Քարոզգիրք, որ կոչվում է Ամառան հատոր · 7/24

ԳԼՈՒԽ ԾԱ-ԾԵ

Մահացու մեղքերի մասին։

(Գլուխ ԾԱ)

Ասվեց սկզբնական մեղքի մասին. այժմ ասենք մահացուի մասին։

Եվ նախ հարց է՝ արդյոք կա՞ մահացու մեղք։

Թվում է, թե ոչ, որովհետև մահն ապականում և լուծում է այն բանը, որին պատահում է, ինչպես կենդանիներինը։

Բայց մահացու մեղքը, թեպետ հոգու մեջ է, հոգին անմահ է մնում։

Դարձյալ՝ մահը խափանում է հատուկ գործը, իսկ մեղավոր հոգին, մահացու մեղքի մեջ լինելով, շատ բան քաջությամբ գործում է և նուրբ բաներ է իմանում. ուրեմն թվում է, թե մահացու մեղք չկա։

Բայց որ մահացու մեղք կա, հայտնի է սրանից, որ մահացու մեղքն ապականում է կյանքը։

Վերացնում է ազդեցությունը։

Թողնում է ճանապարհը և կապում գեհենին։

Առաջին՝ մեղքն ապականում է կյանքն այսպես։

Որովհետև մահը, որ մարմնի ապականությունն է, լինում է սրտի ջերմության պակասելուց, քանի որ ջերմությունը քիչ-քիչ պակասում է մարմնի ծայրերից և հավաքվում կյանքի սկզբի մոտ, այսինքն՝ սրտի, և երբ այնտեղից էլ է սպառվում, մարմնի մահն է։

Նույնպես և Աստծո սիրո սպառվելով՝ հոգու մահն է։

Եվ Աստծո սերը կրկնակի է։

Աստծո հանդեպ՝ երբ սիրում ենք Աստծուն, և Աստծո համար՝ երբ սիրում ենք ընկերոջը, ինչպես Հովհաննեսը. (Ով սիրում է Աստծուն, թող սիրի նաև իր եղբորը։)

Եվ Աստծո սերը սպառում է մահացու մեղքը, ինչպես հայհոյությունը, երդմնազանցությունը, հերձվածը և այլ այսպիսիները։

Եվ ընկերոջ սերը սպառում են սպանությունը, շնությունը, գողությունը, սուտ վկայությունը և այլն։

Բայց ինչպես մարմինը կենդանի է հոգով, այսպես հոգին կենդանի է Աստծով, և ինչպես հոգու բաժանումը մարմնի մահն է, և Աստծուց բաժանումը՝ հոգու մահը։

Եվ Աստծուց բաժանման պատճառը մեղքն է։

Երկրորդ՝ մահացու մեղքը վերացնում է ազդեցությունը, որովհետև մարդն ինքն իրենով ընկնելով մեղքի մեջ՝ ինքն իրենով չի կարող վեր կենալ, եթե ոչ Փրկչի շնորհներով, ինչպես ասում է սաղմոսը. (Հոգին, որ ելնում է, այլևս չի դառնում.) Այսինքն՝ մարդն ինքն իրենով է գնում մեղքի մեջ և ոչ ինքն իրենով է վեր կենում դրանից։

Օրինակ՝ եթե մեկն իրեն կրակի մեջ գցի, գցելն իր իշխանության մեջ է, բայց դուրս գալն իր իշխանության մեջ չէ։

Եվ դարձյալ՝ մարդն ինքն իրենով գնում է մահվան, բայց ինքն իրենով չի կարող մահից հարություն առնել. (Որովհետև մեղքի մեջ բռնված հոգիները մտքից էլ են ընկնում։)

Երրորդ՝ մահացու մեղքը թողնում է ճանապարհը, որովհետև ամեն սկսված բան փութում է իր սկսած ճանապարհի կատարմանը, ինչպես այս անունով տեղը։

Բայց բոլորի սկիզբն ու կատարումն Աստված է, ինչպես ասաց մարգարեով.

(Ես եմ ալֆան և օն.) Այսինքն՝ սկիզբն ու վախճանը։

Ուրեմն և մարդը, պատկերակցությամբ նրանից սկսված, պետք է ամեն կերպ նմանությամբ ավարտվի նրա մոտ։

Եվ այսպիսի կատարում գտնվում է (նեղ և անձուկ ճանապարհով, որ տանում է դեպի կյանք, ինչպես ասում է Տերը։)

Իսկ մեղքը, թողնելով այս ճանապարհը, այս ամենի հակառակն է սկսում և հակառակով է ավարտում, այսինքն՝ (լայն և ընդարձակ ճանապարհը, որ տանում է դեպի կորուստ։)

Եվ առաքյալն ասում է. (Լալով եմ ասում Քրիստոսի խաչի թշնամիների մասին, որոնց աստվածն իրենց որովայնն է, և այլն։)

Եվ այսպես են զանազանվում մեղքերը՝ մահացուն և ներելին։

Որովհետև ներելին մի փոքր է շեղվում ճանապարհից, բայց չի մոլորվում ճանապարհից։

Իսկ մահացուն հեռացնում է և ետ դարձնում, դրա համար վախճանին ավելի ու ավելի է հեռանում, ինչպես ասում է սաղմոսը. (Հեռու է մեղավորներից փրկությունը.) Այսինքն՝ Փրկիչը, որ բոլոր մարդկանց վերջին կատարածն է։

Չորրորդ՝ կապում է գեհենին այսպես. որովհետև մեղքերով մարդը կապվում է չարի սկզբին՝ սատանային, և նրանով՝ նրա տեղերին, այսինքն՝ կրակին, ինչպես ասում է Տերը. (Գնացեք ինձնից, անիծյալներ, դեպի հավիտենական կրակը, որ պատրաստված է սատանայի և նրա հրեշտակների համար։)

Բայց անպատշաճ է թվում, որ մեղքի փոքր հեշտության համար մարդը հավիտյան տանջվի։

Ասում ենք՝ վարդապետները, թե մեղքերի պատիժը չափվում և սահմանվում է ըստ նրանց որպիսության, ում դեմ մեղանչում են, ինչպես ավելի է մեղանչում նա, ով զինվորին է հարվածում, քան ռամիկին։

Եվ ավելի՝ նա, ով թագավորին, քան զինվորին։

Ուրեմն ով մեղանչում է Աստծո դեմ, անհուն չարիք է, և արժանապես ընկնում է անհուն տանջանքների մեջ՝ աստվածային մեծության վնասի և արհամարհանքի համար։

Եվ անհուն մեղանչման համար լինում է նաև պատիժների անհուն երկարություն։

Ուրեմն հայտնի է սրանցից, որ կա մահացնող մեղք։

Արդ, առաջինին, որ ասում է՝ հոգին անմահ է, չի կարող մեռնել.

Ասում են վարդապետները, թե մահը կրկնակի է, այսինքն՝ կա բնության մահ, և կա հանցանքների մահ։

Իսկ հոգին բնության մահվան համեմատ անմահ է, բայց հանցանքների մահվամբ մեռած է, ինչպես ասվեց, որովհետև մեղքերով մեռնում է հոգին։

Երկրորդին, որ ասում է, թե մահը խափանում է բանի ներգործությունը.

Ասում են վարդապետները, թե մահու չափ մեղավորը չի կարող բարիք գործել, որովհետև մեղքերի հետ բարեգործությունն անընդունելի է։

Եվ հայտնի է, որ երբ դառնում և ապաշխարում է, ինչ բարեգործություններ մեղքերից առաջ են եղել, հիշվում են, բայց ինչ բարիք մեղքերի մեջ գործեց, չեն հիշվում։

Ուրեմն հայտնի է, որ մեղքերը խափանում են բարի գործերի վարձը։

Այսքանը մահացու մեղքերի մասին։

Ներելի մեղքերի մասին։

(Գլուխ ԾԲ)

Ասացինք մահացուի մասին։

Այժմ տեսնենք, թե ի՞նչ է ներելի մեղքը։

Պետք է իմանալ, որ ներելին, որ թողություն է, երեք բանից է ճանաչվում, այսինքն՝

Պատահումից։

Պատճառից։

Իր բնությունից։

Պատահումից՝ մահացուն ներելի է կոչվում զղջման և խոստովանության միջոցով։

Իսկ պատճառից, այսինքն՝ տգիտությունից կամ տկարությունից. երբ մեկն անի և չկարծի, թե մեղք է, ներման արժանի է։

Իսկ իր բնությունից՝ ինչպես անչափ ծիծաղելը, արհամարհելը, դատարկ խոսքը։

Եվ այլն։

Սա այն մասին, թե ի՞նչ է ներելի մեղքը։

Եվ իմացիր, որ թեպետ ներելի մեղքերը չեն կարող թվով սահմանվել, որովհետև շատ են, բայց կարող են բերվել սահմանման ըստ իրենց տեսակի, այսինքն՝ փայտի, խոտի և եղեգի, որովհետև հեշտությամբ ծախսվում և մաքրվում են։

Փայտը նշանակում է ավելի ծանր ներելի մեղքերը։

Եվ եղեգը՝ ավելի թեթևները։

Իսկ խոտը՝ միջին մեղքերը։

Եվ դրա համար է երեք, որ ամեն ստեղծված բան եռակի է, այսինքն՝ ունի էություն, զորություն և ներգործություն։

Նույնպես և բոլոր գործերը երեքով են կայանում, այսինքն՝ սկզբով, միջինով և կատարածով։

Դարձյալ՝ մարդը երեքից է գոյացած, այսինքն՝ ունի մարմին, հոգի և միտք։

Այսպես և միտքն ունի հիշողական, իմացական և կամք։

Եվ դարձյալ՝ սկզբնական մեղքը երեքից բխեց, այսինքն՝ օձից կնոջը և կնոջից՝ տղամարդուն։

Եվ սուրբ մաքրությունը երեքից եղավ, այսինքն՝ մկրտությունից՝ Հոր և Որդու և Սուրբ Հոգու անունով։

Եվ մահացու մեղքը երեքով է մաքրվում, այսինքն՝ զղջումով, խոստովանությամբ և ապաշխարությամբ։

Եվ հոգու կատարելությունը երեքից է գոյանում, այսինքն՝ հավատից, հույսից և սիրուց։

Եվ պետք է իմանալ, որ մարդը կարող է լինել առանց մահացու մեղքերի, բայց ոչ առանց ներելիի։

Եվ սա է պատճառը. որ քանի դեռ մարդը կենդանի է, ներելի մեղքերի մեջ է ընկնում։

Դրա համար Հովհաննեսն ասում է Կաթողիկե թղթում. (Եթե ասենք, թե մեղք չունենք, ինքներս մեզ խաբում ենք, և ճշմարտությունը մեր մեջ չէ։)

Եվ ինչպես ներելի մեղքերի մեջ բազմիցս ենք ընկնում, այնպես էլ բազմիցս ենք բժշկվում, այսինքն՝ երբ հասարակաց խոստովանում ենք, երբ բախում ենք մեր կուրծքը, երբ աղոթում ենք լեզվով, երբ խաչակնքում ենք մեզ, երբ քահանաներից խաչ ենք առնում, երբ երգում ենք Սուրբ Աստվածը, և երբ ասում ենք Տերունական աղոթքը, և այսպիսի այլ բաներով քավում ենք ներելի մեղքերը։

Եվ թե ի՞նչ վնաս է մեզ ընդհանրապես բոլոր մեղքերից։

Պետք է իմանալ, որ մեղքը մեռցնում է գոյացությունը։

Անարգ է դարձնում կայանը։

Մշտնջենավոր է դարձնում տանջանքները։

Եվ նսեմացնում է տեսությունը։

Նախ՝ մեռցնում է գոյացությունը, որովհետև մարդկային մարմինները, չորս տարրերից գոյացած, մեղքից առաջ այնքան սիրով էին միացած, որ չէին կարող լուծվել։

Եվ եթե մեղքը եղած չլիներ, մարդը չէր մեռնի, ոչ էլ կհիվանդանար, ոչ էլ կծերանար և այլն։

Բայց մեղքի գալով՝ սիրո կապերը լուծվեցին, և տարրերը սկսեցին մարտնչել՝ ջերմն ու ցուրտը, խոնավն ու չորը։

Եվ այս կռվից եղավ մարմնի լուծումը։

Խոցոտություն, հիվանդություն, այլայլություն և մահ, ինչպես ասում է առաքյալը. (Մարմինը մեղքի պատճառով մեռավ։)

Եվ այս պատճառով մեռնում են մանուկներն ու ծերերը, և մահը ոչ ոքի չի խնայում։

Երկրորդ՝ մեղքն անարգ է դարձնում կայանը, որովհետև տեսնում ենք, որ ամեն ազնիվ բանի ազնիվ տեղ է հասնում, ինչպես հայտնի է մարդու աչքից. որովհետև աչքերը որքան մյուս մարմնից ազնիվ են, բնությունն այնքան բարձր տեղում է դրել։

Այսպես տանը հիմքի մեջ անտաշ և կարծր քարեր են դնում, իսկ փայտերը՝ առաստաղին։

Այսպես և աշխարհում. հողը, որ անարգ է, ներքևում է տեղ առել։

Եվ աստղերը, որ ազնիվ մասեր են, երկնքում են դրված։

Եվ այսպես մարդը, որ ավելի ազնիվ է, քան մյուս ստեղծվածները, պետք է ամենաբարձր տեղում զետեղվեր, բայց մեղքերի պատճառով անարգվում և ընկնում է դժոխք, ինչպես ասում է Ավետարանը.

(Մեռավ մեծատունը և թաղվեց դժոխքում։)

Եվ սրա պատճառն այն է, որ ում ծնունդն ավելի ազնիվ է, նրա ապականությունն է ավելի անարգ։

Եվ հայտնի է վախճանին, որովհետև մարդու դիակն ավելի անարգ և նեխած է, քան մյուս դիակները։

Եվ ինչպես մարմնի ապականության մասին է, նույնպես և հոգու մասին. դրա համար վարդապետներն ասում են. (Մեղավորն արժանի չէ այն հացին, որ ուտում է։)

Դարձյալ՝ մեղավորը մեղանչում է բնության սահմանի դեմ, ինչպես ասում է սուրբ Դիոնիսիոսը. (Մեղքը բնությանը հակառակ լինելն է, մինչ նրան ըստ բնության ամենավերին տեղն է հարկավոր, ընկնում է ամենաստորին տեղը։

Երրորդ՝ մեղքը մշտնջենավոր է դարձնում տանջանքները, որ թվում է բնությանը հակառակ, որովհետև պետք է, որ տանջանքները համապատասխանեն մեղքերին։

Զարմանալի է թվում, թե ժամանակավոր հեշտությանը, որ մեղքն է, հավիտենական պատիժը համապատասխանի։

Բայց պետք է ասել, թե լինում է Աստծո արդար դատաստանով։

Եվ սա է, որ ով չկամեցավ պակասել մեղքերից, պետք չէ, որ պակասի տանջանքներից։

Բայց եթե մեկն ասի, թե ով սպանություն է գործում, չի կարող միշտ մեղքի մեջ լինել.

Պետք է ասել, թե մարդը մահացու մեղքերով այնպիսի կայանի մեջ է դնում իր անձը, որից ինքն իրենով չի կարող վեր կենալ։

Օրինակ՝ եթե մեկը քար է նետում, նետելուց առաջ իշխանություն ունի չնետելու, բայց երբ նետում է, չի կարող այն չնետել։

Չորրորդ՝ մեղքը նսեմացնում է տեսությունը, որովհետև ինչ չար պտուղ է բերում, բարի է թվում, ինչպես ջերմով տապացածին քաղցրը դառն է թվում, և հակառակը։

Դրա համար ասում է Եսային. (Վա՜յ ձեզ, որ չարին բարի եք ասում, կամ բարուն՝ չար, և այլն։)

Այսքանը սրա մասին։

Նույնի քարոզը մեղքերի խորհուրդների մասին. այս առակի խոսքի վրա.

(Ամբարիշտների խորհուրդների մասին հարց և փորձ կլինի։)

Իմաս. 1. 9։

(Գլուխ ԾԳ)

Երեք են մեղքերի տեսակները, որ մարդիկ գործում են, այսինքն՝ խորհուրդներինը, խոսքերինը և գործերինը։

Որովհետև մարդը երեքից է հաստատված՝ հոգուց, մարմնից և մտքից, և ամեն մի գոյությամբ մարդը սխալվում և մեղք է գործում՝ թե՛ խորհրդով, թե՛ խոսքով, և թե՛ գործով։

Եվ ամենից առաջ խորհուրդների մեղքն է, որ սատանան սերմանում է մարդկանց մտքում, և հետո մարմնի մեջ աճեցնում և տալիս է մեղք գործել։

Դրա համար վարդապետներն ասում են, թե բավական չէ միայն մարմինը պահել մեղքերից, այլև պետք է զգուշանալ խորհրդից։

Եվ սա տասը պատճառով։

Նախ՝ որ մեղքը խորհրդի մեջ է արմատանում և հետո մարմնի մեջ աճում. պետք է սուրբ պահել խորհուրդը, որ չարը նրա մեջ չարմատանա և զգայարանների հետ չաճի։

Երկրորդ՝ որ խորհուրդների մեղքը տարածվում է ամբողջ մարմնի մեջ, ինչպես իժերի թույնը, իսկ մարմնի մեղքը միայն այն մասում է, որով գործեց՝ ձեռքերում կամ ոտքերում. դրա համար պետք է ավելի զգուշանալ խորհուրդներից։

Երրորդ՝ որ խորհուրդն ու միտքը մարդու կառավարն ու առաջնորդն են։

Օրինակ՝ եթե կառքը մոլորվում է, կառավարն ուղղում է այն, իսկ եթե կառավարը քնում է, կառքն ու կառավարը միասին կորչում են։

Նույնպես, եթե մարմինը մոլորվում է, միտքը կարող է ուղղել այն, իսկ եթե միտքն է մոլորվում և հեշտանում մեղքի մեջ, մարմինը չի կարող ուղղել այն։

Չորրորդ՝ որ չար խորհրդով հավանում ենք սատանային և նրա բարեկամն ենք դառնում։

Որովհետև ութ են մեղքերի խորհուրդները, որ սատանան սերմանում է մարդու սրտում և գերում մեղքի մեջ, և ինչպես նետերով՝ ծածուկ նետում է խորհրդի մեջ, խոցոտում մարդու հոգին և սատկեցնում. դրա համար պետք է զգուշանալ մեղքի խորհրդից։

Հինգերորդ՝ որ Աստված հոգի է և ոչ մարմին, և բնակվում է իմացական մտքի և մեր հոգիների մեջ, ըստ այն խոսքի. (Դուք կենդանի Աստծո տաճարն եք, և Աստծո Հոգին բնակվում է ձեր մեջ։)

Եվ ինչպես մեր մարմինը մեր հոգու տաճարն է, նույնպես և մեր հոգին՝ Սուրբ Հոգունը։

Արդ, բավական չէ միայն մարմինը պահել, այլ հոգին և մարմինը, որ լինեն Աստծո սուրբ տաճար։

Ապա թե ոչ, (իմաստության Սուրբ Հոգին փախչում է նենգությունից և անմիտ խորհուրդներից։)

Վեցերորդ՝ մեր իմացական միտքը հոգու լուսատու աչքն ու ճրագն է. եթե միտքը պայծառ է և մաքուր, հոգին լուսավոր է և պայծառ։

Իսկ եթե մեղքերով աղտոտված է, հոգին մթնած է և մեղքերով խավարած, ըստ այն խոսքի. (Մարմնի ճրագն աչքն է. եթե աչքդ առատ է, ամբողջ մարմինդ լուսավոր կլինի, և եթե չար է, ամբողջ մարմինդ խավար կլինի։)

Յոթերորդ՝ միտքը Աստծո հայելին և պատկերն է, որով Աստծուն տեսնում ենք։

Արդ, ինչպես ժանգոտ հայելին կույր է և չի տեսնում, իսկ մաքուրը նկարում է պատկերը և ցույց տալիս, նույնպես և մեր բանական միտքը հայելի է, որով Աստծուն տեսնում ենք։

Արդ, եթե մեղքերով ժանգոտած է, կույր է և չի կարող իր մեջ Աստծուն տեսնել։

Իսկ (ովքեր սրտով սուրբ են, նրանք Աստծուն կտեսնեն, հրամայում է Տերը։)

Դրա համար պետք է խորհուրդը մաքուր և սուրբ պահել։

Ութերորդ՝ մեր միտքը դատավոր է մեր հոգու և մարմնի վրա, ըստ այն խոսքի. (Մի դատավոր կար մի քաղաքում։)

Արդ, երբ դատողն անամոթ և անկաշառ է լինում, ճշմարիտ և ուղիղ է դատում։

Եվ երբ թյուրվում է, նույնպես և դատաստանն է թյուրում։

Դրա համար պետք է միտքը սուրբ և մաքուր պահել մեղքերից, որ կարողանա ուղիղ և արդար դատաստան անել իր և ուրիշների համար՝ մարմնի և հոգու վրա։

Իններորդ՝ մեր մեջ խոսքի և իմաստության աղբյուրը միտքն է. արդ, ինչպես աղբյուրի ակը եթե հստակ է, ջուրը պարզ, հստակ և գեղեցիկ է բխում, իսկ եթե աղբյուրի ակը պղտորվեց, ջուրը դառն և պղտոր է դուրս գալիս։

Նույնպես և մեր հոգին, եթե հստակ է մեղքերից, խոսքն ու գիտությունը պարզ և հստակ են դուրս գալիս և մխիթարում ուրիշներին, իսկ եթե մեղքերով ապականված է, խոսքը խառնակ և ապականված է դուրս գալիս. դրա համար պետք է խորհուրդը սուրբ և մաքուր պահել։

Տասներորդ՝ ով մեղքը խորհրդի մեջ ունի, ավելի է սիրում և հոժարում, մինչև կատարում է մեղքը։

Իսկ ով մարմնով է գործում, հետո տրտմում է, զղջում և ապաշխարում։

Որովհետև մեղքը, որ խորհրդի մեջ է, սիրով է կապված, և չի զղջում, և իրեն չի երևում, թե մեղք ունի։

Իսկ մարմնի մեղքը հայտնի է, և իրեն մեղանչական է տեսնում և զղջում։

Դրա համար որքան հնարավոր է, պետք է խորհուրդն ավելի սուրբ պահել մեղքերից։

Այսքանը օրինակներից։

Իսկ այժմ տեսնենք սուրբ գրքերի վկայություններից, որ պետք է խորհուրդը պահել մեղքերից։

Նախ՝ Տերունական հրամանից, որ ասում է.

