քարեր են՝ կառուցված արդարների անձերում հավատի հիմքի վրա։

Իսկ մեղսասերների անձերը, ասում է, ոչ թե այս պատվական և հաստատուն նյութերից են կառուցված հավատի հիմքի վրա, այլ անարժան և դյուրավառ նյութերից, այսինքն՝ փայտ, խոտ, եղեգ։

Փայտը ցույց է տալիս ամենաթանձր մեղքերը՝ սպանություն, պոռնկություն, գողություն և սրանց նման մյուսները։

Խոտը՝ սրտում հավաքված խորհուրդների չարությունը։

Եղեգը նշանակում է խոսքերի գարշությունները, որոնք մարդիկ բխեցնում են բերանից՝ լեզուն սատանային գործիք տալով, ընկերոջը թշնամանելով զանազան և ամեն տեսակ հայհոյանքներով, որ գեղջկական բարբառով կոչվում է հայհոյանք, և ըստ Գրքերի սովորության՝ անեծք և թշնամանք։

Ինչպես ասում է Դավիթը. (Նրանց բերանները լի են անեծքով և դառնությամբ։)

Նաև ստությունը, չարախոսությունը, մատնությունը և այսպիսի այլ անիրավության խոսքերը եղեգի օրինակներն են։

Եվ այս երկու հակառակ շինությունները, որ պատվական և անարգ նյութերից են, (կրակը, ասում է, կզատի.) որովհետև Դատավորը կրակով պիտի հայտնվի. եթե այն գործը, որ կառուցել է հավատի հիմքի վրա, ոսկի է, արծաթ և պատվական քար, որոնք չեն ապականվում, այլև մաքրվում են կրակից, գործողը կապրի և վարձ կստանա։

Իսկ եթե խոտ և եղեգ և փայտ է, որ կրակից դյուրությամբ ապականվում է, ով գործել է այն, կտուժի։

Ուստի աղաչում եմ ձեզ. հավատի այն ճշմարտության հետ, որ ստացաք ավազանի ծնունդից և հաստատուն ունեք, հարմարեցրե՛ք և արդարության գործերը, որպեսզի ոչ թե մեկ աչքով լուսավորեք ձեր անձերը, այլ երկուսով պայծառացնեք։

Մի՛ նմանվեք չար և վատ ծառային, որ մեկ քանքար էր ստացել և չշահեց, և դուրս վռնդվեց արտաքին խավարը. որովհետև տաղանդը հավատն է, և տաղանդների շահը՝ բարի գործը։

Նրանց մասին է ասում. (Հավատն առանց գործերի ինքնին մեռած է։)

Սա է չորրորդ գլուխը։

Հինգերորդ հարցը՝ թե ի՞նչ օգտի շահ ունի հավատը։

Վարդապետներն ասում են, թե հավատը մեծ է և բոլոր բարիքների գլուխն է, և բոլոր չարիքներից հեռացնում է մարդուն, և սիրելի ու մոտ է դարձնում Աստծուն և բարեկամ՝ հրեշտակներին։

Որի բազում բարիքներից մի փոքր բան ասենք տասը գլխով։

Նախ՝ որովհետև հավատը ոմանց երկինք է վերացնում, ինչպես Ենովքին և Եղիային։

Երկրորդ՝ հավատը հաղթեց ջրերի հեղեղներին, ինչպես Նոյն իր տնով. որովհետև հավատով կառուցում էր տապանը ջրհեղեղի համար և փրկվեց։

Երրորդ՝ հավատն արդարացնում է մարդուն, ինչպես Աբրահամին. որովհետև Գիրքն ասում է. (Աբրահամը հավատաց Աստծուն, և դա նրան արդարություն համարվեց։)

Չորրորդ՝ հավատն արհամարհում է ժամանակավոր բաները, ինչպես ասում է Եբրայեցիներին. (Հավատով Մովսեսը, երբ մեծացավ, ուրացավ, թե փարավոնի դստեր որդին է, լավ համարեց չարչարվել Աստծու ժողովրդի հետ, քան մի ժամանակ մեղքի մեջ վայելել։)

Հինգերորդ՝ հավատը մարտնչում է աշխարհի դեմ, ինչպես ասում է առաքյալը. (Սրբերը հավատով հաղթեցին թագավորություններին։)

Վեցերորդ՝ հավատն ստանում է այն, ինչ խնդրում է, ըստ այն խոսքի. (Ո՛վ կին, մեծ է քո հավատը, թող քեզ լինի այնպես, ինչպես կամենում ես։)

Յոթերորդ՝ հավատը փրկում է մարդուն մեղքերից և տանջանքներից, ինչպես Տերն ասում էր մագդաղենացուն. (Քո հավատը կանգնեցրեց քեզ, գնա՛ խաղաղությամբ և առողջ եղիր քո տանջանքներից։)

Ութերորդ՝ հավատը տալիս է հարատևությունը, ինչպես ասում է առաքյալը. (Իսկ դու հավատով ես կանգնած։)

Իններորդ՝ հավատը երանելի է դարձնում մարդուն, ինչպես Տերն ասաց Թովմասին. (Որովհետև ինձ տեսար և հավատացիր. երանի՜ նրանց, ովքեր չեն տեսել և կհավատան։)

Եվ երանությունը բոլոր բարիքների լրումն է, որ հավատը շնորհում է մեզ։

Տասներորդ՝ հավատը կենդանացրեց մեռածին. երբ Ղազարոսի քույրն ընկավ Հիսուսի ոտքերը, ասաց. (Եթե հավատում ես, քո եղբայրը հարություն կառնի. ասաց՝ այո, Տե՛ր, ես հավատացի, որ դու ես Քրիստոսը, որ աշխարհ պիտի գայիր։)

Դրա համար չորսօրյա մեռածին հարություն տվեց գերեզմանից։

Այսպես և առաքյալն ասում է. (Հավատով կանայք հարությամբ ետ ստացան իրենց մեռելներին.) ինչպես այրու որդուն, որին հարություն տվեց Եղիա մարգարեն։

Նույնպես և Եղիսեն՝ սունամացու որդուն։

Եվ ուրիշ բազում և անթիվ են այն բաները, որ եղել են հավատից, որ թվում է առաքյալը Եբրայեցիների թղթում.

(Որոնք հավատով ծովը ճեղքեցին, ինչպես Մովսեսը։)

Եվ հավատով թագավորություններին հաղթեցին, ինչպես Հեսուն, և օտարների բանակները գրավեցին, և փրկվեցին սրի, կրակի և առյուծների բերանից, ինչպես Դանիելը և երեք մանուկները։

Որոնցից ես շատից քիչն ասացի, որպեսզի լսողները չձանձրանան։

Սա է հինգերորդ գլուխը՝ հավատի մասին։

Իսկ վեցերորդը՝ թե ի՞նչ վնաս և չարիք է անհավատությունը։

Որովհետև ինչպես հավատը մեծ բարիք է անում մարդուն և դարձնում Աստծուն սիրելի և հրեշտակներին բարեկամ, այսպես անհավատությունն ավելի չար է, քան բոլոր չարիքները, և հեռացնում է Աստծուց և մոտ դարձնում դևերին։

Եվ ի՞նչ է անհավատությունը. այսինքն՝ չհավատալը և Աստծու պատվիրաններից ոչ մեկը չկատարելը, այլ անհավատությամբ և անառակ վարքով միշտ շաղախվել անօրեն գործերի և զանազան չարիքների մեջ՝ Աստծուց չվախենալով, մարդկանցից չամաչելով և Աստծու անխաբ դատաստանը չմտաբերելով։

Եվ անհավատ այստեղ ոչ միայն նրան եմ ասում, ով չի խոստովանում, այլ նրան, ով կոչված է հավատի և քրիստոնյայի անունն ունի, իսկ անհավատի գործերը. որովհետև խոսքով Քրիստոսի անունը կրելը և սատանայի գործը ձեռք բերելը ոչ մի օգուտ չունի. երբ յուրաքանչյուր գործի ամբողջ հատուցմանը չի հավատում, և անների տանջանքները, անքուն որդերը, աչքերի լացը, ատամների կրճտոցը, արտաքին խավարը, մեջտեղից կտրվելը, առագաստի փակվելը և այսպիսի այլ սպառնալիքներ չի մտաբերում, չի սարսափում և չի դողում, ստուգապես անհավատ է։

Անհավատ է և նա, ով մեղքերի մեջ անզղջում է և խոստովանությամբ չի դառնում ու չի մաքրում դրանք։

Անհավատ է և նա, ով մամոնային է ծառայում և այստեղ՝ հարստության վրա է դրել իր հույսը, և չի սփռում ու չի տալիս աղքատներին. (որի արդարությունը մնում է հավիտյան.) և չի հավատում Աստծուն, որ ասում է նրան. (Անմի՛տ, այս գիշեր քո հոգին քեզանից կպահանջեն, և այն, ինչ պատրաստեցիր, ո՞ւմ կլինի։)

Անհավատ է և նա, ով իր մարմինը պղծում է պոռնկությամբ, գարշությամբ և պիղծ մեղքերով, որովհետև չի հավատում Նրան, ով ասում է. (Դուք կենդանի Աստծու տաճարն եք, և Աստծու Հոգին բնակվում է ձեր մեջ. եթե մեկն ապականում է Աստծու տաճարը, Աստված կապականի նրան։)

Անհավատ է և նա, ով աստվածացնում է որովայնը՝ ուտելով, խմելով և հարբեցողությամբ, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Լալով եմ ասում Քրիստոսի խաչի թշնամիների մասին, որոնց աստվածն իրենց որովայնն է, և փառքը՝ ամոթը։)

Անհավատ է և նա, ով ամբարտավան է, փառասեր, սնափառ, ամբարհավաճ, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է.

(Ինչ որ բարձր է մարդու առջև, պիղծ է Աստծու առջև, և Տերը հակառակ է ամբարտավաններին, իսկ շնորհ է տալիս խոնարհներին. և դուք ինչպե՞ս կարող եք հավատալ, որովհետև փառք եք ընդունում մարդկանցից, իսկ Աստծու փառքը չեք կամենում։)

Անհավատ է և նա, ով գողանում է, բամբասում և տրտնջում, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է.

(Ո՛չ գողերը, ո՛չ տրտնջողները և ո՛չ բամբասողները Աստծու արքայությունը չեն ժառանգի.) անհավատ է և նա, ով ատում է իր եղբորը, նախանձում և ոխ է պահում իր ընկերոջ դեմ, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Ով ատում է իր եղբորը, մարդասպան է. և թե՝ (Բանսարկուի նախանձով մահը մտավ աշխարհ, և ով նրա կողմն է, նրա բաժնից է։)

Եվ թե՝ (Այնտեղ եթե հիշես, որ քո եղբայրը քեզանից խռովություն ունի, թո՛ղ պատարագը և գնա՛ հաշտվիր նրա հետ։)

Անհավատ է և նա, ով սուտ է խոսում և սուտ վկայում, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է.

(Ով սուտ է խոսում, իրենից է խոսում, որովհետև սուտ է և նրա հայրը՝ սատանան։)

Եվ թե՝ (Տերը կկորցնի նրանց, ովքեր սուտ են խոսում։)

Եվ թե՝ (Ոչ ոքի դեմ սուտ մի՛ վկայիր։)

Անհավատ է և նա, ով դատարկախոս է, ծաղրածու, զվարճասեր և կատակաբան, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Ամեն դատարկ խոսքի համար հաշիվ եք տալու դատաստանի օրը, և վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք։)

Անհավատ է և նա, ով չի պատվում իր հորը և մորը, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Պատվի՛ր քո հորը և մորը, և ով չարախոսում է հոր կամ մոր մասին, մահով թող վախճանվի։)

Անհավատ է և նա, ով սրտմտող է և բարկացող, որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Ով իր եղբոր վրա զուր է բարկանում, գեհենի պարտապան կլինի։)

Եվ թե՝ (Մարդու բարկությունը Աստծու արդարությունը չի գործում։)

Եվ թե՝ (Նրանց սրտմտությունը օձի նմանությամբ է։)

Անհավատ է և նա, ով չի սիրում իր եղբորը, որովհետև չի հավատում Քրիստոսին, որ ասում է. (Նոր պատվիրան եմ տալիս ձեզ, որ սիրեք միմյանց, ինչպես ես սիրեցի ձեզ. և թե՝ (Դրանով կճանաչեն, որ իմ աշակերտներն եք, եթե միմյանց սիրեք։

Եվ Աստված ձեր մեջ է բնակվում։)

Անհավատ է և նա, ով ծույլ է աղոթքում և դանդաղ՝ խնդրանքներում։

Որովհետև չի հավատում նրան, ով ասում է. (Խնդրեցե՛ք և կստանաք, և այլն։

Եվ Աստծուն ամեն ժամ աղոթքի կանգնեցեք, որպեսզի փորձության մեջ չընկնեք։)

Արդ՝ ով Գրքերի այս ամբողջ վարդապետությանն անհավատ է գտնվում, նա ինչպե՞ս է հավատացյալների բաժնից, այլ անհավատների կարգից է, և նույնիսկ անհավատներից չար. ուստի աղաչում եմ ձեզ Քրիստոսի սիրով, որ այս հավատի հետ բարի գործեր էլ ձեռք բերենք և արժանանանք հանդերձյալ բարիքներին Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով։

Որ օրհնյալ է հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Նույնի դարձյալ քարոզը հավատի, հույսի և սիրո մասին. այն խոսքի վրա՝ (Սիրով հաջողված հավատը։)

Գաղ. 5. 6։

(Գլուխ ԺԴ)

Մեր այս միտքը և բանական հոգին լույս են ստեղծված՝ ոչ զգալի, այլ իմանալի և անմարմին։

Որովհետև Աստված իմանալի և բանական լույս է, և Իր պատկերով ստեղծեց մեր միտքը՝ իմանալի և բանական լույս։

Եվ ինչպես մեր աչքերի լույսը միավորվում է արեգակի լույսի հետ, և ապա կարող է տեսնել գույնը, ձևը և չափը։

Այսպես Աստծու իմացական լույսը միավորվում է մեր մտքի բանական լույսի հետ, և դրանով տեսնում ենք երկնավոր և երկրավոր գիտությունների զանազանությունը, և հավատում ենք Աստծուն, և հույսով հաստատվում ենք Աստծու մեջ։

Սա է հավատի լույսը, որ Աստծու իմացական շնորհը հեղվում է մեր բանական մտքի մեջ և կայանում է հավատով։

Ինչպես հավատի սահմանն են դնում, թե՝

Հավատը առաջին Լույսից բանական անձի մեջ հեղված ունակություն է՝ հոգևոր բարիքները ճանաչելու համար։

Նաև օրենքների լույսը մտնում է մեր հոգիների մեջ, և դրանից հաստատվում են մեր հավատն ու հույսը։

Իսկ սրանց վրա եկած Ավետարանի լույսը մեր մեջ հաստատում է հավատը, լույսը և սերը՝ կատարյալ։

Եվ այսպես այս երեք լույսից, այսինքն՝ բանական հեղված լույսից, գրավոր օրենքից և Ավետարանի շնորհներից, մեր մեջ հաստատվում են աստվածային առաքինությունները՝ Հավատ, Հույս և Սեր։

Եվ սրանից հայտնի է, որ բոլոր նահապետները երեք աստվածային առաքինությունները մասնակի և անկատար ունեին։

Որովհետև միայն հավատում էին, թե Աստված կա։

Մինչև հավատի հայր Աբրահամը, որ (հավատաց Աստծուն, և դա նրան արդարություն համարվեց.) և Աստծու հույսն ու սերը նրա մեջ կատարյալ էին։

Իսկ Մովսեսի օրենքով ստացան հավատը կատարյալ, և հույսն ու սերը՝ մարմնավոր։

Իսկ Քրիստոսի Ավետարանով հավատը, հույսը և սերը կատարվեցին։

Որովհետև հավատը հաստատվեց Սուրբ Երրորդության երեք անձերի մեջ։

Նաև Քրիստոսի մարդեղության մեջ։

Իսկ հույսը հաստատվեց անտեսանելի հոգևոր բարիքների մեջ։

Իսկ սերը՝ Աստծու հանդեպ, անխզելի կյանքով։

(Որովհետև ո՞վ կբաժանի մեզ Քրիստոսի սիրուց, ասում է առաքյալը։)

Ե՛կ տեսնենք այս երեք աստվածային առաքինությունների զանազանությունը։

Առաջին՝ որ երեք ժամանակներում կատարվեցին, այսինքն՝ օրենքից առաջ, օրենքում և Ավետարանում՝ հավատը, հույսը և սերը, ինչպես ցույց տրվեց։

Երկրորդ՝ որ երեք լույսով հաստատվեցին, այսինքն՝ բանական հեղված լույսով, գրավոր օրենքով և Ավետարանի շնորհներով, ինչպես ասացինք։

Երրորդ՝ որ համեմատվում են երեք աստվածային անձերի հետ։

Հավատը Հորն է պատշաճում, հույսը՝ Որդուն, և սերը՝ Սուրբ Հոգուն։

Չորրորդ՝ ըստ մտքի երեք կարողությունների։

Հավատի հավանումը իմացմանն է, և հույսը՝ հիշողությանն ավանդված, և սերը՝ կամքի հոժարությանը։

Հինգերորդ՝ ըստ հոգու երեք զորությունների. հավատը բանական մասինն է, հույսը՝ ցասմանը, և սերը՝ ցանկությանը։

Իսկ սրանց կարգի մասին պետք է իմանալ, որ երեք կարգավորությամբ է երևում։

Նախ՝ առաջինը հավատն է, և հույսը՝ նրա ծնունդը, և սերը՝ բխումը։

Որովհետև հույսն ու սերը բխում են հավատից, ինչպես Բանը և Հոգին՝ Հորից։

Դարձյալ՝ հավատը կարծես արմատ է, հույսը՝ ճյուղեր, և սերը նրանից եղած տերևն ու պտուղն է։

Կամ ինչպես հոգին և միտքը, և նրանից՝ կենդանությունը։

Կամ ինչպես հոգին և խոսքը, և նրանից՝ շունչը։

Կամ ինչպես միտքը և իմացումը, և նրանից՝ կամքը։

Կամ ինչպես մեկ թիվը, և նրանից՝ երկուսը և երեքը, և այլ այսպիսիներ։

Սա է սրանց առաջին կարգավորությունը՝ մեկ սկզբից։

Երրորդ՝ որ հավատի հետ հույսն ու սերը կարգավորվում են ըստ բնականի։

Ինչպես նախ բուսականն է, ապա զգայականը և ապա բանականը։

Կամ ինչպես ծաղիկը, տերևը և պտուղը։

Կամ ինչպես սարկավագը, քահանան և քահանայապետը։

Կամ ինչպես սպասավորը, զինվորը և թագավորը։

Կամ ինչպես դուռը, տունը և վերնատունը։

Կամ ինչպես խորանը, սրբարանը և սրբությունների սրբությունը։

Կամ ինչպես երկիրը, երկինքը և երկինքների երկինքը։

Կամ ինչպես ծառան, վարձկանը և որդին։

Եվ այս կարգավորությունն ըստ բնության ուսուցանում է առաքյալը.