(Ով կնոջը ցանկությամբ է նայում, արդեն շնացավ նրա հետ իր սրտում։)

Եվ սա իրավամբ ճշմարիտ է, որովհետև ով ցանկական մտքով է նայում, գործը նրա կամքի և խորհրդի մեջ խափանվեց, տեղից, ժամանակից և դիմացինից պահվեց, բայց նա իր սրտում գործեց մեղքը։

Երկրորդ՝ դարձյալ Տերը հրամայում է. (Սրտի ավելցուկից է խոսում բերանը, որովհետև բարի մարդն իր բարի գանձից բխեցնում է բարին, և չար մարդն իր չար գանձից բխեցնում է չարը։

Եվ սրտից են դուրս գալիս շնությունը, պոռնկությունը և այլն, որոնք պղծում են մարդուն։)

Ուրեմն եթե սրտի դուրս եկած ծնունդը չար է և պղծում է մարդուն, ավելի չար է ծնող սիրտը, որ չարության և մեղքերի շտեմարան էր։

Դրա համար պետք է զգուշանալ մտքից, և բարին գանձել, և բարին խոսել. (որովհետև ծառը պտղից է ճանաչվում.) նույնպես միտքը՝ լեզվից և խոսքերից, որոնք նրանից են դուրս գալիս։

Երրորդ՝ Մովսեսը հրամայեց օրենքում.

(Նայիր քեզ, գուցե չար խոսք լինի քո սրտում, և Տեր Աստված բարկանա քեզ վրա։)

Սրտի չար ասում է խորհուրդների մեղքերը, որովհետև երբ մեր մեջ ծածկում ենք, Աստված բարկանում է. որովհետև ինչպես ծածկված կրակը հետո բորբոքվում է, նույնպես խորհրդի մեջ ծածկված մեղքը հետո վառվում է մարմնի մեջ և այրում այն. դրա համար պետք է խորհուրդը սրբել մեղքերից։

Չորրորդ՝ երանելի Հոբն իր որդիների մտածմունքների համար ամեն օր զոհեր էր մատուցում Աստծուն. որովհետև թեպետ որդիները բարեգործ էին, հոր պես բնական արդարությունն ունենալով, բայց հանցավոր խորհուրդների համար ամեն օր պատարագով էր քավում՝ մեկն առավոտյան, և մեկը՝ երեկոյան։

Եվ ինչպես նրա զոհերը, այնպես են մեր աղոթքը և խոստովանության զղջումը՝ խորհուրդների սրբության համար։

Հինգերորդ՝ մեր սիրտն ու խորհուրդը սկուտեղի և սինու պես են, որով ամեն բան նվիրում ենք Աստծուն։

Արդ, ինչպես սինին եթե սուրբ է, թագավորն ընդունում է աղերսը և հաշտվում, իսկ եթե աղտոտ է, անարգում է այն, նույնպես երբ մեր խորհուրդը սուրբ է մեղքերից, մեր բոլոր բարեգործություններն ու աղոթքները հաճո են Աստծուն, իսկ եթե մեղքերով աղտոտված է, չի ընդունում և անարգում է մեզ, ինչպես ասում է Դավիթը. (Եթե մեղքեր է տեսնում, միթե Տերն ինձ կլսի՞։)

Վեցերորդ՝ որ իմաստունն ասում է. (Իմաստության Սուրբ Հոգին փախչում է նենգությունից և անմիտ խորհուրդներից։)

Սա այն է, որ այս զգալի լույսը միավորվում է մեր աչքերի լույսի հետ, և հետո տեսնում ենք արարածներին. նույնպես Սուրբ Հոգու շնորհների լույսը միավորվում է մեր մտքի հետ, և այն լույսով տեսնում ենք Աստծուն, երկնքի արքայությունը և հանդերձյալ կյանքը։

Արդ, ով այսպես հավատի լույսը պայծառ ունի և մտքում խորհում է առաքինության բարի գործերը, Սուրբ Հոգին միշտ ծագեցնում է նրա մեջ գիտության լույսը։

Իսկ ով խորհրդով նենգավոր է, այսինքն՝ թերահավատն ու անմիտը, այսինքն՝ նա, ով միայն երևելիներին է նայում և սիրում, այնպիսի խորհուրդներից Սուրբ Հոգին փախչում է և չի լուսավորում նրան, ինչպես կույրը չի լուսավորվում արեգակից, և մնում է մեղքերի և անհավատության խավարում. դրա համար պետք է մեր միտքը սուրբ պահել։

Յոթերորդ՝ որ Աստված քննում է սիրտը և երիկամները, որովհետև մարդը երեսին է նայում, իսկ Աստված՝ սրտին, ինչպես ասում է առակը.

(Աստված նրա երիկամների վկան է, նրա սրտի ոստիկանը և նրա լեզվի ունկնդիրը։)

Սա այն է, որ մեր հոգին երեք մաս ունի՝ բանականություն, ցասում և ցանկություն։

Լեզուն կոչում է մեր մեջ բանականությունը, որովհետև բանի գործիքն է, և սիրտը՝ սրտմտականը, և երիկամները՝ ցանկության մասը։

Արդ, այս մասերի վրա ոստիկան և վերակացու է Սուրբ Հոգին, և ծածկաբար նայում է դրանց գործերին, և երբ մոլորվում և ընկնում են մեղքերի չարիքների մեջ, չի ներում, այլ վկայում է, թե՝ ցանկությունդ մոլորվեց, և բանականությունդ սխալվեց, և սիրտդ խռովվեց։

Եվ այդ վկայությունը մեզ ուղղության մեջ է պահում, ինչպես ասում է Պողոսը. (Հեթանոսները, որոնք օրենք չունեն, բնությամբ օրենքի գործերն են անում, որ գրված է իրենց սրտերում՝ իրենց մտքի վկայությամբ։)

Այսպես Սուրբ Հոգին բոլոր մարդկանց սրտում գրում է արդարության օրենքը, և այս բնական օրենքով արդարացան նահապետները, որոնք օրենքից և Ավետարանից առաջ էին։

Եվ եթե մեկն ասի, թե երբ Աստված այդպես մեզ վերակացու է, ինչպե՞ս ենք մեղանչում.

Ասում ենք նախ, թե ինչպես Աստված մեր հոգու մասերի վերակացուն է, նույնպես և մեր հոգին մեր մարմնի մասերի վերակացուն է, և մեր հոգին է թույլ տալիս և շարժում դեպի մեղքը։

Եվ դարձյալ՝ Սուրբ Հոգին մեզ վերակացու է, բայց ոչ բռնադատող. երբ անձնիշխան կամքով հետևում ենք Հոգուն, պահում է մեզ չարից, և երբ մեր կամքով շեղվում ենք դեպի չարը, թույլ է տալիս մեզ անել, ինչ գործում ենք, բայց ներսից խղճով դատում և հանդիմանում է մեզ։

Դրա համար պետք է խորհուրդը սուրբ պահել և սրբությամբ հետևել Հոգուն։

Ութերորդ պատճառով պետք է խորհուրդը սուրբ պահել, որովհետև ամեն հոգեկան մեղք խորհրդով է գործվում, ինչպես հպարտությունը, նախանձը, ատելությունը, քենը, ոխը, նենգը և այլն։

Եվ սրանք բոլորը մեծամեծ մեղքեր են, որովհետև հպարտությունն ու նախանձը սատանայի գործն են, որ սատանան ամբարտավանացավ Արարչի դեմ և նախանձեց Ադամի փառքին։

Այսպես և ատելությունը, ոխը և քենը մարդասպանների հետ են, ըստ այն խոսքի. (Ամեն ոք, ով ատում է իր եղբորը, մարդասպան է։)

Եվ (արյունահեղ և նենգավոր մարդուն պիղծ ես համարում դու, Տե՛ր, ասում է մարգարեն։)

Եվ թե՝ (Արյունահեղ և նենգավոր մարդիկ իրենց օրերի կեսին չեն հասնի։)

Ո՞ր օրերը, այսինքն՝ մարմնավոր կյանքից կարճեցնում է նենգության համար, և հավիտենական օրերից ջնջում։

Ինչպես մի այլ տեղ ասում է Դավիթը. (Սակայն նրանց նենգության համար աքսորես նրանց կյանքից և կործանես հավիտենական կյանքից.) դրա համար պետք է միտքը սուրբ պահել։

Իններորդ՝ պետք է խորհուրդը սրբել, որ չլինենք կեղծավոր, թերահավատ և մարդախաբ, որովհետև միայն մարմինը սրբելն այն է, որ մարդկանց ցույց տալու համար է լինում, ինչպես կեղծավորների պահքը և աղոթքը. (և դա է նրանց վարձը, ինչպես հրամայեց Տերը։)

Եվ թերահավատ է նա, ով չի հավատում, որ Աստված սրտի և խորհուրդների գիտողն է։

Եվ մարդախաբն աստվածախաբ է. դրա համար պետք է ներքին խորհուրդը սրբել, որ արտաքին մարմինն էլ սուրբ լինի, ապա թե ոչ՝ (նման են լինում բռված գերեզմանների, որոնք դրսից գեղեցիկ և զարդարված են, իսկ ներսից լի են գարշահոտությամբ և մեռելների ոսկորներով։)

Նույնպես և մարդը, որ խորհուրդը մեղքերով պղծել է, երբեմն դուրս է բխեցնում գարշահոտությունը չարաչար խոսքերով, և մարդիկ զզվում են. դրա համար պետք է խորհուրդը սրբել մեղքերի չարիքներից։

Տասներորդ պատճառով պետք է խորհուրդը սրբել, որովհետև առակն ասում է.

(Ամբարիշտների խորհուրդների մասին հարց և փորձ կլինի։)

Եվ հարցափորձելը կրկնակի է։

Նախ՝ Աստծո խոսքի քննությունն է, որ մանրամասնաբար քննում և փորձում է. (մինչև շնչի և հոգու որոշումը.) այսինքն՝ քննում և որոշում է մեր խորհուրդները, թե ո՞րն է մեր կամքից և գիտությունից, և ո՞րն է չար սատանայի գցածը։

Որովհետև բոլոր չար խորհուրդները սատանան է սերմանում մեր սրտերում, բայց մենք մեր կամքով հետևում ենք և աճեցնում չարը մեր սրտերում՝ հեշտանալով։

Սա է, որ մարգարեն ասում է. (Իմ գաղտնի մեղքերից սրբիր ինձ, Տե՛ր, և օտարից պահիր քո ծառային։)

Օտարը սատանայի գցածն է, որին մենք հետևում ենք և նույնով հեշտանում. այն Աստված քննում և որոշում է։

Երկրորդ հարցափորձելն այն է, որ մենք զղջում ենք մեր սրտում և ատում մեղքերը, և գնում ենք քահանայի առաջ և խոստովանում՝ դատապարտելով մեզ։

Երբ մեր զղջման մեջ Աստված տեսնում է, որ մենք անմեղ էինք, և սատանան պատրեց և խաբեց, խոստովանելիս մեզ արդարացնում է, իսկ սատանային պարտավոր է անում՝ իբրև մեր մոլության պատճառի։

Դրա համար, քանի որ այսպիսի հարցափորձություն է լինելու, պետք է մեր խորհուրդները սուրբ պահել չարից. և Քրիստոսին փառք հավիտյանս, ամեն։

Նույնի քարոզը լեզվի մասին. այս առակի խոսքի վրա.

(Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Առակ. 18. 21. (Գլուխ ԾԴ)

Մեր Տեր և Աստված Հիսուս Քրիստոսը հրամայում է Ավետարանում.

(Քո խոսքերից կարդարանաս և քո խոսքերից կդատապարտվես։)

Եվ սա կրկնակի իմացում ունի։

Նախ՝ խոսքերով արդարանալն է, ինչպես հավատի դավանությամբ, կամ աղոթքներով և խնդրանքներով, կամ խոստովանությամբ և այլ բաներով մարդն արդարանում է մեղքերից։

Իսկ դատապարտվելն է, ինչպես մարդկանց առաջ ուրանալով, չաղոթելով, թողություն չխնդրելով, մեղքերը չխոստովանելով և այլն։

Երկրորդ՝ երբ մեկը չարախոսում է, զրպարտում, բամբասում, դատապարտվում է, որովհետև սրանք մեծամեծ մեղքերի կարգում են համարված։

Իսկ երբ լռում և համբերում է, արդարանում է, ինչպես ասում է մարգարեն. (Լռեցրու քո լեզուն չարությունից, և քո շրթունքները թող նենգություն չխոսեն։)

Որովհետև իմաստուններն ասում են, թե՝ (լռելն իմաստության չափն է.) որովհետև որքան մարդը լռում է և խորհում խոսքը, այնքան պարզվում է խոսքը։

Որովհետև կոկորդի յոթ խողովակների համար յոթ անգամ պետք է մտածել, և արծաթի պես յոթ անգամ հստակեցնել և հետո խոսել։

Այն ժամանակ ամեն բանում Աստված հաճում է, և մարդիկ հավանում գեղեցիկ խոսքին, ինչպես ասում է առաքյալը. (Ձեր բոլոր խոսքերը թող բարի աղով համեմված լինեն, որ շնորհ տան լսողներին։)

Իսկ եթե այսպիսի ընտրություն չի ստանում, և ինչ որ բերանն է գալիս, շտապով խոսում է, ամեն վնաս և որոգայթ է լինում. դրա համար ասում է.

(Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Եվ երեք պատճառով է լեզուն մահվան պատճառ լինում։

Նախ՝ որ դյուրաշարժ է խոսքը կերպարանելու մեջ, և հեշտությամբ սահում և սխալվում է։

Երկրորդ՝ որ լեզուն անամոթ է, մարդկանցից անտես, ամեն մեծամեծ բան բարբառում է, ինչ որ սրտում է՝ իր մոտ է քաշում և ոչ մեկից չի ամաչում։

Երրորդ՝ որ չի վախենում՝ բերանի ամրոցի մեջտեղում լինելով, վերևից, ներքևից և կողքերից պարսպված, և ատամներն ու շրթունքները նրա դուռն են։

Դրա համար ամեն վնաս խոսում է և չի վախենում. թե գլուխն են ծեծում, թե ձեռքն են կտրում, ինքը չի ցավում։

Եվ քանի որ լեզուն այսպես հանդուգն և անամոթ է, Դավիթ մարգարեն մի ուրիշ պահապան է խնդրում՝ ասելով. (Դիր, Տե՛ր, պահապան իմ բերանին և ամուր դուռ իմ շրթունքներին, և թող իմ սիրտը չշեղվի չարության խոսքով։)

Որովհետև ինչպես չար գազանին արգելանոց են գցում և դուռը պնդացնում, և եթե չի խաղաղվում, շղթայով կապում, նույնպես չար լեզուն մարդու չար գազանն է, ինչպես ասում է առաքյալը. (Գազանների և անասունների բոլոր բնությունները հնազանդված են մարդկանց, բայց չար լեզուն ոչ ոք չի կարող հնազանդեցնել՝ չարն ու անկարգը և մահաբեր թույնով լին։)

Նախ՝ դրա համար արտաքին դուռն ունի շրթունքները, և ներքին դուռն ատամներն են, և եթե սրանք ամուր չեն արգելում, մարգարեն հետնափակ է խնդրում, ինչպես գազանի շղթան, այսինքն՝ Աստծո երկյուղը, որովհետև Աստծո երկյուղը լեզվի սանձն է, ինչպես սանձը ձիու գլխին է։

Եվ ձեռքն ունի երկու երասանակ, և հետո ձին սանձահարվում է և ուղիղ գնում։

Նույնպես իմաստությունը լեզվի սանձն է, և Աստծո երկյուղը՝ երասանակը։

Մեկը՝ այստեղի տանջանքների երկյուղը, և մյուսը՝ հանդերձյալի, և հետո լեզուն սանձահարվում է չարից։

Եվ եթե սրանք չունի, ինչպես սանձարձակ ձին, գահավեժ է լինում, կորչում են ինքն ու հեծյալը. նույնպես եթե Աստծո երկյուղը սանձ չդնես քո լեզվին, գահավեժ է լինում և թե՛ իրեն, թե՛ քեզ կորցնում է. դրա համար ասում է. (Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Եվ լեզվից շատ բարիք է դուրս գալիս՝ հոգևոր և մարմնավոր։

Նախ՝ որ լեզվով են մարդկանց մեջ խաղաղություն անում, և (խաղաղարարը Աստծո որդի է կոչվում.) որ ուսուցանում է մարգարեն. (Լռեցրու քո լեզուն չարությունից, խնդրիր խաղաղությունը և գնա նրա հետևից։)

Երկրորդ՝ որ լեզվով հնազանդվում ենք ընկերոջը և սիրում նրան, և ընկերոջ սիրով սիրում ենք Աստծուն և հնազանդվում Աստծուն։

Երրորդ՝ որ լեզվով օրհնում ենք Աստծուն և փառավորում սաղմոսներով և հոգևոր երգերով, այլև օրհնում ենք մարդկանց և բարեբանում։

Որովհետև դրա համար է մարդուն լեզու տրված, որ միշտ Աստծուն օրհնենք և գովենք, և մարդկանց օրհնենք և գովենք։

Չորրորդ՝ որ լեզվով աղոթում ենք Աստծուն և խնդրում ողորմություն և մեր մեղքերի թողություն, և մնացածը, ինչպես վերևում ասվեց, ինչպես ասում է Տերը. (Խնդրեցեք և կստանաք, հայցեցեք և կգտնեք, բախեցեք և կբացվի ձեզ։)

Հինգերորդ՝ այլև մարդկանցից լեզվով խնդրում ենք տուրքեր, ողորմություններ, կարիքներ և պարգևներ և ստանում, որովհետև նախ խնդրելն է, և հետո առնելը, ինչպես մանուկը նախ խնդրում է և աղաղակում, և հետո մայրը գթում է և կերակուր տալիս։

Բայց տարբերություն կա Աստծուց խնդրելու և մարդուց խնդրելու մեջ. որովհետև Աստծուց միշտ պետք է խնդրել, որ եթե մեկ անգամ չտա, խնդրիր կրկին և երեք անգամ և շատ անգամ, գիշերը և ցերեկը, ինչպես ինքը հրամայեց. (Ամեն ժամ պետք է աղոթել և չձանձրանալ, որովհետև եթե բարեկամության համար չտա, սակայն պնդելու համար կտա, ինչպես այրի կնոջը տվեց նկանակը։

Բայց մարդկանցից խնդրելիս պետք է ժամանակն ընտրել, տեղն ընտրել և դեմքերը, և հետո խնդրել, և խնդրանքները ոչ թե բռնությամբ և մեծաբանությամբ, այլ հեզությամբ և աղաչելով, ինչպես ասում է Սիրաքը. (Քաղցրությամբ հայցողը գթություն է գտնում։)

Լեզվի վեցերորդ շահն այն է, որ երբ ստանում են խնդրածը, գոհանում են տվողից՝ թե՛ Աստծուց, թե՛ մարդուց, որովհետև գոհությունը կրկնակի գործ ունի, այսինքն՝ ստացված պարգևների հատուցումն է, և դարձյալ պարտական է դարձնում մյուս անգամ տալու, ինչպես ասում են զրույցներում. (Գոհացող բերանն Աստծուն պարտական է դարձնում։)

Որովհետև այս բոլոր հոգևոր և մարմնավոր պարգևները, որ Աստված տվել է երկնքից և երկրից՝ լույս, կյանք, հոգի, մարմին, մուլքեր, ստացվածքներ, կերակուր, առողջություն և այլն, միայն գոհությամբ ենք հատուցում։

Եվ դարձյալ՝ հանդերձյալ բարիքներին, երկնքի արքայությանը, հրեշտակների դասին, Աստծո տեսությանը և անթառամ պսակներին օրհնությամբ և գոհությամբ ենք արժանանում։

Նույնպես և մարդկանց տուրքերը երբ գոհությամբ և շնորհակալությամբ են ընդունում, տվողն ուրախանում է և նորից տալու մասին է խորհում։

Լեզվի յոթերորդ շահն է Աստծո օրենքը քարոզել և ուսուցանել, մոլորվածներին դարձնել, չարերին խրատել և ուղղել, տգետներին ուսուցանել և ուղղափառ հավատի բերել, բարիներին գործի մեջ հաստատել և զանազան բարիքներով Աստծուն մոտ կանգնեցնել, սաստերով և հանդիմանությամբ, ինչպես ասում է առաքյալը. (Հանդիմանիր, սաստիր և մխիթարիր ամենայն երկայնամտությամբ.) այսինքն՝ դևերին սաստել և հալածել, հերձվածողներին անիծել, անհավատներին և չարից չդարձողներին խոսքի կապանքի տակ դնել։

Ութերորդ՝ որ խոսքերով խոսում ենք միմյանց հետ և մեր սրտի ծածուկ գիտությունը լեզվով հայտնում, կարիքները ցույց ենք տալիս, պետքերը խնդրում. շինություն և ավեր, ամեն առ ու տուր խոսքերով են կատարվում։

Իններորդ՝ խոսքերով և իմաստությամբ որոշվում ենք անբաններից, տիրում ենք, իշխում և թագավորում, երկրից երկիր ենք ընթանում, ծովով անցնում, ճանապարհ գնում, և խոսքերով հայթայթում մեր պիտույքները։

Տասներորդ շահն է մարդկանց համար բարեխոսել Աստծո և մարդկանց մոտ, գերիներին թափել, բանտարկվածներին ազատել, աղքատներին ողորմություն, մեղավորներին թողություն, և բոլոր այլ բաներում խոսքերով աշխարհին օգնական լինել։

Եվ այս և շատ այլ օգտակար շահեր լեզվի բարությունից են ծնվում իրեն և ուրիշներին, հոգուն և մարմնին, մեծամեծներին, աղքատներին և ուրիշներին։

Դրա համար ասում է. (Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Եվ ինչպես այս, որ թվեցինք՝ լեզվի կյանքն ու բարությունը,

Նույնպես շատ են լեզվի մահն ու չարությունը։

Նախ՝ սուտ խոսելը։

Երկրորդ՝ սուտ վկայելը։

Երրորդ՝ հերձված և ուրացություն։

Չորրորդ՝ սուտ երդում և երդմնազանցություն։

Հինգերորդ՝ զուր ասել և մատնել։

Վեցերորդ՝ բամբասանք և քսություն։

Յոթերորդ՝ խեղկատակություն և դատարկաբանություն։

Ութերորդ՝ բարկություն և սրտմտություն։

Իններորդ՝ կախարդություն և դյութություն։

Տասներորդ՝ չար հայհոյանքներ, որ սուրբ գրքերում անեծք են կոչվում։

Որոնք պետք է մեկ առ մեկ բացահայտել, և հետո ճանաչել չար լեզվի վնասակարությունը։

Եվ նախ առաջինը՝ ստախոսությունը, և սրանից շատ վնաս է լինում։

Նախ՝ որ անօգուտ է. ինչպես նա, ով քամի է արածեցնում, ոչ մի օգուտ չունի, նույնպես սուտ խոսքը դատարկ ձայն է՝ ոչ լսողին օգուտ, և ոչ ասողին վարձ։

Երկրորդ՝ որ բոլոր լսողներն էլ այպանում և նախատում են սուտ խոսքերը։

Երրորդ՝ ճշմարտությանը հակառակ է կանգնում, ինչպես ասում են, թե ստախոսի շահն այն է, որ ճիշտն էլ չեն հավատում, որովհետև գիտեն, թե նրա բոլոր խոսքերը սուտ են։

Չորրորդ՝ սուտ խոսքերից կռիվներ և թշնամություններ են լինում, դավ և երդում։

Հինգերորդ՝ որ ստախոսը սատանայի որդի է լինում, ինչպես ասում է Տերը. (Իրենից է խոսում, որովհետև սուտ է, և նրա հայրը սատանան է.) այլև ինքն ուրիշների համար ստության հայր է լինում, որոնք սովորում են նրանից։

Վեցերորդ՝ որ Սուրբ Հոգին փախչում է սուտ խոսքերից, այլև մեր սպասավոր հրեշտակը, որովհետև ճշմարտությանը մոտ և օգնական են և ստությունից հեռանում են։

Յոթերորդ՝ որ հայտնապես օրենքի դեմ է գործում, որովհետև նա ասաց. (Սուտ մի՛ խոսիր և սուտ մի՛ վկայիր։)

Ութերորդ՝ որ մարգարեն ասում է. (Կկորցնես նրանց, ովքեր սուտ են խոսում։)

Իններորդ՝ որ ամեն մեղք ստությամբ է գործվում այսպես. նախ միտքն են դնում սուտը և հետո գողանում, և հետո շնանում, և հետո սպանում և այլն. սրանք բոլորը վնասը բերում են հենց ստախոսի վրա։

Տասներորդ՝ որ ստախոսներից ուրիշներին շատ վնաս է լինում, ինչպես նրանք, ովքեր խաբում են, հերձված ուսուցանում և օրենքից հանում. այսպես և ուրիշներն են սուտ խոսքերով վնաս գործում. դրա համար պետք է զգուշանալ լեզվից և սուտ խոսքերից։

Լեզվի երկրորդ վնասը սուտ վկայությունն է։

Նախ՝ որ Աստծո օրենքի դեմ է, որ ասաց. (Սուտ մի՛ վկայիր։)

Երկրորդ՝ արդարության գործերը նենգող է։

Երրորդ՝ ստում է ճշմարտությունը։

Չորրորդ՝ չար գործողների ընկերն է լինում, որովհետև նա, ով գործում է, և սա, ով սուտ է վկայում, միասին են տանջվում։

Հինգերորդ՝ որ սուտ վկայի բաժինը կրակն է, ինչպես նրանք, ովքեր սուտ վկայեցին Քրիստոսի մասին և հավիտենական կրակը ժառանգեցին։

Վեցերորդ՝ որ սուտ վկան դատախազների մեջ շատ հակառակություն է գցում, և կռիվն ու խռովությունն ավելի են շատանում։

Դրա համար վկան պետք է շատ զգուշություն ունենա, որ չդատապարտվի։

Նախ՝ որ երկար խորհի մտքում և քննի, որովհետև վկայությունը խոր և ծածուկ բան է։

Երկրորդ՝ որ խղճմտանքով քննի իրեն, որովհետև ինչպես սուտ վկայությունը չար է, նույնպես և ճշմարիտ վկայությունը բարի է, որովհետև ով ծածկում է ճշմարիտ վկայությունը, մեղք է նրա համար։

Երրորդ՝ որ քննի այն մարդու դեմքը, ում համար վկայում է խոսքը, որպեսզի երբ լսեն, հավանեն և արդարացնեն նրան։

Իսկ ով շտապող է և փութով է վկայություն տալիս, չորս բանով է մեղանչում։

Նախ՝ ցույց է տալիս իր թեթևամտությունը։

Երկրորդ՝ թե կաշառակեր է։

Երրորդ՝ թե աչառու է։

Չորրորդ՝ խոսքերն անիրավ է ցույց տալիս, որովհետև հեշտ վկայելուն չեն հավատում։

Լեզվի երրորդ վնասը հերձվածն ու ուրացությունն է։

Որովհետև սրանք մեկ կարգի են՝ նա, ով հերձված է խոսում Աստծո, կամ խաչի, կամ եկեղեցու և այլ բանի մասին, և նա, ով հավատի և դավանության ուրացողն է։

Որովհետև հերձվածողը ծածուկ ուրացողն է, և ուրացողը՝ հայտնի հերձվածողը, որովհետև երկուսն էլ միապես խոսքով են հանցանում։

Եվ ուրացողն ավելի լավ է, քան հերձվածողը, չորս պատճառով։

Նախ՝ ուրացողն իրեն Աստծո առաջ հանցավոր գիտի, ինչպես ասում է. (Ով ինձ ուրանում է մարդկանց առաջ, ես էլ նրան կուրանամ իմ Հոր առաջ։)

Իսկ ով հերձվածող է, իրեն հավատարիմ և հավատացյալ է կարծում։

Երկրորդ՝ ուրացողն ապաշխարում է և դառնում մեղքերից, իսկ հերձվածողը չի դառնում։

Նախ՝ որ իրեն թյուր և սուտ չի համարում, այլ ճշմարիտ և ուղիղ, ինչպես ասում է առակը. (Ամբարիշտների ճանապարհներն ուղիղ են թվում նրանց առաջ։)

Երկրորդ պատճառով հերձվածողը չի դառնում ինքնահաճության համար, որ ինքն իր կամքով հաճել է դրան և կամակորվել։

Երրորդ՝ տգիտության համար, որովհետև չգիտի սուտն ու ճշմարիտը միմյանցից որոշել, իր սուտը ճշմարիտ է կարծում։

Չորրորդ՝ անհավատության համար, որովհետև հերձվածողն ինչ որ ինքը չի իմանում, ուրիշների իմացածին չի հավանում, դրա համար նույն անհավատության մեջ մնում է։

Լեզվի չորրորդ վնասը սուտ երդումն ու երդմնազանցությունն է, որի համար Աստված օրենքում հրամայեց. (Եվ Տեր Աստծո անունը մի՛ կոչիր սնոտի բաների վրա.) այսինքն՝ ոչ մի սուտ բանի վրա չհամարձակվել և Աստծո ահավոր անունը հիշել։

Նախ՝ որ կռապաշտի համար է համարվում նա, ով սուտ բաների վրա Աստծո անունն է կոչում, որովհետև կռապաշտներն էլ Աստծո անունը սուտ բաների վրա էին կոչում, այսինքն՝ քարի և փայտի։

Երկրորդ՝ որ Աստծուն սուտ բաների համար կոչելը մեծ հայհոյություն է և անթողլի մեղք, որովհետև Աստծո անունը պատրվակ է դնում և սուտը ճշմարիտ ցույց տալիս։

Դրա համար Տերն Ավետարանում արգելեց. (Բնավ մի՛ երդվեք՝ ո՛չ երկնքով, որովհետև Աստծո աթոռն է, և ո՛չ երկրով, և ո՛չ այլ բանով։)

Եվ սա է պատճառը, որ հին օրենքում հրաման տվեց երդվել Աստծո անունով, որ կուռքերից հեռանան և ճշմարիտ Աստծուն իրենց լեզվում և մտքում պահեն, իսկ նորում խափանեց։

Նախ՝ որ երբ մարդը սովորում է երդվելուն, այն ժամանակ սուտն էլ է երդվում։

Երկրորդ՝ որ քրիստոնյան պետք է ամեն խոսք այնպես ճշմարիտ խոսի, որ երդման կարիք չունենա, ըստ այն խոսքի. (Ձեր խոսքը թող լինի՝ այոն՝ այո, և ոչը՝ ոչ։)

Իսկ երդմնազանցությունն ավելի մեծ վնաս է, որովհետև հավատի ուրացությունն ու երդմնազանցությունը միապես մեղք են, որովհետև երկուսն էլ Աստծո անունն ուրացան։

Լեզվի հինգերորդ վնասը զուր ասելն ու մատնելն է։

Որովհետև ով զուր է ասում, զրկանքի է հանդիպում՝ կամ այստեղ մարդկանց առաջ, կամ հանդերձյալում։

Նույնպես մատնելը մեծ մեղք է. ինչպես Հուդան, որ մատնեց Տիրոջը, խաչողների կարգում է, նույնպես և ամեն մատնող Հուդայի հետ է տանջվում։

Որովհետև մատնողը սպանողների կարգում է. որովհետև ինչպես նա սրով է սպանում, նույնպես և սա լեզվով է սպանում, կամ սպանել է տալիս, կամ ապրանքն առնել է տալիս, և ապրանքը մարդու արյունն է, ինչպես ասում են, թե՝ այն մարդն իմ արյունը թափեց։

Եվ երբ ապրանքը տանում են, տունն ու երեխաները սովից մեռնում են. ահա տես, որ մատնողը սպանող եղավ։

Լեզվի վեցերորդ մեղքը բամբասանքն ու քսությունն է. բամբասողների մասին առաքյալն ասում է. (Աստծո արքայությունը չեն ժառանգի.) թե՛ սուտ լինի, թե՛ ճիշտ։

Որովհետև եթե սուտ ես բամբասում, նրա մեղքերին պարտական եղար, իսկ եթե ճիշտ է, դու՝ բամբասողդ, գործողի մեղքերին ընկերակից ես լինում. դրա համար Տերն ասում է. (Մի՛ դատեք, որ չդատվեք։)

(Եվ դու ո՞վ ես, որ ուրիշի ծառային ես դատում. իր Տիրոջ համար է կանգնում կամ ընկնում, ասում է առաքյալը։)

Եվ Տերը հրամայում է. (Դու, որ գերան ունես քո աչքում, շյուղը մի՛ հանիր քո եղբոր աչքից։)

Նույնպես և շողոքորթն ու քսուն վատն է, և շատ չարիքների պատճառ է լինում, երբ լեզվով քեզ սեր է ցույց տալիս և լսում քո խոսքերը, և տանում ուրիշ օտարների է պատմում։

Որոնց մասին մարգարեն ասում է. (Որոնք խաղաղություն են խոսում իրենց ընկերների հետ, և չարություն է նրանց սրտում, տուր նրանց ըստ նրանց գործերի և այլն։)

Լեզվի յոթերորդ մեղքը խեղկատակությունն ու դատարկաբանությունն է. խեղկատակը, այսինքն՝ այպանելն ու նախատելն է, բայց խեղ է, որովհետև ծիծաղելով է նախատում, և դատարկաբանությունն է՝ (ով իր եղբորն ասում է «մորոս» և «հիմար», պարտավոր կլինի գեհենին, որովհետև ամեն դատարկ խոսքի համար հաշիվ եք տալու դատաստանի օրը, ասում է Տերը։)

Եվ դատարկաբանությունը երեք տեսակ է։

Նախ՝ որ խոհեմությունից չի լինում, այլ ինչ որ լեզվին է գալիս, ձրի և ունայն խոսք է խոսում։

Երկրորդ՝ ինչ որ ընկերոջ օգուտի համար չի լինում, դատարկաբանություն է։

Երրորդ՝ ինչ որ ծաղրածուի և կատակի խոսք է լինում, դատարկաբանություն է։

Լեզվի ութերորդ մեղքը բարկությունն ու սրտմտությունն է։

Որովհետև բարկությունը մեծամեծ մեղքերից մեկն է, ինչպես առաքյալը. (Մարդու բարկությունն Աստծո արդարությունը չի գործում.) այսինքն՝ բարկացող մարդը չի կարող Աստծո արդարությունը գործել։

Որովհետև բարկությունն այն է, երբ եռում է արյունը, որ սրտի շուրջն է, և կամենում է փոխարենը վրեժխնդիր լինել նրանից, ով իրեն տրտմեցրեց. այն ժամանակ բարկության ծուխը գլուխն է ելնում և ուղեղը խելագարեցնում, որ չի կարող բանականը տեսնել, և ծուխը քթանցքներից թափվում է, և արյան հյութը սրտում է հավաքվում, և երեսը կապտում է և դեղնում, և բարկությունից լինում են կռիվներ, հայհոյություններ, նախատինքներ, ծեծ, սպանություն և այլն։

Այս բարկությունն Աստված մեր մեջ բնական է դրել, որ մեղքերի և սատանայի դեմ և չար մարդկանց դեմ բարկանանք, իսկ երբ բարու դեմ ենք բարկանում, մեղանչում է։

Դարձյալ՝ բարկությունն ու ցասումը հոգու զորություններ են, բայց ավելորդ գործածելը մեղանչում է, ինչպես ասում է մարգարեն. (Բարկացեք և մի՛ մեղանչեք։)

Լեզվի իններորդ մեղքը կախարդությունն ու դյութությունն է, որ խաբեություն է, որ սատանայաբնակներն են գործում և ուսուցանում, և դրանով մարդուն խաբում։

Այլև լեզվի խաբեությունն է, երբ ընկերոջը պատրում և չար գործերի են տանում՝ գողության, մարդասպանության և այլ բանի։

Դրա համար ասում է մարգարեն. (Վա՜յ նրան, ով իր ընկերոջը պղտոր հրապույրներ է խմեցնում.) այնպիսին իր մեղքերով չի բավականանում, այլ ուրիշներին էլ իր հետ չարիքների կցորդ է անում, և երկուսն էլ մատնվում են հավիտենական տանջանքների, ինչպես կռապաշտ չար թագավորները և այլազգիները, և միմյանց ընկերները։