(Սրանք երեքն են՝ հավատ, հույս և սեր, և սրանցից մեծը սերն է։)

Որովհետև մնայուն է և հավիտենական։

Որովհետև այստեղ հավատն է, և մահից հետո՝ հույսը, և հարությունից հետո՝ մշտնջենավոր սերը։

Այսպես բնական կարգով՝ նվաստից դեպի մեծագույնը բարձրացող։

Եվ երրորդ՝ պատվի կարգավորությունը. հավատի հետ նախ սերը և ապա հույսը. որովհետև նախ հավատում ենք Աստծուն և սիրում նրան, և ապա հուսում նրա բարիքներին։

Ինչպես նախ պետք է բացել աչքերը և տեսնել լույսը, և ապա լուսավորվել նրանից։

Կամ ինչպես որդին նախ սիրում է հորը և ապա ժառանգում հայրենիքը, այսպես նախ սերն է և ապա հույսը։

Կամ նախ սերն է, ապա գործը և ապա հատուցումները։

Եվ ինչպես նախ սեղանն է և ապա պատարագը, այսպես նախ Աստծու սերն է և ապա ակնկալությունը նրանից։

Իսկ ինչ որ ասում է առաքյալը.

(Բայց մնում են հավատ, հույս և սեր, և սրանցից մեծը սերն է։)

Եվ սա տեսնենք չորս կերպով։

Նախ՝ որովհետև հավատը ծանոթ է դարձնում Աստծուն, և հույսն ուղղում է և հաստատուն պահում հավատի մեջ, իսկ սերը կապում է միասին և թույլ չի տալիս տարվել դեպի անհավատություն և անհուսություն։

Նախ՝ բոլոր ուղիղ վարքերը կապում է մարդուն, և մարդուն ուղիղ վարքով կապում է Աստծուն. դրա համար մեծ է սերը։

Երկրորդ՝ մեծ է սերը, (որովհետև Աստված սեր է, ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում, և ով սիրում է Աստծուն, նրա մեջ է բնակվում, և նա՝ Աստծու մեջ։)

Երրորդ կերպով՝ մեծ է սերը, որովհետև բոլոր բարիքների սկիզբն ու ծնողը սերն է՝ թե՛ Աստծու հանդեպ և թե՛ ընկերների։

Որովհետև Աստծու սիրո համար սրբերը համբերեցին բոլոր նեղություններին և չարչարվեցին ու նահատակվեցին սրով, կրակով և այլ սպանություններով, ըստ այն խոսքի, որ ասում է առաքյալը.

(Ո՞վ կբաժանի մեզ Քրիստոսի սիրուց, և այլն։)

Իսկ ընկերոջ սիրո մասին ասում է. (Սերը չի նախանձում, չի հպարտանում, չի գրգռում, և այլն։)

Ուստի ասում էր. (Նախանձախնդիր եղեք այն շնորհների, որոնք լավագույններն են, այսինքն՝ սիրո՝ ավելի, քան լեզուների, ավելի, քան մարգարեությունների և ավելի, քան մնացած ամենի։)

Որովհետև եթե սրանք ունենք, իսկ սեր չունենք, լինում ենք (ինչպես հնչող պղինձ կամ ինչպես ղողանջող ծնծղաներ։

Ապա եթե սեր ունենք և չունենք մարգարեություն կամ լեզուների գիտություն, նրա բոլոր օրենքները կատարում ենք, ըստ այն խոսքի. (Օրենքի լրումը սերն է։)

Չորրորդ կերպով՝ մեծ է սերը, որովհետև հավատը մարդկանց այս կյանքում է, և մահից հետո պետք չէ, որովհետև Աստծու տեսողությունը դեմ առ դեմ է։

Իսկ հույսը և մահից հետո մնում է հոգու մեջ, որովհետև ակնկալում է պսակներ և փառք մարմնի հարության ժամանակ, և այնտեղ կատարվեց հույսը, որովհետև ամեն հուսալի բան երանության մեջ ըմբռնելի դարձավ։

Իսկ սերը Աստծու և ընկերների հանդեպ մնում է հավիտյանս հավիտենից և չի նվազում, այլ միշտ աճում է՝ Աստծու սերը Իր սրբերի հանդեպ, և ընտրյալների սերն Աստծու և իրենց ընկերների հանդեպ։

Դրա համար մեծ և աստվածային է սերը՝ բոլոր առաքինություններից ավելի։

Եվ պետք է իմանալ, որ երբ ցասմնական և ցանկական մասերը թյուրվում են, բանական մասը կարող է ուղղել նրանց խրատով և իմաստությամբ, ուստի շուտով ետ են դառնում շնություններից և սպանություններից։

Իսկ երբ բանականն է սխալվում ամբարտավանությամբ, կամ նախանձով, կամ այլ բանով, քանի որ խրատիչ չունի, չի կարող շուտ ուղղվել, այլ եթե Աստված պատուհասի միջոցով դարձնի նրան, ինչպես Ադամին, որ մահով պատուհասվեց իր հանցանքի համար։

Եվ ինչպես սա, նույնպես տե՛ս և այն. երբ մեկը մարդկային առաքինություններից մոլությամբ է սխալվում, այսինքն՝ արդարությունից, արիությունից և մյուսներից, աստվածային առաքինությամբ, որ հավատն է, հույսը և սերը, դարձյալ դյուրությամբ ուղղվում է մարդկային գործերում։

Ապա եթե հավատից, հույսից և սիրուց է սխալվել, այնպիսին չի ուղղվում։

Այլ եթե Աստված կամենա, խրատով և պատուհասով կուղղի նրան։

Այսպես, եթե մարմնի գործերն ու զգայարանները ակամա թյուրվում են մեղքերի մեջ, ուղիղ միտքն ու կամքը դյուրությամբ ետ են դարձնում նրանց, իսկ եթե կամքն ու միտքն են թյուրվում և կամակորվում մեղքի մեջ, դժվարությամբ և Աստծու պատուհասով է ուղղվում։

Որով և Ինքը՝ կյանքի Բանը, թող բացի մեր մտքի առագաստը՝ շնորհների ծագումն ընդունելու, նաև թող ուղղի մեր խոսքերը դեպի մտքի բացումը, և ձեր լսելիքները արժանացնի ընդունակության, և արժանի անի բարի գործերի այս կյանքում՝ ուղիղ կեցությամբ և չարիքներից դարձով, և հանդերձյալում՝ կյանքի ավետիսը լսելու Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով, որ օրհնյալ է հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Նույնի քարոզը Հույսի մասին. առաքյալի խոսքի վրա.

(Հույսը երբեք չի ամաչեցնում։)

Հռոմ. 5. 5։

(Գլուխ ԺԵ)

Աստվածային առաքինությունները երեքն են, այսինքն՝ հավատը, հույսը և սերը, ինչպես ասում է առաքյալը.

(Սրանք երեքը, և սրանցից մեծը՝ սերը.) որովհետև մնայուն է և հավիտենական։

Եվ դրա համար են կոչվում աստվածային, որովհետև այս երեքն Աստծուն են վերաբերում. քանզի հավատով տեսնում ենք մեծագույն բարին, հույսով ակնկալում ենք գերագույն բարին, և սիրով ցանկանում ենք վերին բարին։

Եվ դարձյալ՝ հավատով հավատում ենք Աստծուն, հույսով ըմբռնում ենք Աստծուն, և սիրով միավորվում ենք Աստծու հետ։

Դրա համար կոչվում են աստվածային։

Եվ հույսի մասին երեք բան պետք է հարցնել։

Նախ՝ թե ի՞նչ է հույսը և հոգու ո՞ր մասում է։

Երկրորդ՝ թե ինչպե՞ս են զանազանվում հույսն ու հավատը։

Երրորդ՝ թե ինչպե՞ս հույսը չի ամաչեցնում։

Տեսնենք առաջին գլուխը, թե ի՞նչ է հույսը։

Եվ վարդապետներն այսպես են սահմանում.

Հույսը հանդերձյալ բարիքների ստույգ ակնկալությունն է, որ առաջ է գալիս Աստծու շնորհներից և բարի գործերից։

Ստույգ ակնկալություն է ասում, որովհետև հույսը կրկնակի է։

Նախ՝ կենդանիների հույսն է այս կյանքի ճանապարհին, և այս հույսը կարծիքի ստուգությամբ է, և այս հույսը կարծիքի ստուգությամբ է, որովհետև հաստատ հավատով և լույսով ենք գնում, և ոչ թե կարծիքներով։

Երկրորդ հույսը նրանցն է, ովքեր ելել են մարմիններից, և նրանց հույսը գիտության ստուգությամբ է, որովհետև ստուգապես գիտեն իրենց լինելիք հատուցումը։

Եվ այն, որ ասում է՝ առաջ եկած Աստծու շնորհներից և բարի գործերից, ցույց է տալիս, թե հույսի պատճառը կրկնակի է։

Նախ՝ Աստծու շնորհները, և ապա մեր բարի գործերը. որովհետև որևէ բանի հուսալը, այսինքն՝ Աստծու արքայությանը կամ պսակներին, առանց հավատի և բարի գործերի հույս չէ, այլ հանդգնություն։

Իսկ թե հոգու ո՞ր մասում է, քանի որ հոգին եռամաս է, այսինքն՝ բանականություն, ցասում և ցանկություն։

Պետք է իմանալ, որ հավատը բանական մասում է, և հույսը՝ արիության համար՝ ցասման մեջ, և սերը՝ ցանկության մասում։

Սա է առաջինը։

Տեսնենք երկրորդը, թե հավատն ու հույսը և հույսը ինչպե՞ս են զանազանվում։

Պետք է իմանալ, որ երկուսն էլ Աստծուց մարդկանց հեղված շնորհներ են, և երկուսն էլ, այսինքն՝ հավատն ու հույսը, չերևացողների մասին են. սրանով հավասար են։

Բայց այսպես են զանազանվում։

Նախ՝ հավատը Աստծու էության մասին է, որ հավատում ենք, թե Աստված կա, և հույսը՝ նրա բարության պարգևների մասին։

Երկրորդ՝ հավատով ճանաչում ենք Աստծուն, և հույսով ըմբռնում ենք նրան։

Երրորդ զանազանությունը՝ որ հավատն անցյալի և հանդերձյալի մասին է, իսկ հույսը միշտ՝ հանդերձյալի։

Որովհետև հավատում ենք, որ այս աշխարհը ստեղծվեց Աստծու խոսքով, և հավատում ենք, որ սրանք կատարում պիտի ունենան։

Իսկ հույսը միշտ հետագայում՝ հանդերձյալի մասին է։

Չորրորդ՝ զանազանվում են, որովհետև հույսը միշտ բարիքների մասին է, իսկ հավատը նայում է բարի հատուցումներին և պատժին։

Դարձյալ զանազանվում են, որովհետև հույսը հավատի աչքն է, ինչպես մարմնի աչքը։

Սա է, թե ինչպես են սրանք զանազանվում։

Տեսնենք երրորդ հարցը, թե ինչպե՞ս հույսը չի ամաչեցնում։

Ասում ենք, թե կրկնակի կերպով։

Նախ՝ որովհետև հույսին չորս բան է անհրաժեշտ։

Այսինքն՝ հուսալին, հուսացողը, հույսը և հուսալը։

Արդ՝ հուսալին Քրիստոսն է, և հուսացողը՝ մարդը, և հույսը՝ իրը և զորությունը, և հուսալը՝ գործը և ակնկալելը։

Երբ այս չորսը լինում են, հույսը չի ամաչեցնում։

Դարձյալ՝ հուսալիի մեջ չորս բան է անհրաժեշտ, այսինքն՝ կարողանալը, կամենալը, գիտենալը և մնալը։

Արդ՝ Քրիստոս ամենակարող է, նաև բոլորի բարին է կամենում, և նա գիտի ամեն մարդու օգուտը, և Ինքը հավիտենից մնում է։

Ուստի այն հույսը, որ Քրիստոսի հանդեպ ունենք, մեզ չի ամաչեցնում՝ ո՛չ այստեղ և ո՛չ հանդերձյալում։

Իսկ մարդիկ տկար են, և չկամեցող, և տգետ, և անցավոր, և նրանց վրա դրված հույսն անկատար է մնում։

Դրա համար մարգարեն խրատում է. (Մի՛ հուսացեք իշխաններին և մարդկանց որդիներին, և այլն։)

Եվ մեկ այլ տեղում ասում է. (Բարի է Տիրոջը հուսալ, քան մարդկանց կամ իշխաններին հուսալ։)

Եվ Եսային ասում է. (Վա՜յ նրան, ով իր հույսը դնում է մարդու կամ իր բազկի զորության վրա.) այլ Աստծու վրա, որ բոլորի հույսն է կատարում։

Եվ հույսը բազում բարիք է անում մարդուն։

Նախ՝ ազատում է նեղությունից, ըստ այն խոսքի. (Քեզ, Տե՛ր, հուսացին մեր հայրերը, և փրկեցիր նրանց։)

Երկրորդ՝ փրկում է թշնամիներից, ըստ սաղմոսի. (Ո՛վ, որ փրկում ես նրանց, ովքեր քեզ են հուսացել։)

Երրորդ՝ տալիս է ժամանակավորները, ըստ այն խոսքի. (Բոլորի աչքերը քեզ են հուսում, և դու տալիս ես նրանց կերակուրը։)

Չորրորդ՝ հույսն ուրախացնում է հոգին, ըստ այն խոսքի. (Թող ուրախ լինեն բոլորը, ովքեր քեզ են հուսացել, հավիտյան թող ցնծան, և դու կբնակվես նրանց մեջ։)

Եվ դարձյալ ասում է. (Քեզ, Տե՛ր, հուսացի, թող հավիտյան չամաչեմ։)

Եվ առաքյալն է վկայում. (Հույսը երբեք չի ամաչեցնում։)

Եվ հոգու և մարմնի մյուս բոլոր անթիվ բարիքները հույսն է, որ հաստատում է մարդու մեջ։

Իսկ հուսահատությունն ամենևին չար է և վատթար, և բոլոր մեղքերից ավելի ծանր և վնասակար է մարդուն։

Եվ ի՞նչ է հուսահատվելը։

Այն է, երբ միտքը տեսնում է իրեն առանց օրենքի օգնության. որովհետև օրենքը մտքի օգնականն է, ինչպես արտաքին լույսը՝ աչքերի. երբ օրենքի գործը չի կատարել, օրենքի պատուհասից վախենում է և հուսահատվում. ուրեմն հայտնի է, որ մեղքի գործից, օրենքի երկյուղից և մտքի միայնությունից է մարդը հուսահատ դառնում։

Ուրեմն սրա դեմ՝ հուսահատությունից դեպի հույսը երեքից է, այսինքն՝ երբ օրենքը օգնական է լինում մտքին և լուսավորում նրան, և կատարում է օրենքի գործը, և տեսնում է օրենքի խոստումները՝ մարմնավոր կամ հոգևոր։

Թե՛ հավատի խոստումն է, թե՛ բարի գործինը, դրանից է հաստատվում հույսը. ուրեմն օրենքի լույսը, որ հավատն է և գործը, հույսի սերմերն ու պատճառներն են, և հույսը՝ նրանց պտուղն ու արդյունքը։

Նաև հավատն ու գործերը այժմ՝ ներկայում են, իսկ հույսը՝ հանդերձյալում։

Նաև օրենքն ու գործերը տեսանելի են, իսկ հույսն անտես է, ըստ առաքյալի. (Տեսանելի հույսը հույս չէ։)

Ուրեմն ովքեր այժմ ունեն հավատի լույսը և օրենքի գործերը, նրանք ունեն լույսը և բարիքների ակնկալությունը՝ ըստ օրենքի և ըստ հավատի՝ հանդերձյալ կյանքում։

Ավելի պարզ՝ հավատը հույսը հաստատուն է դարձնում, և բարի գործերը բարի հույս են առաջացնում։

Իսկ թյուր հավատը հուսահատ է դարձնում, և չար գործը՝ տանջանքների երկյուղ։

Ուստի բարի է չմեղանչելը և հավատից չշեղվելը. բայց եթե թյուրվում ենք կամակոր ընթացքով, կամ չար ներգործության արկածներից, հուսահատվելով չբեկվենք հավատից, կամ անուղղա ընթացքով չշեղվենք գործերից։

Այլ ակնկալենք Արարչին և հաստատվենք անսուտ խոստումների մեջ, թե՝ (Երբ հառաչես, կասեմ՝ ահա այստեղ եմ։)

Եվ գիտենք, որ ոչ թե ըստ մեր մեղքերի է անում և ոչ թե ըստ մեր ընթացքի հատուցում, այլ միայն դարձին նայելով՝ ըստ մեր հավատի և ըստ զղջման հույսի, բարիքներ է պարգևում Քրիստոս Աստված՝ մեր Փրկիչը։

Եվ նրան և Իր Ամենակալ Հորը և նորոգող և փառակից Սուրբ Հոգուն փառք, երկրպագություն և անլռելի օրհնաբանություն բոլոր իմանալի բանականներից և զգալի տարրեղեններից, այժմ և հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

ԳԼՈՒԽ ԺԶ-Ի

Մի ուրիշից քարոզ սիրո մասին. այն խոսքի վրա, որ ասում է.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Հովհ. 11. 15։

(Գլուխ ԺԶ)

Իմաստուններն ասում են, թե թշնամությունը մեծ պակասություն է մարդկանց մեջ, իսկ սերն ու միաբանությունը բազում շահ և օգուտ են բերում. ինչպես մարմնի անդամների բաժանումը շատ ցավալի է, և դրանից մահ է լինում։

Նույնպես և քրիստոնյաները, որ եկեղեցու հոգևոր մարմինն են, երբ միմյանցից բաժանվում են, հոգու ցավ է, և եկեղեցու մահ և ավերում։

Առաջին օգուտն այն է, որ միաբանությամբ հաղթում են թշնամուն, ինչպես ասում է Առակաց գիրքը. (Եղբորից օգնված եղբայրը ամուր քաղաքի պես է։)

Եվ դարձյալ ասում է. (Երկուսը լավ են, քան մեկը, որովհետև եթե մեկն ընկնի, մյուս ընկերը կկանգնեցնի նրան։

Եվ վա՜յ է մենակին, որովհետև երբ ընկնում է, ընկեր չունի, որ կանգնեցնի նրան։)