Լեզվի տասներորդ մեղքը չար հայհոյանքն է, որ սուրբ գրքերում անեծք է կոչվում, ըստ այն խոսքի. (Նրանց բերանը լի է անեծքով, դառնությամբ և նենգությամբ և այլն։)

Եվ հայհոյանքն ու հայհոյությունը բոլոր մեղքերից ավելի անշահ և անօգուտ են և մեծ մեղք։

Անշահ է, որովհետև մյուս մեղքերը, որ գործում է, մի փոքր շահ են բերում մարմնին, թեպետ հոգուն վնաս են, ինչպես գողությունը, որ ունեցվածք է հավաքում, և պոռնկությունը հեշտացնում է և այլն։

Իսկ հայհոյանքը բոլորովին անշահ է, որովհետև ո՛չ քաղցն է լցնում, ո՛չ մերկությունը, ո՛չ հեշտացնում է, ո՛չ գիրացնում և այլն։

Իսկ մեղքի մեծությունը հայտնի է երեք բանից։

Նախ՝ որ ամեն մեղք, որ մարդը գործում է, իր մարմնի դեմ է մեղանչում կամ ընկերոջ, իսկ հայհոյանքն Աստծո դեմ է մեղանչում, որովհետև եթե հավատն է անարգում, հավատն Աստված է, և քրիստոնյայի բերանը Քրիստոսի գերեզմանն է և սուրբ մարմնի բնակարանը, և քրիստոնյայի երեսը Քրիստոսն է, ըստ այն խոսքի. (Մեր երեսների հոգին Տեր Քրիստոսն է։)

Նույնպես քրիստոնյայի գերեզմանը և ոսկորները խաչով և Ավետարանով են կնքված, դրանք են անարգում։

Երկրորդ՝ մեծ մեղք է, որովհետև Աստծո աթոռը շարժում է դեպի բարկություն՝ ոչ միայն հայհոյողի, այլև լսողների և վայրերի դեմ. ուր հասնում է հայհոյողի ձայնը, Աստված բարկանում է և սաստում երկնքից և երկրից պատուհասով՝ արտերը չորացնում է, անձրևները նվազեցնում, պտուղները կտրում և այլն։

Երրորդ՝ մեղքը մեծ է այն պատժից, որ գրված է, թե հայհոյողին հաղորդություն չի հասնում, և ոչ էլ հող են օրհնում սուրբ գերեզմաններում։

Եվ իրավամբ, որովհետև այն բերանը, որ անարգում էր հաղորդությունը, արժանի չէ հաղորդության, և ով անարգում էր խաչն ու Ավետարանը, նրանով չեն օրհնում նրան։

Եվ գերեզմաններն էր անարգում, նրան գերեզմաններում չեն թաղում։

Եվ այսպես հայհոյանքն ավելի մեծ և ծանր է, քան բոլոր մեղքերը։

Որ որդնալից և փրփրած բերան է լինում հայհոյողի բերանը Քրիստոսի ատյանի առաջ։

Ուր խոսքերը սպառվում են, և գործերն են թագավորում, այնտեղ ամոթով, գլխիկոր և սևադեմ, հաշված և հառաչող սրտով և մերկ անձով հալածվում են թագավորի ձայնից, որ ասում է. (Չեմ ճանաչում ձեզ. գնացեք ինձնից, անիծյալներ, դեպի հավիտենական կրակը։)

Որոնցից թող փրկի մեզ Փրկիչն այստեղ՝ չար լեզվից, և այնտեղ՝ հավիտենական տանջանքներից, և արժանի անի իր ողորմությանը, անճառ խնդությանը և երկնքի արքայությանը՝ Քրիստոս Հիսուսով, մեր Տիրոջով, որ օրհնյալ է հավիտյանս հավիտենից, ամեն։

Ուրիշից քարոզ լեզվի մեղքերի մասին. այս խոսքի վրա. (Լռեցրու քո լեզուն չարությունից, և քո շրթունքները թող նենգություն չխոսեն։)

Սաղ. 33. 14։

(Գլուխ ԾԵ)

Աստծուց իմաստնացած Սողոմոնն ասում է, թե՝ (Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Ինչպես ամեն ոք հոժարում և ցանկանում է ապրել և վախենում է մահից, նույնպես բոլորը պետք է սիրեն և պահեն իրենց լեզուն չարից, ինչպես իրենց կյանքը։

Դրա համար ասում է Հոբը. (Միթե շատախոսը կարծո՞ւմ է, թե ինքը սուրբ կլինի.) այսինքն՝ չի կարող սուրբ լինել։

Ինչպես օրինակ ունենք Ղևտացոց գրքում, որ ասում է. (Ամեն մարդ, ով սերմնահոսություն ունենա, պիղծ կլինի։)

Սերմնահոսության ցավը նշանակում է լեզուն, որովհետև եթե մեկը բարի խոսք և բարի զրույց ունենա, հազար բարություն է ելնում նրանից, որովհետև ամեն ոք, ով լսում է նրա բարի խոսքերը, շինվում և հորդորվում է բարությունների, և նա նման է բարեբեր ծառի։

Իսկ եթե չար խոսքեր են ելնում՝ ստություններ, հայհոյություններ, բարկություններ, բամբասանքներ և այլն, նման են սերմնահոսներին, որոնք ցավով կորցնում են իրենց սերմը։

Դրա համար Հակոբոս առաքյալն ասում է. (Ամեն ոք, ով հավատարիմ է և չի սանձահարում իր լեզուն, այնպիսու կրոնավորությունը զուր է։)

Եվ ըստ այսմ ասում է Սողոմոնը. (Լեզվի ձեռքին են մահ և կյանք.) այսինքն՝ սրբություն և մեղք։

Եվ Տերը հրամայում է Ավետարանում. (Քո խոսքերից կարդարանաս և քո խոսքերից կդատապարտվես։)

Դրա համար խրատում է Դավիթ մարգարեն. (Ո՛վ մարդ, որ կյանք ես կամենում և սիրում ես քո օրերը բարության մեջ տեսնել,

Լռեցրու քո լեզուն չարությունից, և քո շրթունքները թող նենգություն չխոսեն։)

Ուրեմն երևում է, որ պետք է լեզուն պահել ամեն չարից շատ պատճառներով։

Եվ ասում եմ տասը գլխով։

Առաջին պատճառ՝ որ Աստված պատվեց մարդուն և տվեց բանեղեն լեզուն, որ տրված չէ բոլոր ստեղծվածներին։

Եվ սա փոքր պարգև չէ, որովհետև մեծ պակասություն կլիներ, եթե մարդը լեզու չունենար, ինչպես հայտնի է համր մարդուց։

Երկրորդ պատճառ՝ որ լեզուն իմաստության գործիքն ու գրիչն է և սրտի դեսպանը, ինչպես ասում են վարդապետները։

Արդ, գործիքը կամ գրիչն ինքնիրեն չի շարժվում, ոչ էլ սուրհանդակը. նույնպես լեզվին պատշաճ չէ խոսել, եթե իմաստությունն ու բանականությունը պատշաճ չհամարեն։

Երկրորդ պատճառ՝ որ բերանն ու լեզուն մարդու մեջ ավելի սուրբ են, երբ պահում է. նրանով խոսում ենք Աստծո հետ և աղոթում, և մեղքերի թողություն գտնում և այլն։

Իսկ երբ չենք պահում, բոլոր անդամներից ավելի պիղծ է, որովհետև մյուս բոլոր անդամներում քիչ անսրբություն կարող է երևալ, բայց լեզուն ու բերանը չար խոսքերով զազիր և գարշելի են ավելի, քան ամեն բան, որ կա աշխարհում, ինչպես ասում է Տերը. (Անլվա ձեռքերով ուտելը չի պղծում, այլ ամեն չար բան, որ ելնում է բերանից, այն է պղծում մարդուն։)

Ուրեմն մարդը պետք է պահի բերանն ու լեզուն չար խոսքից, ինչպես անմիտները սովորել են և հայհոյություն են ասում հայրերի գերեզմանների, բերանի, ժամի, հավատի և այլնի դեմ։

Չորրորդ պատճառ՝ անպատշաճ և անկարգ է, որ մարդն իր անդամները տանի այնպիսի տեղեր, որ Աստված չհրամայեց։

Օրինակ՝ աչքը, որ սևը տեսնում է սպիտակ, և կարմիրը՝ կանաչ, սուտ աչք է։

Նույնպես լեզուն Աստված ստեղծել է Աստծո օրհնության և փառաբանության գործիք, և խրատի և քարոզության համար, և ճշմարիտ խոսելու և աղոթելու. ուրեմն երբ սրանց տեղը հայհոյություններ, անեծքներ և սրտախոսություններ են ելնում, ներման արժանի չեն։

Դարձյալ՝ արդյոք կարո՞ղ է մեկը թագավորի մոտ դեսպան ուղարկել, եթե այդ դեսպանը նախապես վիրավորել է թագավորին և ատելի է նրան։

Լեզուն աղոթքի մեջ նման է դեսպանի կամ թարգմանի, բայց երբ անեծք և հայհոյություն է տալիս, արդյոք ինչպե՞ս կարող է աղոթել։

Հինգերորդ պատճառ՝ որ այն տեղը, ուր դնում են Քրիստոսի մարմինը, պետք է անհրաժեշտաբար պահել, որ բոլոր տեղերից, որ աշխարհում են, սուրբ լինի, ինչպես սուրբ Կույս Մարիամը, որ Քրիստոսի մարմնի տեղն էր, սուրբ էր և ավելի սրբագույն, քան Ադամի բոլոր բնությունները։

Դարձյալ՝ երբ Քրիստոսը մեռավ, Հովսեփն ու Նիկոդեմոսը սուրբ և նոր կտավ գնեցին և պատեցին, և դրեցին նոր գերեզմանում. ապա բոլոր քրիստոնյաները նույն Քրիստոսի մարմինն են առնում իրենց բերանը, իսկ քահանաները՝ ամեն օր. ուրեմն որքան ավելի պետք է իրենց լեզուներն ու բերանները սուրբ պահեն։

Եվ եթե ունենային այն զգեստից, որ Քրիստոսը հագավ երկրի վրա, կամ պատվեց, որքա՜ն ավելի կպատվեին, բայց բերանը, որի մեջ Քրիստոսի մարմինն է մտնում, և ատամները ծամում են այն, որքա՜ն ավելի պատշաճ է սրբությամբ պահել։

Ինչպես ասում է Տերն Ավետարանում. (Սրբությունը մի՛ տվեք շներին և ձեր մարգարիտները մի՛ գցեք խոզերի առաջ։)

Ո՞վ է շունն ու խոզը, եթե ոչ լեզուն, և ո՞վ է մարգարիտը, եթե ոչ Քրիստոսի մարմինը։

Վեցերորդ պատճառ՝ որ երբ լեզուն սրբությամբ են պահում, հոգին են պահում, ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Ամեն ոք, ով պահում է իր բերանը, պահում է իր հոգին։)

Եվ ով չի պահում, նման է անպարիսպ, բաց քաղաքի։

Նույնպես մարդը, որ խոսքի մեջ զսպանակ չունի, չի կարող արգելել խոսքերը։

Ինչպես այն, որ գրված է Հայրերի վարքում, թե մի ծեր իր աշակերտների հետ գնում էր հայր Անտոնի մոտ, և ճանապարհին աշակերտները միմյանց հետ վիճում էին բարի խոսքերով, և Անտոնը, Սուրբ Հոգով իմանալով նրանց խոսքերը, ասաց. «Հա՛յր, բարի աշակերտներ ունես». Եվ ասաց. «Բարի են, բայց դուռ չունեն. ով կամենում է, մտնում է նրանց տունը և արձակում նրանց էշերը»։

Յոթերորդ պատճառ՝ որ Աստված հին օրենքում՝ Թվոց գրքում ասաց. (Ամեն անոթ, որ չծածկվի, պիղծ կլինի, որովհետև այն տեղը, ուր մեղր և կաթ լինի, եթե ծածկույթ չլինի, կլցվի ճանճերով, որդերով և ամեն սողուններով։

Մեր բերանն Աստծո իմաստության և գիտության անոթն է, որ մեղրից և կաթից ավելի քաղցր և գեղեցիկ է, ինչպես ասում է Դավիթը. (Քո խոսքերն իմ քիմքին ավելի քաղցր են, քան մեղրն իմ բերանին։)

Եվ սատանան նման է ճանճի, որ կամենում է բոլոր տեղերը գարշելիով լցնել և բարին՝ գարշելի անել, և նա ջանում է մեր լեզուներն ու խոսքերը գարշությամբ աղտոտել ճանճերի պես. դրա համար պետք է փակել մեր բերանը, որ սատանան ներս չմտնի։

Ութերորդ պատճառ՝ ոչ ոք չի նստում խստաբերան ձիու վրա առանց սանձի, և ոչ ոք նավ չի մտնի ծովի վրա առանց ղեկի, որ խաղաղությամբ լինի. նույնպես և մեր լեզուն նման է գեր նժույգի, որ կամենում է արշավել, և նման է նավի, որ քամին է վարում։

Եվ իմաստությունն ու խրատը լեզվի սանձն են և նավի ղեկը. եթե առանց իմաստության և առանց խրատի ենք խոսում, կորչում ենք, իսկ եթե սանձում ենք ձին, նրա ամբողջ մարմինը մեր իշխանության տակ կլինի։

Ինչպես ասում է Հակոբոսը. (Տես, որ ձիերի բերանը սանձ ենք դնում և նրանց ամբողջ մարմինը նվաճում։

Եվ նավերը, որքան էլ մեծ լինեն, փոքր ղեկով են շրջվում ալիքների մեջ, և ղեկավարի միտքն ուղղում է, ուր որ կամենա։

Նույնպես և լեզուն փոքր անդամ է և մեծամեծ բաներ է բարբառում։)

Այսինքն՝ ինչ որ մարդուն տանում է Աստծո արքայությունը, դա է նրա մեծ գործը, իսկ եթե իմաստությամբ խրատված չէ, մարդուն դժոխք է տանում։

Իններորդ պատճառ՝ որքան վնասակար բան ունենան մարդիկ, այնքան ավելի են զգուշանում և պահում այն, ինչպես սուրը, կամ օձը, կամ առյուծը։

Իսկ մարդկանց լեզուն ավելի չար է, քան օձերի և առյուծների լեզուները, ինչպես ասում է Հակոբոսը. (Գազանների, թռչունների և սողունների բոլոր բնությունները հնազանդվում են մարդկանց, բայց մարդկանց լեզուն ոչ ոք չի կարող հնազանդեցնել՝ չարն ու անկարգը և մահաբեր թույնով լին։)

Արդ, եթե գազանների, թռչունների և սողունների բոլոր բնությունները սովորում են մարդկանցից, այսինքն՝ նրանք, որ վնասում են, բայց լեզուն չի կարող սովորեցնել կամ նվաճել, որովհետև չար է, անկարգ և լի մահաբեր թույնով։

Ուրեմն դժվար է այնպիսի չարը պահել, և շատ պետք է զգուշանալ։

Եվ երանի նրանց, ովքեր անում են, ինչպես ասում է Սիրաքը.

(Երանի նրանց, ովքեր չեն ընկնում իրենց խոսքերից։)

Եվ Սուրբ Հոգին առաքյալների վրա իջավ հրեղեն լեզվի նման և ոչ այլ անդամների նման, որ երկնքի կրակով սրբվի դժոխքի կրակը, որ մարդկանց լեզուն է. դրա համար նույն Հակոբոս առաքյալն ասում է. (Քիչ կրակն ինչպիսի՜ անտառներ է հրդեհում, և մեր լեզուն կրակ է, անիրավության աշխարհ, և լեզուն հաստատված է մեր անդամների մեջ, որ ապականում է մարմինը և կրակով վառում ծննդյան անիվը։)

Մարդկանց լեզուն նմանեցնում է կրակի, որովհետև ինչպես կրակը չորս տարրերի մեջ ամենազորեղն է, նույնպես լեզուն մյուս անդամների մեջ զորավոր է չարիք անելու մեջ. դրա համար Սուրբ Հոգին եկավ երկնքից, որ սրբի լեզվի դժոխքի կրակը։

Տասներորդ պատճառ՝ պետք է մեր լեզուն պահել չարից, որովհետև ամեն մեկը լեզվից է ճանաչվում, թե ո՞ր երկրից է, ինչպես վրացին, հայը և մնացած բոլորը։

Նույնպես լեզվից են ճանաչում, թե այս մարդն Աստծո՞ւն է, թե դժոխքին և սատանային, ինչպես ասում էին Պետրոսին. (Իսկապես դու նրանցից ես, որովհետև քո խոսքը հայտնում է քեզ։)

Եվ Սիրաքն ասում է. (Լեզվից կճանաչեն իմաստությունը։)

Եվ դարձյալ ասում է. (Խոսելուց առաջ ոչ ոքի մի՛ գովիր։)

Դրա համար ասում է Սողոմոնը. (Մահ և կյանք՝ լեզվի ձեռքին է։)

Մահ է, երբ հիմարությամբ է խոսում, կյանք է, եթե իմաստությամբ է խոսում։

Ինչպես օրինակ Սեկունդոս փիլիսոփան, որ կամեցավ փորձել իր մորը, և երբ գնաց այն անկողինը, որտեղ մայրը նրան մեղքի էր հրավիրում, Սեկունդոսն ասաց. «Աստված չանի, որ դառնամ այն տեղը, որտեղից ելա». Եվ լսելով՝ մայրը ճանաչեց նրան և մեծ ամոթից մեռավ։

Այն ժամանակ Սեկունդոսն ասաց. «Երկրի վրա լեզվից վատթար բան չի գտնվում, և ոչ էլ ավելի բարի, եթե չարից պահես»։

Եվ դրանից հետո լռություն ստացավ, որ այլևս չէր խոսում։

Եվ թեպետ ամեն մարդ պետք է զգուշանա լեզվից, բայց քարոզողին ավելի պատշաճ է զգուշանալ։

Եվ քարոզողը պետք է վեց բանի նայի։

Նախ՝ տեսնի, թե ո՞վ է խոսում, կամ ո՞վ է իրեն լսում։

Որովհետև պետք է, որ վարդապետն այլ կերպ խոսի թագավորների հետ, և այլ կերպ՝ իշխանների, այլ՝ արհեստավորների և ռամիկների հետ։

Որովհետև շատ անգամ է պատահում, որ մի խոսքը մեկին շահ է, և մյուսին՝ վնաս, ինչպես սուլելը ձիուն հանդարտեցնում է, իսկ շանը վիրավորում։

Այսպես մեղավորների հետ խոսում են խոշոր և խրոխտ, և կանանց հետ, որոնք ամոթխած են, կակուղ և թեթև խոսք, ծերերի հետ պատվով են խոսում, և երիտասարդների հետ՝ ահեղ, որ վախենան։

Աղքատներին հույս են տալիս, և մեծատուններին վախեցնում։

Ինչպես Տերն ասում էր. (Երանի հոգով աղքատներին, և վա՜յ ձեզ՝ մեծատուններիդ, և վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք.) և այսպես լսողների զանազան դեմքերի հետ զանազան են խոսում։

Ռամիկներին մխիթարության հույս են տալիս, ծառաներին, որդիներին և կանանց հնազանդ լինել են ուսուցանում։

Եվ տերերին ու հայրերին՝ խնամակալություն, և այսպես յուրաքանչյուրին են քարոզում։

Երկրորդ՝ պետք է, որ քարոզողը. որ խոսքը, որ խոսում է, խրթին և խորին խոսք կամ բառ չլինի, որ չեն կարող իմանալ կամ մտքում ըմբռնել։

Երկրորդ՝ պետք է, որ նայի ժամանակին, թե ի՞նչ է պահանջում, և ըստ ժամանակի քարոզի։

Որովհետև Սողոմոնն ասում է. (Քաղցր է խոսքն իր ժամանակին.) և Սիրաքն ասում է. (Անզգամներից առակները չեն ընդունվում, որովհետև ոչ իր ժամանակին են խոսում։)

Չորրորդ՝ վարդապետը պետք է զգուշանա, որ կարողանա սրտի ջերմությունը ցածրացնել, որ երբ բարկանում է մեղքերի դեմ, բարկությունը խիստ ցույց չտա, այլ հանդարտությամբ և արվեստով խոսի, և մեծ մեղքերի դեմ խիստ բարկանա, իսկ փոքր մեղքերի դեմ՝ քիչ։

Հինգերորդ՝ վարդապետը պետք է զգուշանա, որ խոսքը ողորմ սրտով, արտասվալից և կակղությամբ ասի, որ ամեն մարդու քարացած սիրտը կակղեցնի և ողբի շարժի։

Եվ սառը խոսք և շտապ չքարոզի, որովհետև ինչպես մեծամեծ և տեղատարափ անձրևն անօգուտ է և հեղեղում է երկիրը, իսկ մանր և քաղցր անձրևը խորքը մտնում է և պտղաբեր անում երկիրը։

Դրա համար ասում է մարգարեն. (Թող ընդունելի լինի իմ բարբառն անձրևի պես, և իմ պատգամները թող ցողի պես իջնեն։)

Վեցերորդ՝ վարդապետը պետք է զգուշանա, որ բարի խրատը, որ ուրիշներին է տալիս, նախ ինքն անի, և հետո ուրիշներին քարոզի։

Որովհետև գործով գործելն ավելի բարի է, քան խոսքով քարոզելը, որովհետև խոսքն անցնում է, իսկ գործը հաստատ մնում է։

Եվ աչքի տեսածն ավելի հաստատ է, քան ականջի լսածը։

Դրա համար առաքյալն ասում է. (Աշխատասերը պետք է նախ ինքը վայելի պտղից.) սա այն է, որ վարդապետը, որ աշխատում է և ուրիշներին քարոզում, պետք է նախ ինքը վայելի իր քարոզից, և հետո լսողները։

Եվ Սողոմոնն ասում է. (Ջուր խմիր քո աղբյուրից, և հետո թող աղբյուրը դուրս ելնի և միայն քեզ լինի.) այսինքն՝ ջուր խմիր քո վարդապետության իմաստությունից։

Նախ դու խմես, և հետո դրսում քարոզես, և դրանից հետո վարձը միայն քեզ լինի։

Սա այն է, որ քարոզությունը չկորցնի հպարտությամբ, կամ փառասիրությամբ, կամ մարդահաճությամբ, կամ այլ չար դիտավորությամբ, որ շահ չէ։

Այլ քարոզությունը թող լինի լսողների շահի համար և Քրիստոսի փառքի համար, որ օրհնյալ է հավիտյանս, ամեն։

ԳԼՈՒԽ ԾԶ-Կ

Դարձյալ քարոզ չար լեզվի մասին.

(Լռեցրու քո լեզուն չարությունից, և քո շրթունքները թող նենգություն չխոսեն։)

Սաղ. 33. 14։

(Գլուխ ԾԶ)

Նախապես ասացինք լեզվի բարությունը, երբ լռում ենք, զգուշանում և իմաստությամբ խոսում, և ամեն բարություն լեզվից է լինում մեզ, ինչպես ասվեց։

Այժմ ասենք չար լեզվի վնասը։

Որ շատ կերպերով կարող ենք իմանալ։

Նախ՝ չար լեզուն վնաս է անում նրան, ում հետ խոսում է, որովհետև վարդապետներն ասում են. խոսքերը թեթև են, բայց շատ են հարվածում մարդուն, որովհետև շատ զորավոր են։

Երկրորդ՝ վնասում է իրեն, ով խոսում է, ինչպես ասում է Սիրաքը. (Պատիվ և փառք՝ իմաստունի բերանում, և հիմարի լեզուն ընկղմում է իրեն։)

Երրորդ՝ լեզուն, որ չար է և շտապող, վնաս է անում մարդուն. իրենց բերանը երկնքի դեմ էին դնում, և իրենց լեզուն քարշ էին տալիս երկրով։

Որովհետև մի պահի մեջ Աստծուն երկնքում հայհոյում են և իրենց եղբայրներին իսկույն զայրացնում։

Չորրորդ՝ որ ոչ մի կենդանի կամ գիշատիչ գազան չի կարող այնքան վնաս անել, որքան չար լեզուն, որովհետև չար լեզվով կարող է մի երկիր ավերվել, որ հազար գայլ կամ առյուծ չի կարող այսպես վնաս անել։

Դրա համար ասում է Սողոմոնը. ամբարիշտների բերանում որոգայթ է քաղաքների համար.) և Սիրաքն ասում է. (Շատերն ընկան լեզվից, քան պատերազմից։)

Եվ Երեմիան չար լեզուն նմանեցնում է նետի՝ ասելով. (Հանկարծակի հարվածում և վնասում է մարդուն, ինչպես պատերազմում։)

Եվ դարձյալ չար լեզուն նման է օձի, ինչպես ասում է Դավիթը. (Իրենց լեզուները օձի պես սրեցին.) և ավելի վատթար է, քան օձերի լեզուները, որովհետև օձը միայն մարմինն է սպանում, իսկ չար լեզուն՝ հոգին և մարմինը։

Եվ ո՞վ կարող է թվով հաշվել լեզվի չարությունը, որովհետև շատ են, ինչպես հայհոյանքները, տրտունջը, սուտ վկայելը, սուտ երդվելը, չարախոսելը, նախատելը, պարծենալը, քսություն անելը, կռիվը, աղաղակը, մատնելը, զուր ասելը և մնացած բոլորը։

Բայց ասենք չորս ամենագլխավոր մեղքերի մասին, որոնք լեզվից են դուրս գալիս։

Նախ՝ ատելության մասին։

Երկրորդ՝ հայհոյության մասին։

Երրորդ՝ բարկության մասին։

Չորրորդ՝ բամբասանքների մասին։

Եվ նախ ատելության մասին տասը միտք կա, որ վերևում գրվեց. տես լեզվի մասին առաջին քարոզում։

Լեզվի երկրորդ վնասը հայհոյությունն է։

Եվ այս մեղքի մեծությունը շատ բաներից է երևում։

Առաջին՝ որ հայհոյության մեղքը մեծ անգոհություն և ապերախտություն է Աստծո հանդեպ, որովհետև Աստված մարդկանց լեզու է տվել, որ գոհանանք և փառավորենք Աստծուն, իսկ նա շրջում է և փառաբանության փոխարեն հայհոյում Աստծուն։

Եվ այնպիսին ավելի վատթար է, քան հրեան և կռապաշտը, որովհետև թեպետ հրեաները խաչեցին Քրիստոսին, տգիտությամբ էր և ոչ գիտությամբ, ինչպես ասում է Պողոսը. (Որովհետև եթե իմացած լինեին, փառքի Տիրոջը խաչ չէին հանի.) իսկ սրանք գիտությամբ են հայհոյում։

Նույնպես և կռապաշտները տգիտությամբ էին կուռքերը պաշտում, իսկ սրանք գիտությամբ են ճշմարիտ Աստծուն հայհոյում։

Այլև սրանք ավելի վատթար են, քան Աստծո բոլոր գարշելի ստեղծվածները, որովհետև յուրաքանչյուր ստեղծվածից հայտնի է Աստծո կարողությունը, զորությունը և բարությունը, և ինչ-որ մասով հայտնում են Աստծո փառքը։

Բայց հայհոյիչները հայհոյում և ծածկում են Աստծո զորությունը, կարողությունը և բարությունը։

Այս մեղքի երկրորդ մեծությունը հայտնի է նրանով, որ մյուս բոլոր մեղքերն Աստծո շնորհների և բարության դեմ են, բայց այս մեղքն Աստծո էությանն ու զորությանն է հակառակ. օրինակ՝ ինչպես եթե մեկն աղքատ մարդուն վիրավորում է, մեղք է, բայց ով թագավորին է վիրավորում դեմքին, ավելի մեծ մեղք և վնաս է։

Որքա՜ն ավելի մեծ մեղք է, երբ Աստծո դեմ են մեղանչում, որ երկնքի և երկրի թագավորն է և ամեն բանի ստեղծիչը։

Այս մեղքի երրորդ մեծությունը հայտնի է. եթե այնքան անիծվեց նա, ով հոր ծածուկները հայտնեց, որքա՜ն ավելի անեծք կժառանգեն նրանք, ովքեր իրենց չար լեզվով հայհոյում են երկնքի և երկրի Աստծուն, որի մեջ արատ չի գտնվում։

Դրա համար ասում է Սիրաքը. (Եթե քո բարեկամի դեմ սուր հանես, մի՛ հուսահատվիր, որովհետև կարող ես դարձյալ բարեկամ լինել. եթե տրտմության խոսք խոսես, խաղաղություն կլինի, բայց եթե հայտնեցիր նրա գաղտնիքներն ու ծածուկները, չես դառնա սիրո բարեկամությանը։)

Ուրեմն եթե մեկն Աստծուն հայհոյում է, դժվար է թողնում նրա մեղքը, ինչպես ասում է Ավետարանը. (Մարդուն ամեն հայհոյություն կթողնվի, բայց ով Սուրբ Հոգուն է հայհոյում, չի թողնվի նրան՝ ո՛չ այստեղ, և ո՛չ հանդերձյալում։)

Եվ Հովհաննեսն ասում է. (Կան մեղքեր, որ մեղք են, և կան մեղքեր, որ մահու չափ են.) այսինքն՝ որ մարդկանց չեն թողնվի։

Այս մեղքի չորրորդ մեծությունը հայտնի է պատժից, որովհետև Հայրերի վարքում ասում են, թե մի մարդ իր որդուն հայհոյիչ էր սնուցել բոլոր մեղքերի դեմ, և մի օր նա Աստծուն հայհոյեց, և դևը խեղդեց նրան և նրա հոգին դժոխք տարավ։

Եվ դարձյալ մի մարդ շախմատ էր խաղում, և խաղալիս բարկությամբ հայհոյեց Աստծո աչքերը, և իսկույն նրա աչքերը թռան, և դժոխքում հավիտենական տանջանքները ստացավ։

Ինչպես գրված է Տեսիլքում. (Շատ տանջանքներից՝ նրանք, որոնք իրենց լեզուներն են կծում։)

Եվ այստեղ պետք է իմանալ, որ հայհոյությունը երկու տեսակ է։

Նախ՝ սրտով, և երկրորդ՝ բերանով և լեզվով։

Այն, որ սրտի հայհոյությունն է, մեծ մեղք է, որովհետև նախ սրտում է հղանում հոժարությամբ, և չարացած սրտից և խորհրդից ծնվում է բերանով և դուրս հանում այն, ինչ Աստված չունի։

Բայց երբեմն լինում է, որ սատանայի փորձությունից, առանց մարդու կամքի, հանկարծ չարը խորհրդի միջով անցնում է. սա թեթև մեղքն է, որովհետև սա մտքի հանցանք է, ինչպես ասում է մարգարեն. (Իր հանցանքներն ո՞վ կարող է մտքում ըմբռնել. իմ գաղտնի մեղքերից սրբիր ինձ, Տե՛ր։)

Բայց եթե ինքն ինքնիրեն խորհում է, հավանում և ընդունում խորհուրդը, մահու չափ մեղք է, և պետք է զգուշանալ սրանից, ինչպես օձից։

Որովհետև Ավետարանն ասում է. (Սրտից են գալիս չար խորհուրդները՝ շնության, պոռնկության, հայհոյության, և պղծում են մարդուն։)

Իսկ լեզվի հայհոյությունը, և սա էլ կրկնակի է։

Առաջինն այն է, որ կամ մի բան են ասում, որ Աստված չունի, կամ ինչ ունի, վերացնում են։

Ինչպես օրինակ՝ ասելը «Աստծո ձեռք» կամ «Աստծո գլուխ», որովհետև Աստված ոտք կամ ձեռք կամ այլ բան չունի։

Երկրորդ՝ որ Աստծուց վերացնում են իմաստությունը, կարողությունը և իրավացի դատաստանը, թե Աստված սա չգիտի, կամ սա չի կարող անել, կամ այս բանը վատ արեց և ծուռ։

Եվ սա ավելի մեծ մեղք է, քան հերձվածը։

Որովհետև հերձվածողն ինչ որ ասում է Աստծո մասին, տգիտությամբ է, որովհետև կարծում է, թե ճշմարիտ և իրավացի է խոսում։

Բայց հայհոյիչը գիտի, որ մեղք է, և Աստծո դեմ է հայհոյում։

Դարձյալ ավելի մեծ մեղք է, քան կռապաշտությունը, և վատ՝ քան ավազակությունը, և վատթար՝ քան սպանությունը։

Որովհետև կռապաշտն Աստծո պատիվն առնում և տալիս է կուռքերին, իսկ հայհոյիչը պատիվն առնում է և դարձյալ հարվածում Աստծուն։

Դարձյալ վատթար են, քան հրեաները, որովհետև հրեաները, երբ հայհոյություն են լսում, իրենց ականջները խցում են, ինչպես երբ քարկոծում էին Ստեփանոսին, (խցեցին իրենց ականջները.) գիտեին, թե Աստծուն է հայհոյում։

Բայց հայհոյիչներն անհոգ և աներկյուղ են հայհոյում, և ոչ իրենց ականջներն են խցում, և ոչ Աստծուց են վախենում. ուրեմն երևում է, որ նրանք Աստծո որդիներ չեն, այլ սատանայի որդիներ։

Ինչպես գրված է, թե մի մարդ երեք որդի ուներ, և մի օր կնոջ հետ կռվելիս կինն ասաց. «Երկու որդին քոնը չեն», և չասաց, թե որոնք, և մայրը մեռավ։

Եվ մարդը տարակուսանքի մեջ ընկավ և չգիտեր հարազատ որդուն, և մեռնելիս կտակ հաստատեց, թե՝ իմ ժառանգությունը թող առնի իմ որդին։

Եվ հոր մահից հետո որդիները կռվեցին և գնացին դատավորի մոտ, և դատավորն ասաց. «Բերեք ձեր հոր մարմինը և նետերի նշավակ դրեք, և ով լավ խփի, նա թող առնի հոր ժառանգությունը»։

Եվ հարազատ որդին չկամեցավ խփել հոր մարմնին։

Այն ժամանակ դատավորը ժառանգությունը տվեց այն որդուն՝ ասելով. «Սա է հարազատ որդին, որ չկամեցավ խփել հոր մարմնին»։

Նույնպես նրանք, ովքեր Աստծո հարազատ որդիներն են, հայհոյությամբ չեն հարվածում Աստծուն։

Բայց ովքեր շնությունից են և սատանայի որդիներ, նրանք են հայհոյում Աստծուն, և այսպես հայհոյությունն ավելի ծանր և մեծ է, քան լեզվի բոլոր մեղքերը։

Որոնցից թող փրկի մեզ Քրիստոս Փրկիչը՝ մեր հույսը, որ օրհնյալ է հավիտյանս, ամեն։

Այսուհետև ասենք բարկության և բամբասանքների մասին՝ ըստ կարգի։

Ուրիշից քարոզ բամբասանքների մասին.

(Մի՛ բամբասեք միմյանց, եղբայրնե՛ր, Կաթողիկե թղթում գրում է Հակոբոսը։)

Հակոբոս. 4. 11։

(Գլուխ ԾԷ)

Վարդապետներն ասում են, թե հոգևոր գողությունն ավելի ծանր է, քան մարմնավորը, երեք պատճառով։

Նախ՝ մարմնավոր գողը միայն մարմնավոր բանն է գողանում՝ ոսկին և արծաթը։

Իսկ հոգևոր գողը բարի գործն ու անունն է գողանում և հափշտակում։

(Եվ բարի անունն ավելի լավ է, քան շատ մեծությունը, և ոսկուց ու արծաթից՝ բարի շնորհը, ասում է Սողոմոնը։)

Երկրորդ՝ մարմնավոր գողը զղջում է և վերադարձնում, բայց հոգևորը չի կարող վերադարձնել։

Որովհետև մարդկային բնության պակասությունն այս է, որ եթե մի գռեհիկ մեկի մասին չար բան ասի, և տասը մարդ վկայեն, թե սուտ է, ավելի այն չարախոսին են հավատում։

Երրորդ՝ որ մարմնավոր գողը, թեպետ սիրում է խավարը, բայց խավարն ինքը չի անում, իսկ հոգևոր գողը խավարը սիրում է, այլև ինքն է անում, այսինքն՝ բարի անունը և լուսավոր գործը, որ կեսօրվա պես է, չար ամոթի է դարձնում՝ բամբասելով և չար ասելով։

Եվ կամենում է ընդհանուր խավար անել, որովհետև բոլորի մասին չար է ասում. ուրեմն հոգևոր գողությունն ավելի ծանր է, քան մարմնավորը. դրա համար ասում է Հակոբոսը.