Սատանան բաժանում է կամենում, ինչպես ասաց Գողիաթը. (Ընտրեցե՛ք ձեզանից մի մարդ, որ իջնի ինձ մոտ, և առանձին կռվենք։)

Իսկ Աստված ջանում է միաբանել իր զորքերը, ինչպես Մովսեսը կանգնեց բանակի դռան մոտ և ասաց. (Ով Տիրոջն է, թող գա ինձ մոտ. և նրա մոտ հավաքվեցին Ղևիի բոլոր որդիները։

Երկրորդ օգուտն այն է, որ միաբանությամբ ինչ որ խնդրում են Աստծուց, ստանում են, ինչպես ասում է Տերը. (Միաբանությամբ ինչ որ հավատով խնդրեք, ձեզ կլինի իմ Հորից. որովհետև ուր երկու և երեք հոգի հավաքված են իմ անունով, այնտեղ եմ ես նրանց մեջ։)

Դարձյալ օգուտ՝ որ միմյանց հորդորում են բարի գործերի և ջերմացնում Աստծու սիրո մեջ։

Եվ սիրուց բազում օգուտ կա. դրա համար Քրիստոս ասաց.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Եվ արդ՝ սիրո մասին չորս բան պետք է իմանալ։

Առաջին՝ որ սիրո բնությունը միացնելն է. որովհետև ամեն ինչ, որ միանում է, սիրով է միանում, ինչպես մատները՝ ձեռքին, ձեռքը՝ բազկին, բազուկը՝ մարմնին, մարմինը՝ սրտին, և սիրտը սիրով է միանում հոգուն։

Նաև ջուրը՝ հողին, օդը՝ ջրին, և կրակը՝ օդին սիրով են միանում։

Նաև տասը երկինքները սիրով են միանում, այսինքն՝ լուսնի երկինքը՝ կրակի բոլորակին, և յոթ մոլորակները՝ մինչև երևակը, և հաստատությունը՝ երևակին, և ջրեղենը՝ հաստատությանը, և հրեղենը՝ ջրեղենին։

Նաև մարդկանցից սրանք՝ առաքյալները, մարգարեները, մարտիրոսները, նահապետները և մյուսները, սիրով միանում են հրեշտակներին, և նրանք՝ պետություններին և իշխանություններին։

Եվ տերությունները՝ սերովբեներին, քերովբեներին և աթոռներին։

Եվ նրանք՝ Սուրբ Աստվածածնին, և Սուրբ Աստվածածինը՝ Սուրբ Երրորդությանը։

Այսպես սրանք բոլորը սիրով են միավորված։

Սա է առաջինը։

Երկրորդ՝ պետք է իմանալ, որ մարմնավոր անդամները միմյանց հետ չորս կերպով են միացած։

Առաջին՝ որ բոլոր անդամները մեկ բնություն ունեն, որովհետև ոսկորներից և մսից են գոյացած։

Երկրորդ կերպով՝ միացած են հոդերով և ջլերով։

Երրորդ՝ որ հոգու բնական ջերմությունն ու զորությունը տարածվում են բոլորի վրա և միավորում նրանց։

Չորրորդ՝ որ բոլոր անդամներն ունեն մեկ բանական հոգի։

Եվ այս չորս միավորությունը կա եկեղեցու մեջ, որոնք միմյանց հոգևոր անդամներ են։

Առաջին՝ որ բոլոր հոգևոր անդամները մեկ բնություն ունեն, այսինքն՝ բոլոր հրեշտակները և մարդիկ՝ կամ տեսակով, կամ սեռով մեկ են։

Որովհետև Քրիստոս գլուխն է ոչ միայն մարդկանց, այլև հրեշտակների։

Այս առաջին միավորությունն անկատար է, որովհետև ընդհանուր է բոլոր մարդկանց՝ հավատացյալների և անհավատների, որոնք մեկ տեսակ և մեկ սեռ ունեն։

Դրա համար պետք է երկրորդ միավորությունը, որ հավատով միանան միմյանց, ինչպես մարմնավոր անդամը՝ հոդով և ջլով։

Եվ սա էլ կատարյալ չէ, որովհետև կան հավատացյալներ, որ մեղքերի մեջ են, և կան, որ հերձվածողներ են, և սրանք եկեղեցու չոր և կտրված անդամներն են։

Դրա համար պետք է երրորդ միավորությունը, որ բոլոր հավատացյալները կենդանի լինեն բարի գործերով, ուղղափառ հավատով և Աստծու շնորհներով, ինչպես մարմնավոր անդամներն ունեն բնական կենդանությունը հոգուց։

Եվ սրանից վեր չորրորդ միավորությունն է պետք, որ բոլոր սրբերը մեկ Սուրբ Հոգով, որ ընդունում են, միավորվեն, ինչպես մարմնավոր անդամներն ունեն մեկ բանական հոգի։

Եվ ինչպես բանական հոգին չորացած և կտրված անդամին կենդանություն չի տալիս, նույնպես և Սուրբ Հոգին կենդանություն չի տալիս անհավատին, հերձվածողներին և Քրիստոսին ու քրիստոնյաներին բաժանողներին։

Որովհետև կտրված անդամներ են։

Սա է երկրորդը։

Երրորդ՝ պետք է իմանալ, որ ինչպես մարմնավոր անդամները սիրում են միմյանց, նույնպես մենք պետք է սիրենք միմյանց։

Եվ սա ասում ենք տասը կերպով։

Առաջին՝ որ մի անդամը չի նախանձում մյուսին, թեև նրա գործը չունի. որովհետև ձեռքը չի նախանձում աչքերին, և ոչ էլ ոտքը՝ ձեռքին։

Նույնպես և եկեղեցու մարմնում ոմանք վերին անդամներ են, ինչպես առաջնորդները։

Ոմանք՝ վերջին, ինչպես գործավորները։

Ոմանք՝ միջին, ինչպես հարուստները և մեծատունները։

Եվ ոմանք աղքատ են և ոտքերի պես ծառայում են մեծատուններին։

Եվ պետք չէ, որ մարդը նախանձի մարդուն։

Երկրորդ կերպով՝ անդամները սիրում են միմյանց, որ մի անդամը չի խնայում իր գործը մյուս անդամներից, այլ ձրի բաշխում է, ինչպես աչքն իր լույսը տալիս է ձեռքերին և ոտքերին։

Այսպես պետք է մենք ձրի բաշխենք մեր գործերը. որովհետև քահանաները ձրի են տալիս Սուրբ Եկեղեցու խորհուրդը։

Եվ վարդապետները ձրի են քարոզում։

Եվ մեծատունները ձրի են տալիս ողորմություն աղքատներին։

Անդամների սիրո երրորդ կերպը՝ որ վնաս չեն հատուցում միմյանց. եթե մի անդամը խոցում է մյուսին, վրեժ չի լուծում նրանից։

Այսպես պետք է քրիստոնյան չարին չարով չհատուցի, այլ բարիով, ինչպես ասում է առաքյալը. (Ոչ ոքի չարին չարով մի՛ հատուցեք։)

Չորրորդ՝ որ տկար և անարգ անդամն ավելի պատիվ ունի. այսպես պետք է աղքատների և հիվանդների մասին ավելի հոգ տանել, քան մեծատունների, որովհետև մեծատունը իրենից ունի պատիվը։

Հինգերորդ՝ որ եթե մի անդամ ցավում է, բոլոր անդամները նրա հետ ցավում են, և եթե մեկը հաճույք է զգում, բոլոր անդամները հաճույք են զգում։

Այսպես պետք է մենք միմյանց ուրախակից և տրտմակից լինենք։

Ինչպես ասում է Պողոսը. (Լալ լացողների հետ և ուրախանալ ուրախացողների հետ։)

Որովհետև Հիպոկրատես բժիշկն ասում է, թե մի անդամի ցավը մյուս անդամի ցավն է թեթևացնում։

Որովհետև եթե խելագար մարդու ոտքը և բազուկը պինդ պարանով կապեն, գլխի ցավը փոքրանում է։

Եվ սա է պատճառը.

Որովհետև գլուխը ավելորդ ջերմության և խոնավության պատճառով է ցավում։

Եվ երբ մյուս անդամները կապվում են, գլուխն է, որ ավելորդ ջերմությունից և խոնավությունից ուղարկում է մյուս անդամներին. դրա համար իր ցավը փոքրանում է։

Այսպես եթե տրտում մարդուն վշտակից են լինում, նրա ցավն ու վիշտը փոքրանում է։

Վեցերորդ՝ որ ինչ որ մի անդամը կրում է՝ թե՛ բարի և թե՛ չար, բոլոր անդամներն այն իրենցն են համարում։

Օրինակ՝ եթե ոտքին են խփում, բերանը գանգատվում է, թե՝ ինչո՞ւ ես ինձ խփում։

Եվ եթե ոտքը լվանում են, բերանը շնորհակալ է լինում, թե՝ ինձ լվացիր։

Նույնպես պետք է քրիստոնյան մյուս քրիստոնյայի թե՛ բարին և թե՛ չարը իրենը համարի, ինչպես Քրիստոս հրամայում է. (Ով ձեզ ընդունում է, ինձ է ընդունում, և ով ձեզ անարգում է, ինձ է անարգում։)

Յոթերորդ կերպը՝ սա է անդամների սերը, որ մի անդամը մատնում է իրեն մյուսի համար։

Որովհետև եթե գլխի կամ աչքերի վրա սուր կամ փայտ է գալիս, ձեռքը մեջտեղն է ընկնում և իր վրա ընդունում։

Այսպես պետք է քրիստոնյան իր անձը մատնի ընկերոջ համար, ինչպես արեց Քրիստոս՝ մեր գլուխը, որ բարձրացավ խաչի վրա և Հոր բարկությունը, որ գալիս էր մեր վրա, իր վրա կրեց և մեզ ազատեց, ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Իր թիկունքի մեջ կընդունի քեզ, նրա թևերի հովանու տակ կհուսաս։)

Ութերորդ կերպը՝ անդամները, որ կերակուրն են ստանում, այսինքն՝ ստամոքսը, լյարդը և սիրտը, միայն իրենց համար չեն պահում, այլև անցկացնում են մյուս անդամներին։

Եվ եթե ագահություն են անում և կերակուրը չեն անցկացնում մյուսներին, իրենց համար վնաս է և հիվանդության պատճառ է լինում։

Այսպես մեծատունները, որ ունեցվածք են հավաքում, պետք է աղքատներին բաժին տան. ապա եթե չտան, իրենց համար դժոխքում կորստյան պատճառ է լինում։

Նույնպես վարդապետները, որ իրենց մեջ հավաքել են հոգևոր ուսմունքներ և չեն ուսուցանում ժողովրդին, Աստծուց դատվելու են, ինչպես ասում է Ժողովողը. (Կա մի հիվանդություն, որ տեսա արեգակի տակ. հարստություն, որ պահվում է տիրոջ համար, և դա նրա չարիքի պատճառն է, և կկորչի նրա հարստությունը։)

Իններորդ՝ որ անդամը շատ է վախենում, թե կչորանա կամ կկտրվի, որովհետև եթե կտրվի, այլևս չի կարող հոգու կենդանությունը ստանալ։

Նույնպես մարդը ոչ մի այլ բանից չպետք է այնքան վախենա, որքան այն բանից, որ մարդը մեղքերով կամ հերձվածով կտրվում է եկեղեցուց. որովհետև եթե կտրվի, այլևս չի կարող Սուրբ Հոգու շնորհները ստանալ։

Տասներորդ՝ սեր կա մարմնի անդամների միջև, որ երբ իմանում է, թե մարմինը կտրվելու է՝ թե՛ ոտքը և թե՛ ձեռքը, շատ է սարսափում և դողում. այսպես պետք է սարսափի քրիստոնյան, երբ մի անդամ կտրվում է՝ կամ ուրացությամբ, կամ անզղջ մեղքերով։

Արդ՝ եթե մարմնավոր անդամներն այսպես են սիրում միմյանց, պետք է և մենք՝ հոգևոր անդամներս, սիրենք միմյանց. դրա համար Քրիստոս ասում է.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Չորրորդ՝ պետք է իմանալ, որ Քրիստոս սիրո օրինակ է տվել քրիստոնյաներին, որ այնպես սիրենք միմյանց, ինչպես Նա սիրեց մեզ։

Եվ սա՝ վեց կերպով։

Առաջին՝ որ Քրիստոս սիրեց մեզ ոչ ըստ արժանիքների, այլ ձրի, որովհետև մենք նրան չէինք սիրել, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում. (Սրանով է նրա սերը. ոչ թե մենք սիրեցինք նրան, այլ նա սիրեց մեզ։

Այսպես պետք է, որ քրիստոնյաները սիրեն միմյանց, և ոչ միայն սիրելիներին, այլև թշնամիներին սիրեն, ըստ այն խոսքի. (Սիրեցե՛ք ձեր թշնամիներին, և այլն։)

Երկրորդ՝ սիրեց մեզ ճշմարիտ և սուրբ սիրով, ոչ իր օգտի համար, այլ մեզ համար, ոչ թե որ մեզանից բան առնի, այլ որ տա։

Այսպես քրիստոնյաները պետք է միմյանց սիրեն սուրբ սիրով։

Որովհետև ով սիրում է մեկին իր օգտի համար, նրան չի սիրում, այլ իրեն։

Երրորդ՝ Քրիստոս սիրեց մեզ իմաստությամբ, որովհետև սիրեց մեր բնությունը, բայց չսիրեց մեր մեղքերը. այսպես պետք է մենք սիրենք մարդկանց և ատենք նրանց մեղքերը։

Որովհետև վարդապետներն ասում են, թե սուրբ սիրո սահմանն այն է, որ ոչ ոքի չի աղաչում անհարմար բան գործել, և թեև նա աղաչի քեզ, դու մի՛ լսիր, ինչպես ասում է Պողոսը. (Սերը իր ընկերոջը չարիք չի անում։)

Որովհետև եթե ընկերոջ սիրո համար հարբում է, կամ պոռնկանում, կամ սպանում, կամ մի այլ անպատշաճ բան անում, այն սուրբ սեր չէ, այլ ծուռ և անիմաստ։

Եվ պետք է իմանալ, որ զանազանություն կա երկնային և երկրային մարմինների միջև. որովհետև երկրավորների մեջ ինչ որ նոսր է, պատվական է, և ինչ որ թանձր է, անարգ է։

Քանզի կրակը հազարապատիկ նոսր է, քան հողը, և օդը՝ հարյուրապատիկ, և ջուրը տասնապատիկ նոսր է, քան հողը։

Դրա համար Արիստոտելն ասում է, թե մեկ ափ հողից տասը ափ ջուր է ծնվում, և հարյուր՝ օդ, և հազար՝ կրակ։

Դրա համար հողը չորս տարրերի մեջ անարգ է, որովհետև նրանց մրուրն է։

Իսկ երկնային մարմիններում ինչ որ ավելի թանձր է, պատվական է, ինչպես աստղը, որ երկնային մարմնից ավելի թանձր է, պատվական է։

Եվ ուր աստղերի շատ հավաքներ կան, այնտեղ մեծ զորություն է լինում։

Հողը նշանակում է չարերին, որովհետև որքան խիստ սիրով միանում և միասին հավաքվում են, այնքան ավելի անարգ են և բազում չարիքներ են անում, և լավ է նրանց բաժանվելը, որովհետև կասեցվում է նրանց չար գործը։

Իսկ ովքեր սուրբ սեր ունեն, նման են աստղերին, որովհետև որքան շատ են միաբանվում, այնքան շատ բարիք են անում։

Չորրորդ կերպով՝ Քրիստոս սիրեց մեզ ջերմ և խիստ սիրով, ինչպես ասում է Ավետարանը.

(Սրանից ավելի մեծ սեր ոչ ոք չունի, որ իր անձը դնի իր բարեկամների համար։)

Դրա համար քրիստոնյաները պետք է սիրեն միմյանց ջերմ և խիստ սիրով և իրենց անձը դնեն միմյանց համար, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում. (Սրանով իմանանք Աստծու սերը, որ նա իր անձը դրեց մեզ համար, և մենք պետք է մեր անձերը դնենք եղբայրների համար։)

Հինգերորդ՝ Քրիստոս սիրեց մեզ պտղաբեր սիրով, այսինքն՝ ոչ միայն լեզվով, այլև գործով։

Այսպես քրիստոնյաները պետք է միմյանց սիրեն գործով և ճշմարտությամբ, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում.