(Մի՛ բամբասեք միմյանց։)

Եվ հաստատում է սա, թե պետք չէ բամբասել, (որովհետև ով բամբասում է ընկերոջը, օրենքն է բամբասում և դատում։)

Որովհետև օրենքը հրամայում է չբամբասել, որովհետև Մովսեսն ասում է Ղևտացոց գրքում. (Համրին և խուլին մի՛ անիծիր, և կույրի առաջ գայթակղություն մի՛ դիր։)

Եվ բամբասողն այս երկու հրամանները խախտում է. սա այն է, որ չար է ասում նրա մասին, ով չի լսում, սա է՝ խուլի դեմ։

Եվ ասում է նրա առաջ, ով կույր է, որ աչքերով չի տեսել, այլ լսելով է հավատում։

Ուրեմն պետք չէ բամբասել։

Արդ, բամբասողների դեմ երեք բան պետք է ասել։

Նախ՝ ասենք, թե բամբասողն ու չարախոսն ինչ բաների են նման։

Երկրորդ՝ ասենք, թե առաջնորդին բամբասելն ավելի մեծ մեղք է։

Երրորդ՝ ասենք, որ ոչ միայն բամբասողները, այլև լսողներն են մեղանչում։

Ասենք առաջին գլուխը, թե բամբասողը նման է ութ տեսակ գարշելի կենդանիների։

Առաջին՝ բամբասողը նման է շան, որովհետև Սիրաքն ասում է. (Ինչպես շան ազդրին խրված նետը, այնպես է խոսքն անմիտի սրտում։)

Որովհետև շունը, երբ նետով է խոցված, հանգիստ չի առնում, մինչև նետը դուրս չքաշի։

Նույնպես և չարախոս մարդը, եթե մի չար բան լսեց, նետի պես է նրա սրտում, և հանգիստ չի առնում, մինչև բամբասելով դուրս չհանի։

Եվ այսպես անել պետք չէ, որովհետև նույն Սիրաքը խրատում է. (Մի խոսք լսեցի՞ր, թող մեռնի քո մեջ. պինդ կաց, որ չի պատռի քեզ և դուրս չի ելնի քեզնից։)

Բայց չարախոս մարդիկ շան պես կծող են։

Եվ երեք տեսակ շուն կա. մեկ՝ լակոտ, երկու՝ մեծ շուն, երեք՝ կատաղած։

Լակոտը միայն միս է ուտում և արյուն լիզում։

Մեծը՝ միսն ու ոսկորը։

Իսկ կատաղածը շրջում է երերուն և ում գտնում է, կծում և իր պես կատաղեցնում։

Լակոտը փոքր չարախոսներն են, որ փոքր մարդկանց մասին չար են ասում և միսն ուտում։

Եվ մեծ շունը՝ մեծ չարախոսները, որոնք սուտ վարդապետներն են, եպիսկոպոսներն ու երեցները, որ փոքրերի և մեծամեծների մասին չար են ասում, և ինչպես ոսկորը մարդու հաստատությունն է, նույնպես եկեղեցու մեծամեծ առաջնորդները ոսկորներ են. ով նրանց մասին չար է ասում, շան պես ոսկոր է ուտում։

Իսկ կատաղածին նման են նրանք, ովքեր տեղից տեղ շրջում են և չար ասում, և բոլորին իրենց չարիքների կցորդ անում և չարախոսության հորդորում։

Երկրորդ՝ չարախոսը նման է խոզի, որովհետև խոզը բերանի և ոտքերի միջև տարբերություն չունի։

Նախ՝ որ բերանը տալիս է ամեն աղտոտ տիղմի և աղբի։

Նույնպես և չարախոսները նախ բերանը գցում են ամեն չարի մեջ. դրա համար Իմաստության գրքում ասվում է. (Բամբասանքներից խնայեցեք ձեր լեզուները. գաղտնի շշունջն իզուր չի անցնում, և ստախոս բերանը սպանում է անձը։)

Որովհետև շատ անպատեհ է, որ քրիստոնյան, որ բերանը տալիս է հաղորդության, աղոթքի, օրհնության, հետո չարախոսությամբ աղտոտի։

Դարձյալ՝ եթե մի խոզ մտնի անուշահոտ և բարի ծաղիկներով լի ծաղկանոց, և մի կողմում շատ վատահոտ տիղմ լինի, խոզը չի ընդունում անուշահոտությունը, այլ դեպի տիղմն է դիմում։

Նույնպես և չարախոսը, եթե մի մարդ լինի, որ շատ առաքինություն և բարություն ունի, այն անտես է անում և օրինակ չի առնում, իսկ եթե մի վատ բան է տեսնում, դրա վրա է հանգչում և երկար հիշում։

Ուրեմն բամբասողը նման է շան և խոզի։

Դրա համար ասում է Քրիստոսը. (Սրբությունը մի՛ տվեք շներին և ձեր մարգարիտները մի՛ գցեք խոզերի առաջ։)

Սրբությունը եկեղեցու խորհուրդն է, և շները՝ անօրենները, որոնց պետք չէ հայտնել։

Մարգարիտը խեցուց է պայծառ ելնում. խեցին հին օրենքի օրինակն է և գիրը, և մարգարիտը՝ խոսքն ու միտքը։

Պայծառը հոգևոր մեկնությունն է, որ պետք չէ գցել աշխարհասերների առաջ, որովհետև արհամարհում են։

Եվ ինչպես շունն ու խոզը չեն կարող սրբությունն ու մարգարիտը պղծել, այլ ոտքի տակ են կոխում, նույնպես անօրեններն ու չարախոսները չեն կարող մեզ պղծել, այլ նախատում են։

Երրորդ՝ չարախոսը նման է օձի, որովհետև Ժողովողն ասում է. (Եթե օձը կծում է աննկատ, սրանից քիչ չար չէ նա, ով ծածկաբար բամբասում է։)

Եվ չորս կերպով է նման օձի. մեկ՝ որ թշնամի է, երկու՝ որ ծածուկ է կծում, երեք՝ որ թյուր է ընթանում, չորս՝ որ հող է ուտում?

Այսպես բամբասողը, նախ՝ որ նենգում է, որովհետև առաջ իրեն սիրելի է ցույց տալիս և հետո կծում։

Երկրորդ՝ որ ծածուկ է կծում, որովհետև եթե գիտենար, թե լսում ես, չար չէր ասի, բայց գիտի, որ չես լսում, դրա համար է ասում։

Երրորդ՝ որ թյուր է ընթանում. նույնպես չարախոսը նախ գովում է և ասում. «Նախանձից չեմ ասում, լավ մարդ է», և հետո թույնն է թափում և ասում, թե ինչ վնասներ ունի. ինչպես մեր բնությունը կերակրի յուղալին ընդունում է և ավելորդը դուրս գցում, այսպես նախ լավն է ասում, որ չարը հավատալի անի։

Չորրորդ՝ որ մոխիր է ուտում. նույնպես և բամբասողը, ինչ որ ծանր է և տաղտուկ, ինչպես հողը, որ տարրերի մրուրն է, այն է ուտում՝ չարն ասելով, բայց սիրո կրակը, սրբության օդը և իմաստության ջուրը չի ասում, այլ մեղքերի մրուրը, որ երկիր է կոչվում։

Եվ այսպիսի բամբասողն ավելի չար է, քան օձը, որովհետև օձին թովելով ընտելացնում են, բայց այսպիսիներին՝ ոչ, ինչպես ասում է Երեմիան. (Ահա ձեզ վրա կարձակեմ կոտորիչ օձեր, որոնց վրա թովչանքներ չեն ազդում, և կհարվածեն ձեզ։)

Վարդապետներն ասում են, թե օձի մի տեսակ կա, որ իր թույնը շատ տաք ունի. երբ կծում է մարդու ոտքը, թույնի ջերմությունը վեր է ելնում սրունքը, ազդրերը, փորը և սիրտը, և այնպես մարդը մեռածի պես է լինում։

Բժիշկներն ասում են, թե այսպիսի մարդուն պետք է գլխիվայր կախել, որ թույնը ոտքերում հավաքվի, և այն ժամանակ ոտքերը կտրում են։

Այս օձը նշանակում է սատանային, և ոտքերը՝ մերձավորներին. եթե սատանան իր թույնը թափում է այն մարդու մեջ, որ բամբասում և չար է ասում, այսպիսի ոտքերը պետք է կտրել, ըստ այն խոսքի. (Եթե քո ոտքը գայթակղեցնում է քեզ, կտրիր այն։)

Չորրորդ՝ չարախոսը նման է արջի, ինչպես տեսավ Դանիել մարգարեն.

(Եվ ահա երկրորդ գազանը՝ արջի նման, և կանգնեց մի կողմում, և նրա բերանում երեք շարք ատամներ կային։

Եվ այսպես ասում էին նրան. «Վե՛ր կաց, կե՛ր շատերի մարմինները»։)

Եվ երեք պատճառով է նման արջին։

Նախ՝ որ արջն իր կերպարանքով նման է մարդու, բայց մարդ չէ. այսպես բամբասողը մարդ է երևում, բայց մարդ չէ, այլ արջի պես արյունարբու։

Երկրորդ՝ որ ասում է. (կանգնեց մի կողմում. որովհետև ոչ ոքի հետ միաբանություն չունի, ինքն իրեն հաճելի է թվում և ուրիշներին արհամարհում։

Երրորդ՝ որ երեք շարք ատամ ունի, որ երեք հոգու է վնասում. մեկ՝ իրեն, երկու՝ եղբորը, երեք՝ Աստծուն։

Նախ՝ իրեն է վնասում, որովհետև պետք է աչքերի լուսավորություն խնդրեր, իսկ նա փուշ է խնդրում, որ աչքերը վնասում է, այսինքն՝ պետք է լուսավոր գործերը որոներ և օրինակ առներ, իսկ նա չարն է խնդրում և իրեն կուրացնում։

Ինչպես խաղացողները, որ ամանով ալյուր են առնում կատակի համար և պահում մարդկանց առաջ, որ փչեն, և երբ փչում է, նույն ժամին երեսը սևանում է, և ծաղր է լինում։

Այսպես սատանան, որ խաղացող է, բամբասողների առաջ դնում է ուրիշների պակասությունը. երբ բամբասողը փչում է չարը, ամոթով է լինում Աստծո և մարդու առաջ։

Երկրորդ՝ վնասում է ընկերոջը, որովհետև գայթակղեցնում է նրան, որովհետև չար ասելով՝ լսողներին հավատացնում է, որովհետև բամբասող մարդը նման է ցուրտ քամու, որ ծաղկած այգիներն ապականում է, որովհետև շատերը սկսեցին առաքինությամբ ծաղկել, լսեցին չարության քամին, թուլացան ամեն բարուց և ծաղկաթափ եղան։

Երրորդ՝ վնասում է Աստծուն կրկին կերպով. մեկ՝ Աստծո դատաստանն է հափշտակում, որովհետև Քրիստոսը հրամայում է. (Մի՛ դատեք.) երկրորդ՝ որ Աստծո բաժինը՝ բարին, նվազեցնում է, և սատանայի մասը՝ չարը, ավելացնում, որովհետև երբ բարուն չար է ասում, Աստծո բաժինն է նվազեցնում։

Եվ քանի որ բոլորին է վնասում, բոլորից ատելի է լինում, ինչպես ասում է Սիրաքը. (Քսուն իր անձն է պղծում, և իր բնակության մեջ ատելի է լինում։)

Չորրորդ՝ սատանան այս գազանին ասում է. (Վե՛ր կաց, կե՛ր շատերի մարմինները.) սա է՝ մարդկանց։

Որովհետև բամբասողը երբեմն հորն է ուտում, սա է՝ եկեղեցու առաջնորդներին։

Երբեմն՝ մորը, սա է՝ եկեղեցին, այլև Մեծ պահքին միս են ուտում, որովհետև սրբերից մեկն ասում է. «Մեծ պահքին լավ է, որ ոչխարի միս ուտեին, քան եղբոր միսը»։

Այլև մեռելներին են ուտում, ինչպես բորենին, և այսպիսիներն ավելի չար են, քան բոլոր գազանները, որովհետև նրանք իրենց տեսակի մեջ միմյանց չեն ուտում, իսկ բամբասողն իր նմանին է ուտում, և դժոխքից ավելի չար են, որովհետև դժոխքը միայն չարերին է կլանում, իսկ սրանք՝ չարերին և բարիներին։

Հինգերորդ՝ նման է խեղ և թյուր ծննդի, ինչպես ասում է Առակներում. (Չար ծնունդն իր ատամները սուսերի պես ունի և իր ժանիքները՝ դանակների պես, որ մաշի և ուտի երկրի խոնարհներին և մարդկանց միջի աղքատներին։)

Եվ Դավիթն ասում է. (Նրանց ատամները զենքի պես են, և նրանց լեզուները՝ սուսերի սուր.) որովհետև բամբասողի լեզուն շատ սուր է, որովհետև մի անգամով երեք անձ է սպանում՝ իրեն, նրան, ում բամբասում է, և նրան, ում մոտ բամբասում է, ինչպես ասում է Սիրաքը. (Երեքերեսանի լեզուն ազգից ազգ հալածական արեց, և հզոր քաղաքներ կործանեց, և այլ չարիքներ է անում։)

Վեցերորդ՝ նման է աղտոտ բզեզի, որ աղբն է հավաքում և պատառում։

Այսպես բամբասողը՝ մարդկանց չարիքները. դրա համար Գրիգորը այնպիսիներին բնավ չէր ընդունում իր հաղորդության մեջ, և ոտանավոր էր շինել հասարակաց սեղանի վրա. «Ով եղբորն է բամբասում, այս սեղանից չէ»։

Յոթերորդ՝ բամբասողները սատանայի քահանաներն են, որովհետև սատանան նման է կապիկի. ինչ որ տեսնում է, որ Աստված անում է, նույնն էլ նա է անում, որովհետև սատանան խնջույքն ու գինետունն է շինել։

Եվ ինչպես Աստծո եկեղեցում սուրբ սեղան կա, նույնպես սատանան նարդն ունի, և ինչպես եկեղեցու մանուկները եղանակում են արվեստով խազով, որ գրված է, այսպես սատանան՝ զառերի նշանները։

Նախ՝ Աստծո միության դեմ։

Երկրորդ՝ օրենքի։

Երրորդ՝ Երրորդության։

Չորրորդ՝ ավետարանիչների։

Հինգերորդ՝ Քրիստոսի հինգ վերքերի դեմ։

Վեցերորդ՝ վեց ողորմությունների դեմ։

Երգեցողների դեմ՝ գուսաններին և աղտոտ երգերը։

Անում է և հրաշքներ՝ Քրիստոսին հակառակ։

Լուսավորին՝ կույր։

Առողջին՝ կաղ։

Առողջ լեզուն՝ համր։

Ողջին՝ մեռած, որովհետև ողջ են մտնում խնջույքի, և հարբած՝ կաղի, կույրի և մեռածի պես են հանում։

Եվ ինչպես եկեղեցում պատարագվում է Աստծո Գառը, այնտեղ՝ եղբայրների միսը, որ ուտում են՝ չար ասելով։

Ինչպես ասում է Առակներում. (Մի՛ եղիր հարբեցող և մի՛ ձգվիր մսավաճառների հանգանակողների հետ։)

Եվ խնկի դեմ՝ չար մեղքերի հոտն են արձակում։

Բայց Աստծո քահանաները պատերազմում են սատանայի չար քահանաների դեմ, ինչպես Պետրոս առաքյալն ասում է հրեաների դեմ, որոնք երեք կերպով բամբասում էին Քրիստոսին։

Նախ՝ նրա կյանքի մասին ասում էին. (Կերող և հարբեցող մարդ։)

Երկրորդ՝ նրա ուսուցման մասին ասում էին. (Խիստ է այդ խոսքդ. ո՞վ կարող է լսել դրան։)

Երրորդ՝ նրա ծննդի մասին ասում էին. (Չէ՞ որ հյուսնի որդին է։)

Իսկ Պետրոսը սրանց դեմ բարի վկայություն դրեց, երբ ասաց. (Դու ես Քրիստոսը՝ Աստծո Որդին.) Քրիստոս ասելով՝ վերացնում է առաջինը, որովհետև ով Հոգով օծված է, չի մեղանչում։

Եվ ով օծված է, կակուղ է և քաղցր՝ նրանց դեմ, ովքեր ասում էին. (Խիստ է խոսքդ։)

Եվ դարձյալ ասում է. (Ո՞ւմ մոտ գնանք. հավիտենական խոսքեր ունես։)

Եվ որ ասում է «Աստծո Որդի», վերացնում է նրանց խոսքը, ովքեր ասում էին. (Հյուսնի որդին է։)

Այսպիսի չարախոսների մասին Պողոսն ասում է Հռոմեացիներին. (Շողոքորթներ, չարախոսներ, աստվածատյացներ, ամբարտավաններ, և եզրակացնում է, թե՝ (ովքեր այսպիսի բաներ են գործում, արքայությունը չեն ժառանգի։)

Ութերորդ՝ բամբասողները նման են Ամոնի չար թագավորին, որ Դավթի ծառաներին նախատեց, մորուքների կեսը սափրեց և զգեստների կեսը կտրեց, որ մերկությունը երևում էր։

Այսպես և բամբասողները մորուքների կեսը, սա է՝ բարի գործերի կեսը, կտրում են, որովհետև բարին այն ժամանակ է կատարյալ, երբ Աստծո սիրո համար են անում, իսկ նա կեսը կտրում է՝ ասելով. «Կեղծավորությամբ է անում»։

Եվ զորության զգեստն է կտրում և չարն է վերացնում։

Ուրեմն հայտնի է, թե ինչ բաների է նման բամբասողը։

Սա է առաջին գլուխը։

Երկրորդի համար պետք է իմանալ, թե մեծ մեղք է հասարակ մարդուն բամբասել, բայց ավելի մեծ է, երբ առաջնորդին և գլխին են բամբասում, և հայտնի է։

Նախ՝ Մարիամից. (երբ բամբասեց Մովսեսին, բորոտվեց, ինչպես ասում է Թվերում.) այլև Ելքում ասում է. (Քո ժողովրդի իշխանին մի՛ բամբասիր։)

Երկրորդ՝ (Քամը, որ հոր ծածուկները հայտնեց, անիծվեց իր ամբողջ սերնդով։)

Երրորդ՝ ինչպես Թագավորությունների երրորդ գրքում. (Աստված հարվածեց և սատկեցրեց Ոզային, որ ձեռքը մոտեցրեց տապանակին. և տապանակ են կոչվում առաջնորդները, որոնք իրենց մեջ ունեն քաղցրության մանանան, խրատի գավազանը և գիտության տախտակը։)

Եթե մեկը բամբասանքի ձեռք է մեկնում սրանց, Աստծուց սատկում է։

Չորրորդ՝ Թագավորությունների առաջին գրքում ասվում է, թե՝ (Դավիթը գաղտնի կտրեց Սավուղի վերարկուի քղանցքը, և զղջաց և ասաց. «Տիրոջ օծյալին մոտեցա»։)

Ապա ի՞նչ պետք է անել բամբասողին, որ ոչ միայն զգեստը, այլև օծյալի գլուխն է կտրում չարախոսությամբ։

Սա է երկրորդը։

Երրորդ գլուխը պետք է ասել, որ ոչ միայն բամբասողներն են մեղանչում, այլև հոժարությամբ լսողները՝ վեց պատճառով։

Առաջին պատճառ՝ որ եթե մեղանչում է նա, ով տեսնում է, որ շունը կծում է եղբորը, և չի օգնում և չի հեռացնում, ապա և նա, ով տեսնում է բամբասողին, որ շան պես լափում է եղբորը, և չի աղաղակում և չի հեռացնում, վնասապարտ է։

Եվ ով չի հակառակվում, այլ սրտի հաճությամբ է լսում, այնպիսին նման է շան, ինչպես ասում է Սիրաքը. (Ի՞նչ միաբանություն կա գայլի և գառան միջև, կամ բորենու և շան։)

Երկրորդ՝ նրանք, ովքեր մտքի հաճությամբ են ականջ դնում չարախոսներին, այնպես է, ասես համեմունք են տալիս նրանց, որ ավելի շատ միս ուտեն, որովհետև եթե դժկամություն ցույց տային, չէին իշխի չարախոսել։

Երրորդ՝ որ բամբասողներն իժի պես են, և իժերի հետ բնությամբ թշնամություն կա, և մարդը, երբ տեսնում է չարախոսի լեզուն, որ օձի պես խայթում է եղբորը, և խոսքի քարով չի ջախջախում, ինքն օձի նման է, ինչպես ասում է Ավետարանը. (Իժերի ծնունդնե՛ր, ո՞վ ցույց տվեց ձեզ փախչել։)

Չորրորդ՝ եթե մեկը բաց և գարշահոտ գերեզմանի մոտ լինի, և չծածկի և չհեռանա, հոտից մեռնում է։

Նույնպես բամբասող բերանը գարշահոտ գերեզման է, որ միշտ զազիր հոտ է բուրում, այսինքն՝ Աստծո հրամանների դեմ, ինչպես ասում է Դավիթը. (Նրանց կոկորդները բաց գերեզմանի պես են։)

Եվ եթե մեկը նստում է նրա մոտ և չի հեռանում, անմիտ է և մեղավոր։

Որովհետև ոչ մի գերեզման այնպես չար հոտ չի հանում, ինչպես չարախոսի լեզուն, և այնպիսի վատ հոտից շատերն են մեռնում։

Հինգերորդ՝ եթե խավարասեր չղջիկը բամբասում է լույսը, անմիտ է նա, ով հավատում է. այսպես չարախոսը չղջիկի պես է, որ ատում է առաքինության լույսը և սիրում չարության խավարը. ուրեմն անգետ է նա, ով նրան հավատում է։

Վեցերորդ՝ եթե շատ վկաներ են լինում, պետք է հավատալ, ինչպես ասում է Ավետարանում. (Երկու և երեք վկաներով թող հաստատվի ամեն խոսք.) և անարատ լինեն, և երդված, և փորձված։

Բայց սրանք հավատում են չարախոսներին, որոնք ծուռ են վկայում, արատավոր, առանց երդման և անփորձ, և վկայում են այն բանին, որ մեջտեղում չէ։

Եվ սա մեղք է։

Պետք է իմանալ, որ բամբասողը վեց կերպով է չարախոսություն անում։

Նախ՝ որ ընկերոջ ծածուկ մեղքերը հայտնում է։

Երկրորդ՝ չարը, որ ուրիշներից է լսում, ավելացնելով է ասում։

Երրորդ՝ որ վրան հավելումներ է ասում։

Չորրորդ՝ ծածուկ բարին ուրանում է։

Հինգերորդ՝ որ հայտնի բարին պակասեցնում է։

Վեցերորդ՝ բարին չարի է փոխում։

Այս բոլոր մեղքերը մի բամբասելու մեջ են։

Դրա համար ասում է Քրիստոսի առաքյալը.

(Մի՛ բամբասեք միմյանց, եղբայրնե՛ր։)

Որոնցից թող փրկի Քրիստոս Աստված մեզ՝ իր հավատացյալներին, ամեն չար լեզվից և բամբասանքներից, որ ո՛չ բամբասենք, ո՛չ լսենք և ո՛չ չարիքների կցորդ լինենք, ամեն։

Նույնի քարոզը բարկության լեզվի մասին. այս խոսքի վրա. (Լեզուն կրակ է, անիրավության աշխարհ, գրում է Հակոբոսը։)

Հակոբոս. 3. 6։

(Գլուխ ԾԸ)

Աստված մարդուն քաղաքի պես է ստեղծել։

Եվ այս քաղաքի բնակիչը հոգին է, և անձնիշխան կամքը նրա մեջ թագավոր է։

Եվ բանականությունը, ցասումը և ցանկությունը՝ նրա զինվորները։

Եվ առաքինության զանազան գործերն այս քաղաքի բարիքներն ու ունեցվածքն են։

Եվ գողն ու թշնամին սատանան է, որ միշտ կամենում է հափշտակել նրա ունեցվածքը և գերի վարել քաղաքի բնակիչներին՝ հոգին և միտքը։

Իսկ մարմինը մեր քաղաքի պարիսպն է։

Եվ զգայարանները նրա դռներն ու պատուհաններն են։

Ինչպես ամեն մուտք և ելք դռներով է լինում քաղաքում, նույնպես ամեն բարիք և չարիք զգայարաններով են մտնում և ելնում։

Աչքն է, որ տեսնում է, և ականջը լսում է, քթանցքները հոտոտում են, և բերանը ճաշակում է, ձեռքը և ամբողջ մնացյալ մարմինը շոշափում են և հեշտանում։

Եվ ինչպես դուռը թշնամիների դեմ փակում ենք և սիրելիների համար բացում, նույնպես զգայարանները պետք է բոլոր բարի գործերի համար բացել և ներս մտցնել, և չար գործերի դեմ փակել և արգելել։

Եվ ինչպես թշնամին երկու տեսակ է պատերազմում քաղաքի դեմ. մեկը՝ հայտնի և բռնությամբ, և եթե չի կարողանում, այն ժամանակ թաքուն, գիշերը, գողությամբ։

Նույնպես և մեր քաղաքի դեմ հայտնի մեղքն ու չար սատանան պատերազմում են և քարշ տալիս դեպի մեղք, և եթե չեն կարողանում, այն ժամանակ ծածուկ խաբեությամբ գողանում են։

Ուրեմն պետք է, որ դռնապանը, որ միտքն է և զգայությունների վերակացուն, արթուն լինի, որ տեսնի թշնամուն և պատերազմի, ինչպես Տերը հրամայում է. (Դռնապանին պատվեր տվեց, որ արթուն լինի։)

Արդ, մյուս բոլոր զգայարանները պատուհանների պես են, որոնցով նետը մտնում է և խոցում, ինչպես ասում է Երեմիան. (Մեր զգայարանները մահվան պատուհաններ են։)

Որովհետև տեսնելով և լսելով՝ ցանկության նետը հոգու մեջ է մտնում և խոցում։

Իսկ բերանն ու լեզուն երկփեղկանի դուռ են, որով թշնամին ներս է մտնում, ասպատակում և ավար հանում։

Դրա համար ասում է Հակոբոսը.

(Լեզուն կրակ է, անիրավության աշխարհ։)

Եվ բերանն ու լեզուն չորս բանով ավելի են մեղանչում, քան մյուսները։

Նախ՝ որ մյուս զգայարաններով թշնամիները դրսից են մտնում և խոցում, իսկ լեզվով ներսից է դուրս բերում չարը, ինչպես հրամայում է Տերը. (Ներսից՝ սրտից են դուրս գալիս խորհուրդներ՝ պոռնկության, ստախոսության, բամբասանքների և այլն։)

Եվ գիտեք, որ ներքին թշնամին ավելի վնասակար է։

Որովհետև արտաքին թշնամին երբեմն պատերազմում է, երբեմն՝ ոչ, իսկ ներքինը միշտ վնասակար է և ընտանի թշնամի։

Երկրորդ՝ մյուս զգայարանները միայն մի գործ ունեն՝ տեսնել կամ լսել։

Իսկ բերանը՝ կրկին, որովհետև մահկանացուի մուտքն ունի և անմահի ելքը, ասում է փիլիսոփան, այսինքն՝ մահկանացուն ուտելն ու խմելն ու ագահելն է, որ մեռցնում է հոգին։

Եվ խոսքը, որ ելնում է, երբ բարի է լինում, անմահությունն ու բարին է բխեցնում մարդկանց, իսկ եթե այն էլ չար լինի, ուրեմն կրկին չար է՝ ներսից և դրսից։

Երրորդ՝ մյուս զգայարաններն ունեն միայն մի չար՝ տեսնել կամ լսել, իսկ լեզուն՝ կրկին չար։

Նախ՝ ընկերների դեմ զուր է ասում, բամբասում, նախատում և այլն։

Երկրորդ՝ վերև՝ Աստծո դեմ, հայհոյում է հավատը, խաչը, եկեղեցին և այլն. այսպես կրկին չար է նրանից դուրս գալիս։

Չորրորդ՝ մյուս զգայարանները բացարձակապես միայն տեսնում կամ լսում են, եթե սատանան ցանկությունը ներս չխառնի։

Իսկ լեզուն կրկնատեսակ է մեղանչում, այսինքն՝ օրհնում է և անիծում, չար է ասում և բարի ասում, գովում է և բամբասում և այլն, և պետք չէ այսպես լինել, ինչպես ասում է առաքյալը.

(Նրանով օրհնում ենք Տեր Հորը, և նրանով անիծում ենք մարդկանց. պետք չէ, որ սա այսպես լինի, եղբայրնե՛ր, որովհետև մի ակից քաղցր և դառը չի բխում։)

Եվ մի տունկը խաղող և փուշ չի բերում։)

Եվ այսպես լեզուն չորս կերպով ավելի է մեղանչում, քան բոլոր զգայարանները։)

Եվ պետք է իմանալ սա. թեպետ լեզվի վնասը շատ է, ինչպես սուտը, զուրը, բամբասանքը, նախատինքը և այլն,

Բայց ամենից ավելի՝ բարկությունը։

Եվ բարկությունից շատ վնաս է լինում, որ ասում ենք տասը գլխով։

Առաջինն՝ որ առաքյալն ասում է. (Մարդու բարկությունն Աստծո արդարությունը չի գործում.) այսինքն՝ բարկացող մարդն Աստծո արդարությունը չի անում։

Երկրորդ՝ դարձյալ առաքյալն ասում է. (Ո՛չ բարկացողները, ո՛չ բամբասողները Աստծո արքայությունը չեն ժառանգի։)

Երրորդ՝ որ բարկության ախտը մոլի և դիվահար է դարձնում մարդուն, ինչպես հայտնի է դեմքից, որ աչքը շրջվում է, երեսը կապտում է, շրթունքները դողում են, և թքերը ծորում են, և խոսքն անկարգ է, և ձայնն՝ աղաղակ։

Չորրորդ՝ հակառակ է օրենքին, որ Քրիստոսը հրամայեց. (Մի՛ բարկացիր քո եղբոր վրա զուր տեղը, որովհետև ով իր եղբորն ասում է «մորոս», պարտավոր կլինի դատաստանի և գեհենի կրակի։)

Հինգերորդ՝ որ բարկությունը սպանության սկիզբն ու մայրն է. ինչպես արմատը խոտինն է, նույնպես բարկությունը՝ սպանությանը։

Որովհետև նախ բարկանում է և հետո սպանում. դրա համար Տերը հրամայեց. (Առաջիններին ասվեց՝ մի՛ սպանիր, իսկ ես ասում եմ՝ մի՛ բարկացիր։)

Վեցերորդ՝ բարկությունը բռնում է իմաստությունը, որ հոգու վերին մասն է. ինչպես կրակից ելած ծուխը լցնում է տունը, և մթնում է, նույնպես սրտից ելած բարկության գոլորշին խավարեցնում է մտքի լույսը։

Յոթերորդ՝ բարկությունն ախտ է, որ ոչ միայն ձախակողմյաններին է բռնում, այլև աջակողմյաններին և ընտիր մարդկանց, ինչպես Մովսեսը, բարկանալով, զարկեց Աստվածագիր տախտակները և ջարդեց։

Եվ Եղիան, բարկանալով, կոտորեց Բահաղի մարգարեներին։

Բայց այս բարկությունն Աստծո օրենքի վրեժխնդրություն է և մարդկանց խրատ։

Իսկ ախտավոր բարկությունը չար է, որ բարկանում է ընկերոջ վրա։

Ութերորդ՝ Սուրբ Հոգու տրտմությունն ու հեռացումն է. (որովհետև խաղաղության Սուրբ Հոգին փախչում է նենգությունից և բարկությունից, ասում է։)

Եվ առաքյալն ասում է. (Մի՛ տրտմեցրեք Սուրբ Հոգուն, որով կնքվեցիք փրկության օրվա համար.) այսինքն՝ որ բարկությամբ Սուրբ Հոգին տրտմում է և վերանում, որ կնքեց մեզ հավատի դավանությամբ, որով հնազանդվեցինք և փրկվեցինք։

Իններորդ՝ բարկությունը ոչ միայն հոգու վնաս է, այլև մարմնի. երբ բարկություն և խռովություն է ընկնում տուն, ընտանիքը դառնանում է և նրան դառնացնում, բաժանվում են նրանից և վնաս բերում նրան, տան շինությունը քանդվում և կոտրվում է, տունը կործանվում է, և տանտերը գլորվում։

Տասներորդ՝ բարկությունից կռիվ է լինում և ծեծ, և դատարան գնալ, և տուգանք, և բանտ, և նախատինք ամեն մարդուց։

Որովհետև ով կամենում էր ընկերոջն ատել, ստել, զրկել, ծեծել, դատավորի առաջ քննվելով՝ ինքը սուտ երևաց, և իրեն տուգանեցին։

Որովհետև այսպես՝ ինչ որ ընկերոջն ենք կամենում, այն մեզ է պատահում այստեղ և հանդերձյալում՝ այստեղ դատավորների և իշխանների ձեռքով, և այնտեղ՝ երկնավոր դատավորի առաջ։

Եվ այստեղ պետք է իմանալ, որ բարկությունը մի բան է, և սրտմտությունը՝ այլ, որովհետև սրտմտությունը բարկության ավելացումն է, ինչպես ասում է մարգարեն. (Սրտմտություն կա նրա բարկության մեջ։)

Եվ չորս բանով են զանազանվում բարկությունն ու սրտմտությունը։

Նախ՝ որ բարկությունը հոգունն է, և սրտմտությունը՝ մարմնինը, որովհետև բարկությունը ցանկականինն է, որ հոգու մասն է, և սրտմտությունն այն է, երբ մարմնի մեջ է գալիս և հայտնի լինում։

Երկրորդ՝ բարկությունն այն է, երբ հոգին դառնանում է և ախտով զայրանում, և գալիս է սիրտը և այն դառնացնում։

Իսկ սրտմտությունն այն է, երբ հայտնի դառնությունից սիրտը շարժվում է և արյունը եռում, և ջանում է ամեն բանով փոխարենը տրտմեցնել նրան, ով իրեն տրտմեցրեց։

Երրորդ՝ բարկության գործիքը լեզուն է, և սրտմտության գործիքը ձեռքն է, և փայտը, կամ քարը, սուրը կամ այլ բան։

Չորրորդ՝ բարկությունը խոսքի մեջ է, որ անարգում է, նախատում և հանդիմանում, իսկ սրտմտությունը գործի մեջ է, որ հարվածում է և սպանում։

Եվ երկուսն էլ անողորմ են և խիստ, ինչպես ասում է առակը.

(Անողորմ է սրտմտությունը և սաստիկ՝ բարկությունը։)

Որովհետև երբ դառնության մրրիկը շարժում է սիրտը, այլևս ո՛չ ողորմում է, ո՛չ խնայում, նախատինքի ամեն խոսք ասում է լեզվով և գործով կատարում։

Եվ այսպես բարկությունը սկիզբն է, և սրտմտությունը՝ նրա կատարումը։

Ինչ վնաս կա, բարկությունից է դուրս գալիս՝ նախատինքներ, անարգանքներ, անեծքներ, հայհոյանքներ, հայհոյություններ, ծեծել, հարվածել, սպանել և մնացած բոլորը, ինչպես ասվեց. դրա համար ասում է.

(Լեզուն կրակ է, անիրավության աշխարհ։)

Այսքանը լեզվի բարկության մասին։

Եվ ինչպես բարկությունից շատ վնաս է դուրս գալիս, նույնպես խաղաղ և հանդարտ լեզվից շատ բարություն է ծնվում հոգուն և մարմնին, իրեն և բոլոր օտարներին, որ սուրբ գրքերից հավաքելով՝ ասում ենք տասը կերպով։

Առաջին բարությունը սա է, որ հրամայում է Քրիստոսը.

(Խաղաղարարները Աստծո որդիներ են կոչվում։)

Եվ սա չորս կերպով է իմացվում։

Նախ՝ ով իր անձի մեջ՝ հոգու և մարմնի միջև, և ուրիշների հետ՝ մարդկանց մեջ խաղաղություն է անում, նման է Աստծո Որդուն, որ խաղաղություն արեց երկնքում և երկրի վրա՝ հրեշտակների և մարդկանց միջև։

Երկրորդ՝ ով բարկության և նախանձի ախտը հանում է իրենից և ուրիշներից, ստուգապես Աստծո Որդու գործն է անում, որովհետև նա ախտավորներին և դիվահարներին բժշկեց։

Երրորդ՝ ինչպես Աստծո Որդին մեղքերը, չար կամքերը, դևերին և մահը վերացրեց մարդկանցից, նույնպես և խաղաղարարը վերացնում է ամեն սպանություն և թշնամություն։

Չորրորդ՝ որ ով բոլորի հետ խաղաղություն է անում, նման է Աստծուն, (որ չարերի և բարիների վրա արեգակն է ծագեցնում.) այն ժամանակ նրա որդեգրությանն արժանավոր է լինում։

Սա է լեզվի առաջին բարությունը, որ խաղաղարար լինի։

Երկրորդ՝ (ինչպես ջուրը կրակն է հանգցնում, ասում է առակը.) նույնպես և քո հանդարտ խոսքն ընկերոջ բարկության կրակն է հանգցնում, և նրա բարիքների պատճառ եղար։

Որովհետև իմաստուններն ասում են, թե ամեն բանում արուն է ուժեղ և գովելի, իսկ խոսքի մեջ կակուղը և էգն է ուժեղ և գովելի, որովհետև կակուղ խոսքը՝ խիստ և բարկացած սրտի դեմ է։

Երրորդ՝ առաքյալն ասում է. (Չարից մի՛ հաղթվիր, այլ բարիով հաղթիր չարին։)

Որովհետև չարը չարին չի կարող հաղթել՝ համազգի լինելով և միմյանց գովելով, այլ բարին է հաղթում չարին, այսինքն՝ եթե կամենում ես հաղթել չարին, բարի արա և հաղթիր։

Չորրորդ՝ առակն ասում է. (Անզգամին մի՛ պատասխանիր ըստ նրա անզգամության, որ նրան չնմանվես։)

Անզգամը անմիտն է, լիրբը և բարկացածը։

Արդ, նա անզգամությամբ անարգ խոսք և կռիվ է խոսում. եթե դու էլ նույնն ասես՝ կռիվ կռվի դեմ, երդում երդման դեմ, կամ հակառակություն, սրանցով դու էլ նմանվում ես նրա չարին։

Բայց (պատասխան տուր նրան, ասում է, որ իր աչքին իմաստուն չերևա։)

Սա այն է՝ պատասխան տուր ոչ թե չար չարի դեմ, այլ բարի՝ չարի դեմ։

Նա անմիտ է, դու իմաստությամբ պատասխանիր, նա լիրբ է, դու համեստ եղիր, նա դառն է, դու քաղցր եղիր։

Եվ այսպես հանդիմանիր նրա բարկությունը։

Մեկ՝ որ դու նրանից ավելի իմաստուն, քաղցր և բարի ես երևում, և մյուս՝ որ այնպես սուտ ես հանում նրան, ինչպես և Քրիստոսն էր անում հրեաներին։

Նրանք անզգամությամբ ասում էին. (Սամարացի ես, և դև կա քո մեջ.) չասաց, թե դուք եք դիվահար և չար, այլ կակուղ խոսքով նրանց անմտությունը ցույց տվեց՝ ասելով. (Եթե սատանան սատանային է հանում, նրա թագավորությունը բաժանվեց։)

Հինգերորդ՝ Տերն ասում է. (Բարի մարդն իր սրտի բարի գանձից բխեցնում է բարին, և չար մարդը բխեցնում է չարը։)

Արդ, նրա չար (սրտի ավելցուկից է չար բերանը խոսում.) որովհետև սատանայի չար գանձարան է եղել, և սատանայի չար խորհրդի ավելցուկով է նա խոսում։

Դու, բարի Հոգու գանձարան դառնալով, բարին բխեցրու քո սրտից, որ դու բարի մարդ լինես՝ բարի Հոգին քո մեջ բնակվելով, և բարի խոսքը խոսելով։

Վեցերորդ՝ առակն ասում է. (Անզգամն ամբողջ բարկությունը թափում է, իսկ իմաստունը մեղմությամբ համբերում է։)

Սա այն է, որ անխրատ մարդը ինչ որ լեզվին է գալիս՝ նախատինք, անարգանք, անեծք. անեծքները հայհոյանքներն են, և նախատինքն այն է, որ ծածուկ գործն է հայտնում, և անարգանքն այն է, որ չգործվածն է ասում։

Այս բոլորն անխնա ասում է և սիրո ոչ մի նշխար չի թողնում, հետո ապա զղջում է, և քնից զարթնածի պես փոշմանում, և ապաշավանքի խոսքով բարկությունն անցկացնում։

Նախ՝ որ վերջին զղջումն ու փոշմանելը նախապես հիշում է և չի նախատում, որովհետև գիտի, որ ամեն մեղքի վերջը փոշմանելն է. այն նախապես մտքով անցկացնում է և չի գործում։

Սա է մարդու իմաստությունը, որ բանի վերջը մտքով անցկացնենք և չարից խույս տանք, և ամեն չարից այսպես ազատվենք։

Երկրորդ՝ որ մեղմությամբ և հանդարտությամբ քննում է մտքում, թե կամա՞ թե ակամա սխալվեց, կամ տգիտությամբ, կամ ուրիշներից պատրվեց, և այսպես համբերելով՝ նրան բերում է քաղցրության։

Յոթերորդ՝ դարձյալ ասում է. (Բարկացող մարդը հակառակություն փորեց, և հեզ մարդը դադարեցրեց մեղքերը։)

Բարկացող և անզգամ մարդը չի լսում առաքյալին, որ ասում է. (Եթե հնարավոր է, բոլոր մարդկանց հետ խաղաղություն պահեք.) այլ նա խաղաղության մեջ մարտի և պատերազմի պատճառ է փնտրում։