(Որդյակնե՛ր, միայն խոսքով և լեզվով չսիրենք միմյանց, այլ գործով և ճշմարտությամբ։)

Վեցերորդ՝ սիրեց մեզ հավիտենական և անվախճան սիրով, ինչպես ասում է Ավետարանը. (Սիրեց իրենց, որ այս աշխարհում էին, մինչև վերջ սիրեց նրանց։)

Այսպես քրիստոնյաները պետք է միմյանց սիրեն մշտական և հավիտենական սիրով, ինչպես ասում է Սողոմոնը, թե՝ (Միշտ սիրում է նա, ով ճշմարիտ սիրելին է. դրա համար Քրիստոս ասում է. (Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Նաև սերը, որ անասուն կենդանիների մեջ է, հորդորում է մեզ սիրել միմյանց, ինչպես ասում է Սիրաքը, թե՝ (Բոլոր անասուն կենդանիները սիրում են իրենց համասեռներին.) ինչպես գայլը, առյուծը և օձը. թեև ուրիշներին հոշոտող են, բայց իրենց ընկերների հետ սեր ունեն։

Ուրեմն ամեն մարդ, որ հոշոտում և ատում է իր ընկերներին, գազաններից էլ ավելի անարգ է։

Եվ երանի՜ թե մարդիկ այնպես սիրեին միմյանց, ինչպես խոզերը. որովհետև երբ մի խոզ են բռնում, բոլոր խոզերը թափվում են վրան և ազատում նրան, և եթե չեն կարողանում ազատել, ողբաձայն աղաղակում են՝ գթալով իրենց ընկերոջ վրա։

Նաև կան մարդիկ, որ նման են շներին. որ եթե շատ շներ հարձակվեն քեզ վրա, և դու քարով խփես նրանցից մեկին, մյուս շները թողնում են քեզ և գնում են իրենց ծեծված ընկերոջ վրա՝ գետին տալով և գզելով։

Այսպես եթե մեկն ընկնում է աղքատության և փորձության մեջ, մարդիկ ավելի են վիրավորում նրան՝ պարտքերը պահանջելով, զնդան գցելով, և ամենևին չեն գթում նրան։

Եվ սրանից հայտնի է, թե այնպիսիները Քրիստոսի աշակերտները չեն. որովհետև Քրիստոս ասաց. սրանով կճանաչեն, որ իմ աշակերտներն եք, եթե միմյանց սիրեք։

Եվ Քրիստոսին՝ մեր Աստծուն, փառք հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Դարձյալ մի ուրիշից քարոզ նույն խոսքի վրա.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

(Գլուխ ԺԷ)

Վարդապետներն ասում են, թե սուրբ սերը չորս հատկություն ունի։

Առաջին՝ որ համարձակ է դարձնում հոգևոր պատերազմում. որովհետև սուրբ սերը ջերմություն է, իսկ ջերմությունը համարձակ է դարձնում մարդուն. դրա համար ովքեր ջերմ սիրտ ունեն, արի են, իսկ ովքեր սառը՝ երկչոտ։

Այսպես ովքեր սրտում հոգևոր սեր ունեն, չեն վախենում, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում. (Կատարյալ սերը վանում է երկյուղը։)

Եվ օրինակ՝ երբ բնությունը հղացմամբ կազմում է մարմինը, նախ սիրտն է կազմում և այնտեղ դնում բնական ջերմությունը, և ապա այն ջերմության միջնորդությամբ կազմում է մյուս անդամները։։

Նույնպես և Սուրբ Հոգին, երբ վերստին նորոգում է մարդուն, նախ նրա սրտում տնկում է հոգևոր ջերմությունը, որ Աստծու և ընկերոջ սերն է, և այն սիրով բազում բարի գործեր է կատարում։

Երկրորդ հատկությունը՝ որ սուրբ սերը միացնում է անբաժանելիորեն. իսկ այս աշխարհի սերը միավորում է, բայց ոչ անբաժանելիորեն, որովհետև նրա հիմքը ժամանակավոր է և շուտով ապականվում է. օրինակ՝ եթե մեկը սիրում է մարդուն մարմնի գեղեցկության և հարստության համար, երբ նա փոխվում է գարշության կամ աղքատության, այն ժամանակ նրա սերը կասեցվում է։

Իսկ սուրբ սերը հավիտենական հիմք ունի, այսինքն՝ աստվածային բարությունը, որ երբեք չի պակասում։

Դրա համար հոգևոր սերն անբաժանելի կապ է, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում. (Ով մնում է աստվածային սիրո մեջ, Աստծու մեջ է բնակվում, և Աստված՝ նրա մեջ։)

Երրորդ հատկությունը՝ որ սուրբ սերն իր սիրելիին անմոռանալիորեն միտք է բերում. որովհետև ով սիրում է Աստծուն և ընկերոջը, երբեք չի մոռանում նրանց։

Ինչպես ասում է Սիրաքը. (Լավ է անզավակությունը սիրով հանդերձ, որովհետև նրա հիշատակն անմահ է։)

Որովհետև ո՛չ նա է Աստծուն մոռանում, և ո՛չ Աստված՝ նրան։

Եվ ինչպես սիրելիները, որ չեն կամենում միմյանց մոռանալ, միմյանցից նշան են խնդրում։

Այսպես մեր Տերը որպես նշան իր մոտ ունի հինգ վերքերը, որ մեզ համար են, որպեսզի երբեք չմոռանա մեզ, ինչպես ասում է Եսային.

(Միթե մայրը կմոռանա իր մանկանը, կամ հարսը՝ իր կրծքի գեղեցիկ զարդը. սակայն ես քեզ չեմ մոռանա, ասում է Տերը։)

Նաև Տերը կամենում է, որ մենք էլ նրան չմոռանանք. դրա համար ասում է Երգ երգոցում.

(Դի՛ր ինձ իբրև կնիք քո սրտի վրա և իբրև նշան՝ քո բազկի վրա, որովհետև քո սերը մահվան պես հզոր է։)

Չորրորդ հատկությունն այն է, որ կատարյալ սերը տանջանքներ է տալիս կրել և երբեք չի զգում. սա է պատճառը. որովհետև սերը սիրողին փոխում է սիրվածի մեջ. դրա համար սիրողը չի զգում իր տանջանքները, այլ սիրելիի տանջանքներն է զգում, որովհետև նա ոչ թե իր մեջ է, այլ փոխված է սիրվածի մեջ։

Դրա համար մարտիրոսները չէին զգում իրենց տանջանքները, այլ Քրիստոսի տանջանքները, որովհետև սուրբ սերը նրանց փոխել էր Քրիստոսի մեջ, ինչպես ասում է սաղմոսը. (Իմ սիրտը թողեց ինձ.) և մարմինը, որ սիրտ չունի, տանջանքներ չի զգում։

Եվ այսպես զորավոր է սուրբ սերը, որ մարդուն համարձակ և արի է դարձնում, և անբաժանելիորեն միացնում, և սիրելիին չի մոռանում, և տանջանքներ չի զգում. դրա համար Քրիստոս ասաց.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Եվ բազում պատճառներով պետք է սիրենք միմյանց։

Առաջին՝ որ բոլոր ազգականները սիրում են միմյանց, և մենք միմյանց ազգականներ ենք երկու կերպով։

Նախ՝ հոգևոր, որովհետև բոլորս մեկ հայր ունենք՝ Քրիստոսին, և մեկ մայր՝ եկեղեցին, ինչպես ասում է Տերը. (Մեկ է ձեր Հայրը, որ երկնքում է, և դուք բոլորդ եղբայրներ եք։)

Նաև մարմնավոր կողմից ենք միմյանց ազգականներ. որովհետև հոգու կողմից բոլորս Աստծուց ստեղծվեցինք առանց միջնորդի։

Նաև ըստ մարմնի հեռու չենք միմյանցից, որովհետև բոլորս մեկ հողից ստեղծվեցինք։

Որովհետև գինին, որ մեկ այգուց է, թեև հետո, թեև առաջ ճզմած լինի, ասում են, թե մեկ այգուց է և մեկ գինի է։

Նույնպես բոլորս մեկ հողից ենք, թեև ոմանք հետո, և ոմանք առաջ եկան։

Եվ Աստված երկու Ադամ չստեղծեց՝ մեկը ոսկուց՝ իշխանների համար, և մեկը կավից՝ աղքատների համար, այլ մեկ Ադամ, և այն էլ՝ հողից։

Եվ բոլորը՝ մեծամեծները և փոքրերը, նրանից առաջ եկան։

Բայց այստեղ հարց է լինում, թե ինչո՞ւ Աստված մարդկանց միանգամից չստեղծեց, ինչպես հրեշտակներին։

Կամ ինչո՞ւ երկուսին՝ Ադամին և նրա կնոջը չստեղծեց, ինչպես անասուններին, այլ միայն Ադամին, և Եվային՝ նրանից։

Վարդապետներն ասում են՝ երկու պատճառով։

Նախ՝ որպեսզի Ադամը՝ առաջին մարդը, բոլոր մարդկանց սկիզբը լինի, որպեսզի սատանայի հպարտությունն անարգվի։

Որովհետև նա կամեցավ ամենքի գլուխը լինել և նման Աստծուն, բայց չկարողացավ, և այն պատիվը, որին նա չհասավ, տրվեց մարդուն։

Որովհետև ինչպես մեկ Աստվածն է ստեղծմամբ ամեն ինչի սկիզբը, նույնպես Ադամն է ծննդով ամբողջ մարդկության սկիզբը։

Երկրորդ պատճառը՝ որ բոլոր մարդիկ այնպես սիրեն միմյանց, ինչպես մեկ հորից ծնվածներ. դրա համար Աստված սկզբում երկուսին՝ Ադամին և Եվային չստեղծեց, այլ մեկին։

Սրանից մարդիկ պարտական են միմյանց սիրել ավելի, քան սիրված անասունները։

Նաև ավելի, քան հրեշտակները, որովհետև բոլոր հրեշտակները մեկ հրեշտակից առաջ չեկան, և ո՛չ էլ բոլոր անասունները՝ մեկ անասունից։

Իսկ բոլոր մարդիկ մեկ մարդուց առաջ եկան. դրա համար պետք է սիրենք միմյանց, ինչպես Քրիստոս հրամայեց.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Եվ այստեղ պետք է իմանալ, որ այս հրամանը, որ Քրիստոս պատվիրեց, լուսավոր է և օգտակար, կարճ է և բոլոր օրենքների կատարումն է։

Լուսավոր է, որովհետև ինչպես Քրիստոս Լույս է Լույսից, ուստի իր պատվիրանները լուսավոր և հայտնի տվեց, որպեսզի ոչ ոք չասի, թե այս պատվիրանները ծածուկ էին, և չկարողացա հասկանալ։

Եվ ինչպես Աստծու Բանը մեզ համար մարմնի մեջ կարճ և համառոտ եղավ, ինչպես ասում է Եսային, թե՝ (Տերը երկրի վրա մի հակիրճ և համառոտ խոսք կանի.) դրա համար պատշաճ էր, որ հին օրենքի պատվիրանները կարճացներ. որովհետև հին օրենքը վեց հարյուր տասներեք պատվիրան է և շատ ծանր։

Եվ Քրիստոս ամբողջը տասի մեջ ամփոփեց, և տասը՝ երկուսի. այսինքն՝ սիրել Աստծուն և ընկերոջը։

Եվ երկուսը՝ մեկի. այսինքն՝ սիրել միմյանց։

Եվ դրա համար կարճացրեց, որ չասեն, թե պատվիրանը երկար էր, չկարողացա մտքում պահել։

Նաև պետք է իմանալ, որ Քրիստոս մեր օգտի համար եկավ աշխարհ, որպեսզի և նրա պատվիրաններն օգտակար լինեն, քաղցր և թեթև, որպեսզի ոչ ոք չասի, թե նրա պատվիրանը ծանր էր և դժվար, դրա համար չկարողացա կատարել։

Այլ ամեն ոք կարող է կատարել՝ առողջը և հիվանդը, հարուստը և աղքատը. դրա համար Տերն ասաց. (Իմ լուծը քաղցր է, և իմ բեռը՝ թեթև։)

Նաև պետք էր, որ (Քրիստոս, որ չէր կասեցնում օրենքը կամ մարգարեներին, այլ լրացնում էր,) պետք էր, որ և իր պատվիրանը լիներ օրենքի և մարգարեների կատարումը, ինչպես Պողոսն է ասում. (Ով սիրում է ընկերոջը, օրենքն է կատարում. օրենքի լրումը սերն է։)

Արդ՝ եթե չենք կարողանում Հին օրենքը, մարգարեներին և Ավետարանները կարդալ և կատարել, և այս պատվիրանը, որ Տերն ասում է.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց,) կատարենք։

Այն ժամանակ Աստծու բոլոր պատվիրանների կատարողն ենք։)

Եվ զանազանություն կա մարմնավոր և հոգևոր պարտքերի միջև. որովհետև մարմնավոր պարտքերը մեկ անգամ են վճարում, և այլևս պարտական չեն, իսկ հոգևոր պարտքից, որ սերն է, ոչ ոք չի ազատվում. որովհետև որքան ավելի է սիրում, այնքան ավելի է պարտական սիրուն. դրա համար Պողոսն ասում է, թե՝ (Ոչ ոքի պարտապան մի՛ գտնվեք, բացի միմյանց սիրելուց։)

Սա է սիրելու առաջին պատճառը։

Երկրորդ պատճառը. պետք է սիրենք միմյանց, որովհետև բնությունն է ուսուցանում սերը և միաբանությունը, և բնության ուսմունքը շատ ճշմարիտ է և ոչ սուտ։

Եվ թե ինչպե՞ս է ուսուցանում. ոչ խոսքով, այլ գործով։

Այսպես՝ որովհետև ամեն ստեղծված միաբանության է ցանկանում. օրինակ՝ բնությունը բազում անդամներից մեկ մարմին է կազմում և նրանց մեջ մեկ բնություն է անում։

Նաև Աստված երկու ստեղծվածներից, որ շատ հեռու են միմյանցից, մեկ մարդ կազմեց, նաև չորս տարրերից, որ միմյանց հակառակ են։

Այսինքն՝ տաք և սառը, չոր և խոնավ. բայց միանում են և մեկ մարմին գոյացնում։

Եվ սրանք, որ միմյանցից շատ հեռու են, սիրով են միանում։

Ապա որքա՜ն ավելի պետք է մարդիկ սիրով միավորվեն, որ միմյանց շատ նման են։

Եվ ամեն բան միաբանություն է սիրում, բացի մեղքից և սատանայից, որ բաժանում է Աստծուց և ինքն իր մեջ միաբանություն չունի։

Դարձյալ պետք է իմանալ, որ ամեն գիտություն խաղաղության և միաբանության համար է գտնվել. քանզի աստվածային գրքերի գիտությունը նրա համար եղավ, որ մարդիկ հաշտվեն Աստծու հետ և միաբանվեն։

Նաև բժշկական գիտությունը նրա համար է, որ չորս հակառակ տարրերը միմյանց հետ միաբանի. եթե նրանք միաբան են, մարդը կենդանի է, ապա եթե հակառակ են, մեռնում է։

Նաև դատաստանի ուղղությունն ու գիտությունը խաղաղության համար գտնվեց, որպեսզի նրանք, ովքեր վիճում են միմյանց հետ՝ կամ հայրենիքի, կամ այլ բաների համար, արդար դատաստանով միմյանց հետ միաբանվեն։

Եվ արդ՝ որովհետև ամեն գիտություն սիրո և միաբանության համար եղավ, անբան է և էշ նա, ով միաբանությունն ու սերը չի սիրում. դրա համար Քրիստոս ասաց.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Սիրո երրորդ պատճառը՝ միմյանց սիրելու, որովհետև ընկերը թանկագին է և պատվական։

Եվ սա ցույց է տրվում երեք կերպով։

Առաջին՝ որովհետև Քրիստոս՝ Աստծու Որդին, մարդկանց համար իր անձն ու արյունը գին տվեց. ապա եթե ընկերը պատվական չլիներ, այդքան մեծ գին տրված չէր լինի, ինչպես ասում է տեսիլքը. (Որ սիրեց մեզ և լվաց մեզ մեր մեղքերից իր արյամբ։)

Եվ դու քո ընկերոջը չպետք է արհամարհելի, անարգ և թեթև համարես։

Այլ պետք է կշռես մի կողմում Քրիստոսին, և մյուս կողմում քո ընկերոջը, որովհետև նրա համար Քրիստոս իր արյունը թափեց. այն ժամանակ կհասկանաս նրա պատվականությունը, որ շատ թանկագին է։

Դրա համար Պողոսն ասում է. (Կերակրով մի՛ կորցրու քո ընկերոջը, որի համար Քրիստոս մեռավ։)

Երկրորդ կերպով ցույց է տալիս, որ հրեշտակները սիրում են մարդուն և պահում նրան իր բոլոր ճանապարհներում, ինչպես ասում է սաղմոսը. (Իր հրեշտակներին պատվիրել է քո մասին՝ քեզ պահելու քո բոլոր ճանապարհներում.) իսկ դու, հակառակը, որքան կարող ես, արհամարհում ես։

Ապա Քրիստոս ասում է. (Զգո՛ւյշ եղեք, այս փոքրիկներից մեկին մի՛ արհամարհեք, որովհետև նրանց հրեշտակները միշտ տեսնում են իմ Հոր երեսը, որ երկնքում է։)

Երրորդ կերպով ցույց է տալիս, որ մարդը հաստատված է Աստծու պատկերով. և թեև մեկը սիրում է իր սիրելիի որդուն, բայց ավելի է սիրում նրան, ով խիստ նման է իր սիրելիին։

Այսպես թեև պետք է սիրել Աստծու բոլոր ստեղծվածներին, բայց ավելի պետք է սիրել մարդուն, որ նման է Աստծուն. դրա համար ասում էր.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Չորրորդ պատճառը՝ պետք է միմյանց սիրել, որովհետև մեր ընկերը այն հոգևոր մարմնի անդամն է, որի գլուխը Քրիստոսն է, և ով անդամին չի սիրում, չի սիրում գլխին՝ Քրիստոսին։

Դարձյալ՝ Գալիանոս բժիշկն ասում է, թե բազուկների հատկությունը սա է. ինչ որ սիրտը սիրում է, բազուկը գրկում է և տանում սրտին մոտ։

Սիրտը, որ անդամների մեջտեղում է, նշանակում է Քրիստոսին, որ եկեղեցու մեջտեղում է. դրա համար պետք է, որ ինչ որ սիրում է Քրիստոսը՝ մեր սիրտը, մենք էլ սիրենք։

Եվ Քրիստոս իր բոլոր անդամներին սիրում է, բայց ավելի ևս՝ սրբերին. դրա համար ասաց. (Սիրի՛ր քո ընկերոջը քո անձի պես։)

Եվ այս խոսքը երեք կերպով է մեկնվում։

Առաջին՝ որ այն բաներով, որոնցով քեզ ես սիրում, պետք է և քո ընկերոջը սիրես։

Եվ քեզ այնպես ես սիրում, որ այս կյանքում կամենում ես ունենալ Աստծու շնորհները, և հանդերձյալում՝ հավիտենական փառքը։

Այսպես պետք է և սա կամենաս քո ընկերոջ համար՝ այս կյանքում և հանդերձյալում։

Երկրորդ՝ (Սիրի՛ր քո ընկերոջը քո անձի պես) այս է՝ ինչպես դու կամենում ես և ջանում (սիրել Աստծուն ամբողջ անձով, ամբողջ զորությամբ և ամբողջ մտքով)։

Այսպես պետք է կամենաս և ջանաս, որ քո ընկերը սիրի Աստծուն ամբողջ անձով, ամբողջ մտքով։

Երրորդ մեկնությունը՝ ինչ որ կամենում ես, որ քո ընկերը քեզ անի, դու նրան արա՛, և ինչ որ կամենում ես, որ քո ընկերը քեզ չանի, դու էլ նրան մի՛ արա։

Դարձյալ՝ կամենում ես քեզ սիրել այսպիսի կարգով։

Նախ՝ ցանկանում ես հոգևոր բարիքներ, որ քո հոգին սուրբ լինի՝ լցված Աստծու շնորհներով։

Երկրորդ՝ ցանկանում ես, որ քո մարմինն առողջ և զորավոր լինի՝ քո հոգու հրամանները կատարելու համար։

Երրորդ՝ ցանկանում ես, որ քեզ հաջողվի արտաքինը, այսինքն՝ կերակուր, հագուստ և այլն, որպեսզի քո մարմինը չտկարանա։

Այսպիսի կարգով պետք է սիրես քո ընկերոջը։

Որ նախ նրա համար կամենաս հոգևոր բարիքները։

Երկրորդ՝ մարմնավորները։

Երրորդ՝ արտաքինը։

Եվ եթե այս կարգին հակառակ ես սիրում ընկերոջը, որ նրա համար կամենում ես ունեցվածքի մեծություն առանց առողջության, կամ մարմնի առողջություն առանց հոգու փրկության, ապա նրան չես սիրում քո անձի պես։

Սրանից հայտնի է, որ մարդկանց սերը շատ անկարգ է։

Որովհետև նախ սիրում են արտաքին բարին, որ այս աշխարհի մեծությունն է, և մարմնի առողջությունը, բայց հոգու բարության մասին ոչ ոք չի հոգում՝ ո՛չ իր համար և ո՛չ ուրիշների։

Իսկ եթե ընկերոջը սիրում ես ազգակցության կամ համաքաղաքացիության համար, սա բարի է, բայց սուրբ սեր չէ։

Այլ եթե սիրում ես նրան, որպեսզի քեզ համաքաղաքացի լինի վերին Երուսաղեմում, այս սերը սուրբ է։

Իսկ վարդապետներն ասում են, թե սերը յոթ աստիճան ունի։

Առաջինը բոլորից բարձր է, որ Աստծուն սիրենք ամեն բանից ավելի։

Երկրորդ՝ որ մեր հոգին սիրենք ամեն բանից ավելի։

Երրորդ՝ որ մեր ընկերոջ հոգին սիրենք մեր հոգուց հետո՝ ամեն բանից ավելի։

Չորրորդ՝ որ ընկերոջ հոգուց հետո սիրենք մեր մարմինը՝ ամեն բանից ավելի։

Հինգերորդ՝ սիրել ընկերոջ մարմինը՝ ամեն բանից ավելի։

Վեցերորդ՝ որ սիրենք արտաքին մարմնական ստացվածքները։

Յոթերորդ՝ սիրել ընկերոջ մարմնական ստացվածքը։

Սա է կարգավոր սերը, ինչպես ասում է Երգ երգոցում.

(Մտցրե՛ք ինձ գինու տունը, այսինքն՝ եկեղեցի, կարգավորե՛ք իմ մեջ սերը։)

Որպեսզի իմանամ, թե ինչը պետք է ավելի և առաջին սիրով սիրել, և ինչը՝ վերջին և քիչ։

Ապա հայտնի է, որ պետք է իր հոգին ավելի սիրել, քան ընկերոջինը, և իր հոգու կորստյամբ պետք չէ փրկել ուրիշների հոգին։

Եվ պետք է իմանալ, որ վարդապետներն ասում են, թե Աստծու և ընկերոջ սերը միմյանց հետ կապված են և երբեք չեն բաժանվում միմյանցից։

Որովհետև ոչ ոք չի կարող ճշմարտությամբ սիրել Աստծուն, եթե չի սիրում ընկերոջը, և ոչ էլ ընկերոջը, եթե չի սիրում Աստծուն, ինչպես ասում է Հովհաննեսը Կաթողիկե թղթում. (Եթե մեկն ասի՝ սիրում եմ Աստծուն, և ատի իր եղբորը, սուտ է. ով չի սիրում իր եղբորը, որին տեսնում է, Աստծուն, որին չի կարող տեսնել, ինչպե՞ս կարող է սիրել։)

Դրա համար իմաստուններն ասում են, թե ընկերոջ սիրուց է ծնվում Աստծու սերը, և Աստծու սիրուց է ծնվում ընկերոջ սերը։

Դարձյալ՝ սերը նման է կարկինի, որ երկու ոտք ունի. մեկը հաստատ է մնում, և մյուսը շուրջն է պտտվում. և որքան մոտ է լինում պտույտը, փոքր է անում շրջանը, և որքան շատ է հեռանում, այնքան ավելի մեծ է անում շրջանի եզրը։

Այսպես և հոգևոր սերը երկու ոտք ունի. մեկը Աստծու սերն է, և այն պետք է հաստատ պահել Աստծու մեջ և չշարժել, և մյուս ոտքը՝ ընկերների սերը։

Եվ եթե մեկը միայն իրեններին՝ մերձավորներին է սիրում, այս սերը մոտ է և նեղ և հեռու չի գնում։

Եվ ով օտարին էլ է սիրում, սա ընդարձակ սեր է։

Իսկ ով թշնամիներին է սիրում Աստծու սիրո համար, ավելի մեծ է, ինչպես Քրիստոս ասաց. (Կատարյալ եղեք, ինչպես որ ձեր երկնավոր Հայրն է կատարյալ։)

Եվ սա պետք է իմանալ, որ սերն ու միաբանությունը շատ հաճելի են Աստծուն, և խռովությունն ու անմիաբանությունը շատ ծանր են Աստծու համար, ինչպես ասում է Սողոմոնը Առակներում.

(Վեց բան կա, որ Տերն ատում է, և յոթերորդին չի հանդուրժում.) այսինքն՝ թշնամանող աչք, անիրավ լեզու, ձեռք, որ անբիծ արյուն է թափում, սիրտ, որ չար խորհուրդներ է նյութում, ոտքեր, որ շտապում են չարիք գործել, և անիրավ վկա, և նա, ով եղբայրների մեջ անմիաբանություն է սերմանում։

Չար սերմ է վեճն ու անմիաբանությունը, և չար հունձք են ելնում նրանից։

Որովհետև երբեմն այս չար սերմից մի քաղաքի ավեր է լինում, և երբեմն՝ աշխարհի։

Վեճն ու խռովությունը սատանայի գործն են, ինչպես ասում է Ավետարանը, թե՝ (Գայլը հափշտակում է նրանց և ցրում։)

Եվ Քրիստոսին հակառակ է գործում, ինչպես ասում է Մատթեոսը. (Ով ինձ հետ չի հավաքում, ցրում է։)

Եվ Քրիստոսի համար եկեղեցու անդամներին բաժանելն ավելի ծանր է, քան իր մարմնի խոցվելը հրեաներից։

Որովհետև Քրիստոս եկեղեցու մարմինն ավելի է սիրում, քան իր մարմինը։

Դրա համար թույլ չտվեց, որ իր անկար պատմուճանը պատռեն, բայց թույլ տվեց, որ իր մարմինը խոցեն։

Որովհետև անկար պատմուճանը նշանակում է եկեղեցին, որ թույլ չտվեց բաժանել։

Բայց այն, ինչ հրեաները չհամարձակվեցին, հերձվածողներն արեցին, որ նախ Քրիստոսին բաժանեցին և ապա քրիստոնյաներին միմյանցից քանդեցին և Քրիստոսի պատմուճանը պատռեցին։

Սերը վերացրին միջից և ատելություն և հակառակություն սերմանեցին. նրանց դեմ Քրիստոս ասում է.

(Սա է իմ պատվիրանը, որ սիրեք միմյանց։)

Որով և Քրիստոս մեզ արժանի անի իր սիրուն, ողորմությանը և գթությանը։

Եվ նրան փառք իր Հոր և Ամենասուրբ Հոգու հետ այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Նույնի քարոզը առաքինության մասին. այն խոսքի վրա՝ (Գովելի են գեղեցիկները, և պարսավելի են գարշելիները, ասում է իմաստունը՝ ամբողջ աշխարհի նկարագրողը։)

(Գլուխ ԺԸ)

Եվ որովհետև, ըստ Պլատոնի, հոգին եռամաս լինելով՝ ունի բանականություն, ցասում և ցանկություն։

Բանականությունն այն է, որով խոսում ենք, ցասումը՝ որով բարկանում ենք, ցանկությունը՝ որով ցանկանում ենք ունեցվածք, կերակուր և այլն։

Եվ ինչո՞ւ է եռամաս։

Առաջին պատճառը՝ որ հոգիների տեսակը երեքն է՝ բուսական, զգայական և բանական։

Եվ երկուսը մեր բանական հոգու երկու մասերն են։

Երկրորդ պատճառը՝ ցանկությունը անասնական է, և ցասումը գազանային է մեր մեջ։

Երրորդ պատճառը՝ որ մեր հոգին Աստծու պատկերն է, ասում է Մովսեսը։

Եվ ինչպես Աստված երեք անձ է և մեկ բնություն, նույնպես մեր հոգին երեք մաս է մեկ էության մեջ, և երեք զորություն։

Եվ դարձյալ՝ հոգու երեք մասով մեր մեջ ենք ընդունում շնորհների երեք հեղումը, որ է հավատ, հույս և սեր։

Հավատը բանական մասում է, և հույսը՝ արիության մեջ, և սերը՝ ցանկության մեջ։

Սրանց մասին է ասում իմաստուն Արիստոտելը.

(Գովելի են գեղեցիկները։)

Գեղեցիկ են առաքինությունները և առաքինի մարդիկ։

Եվ գովությունը կրկնակի է, այսինքն՝ լեզվի և սրտի։

Լեզվի գովությունն է՝ խոսքով գովել և գեղեցկությունը ցույց տալ, ինչպես նրանք, ովքեր պատվական քար բերելով՝ նրա հատկությունն են պատմում։

Եվ սրտի գովությունն է՝ սիրել և ցանկանալ իր համար ձեռք բերել։

Իսկ որ ասում է՝ (պարսավելի են գարշելիները։)

Գարշելի է չարության ամեն գործ, և մարդկանցից՝ չարերը. և պարսավելը խոսքով անարգելն է, և սրտով ատելը, ինչպես ասում է մարգարեն. (Քո ատելիներին, Տե՛ր, ատեցի։)

Արդ՝ երկու բանի մասին ենք խոսելու, այսինքն՝ Առաքինության և չարության մասին։

Առաջին՝ թե ի՞նչ է առաքինությունը։

Երկրորդ՝ թե քանի՞ մասի է բաժանվում։

Երրորդ՝ թե ի՞նչ է նրա գործը։

Չորրորդ՝ թե ի՞նչ է առաքինության գովությունը։

Տեսնենք առաջինը, թե ի՞նչ է առաքինությունը։

Վարդապետներն այսպես են սահման դնում.

Առաքինությունը մտքի բարի որակություն է, որ միայն Աստված է ներգործում մարդու մեջ։

Այս սահմանը հարմար է շնորհված առաքինությանը, որ Աստծուց է տրված լինում։

Բարի է ասում, որովհետև Աստծուց է, որ բնությամբ բարի է և բարիներին է տալիս, և բարի է դարձնում ունեցողներին, և բարի կատարման է հասցնում։

Իսկ Արիստոտելն այսպես է սահմանում.

Առաքինությունը մտքի ունակություն է, որ մեր կողմից միջինում է կանգնած։

Միջինն այն է, որ ամեն առաքինություն չափավորն է և միջինը։

Իսկ ավելին և ներքևի կողմը չար են, և միջինը՝ բարի։

Սա է ասում Սողոմոնը. (Արքունի ճանապարհով գնա՛, մի՛ շեղվիր ո՛չ աջ և ո՛չ ձախ։)

Եվ առաքինության ուրիշ բազում սահման կա. որովհետև առաքինությունը զարդարում, ուղղում և կարգավորում է մեր հոգին ամբողջությամբ և ըստ մասերի։

Բանական մասը զարդարում է և խոհեմ դարձնում։

Ցասումն ուղղում է և արի դարձնում։

Ցանկությունը՝ ողջախոհ։

Եվ ամբողջ հոգին կարգավորում է և դարձնում արդար, մեծահոգի և ազատաբարո։

Ինչպես հակառակը՝ չարությունը, անկարգություն է, թյուրություն և տգեղություն մեր հոգու՝ ամբողջի և մասերի. դրա համար ասում է. (Գովելի են գեղեցիկները, և պարսավելի՝ գարշելիները։)

Սա է առաջինը։

Տեսնենք երկրորդ գլուխը, թե առաքինությունը քանի՞ մասի է բաժանվում։

Նախ՝ բաժանվում է աստվածայինի և մարդկայինի։

Եվ աստվածային է Հավատը, Հույսը և Սերը, և սրանք կոչվում են աստվածային։

Նախ՝ որովհետև Աստծուց մեզ տրված շնորհներ են։

Եվ դարձյալ՝ որովհետև այս երեքն Աստծուն են վերաբերում. որովհետև հավատով հավատում ենք Աստծուն, որ միայն իր բարությամբ ստեղծեց մեզ և վերստին փրկեց։

Հույսով ակնկալում ենք Աստծու ողորմությանը, որ խոստացել է մեզ, որովհետև գթած է և ճշմարիտ։

Եվ սիրում ենք նրան, որովհետև միայն Ինքն է բարի, և նրա համար սիրում ենք ընկերոջը, որովհետև Աստծու ստեղծվածն ու պատկերն է։

Սա՝ աստվածային առաքինությունների մասին։

Իսկ մարդկային առաքինությունները չորսն են, այսինքն՝ խոհեմություն, որ իմաստությունն է։

Արիություն, որ ժրությունն է։

Ողջախոհություն, որ սրբությունն է։

Արդարություն, որ հավասարաբաշխությունն է։

Սրանք կոչվում են մարդկային։

Նախ՝ որովհետև սրանք Աստծուց պարգևված են մարդկանց և մարդկանց բարի են։

Եվ դարձյալ՝ որովհետև սրանք կարգավորում են մեզ՝ մեր հանդեպ և մեր ընկերների հանդեպ։

Եվ սրանց դեմ հայտնի է չարությունը։

Խոհեմության դեմ անզգամն է, որ տգետ, լիրբ և անզգա է կոչվում, որ չի զգում և չի հասկանում բարին։

Արիության դեմ՝ բարկացողն է, և ծույլը՝ աղոթքում, պահքում և մյուսներում։

Ողջախոհության դեմ անառակն է և անժուժկալը, որին Սուրբ Գրքերն անառակ և շվայտ են կոչում։

Արդարության դեմ անիրավն է և Աստծուն ու մարդկանց անհնազանդը, և այլն։

Իսկ անհավատը հայտնի է, որ չի հավատում Աստծուն, ո՛չ Սուրբ Գրքերին, ո՛չ դատաստանին և ո՛չ հատուցմանը։

Եվ հուսահատն այն է, որ այլ կյանքի և արքայության հույս չունի, այլ միայն միտքը և հոգին երկրավորներին է կապել։

Եվ ատողն այն է, որ չի սիրում ո՛չ Աստծուն, ո՛չ ընկերոջը և ո՛չ բարի գործերը, այլ միայն իրեն է սիրում և մեղքը։

Նրանց մասին ասում է մարգարեն. (Ով սիրում է մեղքը, ատում է իր անձը։)

Սա է առաքինությունների առաջին բաժանումը։

Դարձյալ՝ առաքինությունը բաժանվում է բարոյականի,

տնտեսականի և քաղաքականի։

Բարոյականն այն է, որ իր բարքն է զարդարում և կարգավորում հոգու մասերը։

Ցասումը և ցանկությունը բանականությանը հնազանդ է պահում, և մարմինը՝ հոգուն հնազանդ, և հոգին՝ իր մարմնի և ցանկության վրա տեր և իշխող։

Եվ տնտեսականն այն է, որ հեզ և քաղցր է լինում, բարեմիտ և բարեհոգի, մարդասեր, ընկերասեր, հյուրասեր և այլն։

Եվ քաղաքականն այն է, որ սիրում է բարին և ատում չարերին, չի տանջում, այլ բարիք է անում, հանդարտ և հաշտ է և ներող է լինում հանցավորներին։

Եվ սա պետք է իմանալ, որ ով կարող է իր բարքն ուղղել, կարող է և տունը շինել, և ով բարքն ու տունն է կարգավորում, այնպիսին կարող է քաղաքն ու երկիրը կարգավորել և առաջնորդել. այս առաքինությունները արդարներինն են։

Իսկ մեղանչածների համար մի ուրիշ առաքինություն կա, այսինքն՝ սրտի զղջում, լեզվի խոստովանություն և գործերի ապաշխարություն։

Եվ ապաշխարության գործերը երեքն են, այսինքն՝ պահք, աղոթք և ողորմություն։

Ինչպես ասում է Դանիելը. (Քո մեղքերը ողորմությամբ քավի՛ր, և քո անօրենությունները՝ աղքատներին տրված պարգևներով։)

Եվ Սողոմոնն ասում է.

(Ողորմությամբ են մաքրվում հանցանքները։)

Սա է երկրորդը՝ թե առաքինությունը քանի՞ մասի է բաժանվում։

Տեսնենք երկրորդ գլուխը, թե ի՞նչ է առաքինության գործը։

Որովհետև ամեն բան իր գործն ունի, ինչպես աչքը տեսնում է, ականջը լսում և այլն։

Եվ ամեն բան իր գործից է ճանաչվում՝ պիտանի՞ է, թե՞ անպիտան, ինչպես (ծառը պտղից է ճանաչվում։)

Արդ՝ նախ և առաջ խոհեմության և իմաստության գործն է ընտրել և զատել բարին և չարը, սուտը և ճշմարիտը, և մերժել չարն ու սուտը, և ընտրել բարին ու ճշմարիտը, ըստ այն խոսքի. (Խուսափի՛ր չարից և բարի՛ն արա։)

Դարձյալ՝ խոհեմության գործն է, որ ընտրում է ժամանակը, տեղը և դեմքը, և ապա խոսում կամ գործում. այլապես լավը լավ չի լինում։

Եվ սրա դեմ տգետն այն է, որ չի ընտրում ո՛չ ժամանակը և ո՛չ տեղը, և չարը չի զատում բարուց, այլ բարին թողնում է և չարն է գործում, ճշմարիտը թողնում է և սուտն է սիրում։

Իսկ արիության գործն այն է, որ նեղության մեջ չի խորտակվում և հեշտության մեջ չի փափկում։

Որ սպառնալիքներից չի սարսափում և փորձության մեջ քաջ և արի է մնում՝ թե՛ հոգևոր և թե՛ մարմնավոր փորձանք պատահի։

Նաև հոգևոր վաստակում կամավոր, ժիր, աշխատասեր և համբերող է լինում։

Եվ սրա դեմ ծույլն այն է, որ հոգևոր ուսմունքներում և աղոթքներում դանդաղ է լինում։

Եվ թուլը, որ մարմնավոր գործերում թույլ և տկար է լինում։

Դարձյալ՝ փոքր բաներից սարսափում և տրտմում է, նաև անձնասեր, քնքշասեր, անաշխատ և պարապ է լինում։

Իսկ ողջախոհության գործն այն է, որ ժուժկալ է լինում պիղծ ցանկության և այլ փափկության՝ ուտելու, խմելու և այլնի դեմ։

Դարձյալ՝ ողջախոհն այն է, որ չափի և հավասարի մեջ է կանգնած և ո՛չ ավելացնում է, և ո՛չ պակասում։

Որ ավելցուկի մեջ գիտի պակասել և աղքատության մեջ գիտի համբերել, ինչպես ասում է առաքյալը. (Գիտենք ավելանալ և գիտենք պակասել։)

Եվ սրա դեմ անառակն ու անժուժկալն այն է, որ միշտ հոժարում է հեշտ ցանկությունների, և բանականությունը չի արգելում, չարը բարի է կարծում և սովորում, և միշտ ուրախությամբ մեղք է գործում, ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Անպարկեշտ մարդը ծիծաղելով է մեղք գործում։)

Այնպիսին ավելի է անկարգանում՝ անամոթ, անպարկեշտ, փափկասեր, ծույլ, արհամարհող, լքված, թուլանում է մտքով և մարմնով։

Դրա համար կանոններում կարգեցին, թե ընկած քահանան, թեև խոստովանի, այլևս չի պատարագում։

Որովհետև անառակ մտքի հիշողությունը մեղքի վերստին նորոգում է և բնության ապականություն, ինչպես ասում է առաքյալը. (Ամեն մեղք, որ մարդը գործում է, մարմնից դուրս է, բայց ով պոռնկանում է, իր մարմնի դեմ է մեղանչում։)

Եվ Տերը հրամայում է. (Եթե աղն անհամանա, դուրս կնետվի։)

Եվ անառակ որդու մասին. (Բերե՛ք, ասում է, պարարտ եզը։)

Եվ Սուրբ Գրքերի ուրիշ բազում վկայություն կա, որ ընկած քահանան այլևս չի համարձակվում պատարագել։

Այսքանը՝ հոգու մասերի և զորությունների առաքինության և չարության գործերն են։

Իսկ ամբողջ հոգու առաքինությունը երեքն է, այսինքն՝ արդարություն, ազատություն, մեծահոգություն։

Եվ արդարության գործը նախ ըստ արժանիքների հավասարաբաշխությունն է, այսինքն՝ ըստ արժանիքների հավասար բաժանել։

Եվ սա կրկնակի է. մեկը՝ բնական, և մյուսը՝ բանական։

Եվ բնականն այն է, որ բոլորին հավասար է բաժանում, ինչպես արևը՝ լույսը, և ջուրը՝ համը։

Եվ բանականը, որ ընտրությամբ է բաժանում ըստ արժանիքների՝ մեծին և փոքրին, ինչպես Աստված շնորհն ըստ չափի և կարողության, ըստ այն խոսքի. (Մեկին Հոգուց տրված է իմաստության խոսք, և մյուսին՝ գիտության խոսք, և այլն։)

Դարձյալ՝ արդարության գործն է Աստծուն հատուցել երկյուղ և պատկառանք, իշխաններին և առաջնորդներին՝ հնազանդություն, հավասարին՝ սեր և խաղաղություն, փոքրերին՝ ուղղություն և ողորմություն, ինչպես ասում է առաքյալը. (Հատուցե՛ք յուրաքանչյուրին. ում՝ պարտքը, և պատիվը, և մնացածը։)

Դարձյալ՝ ով ճշմարիտ է խորհում, ճշմարիտ է խոսում, ճշմարիտ է գործում, ուխտը կատարում է, չարերին ատում է և բարիներին սիրում։

Սրանք բոլորն արդարության գործեր են։

Եվ արդարության դեմ անիրավությունն է։

Եվ անիրավության տեսակը երեքն է, այսինքն՝ ամբարշտություն, անարգություն։

Նախ՝ ամբարիշտը անհավատն է, ուրացողը և հերձվածողը, որ չի հավատում Աստծուն և չի հավանում առաջնորդների և հայրապետների գրված կանոններին։

Երկրորդ՝ ագահությունն է վաճառքի մեջ, և սա կրկնակի է՝ չար և բարի, ըստ այն խոսքի. (Ով բան է տալիս և բան առնում, բարի է և կոչվում է վաճառք. իսկ (ով բան է տալիս և բան առնում, բարի է և կոչվում է վաճառք. իսկ ով արժանից ավելի է տալիս և ցածր է առնում կրկնակի չափով, (և կրկնակի կշռով՝ մեծ և փոքր, ատելի է, ասում է Սողոմոնը.) և սա կոչվում է վաճառք, որովհետև շատ սուտ, երդում և աղաղակ է լինում։

Երրորդ տեսակը անարգության մեջ է, որ հայհոյանք, անեծք և այլն է։

Եվ սա անշահ անիրավություն է։

Դրա համար և Ենոսիմոս իմաստասերն ասում է. գիտի, որ ոչինչ չի շահում, սակայն անիրավում է։

Եվ այս հայհոյանքը Սուրբ Գիրքն անեծք է կոչում.

(Նրա բերանը լի է անեծքով, դառնությամբ և նենգությամբ, և այլն։)

Եվ հայհոյանքը նշանակում է Աստծու բարկության հիշում. որովհետև երբ Աստված բարկանում է աշխարհի մեղքերի համար և ներում է, հայհոյանքը դարձյալ մտաբերել է տալիս և բարկացնում։

Սա է արդարությունը, և նրա դեմ՝ անիրավությունը։

Իսկ երկրորդ առաքինությունը՝ ազատաբարոն այն է, որ առատ, պարզ և լայնասիրտ է լինում։

Նրա գործն է սուրբ՝ առատ լինել բարի պարգևներում և արժանավոր սեղաններում։

Զգեստը և բնակությունը՝ պարկեշտ, և բարքով՝ քաղցր, ողորմած, օտարասեր և այլն։

Եվ դրա դեմ՝ անազատաբարոն, և սա երեք տեսակ է, այսինքն՝ չարաշահը, ժլատը և անհաղորդը։

Չարաշահն այն է, որ ամեն բանից շահ է փնտրում՝ իրավացի և անիրավ, չարերից և բարիներից, և այլն։

Ժլատը ագահն ու անողորմն է, որ չարի համար է վատնում. և անհաղորդը կծծին է, որ բարի տեղում չի վատնում. ամեն կենդանի, որ սուրբ է, հաղորդ է, իսկ անսուրբն ու գազանը՝ անհաղորդ։

Եվ անազատ ու չլսող մարդու գործն է, որ շատ է հոգում ունեցվածքի համար, որ հավաքում է և չի վատնում, միտքն անպիտան է և խոսքը՝ անարգ, մարդատյաց է և մնացած ամենը։

Իսկ երրորդ առաքինությունը մեծահոգին է. այն է, որ թե՛ բարի պատահի, թե՛ չար, համբերում է, մեծությունների, իշխանությունների և փառքի մեջ չի փքվում, մարմնի կենդանությունը չի սիրում, ստությունը չի սիրում։

Այլ պարզ է լինում մտքով, մեծ խորհրդով և ճշմարիտ լեզվով։

Սա է մեծահոգի մարդու գործը։

Եվ սրա դեմ՝ փոքրոգի մարդը, որ ո՛չ պատվի մեջ է համբերում և ո՛չ անպատվության. եթե պատվի հանդիպի, փքվում է, եթե անպատվության, դժգոհում է և պարսավում իր բախտը՝ հուսահատ և անպիտան խոսքերով։

Արդ՝ սրանք են մարդու ամբողջ և մասնավոր առաքինության և չարության գործերը։

Եվ սրանց մասին ասում է.

(Գովելի են գեղեցիկները, և պարսավելի՝ գարշելիները։)

Սա է երրորդ գլուխը։

Չորրորդ գլուխը՝ թե ի՞նչ է առաքինության գովությունը։

Պետք է իմանալ, որ եկեղեցու վարդապետները բազում գովություններ են դնում։

Որից քիչ բան կասեմ տասը գլխով։

Նախ՝ որովհետև ամեն առաքինության պատճառը Աստված է, ինչպես բոլոր չարիքների պատճառը սատանան է։

Որովհետև միայն Աստված է ներգործում մարդու մեջ առաքինությունը, ինչպես ասվեց՝ Հավատ, Հույս, Սեր, Խոհեմություն, Արիություն, Ողջախոհություն և Արդարություն։

Ինչպես ասում է առաքյալը. (Աստված է, որ ձեզ տալիս է կամենալը և անելը։)

Եվ Տերն ասում է. (Առանց ինձ ոչինչ չեք կարող անել։)

Երկրորդ՝ որովհետև Աստված բոլոր մարդկանց՝ արդարներին և մեղավորներին, տալիս է բոլոր մարմնական բարիքները, ըստ այն խոսքի. (Ծագեցնում է արեգակը և անձրև բերում չարերի և բարիների վրա։)

Իսկ առաքինությունները միայն արդարներին է տալիս, ըստ այն խոսքի. (Ձեզ տրված է իմանալ երկնքի արքայության խորհուրդները։)

Երրորդ գովությունը՝ որ առաքինության վարձը նույն ինքը Աստված է, որ տվեց այն, ըստ առաքյալի. (Որ աչքը չտեսավ, և ականջը չլսեց, և այլն։)

Չորրորդ գովությունը՝ որ առաքինությունն ինքնին բարի է, որովհետև առաքինությունը մտքի բարի ունակություն է։

Որովհետև ինչպես բարի է այն արտը, որ մոտ է քաղաքին, այսպես առաքինությունը, որ ներսում՝ հոգու մեջ է։

Հինգերորդ՝ պատվական է՝ համեմատած այլ բարիքների հետ, ինչպես առաքյալը գրում է Եբրայեցիներին. (Ավելի լավ է շնորհով հաստատել սրտերը։)

Վեցերորդ՝ պատվական է ըստ գործի, որովհետև մարդկանց գործերը բարի և վարձատրելի է դարձնում. որովհետև գործը վարձատրելի չի լինում, եթե առաքինությունից առաջ չգա, ինչպես ասում է Սաղմոսը. (Ինչ էլ որ անի, կհաջողվի նրան։)

Յոթերորդ՝ պատվական է ըստ փոփոխման, որովհետև գայլից գառ է անում, և գլխավորին դարձնում է դեպի լույսը, և մեղքի չարը փոխում է շնորհների բարու։

Եվ սա նշանակվեց, երբ Քրիստոս ջուրը գինու փոխեց։

Ութերորդ՝ պատվական է, որովհետև զանազանում է Աստծու որդիներին սատանայի որդիներից, ըստ այն խոսքի. (Դրանով բոլորը կճանաչեն, որ իմ աշակերտներն եք, եթե միմյանց սիրեք։)

Իններորդ՝ պատվական է ըստ օրինակի, որովհետև բոլոր սրբերը ջանք էին դրել առաքինություններով զբաղվելու։

Որովհետև Աբելի մեջ գովվում է անմեղությունը։

Աբրահամի մեջ՝ հնազանդությունը։

Հովսեփի մեջ՝ ողջախոհությունը, Մովսեսի մեջ՝ հեզությունը։

Դավթի մեջ՝ խոնարհությունը, և մյուսների մեջ՝ մի այլ բան։

Տասներորդ՝ այնքան մեծ և պատվական է առաքինությունը, որ մեր Քրիստոսն անում էր և ուսուցանում, ըստ այն խոսքի. (Սովորեցե՛ք ինձանից, որ հեզ եմ և սրտով խոնարհ։)

Եվ առաքինության ուրիշ բազում գովություն և գեղեցկություն կա, որի վրա այստեղ չենք երկարում։

Եվ սրանց բոլորի դեմ և հակառակ է մոլությունը՝ պարսավելի և գարշելի, ինչպես սկզբում ցույց տրվեց։

Եվ մեզ չարիքներից փրկողին և մեզ բարիքների զանազան պարգևներ տվողին՝ Հիսուս Քրիստոսին՝ մեր Աստծուն, փառք, գովություն և բարեբանություն իր Հոր և Ամենասուրբ Հոգու հետ այժմ և հավիտյանս, ամեն։

Նույնի քարոզը խոհեմության մասին. առակի խոսքի վրա.

(Ով գիտությունն ավելացնում է, ցավերն է ավելացնում։)

Ժող. 1. 18։

(Գլուխ ԺԹ)

Աստված մարդուն ստեղծեց հոգի և մարմին։

Եվ չորս բանով հոգին զարդարեց, այսինքն՝ ինքնիշխան կամքով, բանականությամբ, ցասումով և ցանկությամբ. և հանցանքից հետո սրանք նրանից չվերացրեց և չպակասեցրեց՝ երկու պատճառով։

Նախ՝ որպեսզի մարդու մեջ Աստծու պատկերի նկարը չքանդվի։

Որովհետև սրանցով է ձևավորվում Աստծու պատկերակցության դեմքը մարդու մեջ։

Երկրորդ՝ որպեսզի դարձյալ ինքնիշխան կամքով, իմաստությամբ, արիությամբ և սիրով պահի Աստծու պատվիրանը և բարձրանա առաջին արդարությանը։

Նմանապես սրանք կան և դևերի մեջ այժմ, ինչպես հրեշտակների մեջ, բայց զանազանվում են։

Հրեշտակներն ազատ կամքով ընտրեցին բարին և սիրեցին և հաստատվեցին նրա մեջ առանց փոխվելու։

Իսկ դևերը ինքնիշխան կամքով ընտրեցին չարը և սիրեցին և հաստատվեցին առանց փոփոխվելու։

Իսկ մարդն ինքնիշխան կամքը կարող է փոխել դեպի բարին կամ դեպի չարը՝ բանականության ընտրությամբ։

Նաև ցասումով և ցանկությամբ։

Այս չորսը դեռ մարդու հոգու մեջ են ստեղծումից և հավիտյան։

Սրա նման և պատուհասն ստացավ մարմնում՝ քառակի։

Այսինքն.

Նախ՝ որ մահվան դատապարտվեց։

Երկրորդ՝ որ անցավոր կյանք մտավ։

Երրորդ՝ որ անկարգ պատահարների հանդիպեց։

Չորրորդ՝ որ անհրաժեշտ կրքերից և կարիքներից տառապեց։

Արդ՝ եթե մարդը Աստծու բարեգործ և ընտիր էլ լինի, այս ներկա աշխարհում սրանցից չի կարող ազատվել և չի կարող փոխվել. ինչպես նա, ով մեղավոր է ինքնիշխան կամքով, բռնությամբ և ակամա չի քաշվում արքայություն։

Այսպես էլ մեղքի պատուհասը չի վերանա բոլոր մարդկանցից այս աշխարհում։

Եվ սրա պատճառը կրկնակի է։

Նախ՝ որ ինչպես մարդն ինքնիշխանությունը սկզբից ստացավ, նույնպես և մեղքի պատուհասն սկզբից կրեց՝ մարդու հանցանք գործելուն պես։

Եվ այսպես սկզբնական մեղքի հետ սկզբնական եղավ մեղքի պատուհասն այս աշխարհում։

Երկրորդ պատճառը՝ նույն ինքը Սողոմոնն է ասում, թե՝ (Աստված պատուհասն անխուսափելի արեց, որպեսզի նրանից վախենան.) այսինքն՝ որպեսզի հոգին անմարմին և մարմինն անկարոտ տեսնելով՝ Աստծուն անհնազանդ չլինեն։

Ինչպես նախնի Ադամը, իրեն այդպես տեսնելով, անհնազանդ եղավ Աստծուն։

Նույնպես և սատանան անհնազանդ եղավ Աստծուն և ընկավ փառքից։

Իսկ մարդուն կարոտ բնություն արեց, որպեսզի ամեն բանից վախենան, և վախից ապավինեն Աստծուն և հնազանդվեն։

Ուստի ասում է առակը.

(Ով գիտությունն ավելացնում է, ցավերն է ավելացնում։)

Պետք է իմանալ, որ գիտության տեսակը կրկնակի է. մեկն աստվածային, և մյուսը՝ մարդկային և երկրավոր։

Այն, որ աստվածային և հոգևոր գիտություն է, որքան ավելանում է, խնդություն և ուրախություն է, ըստ այն խոսքի. (Հիշեցի Աստծուն և ուրախացա, և քո խոսքերն իմ քիմքին ավելի քաղցր են, քան մեղրն իմ բերանին.) ինչպես և երկնքում գտնվող հրեշտակներինը և սրբերինը։

Իսկ մարմնական և երկրավոր գիտությունը որքան ավելանում է, ցավ և տրտմություն է առաջացնում։

Եվ սա է պատճառը.

Նախ՝ որովհետև երկնավորը հասկանալով և խորհելով միտքը լուսավորվում և պայծառանում է։

Իսկ երկրավորներին խորհելով՝ խավարում և տգեղանում է։

Երկրորդ՝ որովհետև անմարմինների և երկինքների մասին խորհելը մտքի բնական ընթացքն է։

Իսկ երկրին ներքև նայելը քաշելով է բռնադատվում, ինչպես մարդու տեսողական աչքը, երբ վեր է նայում, հաճույք է զգում, և խոր վայրերին նայելով՝ դժվարանում։

Երրորդ՝ որովհետև երկնավորներն անփոփոխ են, հույսով է հաստատվում, իսկ երկիրը փոփոխական է, իմացումով հուսահատվում է։

Չորրորդ՝ որովհետև երկինքում միայն մի բանի մասին է խորհում՝ Աստծու, ուստի ուրախություն և խնդություն է հեղվում մարդու սրտում ամեն ժամ։

Իսկ երկրավորների մեջ ցրվում և տարածվում է աշխարհի բազում հոգսերի և մեծությունների խաբկանքների մեջ. դրա համար ցավում է և տրտմում։

Հինգերորդ՝ որովհետև իմացումը կրկնակի է։

Նախ՝ առանձին, պարզ, ինքնին տեսնում է ամեն ինչ. այսպիսին կոչվում է լույս և լուսավոր։

Եվ երկրորդ՝ զգայարանների հետ խառնել և տեսնել՝ աչքերով գույնը, ականջով ձայնը և մյուսները՝ ըստ կարգի. այսպիսի խառնված և թյուրված տեսողությունը խավար է կոչվում, որ զգայությունների մեջ է կապված և հեշտացած։

Արդ՝ այն, որ առանձին և պարզ տեսողություն է, խնդություն և ուրախություն է ծնում, իսկ որ թյուրված և զգայությունների հետ շաղկապված է, հոգու ցավ է, կսկիծ և դառնություն. որի մասին ասում է. (Ով գիտություններն ավելացնում է, ցավերն է ավելացնում։)

Դարձյալ և այսպես է տեսնվում այս խոսքի իմաստը, որ ասում է.

(Ով գիտություններն ավելացնում է, ցավերն է ավելացնում։)

Նախ՝ մեր մեջ. երբ ավելացնում ենք ուսման գիտության, քննության, խոկման և դրա հիշման մեջ, բազում և ավելի հոգս է լինում սովորած բաների և սովորելու համար։

Երկրորդ՝ ուրիշների համար. երբ քննում ենք մարդկանց բազում և զանազան բարքերն ու վարքերը, և ըստ նրանց զանազանության խրատ և ուղղություն ենք հոգում մեր մտքում, բազում խորհուրդների կարիք է լինում։

Ինչպես բժիշկները, որ զանազան ցավերի համար զանազան դեղեր են մտածում։

Երրորդ՝ երբ մարդկանց տեսնում ենք անկարող՝ զանազան բարիքների մեջ դժվարաշարժ և չարիքների մեջ դյուրաշարժ, այն ժամանակ վշտանում ենք և տրտմում մեր մեջ, ըստ այն խոսքի. (Տրտմությունը բռնեց ինձ մեղավորների պատճառով, որոնք թողեցին քո օրենքը։)

Չորրորդ՝ երբ համառում են մեղքի մեջ և խստանում են սրտով. որովհետև չարերի սովորությունն է խրատից և հանդիմանությունից հետո լկտիանալ և համառել չարիքների մեջ. ինչպես Տերը տեսավ հրեաների կուրությունը, տրտմեց և լաց եղավ նրանց վրա։

Հինգերորդ՝ երբ չեն լսում ուղղության խրատը՝ չարիքների մեջ հեշտացած և սովորած, այն ժամանակ ասողի խոսքի զորությունը տկարանում է և չի ներգործում. ուստի ավելի է ցավում։

Ինչպես եթե մեկը մեծ մարդու հրամաններն արհամարհում է, և նա ցավում է իր խոսքի անարգության համար։

Վեցերորդ՝ որքան մտքով իմաստուն է և ավելի կարեկից, մարդկանց չարիքները և նրանց մեղքերի պատուհասը տեսնելով՝ իր սրտում վշտակից է լինում նրանց համար։

Եվ այսպես իմաստունն ավելի է ցավում չարերի համար, քան տգետը։

Օրինակ՝ ծովի եզրին կանգնածը, տեսնելով նավը ծովի մեջտեղում ալեկոծված և ընկղմված, վշտանում է, և հոգին ճմլվում է բնական բարքով, ինչպես նրանք, որ նավի մեջ են, մարմնով են վշտանում, և նա՝ հոգով։

Իսկ ով հեռվում է և նավը չի տեսնում, չի վշտանում. նույնպես և տգետը չի վշտանում՝ ո՛չ իր համար և ո՛չ ուրիշների։

Իսկ իմաստունը տեսնելով վշտանում է ուրիշների համար, որ աշխարհի մեղքերի ալիքների մեջ ծփում են և ընկղմվելու են դժոխքում, և չեն լսում և չեն գալիս արդարության նավահանգիստը։

Այսպես և իմաստունը ցավում էր, և Դավիթ մարգարեն տրտմում էր, և բոլոր մարգարեները սուգ ունեին աշխարհի համար և սգո հագուստ՝ մաշկ և այծենի էին հագնում։

Դարձյալ՝ մեղավոր մարդը, որ անգետ է և անզգա, չի զգում մեղքի ծանրությունը, ինչպես ծանր հիվանդը չգիտի ցավը։

Իսկ ով հասկանում է մեղքի ծանրությունը և մտաբերում է տանջանքների ցավն ու երկյուղը և իր մեջ է բերում ապաշխարության գործերը, այնպիսին գիտությամբ փոխվում է դեպի առողջություն և լավություն և բժշկվում է։

Դարձյալ՝ ովքեր ավելանում են որևէ գիտության շնորհի մեջ՝ թե՛ վարդապետություն, թե՛ քահանայություն, կամ մի այլ բան, պետք է արգասավորեն շնորհների քանքարը։

Ապա եթե ծուլության վարշամակի մեջ է փաթաթում այն շնորհը, որ ստացել է Աստծուց, այնպիսին գիտությամբ է մեղանչում, և ով գիտությամբ է մեղանչում, սաստիկ պատուհաս կստանա։

Դա է ասում. (Ով գիտությամբ մեղքերն է ավելացնում, իր անձի ցավերին՝ սաստիկ պատիժն է ավելացնում։)

Դարձյալ՝ (գիտությունը հպարտացնում է, ասում է առաքյալը, իսկ սերը շինում է։)

Որովհետև իմաստունները պետք է (կոխեն հպարտության ամեն բարձրություն և ամեն միտք գերեն Քրիստոսին հնազանդվելու։)

Բայց պետք է նախ իր մեջ ձեռք բերել հնազանդություն և ապա ուրիշներին ուսուցանել. այն է, որ սիրով է շինում։

Իսկ ով իր գիտությամբ հպարտանում է, այնպիսին տգետ է և սատանայի նման, որ գիտությամբ հպարտացավ և կործանվեց։

Եվ այսպես հպարտությունը ցավ է, ախտ և հոգու կործանիչ։

(Եվ Տերը ամբարտավաններին հակառակ է և մրցակից։)

Դրա մասին ասում է.

(Ով հպարտության գիտությունն ավելացնում է, ավելացնում է ցավերն ու իր անձի կորուստը։)

Դարձյալ՝ հերձվածողների մասին է ասում, որովհետև նրանք որքան ավելանում են գիտության իմաստների մեջ, ավելանում են իրենց անձերի կորստյան ցավերի մեջ։

Օրինակ՝ ախտացած որովայնը առողջարար կերակուրը փոխում է դառնության մաղձի և ավելացնում ցավը։

Նույնպես և հերձվածողը, օրեցօր Սուրբ Գրքերից սովորելով սրբի խոսքերը, թյուրում է իր մտքում և մոլորվում՝ իր մտքի խորհուրդների ետևից ընթանալով։

Եվ առաջին չորս դասերը իր մեջ է հավաքում, այսինքն՝ անգետ է և անզգա, որովհետև հերձվածները անզգամությունից և տգիտությունից են, և նա կամովին կորացած և ուղղությունից թյուրված է, և նա իր գիտությամբ հպարտացած է, որով խոսում է զանազան հերձվածներ խաբուսիկ և քաղցր խոսքերով և դրանով հավանեցնում է իր խոսքերը։

Որովհետև խաբուսիկ և խաբեբա խոսքով բոլոր լսողներին քաղցկեղի պես ուտում է և իր մեջ փոխում, և խոսքի քաղցր որոգայթներով միտքը հավանեցնում է և հաճեցնում խոսքին։

Եվ նրանց խոսքերի քաղցրության և մոլեգին լինելու համար Առակողը նրանց խոսքերը մեղրի հետ է համեմատում՝ ասելով.

(Շատ մեղր ուտելը լավ չէ։)

Եվ որովհետև գիտությունները զանազան են, ինչպես մեղրերն են զանազան։

Որովհետև կան, որ վնասակար են, և կան, որ օգտակար են։

Սուրբ և ուղղափառ խոսքերը առակի օգտակար մեղրն են, ըստ այն խոսքի. (Քո խոսքերն իմ քիմքին ավելի քաղցր են, քան մեղրն իմ բերանին։)

Իսկ հերձվածողների խոսքերը՝ վնասակարից են։

Եվ սա բազում պատճառներով։

Նախ՝ որովհետև ինչպես այն մեղրը ճաշակին քաղցր է և չարչարում է մարմինը և խելագարեցնում, նույնպես և հերձվածողների խոսքերը, ինչպես ասում է առաքյալը. (Քաղցրախոսությամբ և օրհնությամբ խաբում են անմեղների անձերը։)

Եվ Առակներում ասում է.

(Պոռնիկ կնոջ շրթունքներից մեղր է կաթում, բայց հետո լեղուց ավելի դառն է դառնում։)

Այս իմաստով և Դավիթն է ասում. (Նրանց խոսքերը ձեթից ավելի փափուկ էին, և այլն։)

Եվ Տերն ասում է. (Ոչխարի զգեստներով են գալիս, իսկ ներսում հափշտակող գայլեր են։)

Երկրորդ՝ մեղրից պետք է միայն ճաշակել և զատել, և շատ ուտելը լավ չէ, ասում է. այսպես և հերձվածողների խոսքերին մտքով աշակերտելը լավ չէ, այլ այնքան միայն կարդալ, որ զատի ուղղափառինը և նրանցինը։

Եվ որ հերքումը հարմարեցնի դրանց դեմ։

Ըստ այն խոսքի. (Անզգամին պատասխան տուր ըստ նրա անզգամության։)

Երրորդ՝ որովհետև ինչպես վայրի մեղուն ընտանի մեղվի նման մեղրախորիսխներ է կազմում և ծաղիկներից հավաքում, այսպես և հերձվածողները խոսքը հարմարեցնում են ըստ ուղղափառների՝ հավաքելով Սուրբ Գրքերի վկայությունները, և կերպարանում են ճշմարիտների կերպարանքով, ինչպես ասում է առաքյալը. (Գիտության կերպարանք ունեն։)

Չորրորդ՝ մեղրի մեջ աղ չեն խառնում. նույնպես հերձվածող խոսքը աղ չունի, այսինքն՝ Սուրբ Հոգու շնորհները, ըստ այն խոսքի, որ ճշմարիտներին ասում է. (Ձեր բոլոր խոսքերը թող լինեն աղով համեմված, որպեսզի շնորհ տան լսողներին։)

Եվ իրավամբ, (որովհետև շնչավոր մարդը չունի Աստծու Հոգին, որովհետև դա նրա համար հիմարություն է. (որովհետև իմաստության Սուրբ Հոգին կխուսափի նենգությունից, ասում է Սողոմոնը։)

Հինգերորդ՝ որովհետև մեղրը կամ նրանով շաղախվածը չէր մտնում տաճար որպես պատարագ։

Այսպես և հերձվածող խոսքերը թող չմտնեն եկեղեցի՝ թե՛ երգեր, և թե՛ մի այլ բան. (որովհետև չոր ծառը չար պտուղ է տալիս, ինչպես ասում է Տերը։)

Այսքանը՝ հերձվածողների խոսքերի համեմատությունը մեղրի հետ։

Իսկ սուրբ խոսքերը առակի ընտանի մեղրն են։

Նախ՝ որովհետև մեղրը մանանա է երկնքից, և աստվածաշունչ խոսքերը՝ Սուրբ Հոգուց, ըստ Պետրոսի, որ ասում է. (Մարգարեությունները կամքով չտրվեցին, այլ Սուրբ Հոգուց կրված՝ Աստծու մարդիկ խոսեցին։)

Եվ Պողոսն ասում է, թե՝ (Մեզ հայտնեց Սուրբ Հոգով։)

Երկրորդ՝ որովհետև զանազան ծաղիկներից է մաքուրը հավաքվում։

Եվ Դավիթն ասում է. (Տիրոջ խոսքերն ընտիր են արծաթից ավելի, հողից յոթնապատիկ մաքրված և զտված.) և եկեղեցու վարդապետները դրանցից են հավաքում։

Երրորդ՝ որովհետև համերի բոլոր քաղցր որակներից ավելի քաղցր է մեղրի ճաշակը։

Այսպես և սուրբ խոսքերի իմաստությունն է Դավիթը համեմատում՝ ասելով. (Նա ավելի քաղցր է, քան մեղրախորիսխը։)

Եվ Պլատոնը գրում է Թեոդորոս երկրաչափին.

(Ո՛վ Թեոդորոս, իմաստության պես այսպիսի բարի պարգև աստվածներից երբեք չեկավ մարդկանց, և երբեք չի գալու։)

Չորրորդ՝ որովհետև վերքերի և ցավերի բժշկություն է, ինչպես ասում է առակը. (Մեծամեծները և աղքատները բժշկության համար են մատուցում։)

Այսպես և իմաստուն խոսքերը հոգու և մարմնի բժշկություն են, ինչպես ասում է առակը. (Կան, որ խոսքով սրի պես խոցում են, բայց իմաստունների լեզուները բժշկում են։)

Եվ դարձյալ ասում է. (Լեզվի բժշկությունը կյանքի ծառ է։)

Հինգերորդ՝ որովհետև մեղրերը ըստ գույների որակի զանազան են, բայց ըստ համի որակի՝ մեկ և նույն։

Այսպես և սուրբ խոսքերը, թեև ըստ շարադրության այլևայլ կարգ ունեն, բայց բոլորը մեկ դիտավորության համար են՝ մեզ ուսման և ուղղության խրատի համար, ըստ առաքյալի.

(Բոլոր աստվածաշունչ և օգտակար գրքերը մեզ խրատի և ուսման համար են։)

Այսքանը՝ սուրբ խոսքերի համեմատությունը մեղրի հետ։

Իսկ որ ասում է առակը.

(Եթե անզգամին ատյանի մեջ ծեծես, չես կարող նրա անզգամությունը մերժել։)

Անզգամը տգետն է և ամբարիշտը, և խորամանկը և հերձվածողը։

Եվ ամեն մարդ, որ բանական մասում չարություն ունի, անզգամ է կոչվում։

Եվ այս անզգամը մոլորությունից չի ուղղվում տասը պատճառով։

Նախ՝ որովհետև բանականությունը հոգու վերին մասն է և խրատիչ ու ուղղիչ չունի, ինչպես ինքն է ուղղում ցասումն ու ցանկությունը. դրա համար մեղքերից չի զղջում։

Օրինակ՝ առաջնորդը և իշխանը խրատում են իրենց հնազանդներին, բայց ինքը, երբ սխալվում է, չի ուղղվում, որովհետև իրենից վեր խրատող չունի։

Երկրորդ՝ եթե մեկ ուրիշն էլ խրատի անզգամին, չի լսում, որովհետև իրեն ավելի ուղիղ է համարում, քան քեզ, որ խրատում ես։

Երրորդ՝ որովհետև իր թյուրը նրան ուղիղ է թվում, և քո ուղիղը նրան թյուր և մոլար է երևում. դրա համար քեզ չի լսում. ինչպես իմաստուններն ասում են, թե խենթին իրենը խելոք է թվում, դրա համար խելք չի սովորում։

Չորրորդ պատճառը՝ ինչպես շիլ աչքն իրեն չի տեսնում, այլ ուրիշներին, նույնպես և անզգամն իր պակասը չի հասկանում, այլ ուրիշներինը, ըստ այն խոսքի. (Ընկերոջ աչքի շյուղը տեսնում ես, իսկ քո աչքի գերանը չես նշմարում։)

Հինգերորդ՝ ինչպես նա, ով իմաստուն է, խոհականությամբ սրբության մեջ է հաստատված, նույնպես և անզգամը՝ չարության մեջ։

Վեցերորդ՝ ինչպես սովորությունը մարմինն ամրացնում է գործի մեջ, նույնպես հոգին հաստատում են կամքը և իմացումը։

Յոթերորդ՝ որովհետև անզգամի լույսը խավարած է, և մտքի խիղճ չունի. դրա համար չի զղջում։

Ութերորդ՝ որովհետև հավանությունը, որ հավատն է, հույսը և սերը, պակասել է նրանից. դրա համար չի լսում և չի զղջում, որովհետև բարիքների և վարձերի ակնկալություն չունի և չի սիրում Աստծուն։

Իններորդ՝ որովհետև խոհեմն այն է, որ ծածուկն է տեսնում և հեռուն է նայում, ինչպես հանդերձյալին։

Իսկ անզգամը վերին երեսն է տեսնում և մոտակաները, որ այս աշխարհի հեշտությունն է. դրա համար հեռավոր երկյուղից չի վախենում և Աստծու պատիժներից։

Տասներորդ՝ որովհետև անզգամն արհամարհում է Աստծու օրենքը և Աստծուն և օգնություն չունի՝ ո՛չ օրենքից, ո՛չ Աստծուց, ո՛չ ներսից՝ մտքից, և ո՛չ դրսից՝ որևէ մեկից. դրա համար եթե ծեծես, չի զգում, ո՛չ վախենում է և ո՛չ ամաչում։

Բայց այսպիսի անզգամներին պետք է հանճարով և մեղմ խոսքով քիչ-քիչ հավանության բերել, ինչպես առաքյալը՝ հեթանոսների ազգերին, որոնք կռապաշտության ետևից անզգամացել էին։

Որով և Քրիստոս Աստված թող մեզ տա իմաստություն, հավատ, հույս և սեր, որպեսզի գնանք նրա օրենքների ետևից և նրա կամքը կատարելով՝ ժառանգենք հավիտենական կյանքը։

Եվ Քրիստոսին՝ մեր Աստծուն, փառք հավիտյանս, ամեն։

Նույնի քարոզը իմաստության մասին. այն խոսքի վրա, որ ասում է.

(Երանի՜ այն մարդուն, որ գտավ իմաստությունը։)

Առակ. 3. 13։

(ԳԼՈՒԽ Ի)

Իմաստասիրությունը, ըստ փիլիսոփայի, բաժանվում է տեսականի և գործնականի։

Եվ ներգործականն առաքինությունն է, որ մարմնով է կատարվում։

Իսկ տեսական իմաստությունը մտքով է ներգործվում։

Եվ այն, որ գործնականն է, երեքի է բաժանվում.

Բարոյականի, ստացականի և աստվածայինի։

Բարոյականն այն է, որ մեր մեջ բնական է, ինչպես Խոհեմությունը, Ողջախոհությունը և արդարությունը։

Եվ սրանցով զարդարում ենք մեր բարքը։

Նաև կոչվում է բարոյական, որովհետև սրանք անասունների մեջ էլ են երևում, ինչպես ուղտը՝ խոհեմ, առյուծը՝ արի, տատրակը՝ ողջախոհ, արագիլը՝ արդար։

Իսկ ստացական առաքինությունն այն է, երբ մեր կամքով ենք սա ձեռք բերում և գործում, այսինքն՝ արդարությունը, ողջախոհությունը, պահքը, աղոթքը, ողորմությունը. սրանցով տունն ու քաղաքն ենք կառավարում։

Նաև կոչվում է ստացական, որովհետև գիտենք պատճառը և գործում ենք արդարություն։

Պահքը, աղոթքը, ողորմությունը՝ թե՛ շինության համար, թե՛ եղբայրսիրության համար, թե՛ մեր հոգու համար և այլն։

Սրանք կոչվում են ստացական և մարդկային առաքինություններ։

Իսկ աստվածային առաքինությունն է Հավատը, Հույսը և Սերը։

Եվ սրանք կոչվում են աստվածային, որովհետև հավատը, հույսը և սերը Աստծու շնորհներից են, նաև դիտավորությունն Աստծուն են ուղղում։

Հավատում են Աստծուն և հուսում են նրա ողորմությանը և սիրում են նրան։

Եվ սրանք դրա համար են կոչվում առաքինություն, որ թեև մտքի մեջ են ենթակայացած, բայց գործով են կատարվում և տեսակավորվում. որովհետև առանց գործերի հավատը, հույսը և սերը անտեսակ են և չեն երևում. (և հավատն առանց գործերի մեռած է, ասում է առաքյալը։)

Նույնպես և հույսն ու սերն անկատար են առանց գործերի։

Եվ այս առաքինություններից.

Առաջինը մեզ կարգավորում է մեր հանդեպ։

Երկրորդը՝ մեզ ընկերների հանդեպ։

Եվ Երրորդը մեզ կարգավորում է Աստծու հանդեպ։

Սա է գործնական իմաստությունը։

Իսկ տեսականը բազում եղանակներով է իմաստություն, որ մեզ մոտ՝ եկեղեցում է և պիտանի։

Առաջին իմաստությունն Աստված է. և իմաստություն է կոչվում, որովհետև իմացական մտքին է հավատալի և ոչ թե զգայություններին է հասանելի։

Որովհետև ո՛չ աչքերով է տեսնվում և ո՛չ ձեռքերով շոշափվում, և այլն, այլ մտքի իմացումով պետք է հավատալ, (թե Աստված կա, և որ Նրան փնտրողներին պարգևատու է լինում։)

Նաև կոչվում է իմաստություն, որովհետև նրանից են իմաստանում բոլոր իմանալի և զգալի արարածները՝ ըստ իրենց որպիսության և կարողության։

Երկրորդ՝ իմաստություն է կոչվում և Քրիստոսը, ըստ առաքյալի. (Քրիստոս՝ Աստծու զորությունը և Աստծու իմաստությունը։)

Նախ՝ որովհետև նրանով եղան բոլոր արարածները՝ երևելիները և աներևույթները։

Նաև կոչվում է իմաստություն, որովհետև մեզ համար եղավ իմաստություն, արդարություն և փրկություն, ըստ այն խոսքի. (Ինչ որ լսեցի իմ Հորից, ձեզ հայտնեցի։)

Երրորդ՝ իմաստություն է կոչվում և Սուրբ Հոգին, ըստ Եսայու. (Իմաստության և գիտության Հոգի։)

Եվ կոչվում է իմաստություն, նախ՝ որովհետև Աստված է՝ իմանալի և մտքին տեսանելի, նաև լցնում է մեզ շնորհներով և լուսավորում գիտությամբ և իմաստությամբ, ըստ այն խոսքի. (Նա կուսուցանի ձեզ ամեն ինչ, որ ասացի ձեզ։)

Չորրորդ՝ իմաստություն է և երկնավոր կյանքի հավատն ու հույսը, որին հորդորում է առաքյալը. (Վերինի մասին խորհել, ուր Քրիստոս նստած է Աստծու աջ կողմում։)

Եվ սա կոչվում է իմաստություն, նախ՝ որովհետև հավատով և հույսով է այժմ տեսնվում, և ապա՝ որովհետև իմաստուններն են ժառանգում երկնավոր կյանքը։

Հինգերորդ՝ իմաստություն է և բարի գործերի խոկումն ու ընտրողությունը, ինչպես ասում է Դավիթը. (Տիրոջ օրենքի մեջ է նրա կամքը, և Տիրոջ օրենքի մասին կխորհի նա ցերեկ և գիշեր։)

Եվ սա կոչվում է իմաստություն, նախ՝ որովհետև խորհում ենք Աստծու օրենքների մասին և չարն ու բարին զատում միմյանցից և ապա կատարում։

Նաև հավատով և հույսով ակնկալում ենք փոխհատուցումները. դրա համար կոչվում է իմաստություն։

Վեցերորդ՝ իմաստություն են կոչում հելլենացիները երկնքի և երկրի, ժամանակների և բոլոր գոյերի բնության քննությունը։

Եվ սա կոչվում է իմաստություն, նախ՝ որովհետև իմացումով և մտքով է ներգործվում, նաև այս իմացումով հասնում են Աստծու վերին իմաստությանը։

Ինչպես Արիստոտելի դիտարկումը, Պլատոնի աստվածաբանությունը և մյուսներինը։

Նաև այս բնական քննությամբ հասան կատարելությունների։

Նախ՝ Աստծու իմացմանը, ինչպես ասացինք։

Երկրորդ՝ փութով հասան Քրիստոսի հավատին, ինչպես աթենացիները՝ առաքյալի քարոզությամբ։

Երրորդ՝ հասան և հոգիների ազատությանը, երբ Քրիստոս գնաց դժոխք և քարոզեց գերվածներին, և նրանք հավատացին և ելան։

Եվ եթե մեկն ասի՝ երբ կենդանության ժամանակ հավատ չունեին, այնտեղ ինչպե՞ս հավատացին։

Ասում ենք, թե նրանք շնորհների հավատը չունեին, բայց բնական իմացումով ճանաչեցին Աստծուն, որով դժոխքում հավատացին։

Նաև ունեին բարոյական առաքինությունը, այսինքն՝ խոհեմություն, արիություն, ողջախոհություն և արդարություն։

Այնքան, որ իմաստությունը մահվան խոկումն ասացին. ուստի ազատվեցին. և եթե մեկն ասի՝ ինչո՞ւ է սա կոչվում երկրավոր, շնչավոր և դիվական։

Ասում ենք, թե՝ ա՛յդ միտքը հեռո՛ւ տար։

Որովհետև իմաստությունն Աստծուց է՝ թե՛ բնական, և թե՛ շնորհական։

Բայց կոչվում են երկրավոր, շնչավոր և դիվական, երբ այն իմաստությամբ երկրավոր հեշտությունների մասին են իմաստասիրում և գտնում են կախարդություններ և այլ չարիքներ։

Իսկ երբ երկնավորի մասին են խոկում և քննում, այն ժամանակ հասնում են և լինում երկնավոր և սուրբ, և գիտությամբ։

Օրինակ՝ մարդկանց միտքն ու զգայարանները մեկ և նույնն են. երբ դեպի բարին ենք ուղղում, բարի են լինում, և չարին սովորած՝ չար են լինում։

Արդ՝ սրանք են տեսական և գործնական իմաստությունները, ինչպես ասվեց. ուստի իմաստունն ասում է.

(Երանի՜ այն մարդուն, որ գտավ իմաստությունը։)

Պետք է իմանալ, որ և այստեղ տասը եղանակով է գովում այն իմաստությունը, որ ըստ Աստծու է։

Նախ՝ որովհետև իմաստության գիտակին երանելի է դարձնում. որովհետև այս ամբողջ կյանքն անցավոր է, և այն հեշտությունները, որ նրա մեջ են։

Իսկ իմաստությամբ անանց կյանքին է հուսում և խոկում. իրավամբ երանի է տալիս նրան, որովհետև երանության բաժնին արժանացավ։

Երկրորդ՝ ասում է.

(Մահկանացուին՝ հանճարը։)

Այսինքն՝ մահկանացու մարդու համար անմահության արվեստն ու հնարը իմաստությունն է։

Որովհետև հավատն ու գործերը մեզ առաջնորդում են դեպի անմահություն, նաև կենդանի անմահությունը Քրիստոսն է, երբ գտնում ենք նրան։

Երրորդ՝ ասում է.

(Լավ է այն վաճառքը գտնել, քան ոսկու և արծաթի գանձերը։)

Այսինքն՝ որովհետև գանձը մարդուն մահից չի ազատում, իսկ իմաստությունը փրկում է հավիտենական մահից, ըստ այն խոսքի. (Ունեցվածքը չի օգնի բարկության օրը, իսկ արդարությունը փրկում է մահից։)

Եվ դարձյալ՝ որովհետև մահվան մոտենալիս գանձն անպիտան աղբի պես է դառնում, իսկ Քրիստոսի իմաստությունը մեզ տալիս է անճառ բարիքների ժառանգությունը. ուրեմն լավ է, քան ոսկու և արծաթի գանձերը։

Իսկ որ վաճառք է ասում, այն է, որ ասում է. (Երկնքի արքայությունը նման է ագարակում թաքցրած գանձի, որ մի մարդ գտնելով՝ վաճառեց ամեն ինչ և գնեց այն։)

Գանձը մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսն է՝ թաքցված մարմնի ագարակում, և գանձ է կոչվում.

Նախ՝ պատվականության համար։

Երկրորդ՝ որովհետև իր ստացողներին հարստացնում է։

Երրորդ՝ որովհետև մեզ համար փրկանք և գին եղավ, ըստ այն խոսքի. (Գանձերով կլինի նրանց փրկությունը։)

Եվ այսպես գտնում ենք նրան՝ վաճառելով մեր ամբողջ ունեցվածքը, այսինքն՝ հոգևորը՝ հավատ, հույս և սեր, և մարմնավորը՝ արյուն և մարմին, նաև հեշտությունը, ունեցվածքը, հայրենիքը, մեծությունները և այլ փառքեր տալով, և ապա գտնվեց այն իմաստությունը, նաև պահքով, աղոթքով, արցունքներով և այլ չարչարանքներով։

Եվ այսպիսիները մեզ դժվար են թվում. դրա համար հորդորում է մեզ.

(Լավ է այն վաճառքը գտնել, ասում է։)

Չորրորդ՝ ասում է.

(Ամեն բան, որ պատվական է, նրան չարժե։)

Այսինքն՝ եթե աշխարհում որևէ պատվական բան լինի, անապականություն չի կարող տալ, այլ միայն իմաստությունը։

Եվ դարձյալ՝ իմաստությունն անհակառակ բարի է. որովհետև գանձը և մեծությունը երեք հակառակ ունեն։

Նախ՝ գողերն ու ավազակները գողանում են։

Երկրորդ՝ իշխանները բռնությամբ խլում են ունեցվածքը։

Երրորդ՝ ժամանակների փոփոխությունը։

Իսկ իմաստությունը հակառակ չունի։

Ո՛չ գողերը կարող են գողանալ, ո՛չ բռնավորները հափշտակել, և ո՛չ աղքատությունը կամ հիվանդությունը կարող են հանել։

Որովհետև իմաստունը եթե մեծանում է, գիտի կարգավորել, եթե աղքատանում է, (Աստծու մեջ է մեծանում.) եթե առողջ է, գոհանում է Աստծուց, փառավորում է Աստծուն, ինչպես Հոբը, եթե ապրում է, ավելանում է արդարության մեջ, եթե մեռնում է, անխիղճ է գնում այս աշխարհից. այսպես գովելի է իմաստությունը. հինգերորդ՝ որովհետև ասում է. (Հայտնի է բոլոր նրանց, ովքեր մոտենում են նրան։)

Այսինքն՝ ովքեր հավատով են մոտենում, նրանց հայտնի է Քրիստոսի իմաստությունը, և ովքեր չեն մոտենում, արհամարհված է. (որովհետև շնչավոր մարդը չի ընդունում Աստծու Հոգին, որովհետև դա նրա համար հիմարություն է.) որովհետև կասկածների մեջ է գցում, երբ պատմում ենք մեռելների հարությունը, հանդերձյալ կյանքը և մյուսները։

Դարձյալ՝ չորս տեսակ մարդիկ են արհամարհում իմաստությունը։

Նախ՝ տգետը հակառակվում է։

Երկրորդ՝ ատողներն արհամարհում են։

Երրորդ՝ օտար արհեստների տեր մարդիկ դժվարանում են։

Չորրորդ՝ հեշտասեր և շնչավոր մարդիկ։

Ուստի իմաստությունը նրանց չի հայտնվում։

Իսկ իմաստությունն իր գեղեցկությունը հայտնում է ուրիշներին՝ իմաստուններին և նաև սիրողներին, և նրանց, ովքեր նրանում են կրթվում և սիրում են հոգևորը։

Վեցերորդ՝ որովհետև ասում է.

(Երկար օրերն աջ կողմում են, և փառքն ու մեծությունը՝ ձախ կողմում։)

Այս անհավասար կյանքում սա չենք գտնում. որովհետև շատ իմաստուններ զրկվում են սրբի փառքից, և անմիտները մեծանում են և փառավորվում, ինչպես ասում է նրանց առակը. (Ունայնություն է երկնքի տակ, որովհետև ո՛չ իմաստուններինն է հացը, և ո՛չ հանճարեղներինը՝ մեծությունը։)

Ուրեմն երկար օրերը հավիտենական կյանքն են, ըստ որի Քրիստոս ասում է. (Եկե՛ք, իմ Հոր օրհնյալներ, ժառանգեցե՛ք հավիտենական կյանքը։)

Փառքն ու մեծությունն այն է, որ ասում է. (Արդարները կփայլեն արեգակի պես։)

Սրա մասին իմաստուններն այժմ հավատով և հույսով խոկում են իրենց մտքում. (որովհետև երևելիներին չեն ճանաչում, այլ աներևույթներին, ըստ առաքյալի։)

Իսկ աջ և ձախ է ասում. աջը՝ հոգու, և ձախը՝ մարմնի փառքը։

Բայց աջն այն կյանքն է, և ձախը՝ այս կյանքը, որ հույսով է ուրախանում։

Յոթերորդ՝ ասում է.

(Նրա բերանից բխում է արդարություն և օրենք։)

Որ նույն ինքը մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսն է. նաև իմաստունը միշտ ճշմարիտ և արդար է խոսում, որովհետև գիտի, որ (խոսքերից է արդարանում և խոսքերից դատապարտվում.) ինչպես նա, որ դավանությամբ է արդարանում և ուրացությամբ կորչում։

Այսպես ամեն խոսք պետք է ճշմարիտ խոսել, ըստ առաքյալի. (Ճշմարտությամբ եմ ասում Քրիստոսով և չեմ ստում։

Որովհետև Տերը կորցնում է նրանց, ովքեր սուտ են խոսում։)

Ութերորդ՝ որ ասում է.

(Նրա ճանապարհը բարի է և ուղիղ։)

Ճանապարհ է այս կյանքը՝ ծնունդից մինչև գերեզման։

Նախ՝ որովհետև ինչպես ճանապարհորդը միշտ առաջ է ընթանում և ոչ թե ետ։

Նույնպես և մենք դեմքներս գերեզմանին դարձրած ենք ընթանում։

Եվ ինչպես ոտքերը մեկը մյուսից առաջ են փոխվում, նույնպես մեր կամքն ու խորհուրդները երբեմն դեպի չարն են փոխվում, և երբեմն՝ դեպի բարին։

Այսպես տրտմությունն ու ուրախությունը, առողջությունն ու հիվանդությունը և այլն, մեկը մյուսին են փոխարինում։

Եվ ինչպես ճանապարհորդը որքան երկար է քայլում, այնքան մոտ է լինում այնտեղ, ուր գնալու է, և հեռանում է այնտեղից, որտեղից ելավ։

Այսպես այս կյանքում որքան տարիներով երկարում ենք, այնքան գերեզմանին ենք մոտենում։

Եվ այս ճանապարհին ոմանք՝ զզվելով և զրկելով աղքատներին, այսպես են գնում և չարի մեջ ավարտում։

Իսկ իմաստունները հեզ, հանդարտ և բոլորի հանդեպ սիրով, և բարու մեջ ուղղվում են դեպի հավիտենական կյանքը։

Իններորդ՝ ասում է.

(Կյանքի ծառ է բոլոր նրանց համար, ովքեր նրանում են պատսպարվում, և ովքեր նրան են հենվում՝ ինչպես Տիրոջը, հաստատությամբ։)

Իմաստությունը նմանեցնում է կյանքի ծառին, որ տնկվեց դրախտի մեջտեղում, որից հանցանքից հետո Ադամին հեռացրեց։

Եվ հանցանքից առաջ հրամայված էր ուտել և փոխվել կյանքի։

Նույնպես և այս հոգևոր իմաստությունը, որ նույն ինքը Քրիստոսն է և Սուրբ Երրորդության խոսքը, և խոսքը խաչի, հարության և մյուսների մասին, նրանց համար, ովքեր անհավատ են, հիմարություն է, տկարություն և մահ. դրա համար պետք է արգելել նրանցից։

Իսկ ովքեր հավատով և իմաստությամբ են նրանում պատսպարվում, իմաստություն է, կարողություն և կյանք։

Դրա համար պետք է տալ նրանց և կերակրել, որովհետև օգուտ է նրանց համար։

Որովհետև իմաստության մեկ և նույն խոսքը ոմանց համար հիմարություն է, և ոմանց համար՝ իմաստություն, ինչպես այն, որ Քրիստոս ոմանց համար հաստատության վեմ է, և ոմանց համար՝ գայթակղության քար, որովհետև հավատացյալները կանգնում են, և անհավատները գլորվում։

Այսպես և հոգևոր իմաստությունը ոմանց համար կյանք է, և ոմանց համար՝ մահ։

Եվ ինչպես խաչի խոսքը (կորչողների համար հիմարություն է, իսկ մեզ՝ փրկվողներիս համար՝ Աստծու զորություն,) նույնպես և իմաստությունը։

Պատսպարվելն այն է, որ թիկունքով ամրանում են պարսպին։

Եվ հենվելն այն է, որ ինչպես գավազանի վրա՝ սրտով հենվում են և հաստատվում, և առանց գայթակղության մնում։

Նույնպես հավատով ամրանում ենք իմաստության մեջ, և հույսով նրան ենք հենվում և զորանում, և հավատով և հույսով անմահ կյանք ենք ստանում՝ մեր Տեր Քրիստոսի մեջ հաստատված։

Տասներորդ գովությունը, որ ասում է.

(Աստված իմաստությամբ երկրի հիմքերը դրեց։)

Եվ այսպես գովելի է իմաստությունը։

Որովհետև աշխարհը իմաստությամբ կանգնեց. ուրեմն պիտանի է բոլորին և շատ քաջ։

Բայց իմաստությունը մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսն է, այն իմաստությունը, որ Հայր Աստված նոր արարչության մեջ հիմք դրեց երկրի համար, այսինքն՝ ըստ այն խոսքի. (Ահա ես Սիոնի հիմքերում դնում եմ պատվական վեմ՝ անկյան գլուխ, և ով նրան հավատա, չի ամաչի։)

Եվ իր խորհրդով երկինքները պատրաստեց.) այսինքն՝ Սուրբ Հոգով, որովհետև (խորհրդի և զորության Հոգի, ասում է Եսայի մարգարեն։)

Երկինքները պատրաստեց որպես տեղ և հանգիստ իր սիրողների համար։

(Իր հանճարով անդունդները ճեղքեց։)

Այսինքն՝ գիտության խորքերը հայտնի արեց, կամ էլ մեղքի անդունդներն է ասում. ճեղքեց աշխարհի գծով՝ խաչի նշանով, ինչպես Մովսեսը գավազանով՝ Կարմիր ծովը։

(Եվ ամպերը թափեցին անձրևը։)

Որովհետև տնօրինությունից հետո Հոգու ամպով իմաստության անձրևը խմեցին, և շնորհների հեղումը տարածեց երկրի վրա, ինչպես նախ՝ վերնատանը՝ առաքյալների վրա։

Եվ նրանցով ամբողջ աշխարհը, ըստ այն խոսքի, (երկիրը լցվեց Տիրոջ գիտությամբ, ինչպես բազում ջրերը, որ ծածկում են ծովերը։)

Արդ՝ այսքան մեծ և բարգավաճ է իմաստության գովությունը. իրավամբ երանի է տալիս նրանց, ովքեր գտնում են իմաստությունը և հանճարը։

Որոնց բոլորին՝ մեզ, թող լինի արժանանալ նրա իմաստության շնորհներին և հաղորդակից լինել երկնային պարգևներին Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով, որ օրհնյալ է հավիտյանս հավիտենից, ամեն։