Տես, թե ինչպես է առաքյալի հակառակն անում։

Նա ասում է, թե՝ (Խռովարարի հետ խաղաղություն պահեք.) իսկ եթե դա չես կարող, ուրեմն խաղաղարարի հետ խաղաղ մնա և մի՛ խռովիր. իսկ թե ոչ՝ խաղաղարարի հետ խռովություն անելը շատ խիստ հակառակն է։

Իսկ նա, ով հեզ է, նրա դեմ խռովությունը դադարեցնում է և հանդարտեցնում բարկությունը։

Այսպիսին էին Կորխը, Դաթանը և նրանց բանակը, որոնք հակառակ կանգնեցին Մովսեսին և Ահարոնին։

Իսկ հեզ Մովսեսը, ընկնելով նրանց ոտքերը, աղաչում էր նրանց դադարել մեղքերից, և նրանք չկամեցան, այլ ավելի փորեցին հակառակությունը. դրա համար (երկիրը բացվեց և կուլ տվեց նրանց, և բոցը մաշեց մեղավորներին։)

Նրանց նորանշան սատակմամբ կորցրեց, իսկ հեզ Մովսեսին և Ահարոնին Աստված փառավորեց, որովհետև Ահարոնի գավազանը ծաղկեց և ընկույզ բերեց. նույնպես և ամեն հակառակ մարդու Աստված այդպես է պատժում հոգով, և հեզերին փառավորում։

Ութերորդ՝ դարձյալ ասում է. (Անօրեն մարդիկ կրակ վառեցին քաղաքների մեջ, և իմաստունները հանգցրին այն։)

Կրակ վառելն այն է, որ անօրեն մարդիկ ընկերներին շարժում են ապստամբել թագավորից, կամ իշխանից գլուխ են քաշում, կամ սպանում են նրա գործակալին, կամ այլ բան։

Բայց իմաստուն մարդիկ թույլ չեն տալիս, որ այնպիսի վնասը գլուխ գա, որ թագավորի բարկության կրակը նրանց չայրի։

Ինչպես Սեդեկիան, որ չլսեց Երեմիային, այլ դրժեց բաբելացիների դաշինքը. դրա համար եկավ Նաբուգոդոնոսորը և, պաշարելով Երուսաղեմը, հրկիզեց երդմնազանց քաղաքը։

Այլև Նաբաղը կրակ վառեց իր տան վրա, երբ անարգեց Դավթի պատգամավորներին, և նրա իմաստուն կինը՝ Աբիգեան, ետ դարձրեց նրա բարկությունը, ինչպես գրված է Թագավորություններում։

Այլև հերձվածողները կրակ վառեցին սուրբ եկեղեցու վրա, և իմաստուն հայրապետներն ու վարդապետները հանգցրին այն քննությամբ և ուղղափառ հավատի հաստատությամբ։

Իններորդ՝ դարձյալ ասում է. (Մի՛ շտապիր քո հոգում բարկանալ, որովհետև բարկությունն անզգամների ծոցում է հանգչում.) այսինքն՝ որ բարկության ախտը շտապող է և արագ, որովհետև բարկությունը տարրական կրակից է, որ կրակը շարժական է և արագ, և հոգու մեջ ցասման մասինն է։

Դրա համար իմաստունը խրատում է հապաղել բարկությունը և ընտրողության վրա դադարել, որ չշտապի բարկության մեջ և չբռնվի անիրավ գործի մեջ, ինչպես և առաքյալն ասում է. (Ամեն դառնություն, բարկություն և աղաղակ թող վերացվի ձեզնից։)

Իսկ անզգամ մարդը բարկությունից չի զգուշանում, (այլ նրա կոկորդը բաց գերեզմանի պես է։)

Որովհետև ծածկված գերեզմանն իր գարշ հոտն արգելում է, իսկ բաց գերեզմանը միշտ գարշահոտություն է բուրում։

Նույնպես անզգամ մարդը միշտ անպարկեշտ և գարշահոտ խոսքեր է բխեցնում։

Եվ (իր սրտի չար գանձից է բխեցնում չարությունը, հրամայեց Տերը։)

Տասներորդ՝ դարձյալ ասում է. (Իմաստունի բերանի խոսքերը շնորհ են, և անմիտի շրթունքներն ընկղմում են նրան։)

Այն է ասում, թե իմաստուն մարդու բերանը լի է շնորհներով և լուսավորում է լսողներին, ինչպես Պողոս առաքյալի խոսքերը, որ և գրում էր. (Շնորհ ձեզ և խաղաղություն.) նույնպես և առաքյալը մեզ պատվիրում է. (Ձեր խոսքը թող լինի Տիրոջ շնորհներով լի, աղով համեմված, որ շնորհ տա լսողներին։)

Իսկ անմիտ մարդու շրթունքներն իրեն որոգայթն են գցում. սա այն է, որ հրամայում է Տերը. (Քո խոսքերից կարդարանաս և քո խոսքերից կդատապարտվես.) և դարձյալ՝ (Քո բերանից կդատեմ քեզ, չա՛ր ծառա։)

Որովհետև անմիտ մարդու խոսքերի սկիզբն անհավատությունն ու հիմարությունն է, և կատարածը՝ լսողների մտքում չարիքների ծփանքը։

Դրա համար պետք չէ չար մարդու խոսքը լսել և սովորել, որովհետև չարչարում է նրան և ալեկոծում նրա միտքը։

Որովհետև ամեն խոսք սկիզբ ունի և վախճան. խոսքի սկիզբն ասողի սրտում և լեզվում է, և խոսքի վախճանը լսողների ականջներում և մտքում է։

Արդ, ինչպես չար է նա, ով չարն է խոսում և ուսուցանում, նույնպես չար է նա, ով չար խոսքերն է լսում և սովորում, ինչպես հերձվածողները և նրանց աշակերտները, ինչպես բամբասողները և նրանց լսողները։

Նույնպես և բարկացողն է չար, և նրա լսողներն ու հավանողները։

Այս օրինակով՝ ով բարին է խոսում, և ով բարին է լսում և սովորում, միասին են փառավորվում, ինչպես առաքյալները, որոնք հավատն ուսուցանեցին, և հավատացյալները, որոնք սովորեցին և հավատացին։

Ինչպես ով բարին է խրատում, և ով սովորում է, բարին է գործում, և ինչպես ով իմաստուն խոսքեր է խոսում, և ով լսում է, իմաստնանում է։

Այսպես ով խաղաղություն է խոսում, և ով գործով խաղաղություն է անում, երկուսն էլ միասին հոգով և մարմնով հանգչում են, և Քրիստոսից պսակվում և փառավորվում։

Այս ամենը և սրանից ավելի շատ բարություն է դուրս գալիս հանդարտ լեզվից։

Եվ այսպես տգետ լեզվից և բարկացող շրթունքներից շատ վնասներ և որոգայթներ են ծնվում՝ իրեն և ուրիշներին, հոգուն և մարմնին, որ մենք շատից քիչը հիշեցինք. դրա համար առաքյալն ասում է.

(Լեզուն կրակ է, անիրավության աշխարհ։)

Եվ ով հաղթում է լեզվին, հաղթում է բոլոր չարիքներին, և երբ հաղթում ենք չարիքներին, բարուն ենք հասնում և արժանանում մեր Քրիստոս Աստծո բարի պարգևներին, որ օրհնյալ է հավիտյանս, ամեն։

Նույնի քարոզը համբերության մասին. այս առակի խոսքի վրա.

(Մի՛ ասա, թե վրեժ կառնեմ թշնամիներից, այլ համբերիր Տիրոջը, և նա կօգնի քեզ։)

Առակ. 20. 22։

(Գլուխ ԾԹ)

Վրեժ խնդրելը չարիքների փոխարինելն է, և բաժանվում է չորս տեսակի։

Որովհետև կա, որ չար խոսքերին չար խոսքերով է փոխարինում, ինչպես բանակռիվներում։

Եվ կա, որ գործերին գործերով է հատուցում, ինչպես աչք ընդ աչք և այլն։

Եվ կա, որ խոսքերին գործերով է հատուցում, ինչպես մեծամեծները փոքրերին խոսքի հանցանքների համար գործերով են վճարում։

Եվ կա, որ գործերին խոսքերով են հատուցում, ինչպես ներքևինների հայհոյությունը վերևինների դեմ, կամ անեծքները։

Սա է ասում, թե շտապով վրեժ մի՛ խնդրիր, երբ սրտմտությունդ շարժում է քեզ։

Որովհետև եթե կարճամտությամբ վրեժի ես շարժվում՝ կամ խոսքով, կամ գործով, վերջում հետո զղջում ես և տրտմում. թեպետ մեծ ես և իշխան, համբերությամբ և քննությամբ եղիր վրեժխնդիր, եթե օրենքի հանցավոր լինի։

Եվ դարձյալ ասում է. երբ քո մեծը կամ ընկերը չար է ասում քեզ և չար է անում, դու բնավ մի՛ պատասխանիր և չար մի՛ արա, որովհետև եթե դու վրեժ խնդրես, չորս վնաս է լինում։

Նախ՝ որ չարին չար հատուցեցիր, Ավետարանի դեմ գործեցիր։

Եվ երկրորդ՝ որ Աստծուն քեզ Տեր և օգնական չխնդրեցիր, այլ քո ձեռքով առար վրեժը։

Երրորդ՝ որ Աստծո գործը հափշտակեցիր. (Իմն է վրեժխնդրությունը, և ես կհատուցեմ, ասում է Տերը։)

Չորրորդ՝ որ քո վարձը կորցրիր վրեժ խնդրելովդ, որովհետև համբերությամբ քեզ բարիք կլիներ. երբ չհամբերեցիր, քո բարիքն ու վարձը կորցրիր։

Ուրեմն ճշմարիտ է իմաստունի խրատը. (եթե մեկը խոսքով խոցոտում է քեզ և չար ասում, կամ մարմինդ չարչարում, կամ ունեցվածքդ զրկում, դու համբերիր և չար մի՛ հատուցիր՝ ո՛չ խոսքով, ո՛չ գործով, ո՛չ հայհոյությամբ, ո՛չ բամբասելով, և ո՛չ բնավ անիծելով։

Որովհետև եթե ասում ես՝ «Աստված քեզնից փոխարենը առնի», կամ «Աստված կա», կամ այլ այսպիսի բան, դրանք էլ մի՛ ասա, որովհետև դրանք անեծքներ են՝ խոսքով հատուցում, ինչպես ասվեց։

Այլ համբերիր բոլորի խրատին և զրկանքներին. թե մեծ է, թե ընկեր է, թե փոքր, համբերող կաց։

Բայց համբերության մասին այսպես պետք է իմանալ, որ մյուս առաքինություններից ավելի բարձր է, ինչպես ձեռքբերովիների մեջ արդարությունն ավելի է, քան խոհեմությունը, արիությունը և ողջախոհությունը, և աստվածայինների մեջ սերն ավելի է, քան հավատն ու հույսը, և մասնավորների մեջ աղոթքն ավելի է, քան պահքն ու ողորմությունը։

Այսպես և համբերությունն ավելի բարձր է, քան մյուսները, չորս պատճառով։

Նախ՝ որ յուրաքանչյուր առաքինության գործերի կատարումն է, ինչպես ասում է Հակոբոսը. (Համբերությունը թող կատարյալ գործ ունենա։)

Երկրորդ՝ որ բոլոր առաքինությունների աթոռն ու տեղն է, որովհետև որտեղ համբերություն չկա, առաքինություն չի բնակվում։

Երրորդ՝ որ մյուսների նեցուկն ու հաստատությունն է. ինչպես սյունը տունն է հաստատում, և համբերությունը՝ բոլոր առաքինությունները։

Չորրորդ՝ որ գավազան է ձեռքին և զենք, որովհետև համբերությամբ մարդը մարտնչում է սատանայի դեմ, ինչպես Հոբը։

Այլև ցանկության դեմ, բարկության դեմ և բոլոր մեղքերի դեմ մարդը համբերությամբ է հակառակվում և հաղթում. դրա համար իմաստունը խրատում է. (Համբերիր Տիրոջը, և նա կօգնի քեզ։)

Եվ այստեղ պետք է իմանալ, որ համբերությունից շատ շահ և օգնություն է լինում, և ասում ենք տասը գլխով։

Առաջին՝ որ Աստված քեզ օգնական է լինում քո համբերելու մեջ և տալիս է համբերության շնորհ և շուտով ելքը, ինչպես ասում է Պողոսը. (Հավատարիմ է Աստված, որ ձեզ փորձության մեջ չի գցի ձեր կարողությունից ավելի, այլ շուտով կանի և ելքը, որ կարողանաք համբերել։)

Երկրորդ՝ որ ծնում է սեր, ինչպես ասում է առաքյալը. (Համբերությունը փորձառություն է ծնում, փորձառությունը՝ հույս։

և նա սփռում է սերը։)

Երրորդ՝ որ Աստված համբերողների վրեժխնդիրն է լինում, ինչպես ասում է Առակներում.

(Թշնամիներից վրեժ մի՛ խնդրիր, այլ համբերիր նրան, և Տերը կօգնի քեզ.) ինչպես Դավթի համբերության համար վրեժ խնդրեց Սավուղից։

Չորրորդ՝ հեշտությամբ է լսում համբերողների աղոթքները, ինչպես ասում է Դավիթը. (Համբերելով համբերեցի Տիրոջը, և նա նայեց ինձ և լսեց իմ աղոթքները։)

Հինգերորդ՝ որ համբերությունը մոտ է բերում գործի կատարմանը, ինչպես ասում է Հակոբոսը. (Համբերությունը թող կատարյալ գործ ունենա։)

Վեցերորդ՝ որ համբերությունը կստանա հավիտենական կյանքը, ըստ Տիրոջ. (Ձեր համբերությամբ կստանաք ձեր հոգիները, և ով մինչև վերջ համբերի, նա կապրի. ինչպես մարտիրոսների դասերը։

Յոթերորդ՝ որ համբերությունն անվանի և փառավոր է դարձնում և ուրիշներին նույնին հորդորում, ըստ այն խոսքի. (Հոբի համբերությունը լսեցիք.) որով նա ինքը հռչակվեց։

Ութերորդ՝ որ համբերողը կտեսնի շատ անհամբերողների սատակումը, ըստ մարգարեի, որ ասում է. (Համբերիր Տիրոջը և պահիր նրա ճանապարհները, և նա կբարձրացնի քեզ, որ ժառանգես երկիրը, և մեղավորների սատակումը կտեսնես։)

Իններորդ՝ որ համբերությունն ուրիշներին զղջման է բերում. Պողոսն ասում է Հռոմեացիներին. (Աստծո երկայնամտությունը կամենում է քեզ զղջման բերել, բայց դու քո անզղջ սրտով քեզ համար բարկություն ես գանձում։)

Այս մտքով և Տերն օրենք դրեց. (Ով խփում է քո ծնոտին և այլն, և ով հանում է քո բաճկոնը և այլն, և ով քեզ մի մղոն բռնի տանում է և այլն։)

Տասներորդ՝ որ համբերությունը մարդուն Աստծուն նման և անվանակից է դարձնում, որովհետև Դավիթը (Աստծուն ողորմած, գթած և երկայնամիտ է կոչում։)

Եվ ինչո՞վ են զանազանվում համբերությունն ու ժուժկալությունը։

Ասում ենք, թե՝ չորս բանով։

Նախ՝ համբերելը հոգեկան կրքերը տանելն է, և ժուժկալելը՝ մարմնականը։

Երկրորդ՝ համբերելը բանական մասինն է, և ժուժկալելը՝ ցանկականին հատուկ և ցասմնականին ընդհանուր։

Երրորդ՝ համբերելն արտաքին վշտերինն է, և ժուժկալելը՝ բնական կրքերինը։

Չորրորդ՝ ժուժկալելն է չխռովվել չար ցանկություններից, և համբերելը՝ չայլայլվել և չպակասել առաքինություններից, ամեն։

Նույնի քարոզը ծիծաղելու մասին.

(Վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք։)

Ղուկ. 6. 25։

(Գլուխ Կ)

Շատ պատճառներով նախատելի է ծաղրը։

Նախ՝ որ Սողոմոնն ասում է. (Ինչպես փշերի ձայնը կաթսայի տակ, այնպես է և անմիտի ծաղրը.) այսինքն՝ ինչպես փուշը ճարճատում է կրակի մեջ՝ պուտուկի տակ, նույնպես անմիտը ճարճատելով է ծիծաղում և ոչ թե իմաստունի պես՝ ժպտալով։

Երկրորդ՝ ինչպես փշի բոցը կաթսան եռքի մեջ է պահում, նույնպես ծաղրը մարմնի զգայարանները շարժում է դեպի գիջության ցանկություն և ստիպում է գործը կատարել։

Երրորդ՝ որ ծաղրն անմտության նշան է, որ չի կարող իր մեջ ծածկել սրտի խնդությունը, իսկ իմաստունը չի ծիծաղում, այլ դեմքով ժպտում է և խնդությունն իր սրտում արգելում։

Չորրորդ՝ ծաղրը թեթևամտության և անզգամության ցույց է, ինչպես ասում են վարդապետները, և ատամների բացվելով՝ Սուրբ Հոգին վերանում է, և դրա համար առաքյալն ասում է. (Մի՛ տրտմեցրեք Սուրբ Հոգուն։)

Եվ դարձյալ առաքյալն ասում է. (Ամեն խեղկատակություն թող վերացվի ձեր միջից։)

Հինգերորդ՝ որ Տերն ասում է. (Վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք, որովհետև կլաք և կողբաք.) ինչպես ասում է մարգարեն. (Ձեր ծաղրը սուգի թող դառնա, և ձեր ուրախությունը՝ տրտմության։)

Որովհետև այսպես է փոխվում հանդերձյալում. ովքեր այստեղ լացին և սգացին, այնտեղ ուրախանում են, ինչպես ասում է Տերը. (Երանի սգավորներին, որովհետև նրանք կմխիթարվեն.) և ովքեր ուրախանում են այստեղ, կլան այնտեղ՝ հավիտենական կրակում, (ուր աչքերի լաց է և ատամների կրճտում.) ինչպես մեծատունը, որ բեհեզ և ծիրանի էր հագնում և ամեն օր առատապես ուրախ էր լինում, այնտեղ՝ կրակի տանջանքների մեջ, պապակվում էր և այրվում։

Վեցերորդ՝ որ մեր Տերը, որ մեր բոլոր կրքերին հաղորդ եղավ, բացի մեղքից, այսինքն՝ կրեց տրտմությունը և երկյուղը, քաղցն ու ծարավը, իսկ ծաղրը բնավ չկրեց՝ իբրև մեղք, որովհետև Ավետարանում ոչ մի տեղ գրված չէ, թե Քրիստոսը ծիծաղեց, այլ շատ տեղերում՝ լաց, արտասվել և տրտմել. այսպես անարգ է ծաղրը։

Եվ եթե մեկն ասի, թե մարդու համար բնական է ծիծաղող լինելը.

Ասում ենք, թե ծիծաղողականը բնական է մարդուն, բայց ծաղրն ավելորդն է, որովհետև թե՛ ծիծաղի մարդը, թե՛ ոչ, ծիծաղողական է, ինչպես ցանկությունն ու սրտմտությունը բնական են մարդուն։

Որովհետև հոգին եռամասն է՝ բանականություն, ցասում և ցանկություն, բայց բարկությունն ու բղջախոհությունն ավելորդ մեղք են։

Նույնպես և ծիծաղողականը բնական է, իսկ ծիծաղելն ավելորդ անմտություն է։

Որովհետև ծաղրն այսպես են սահմանում.

Ծաղրը՝ մեր մեջ խզված ձայն։

Դարձյալ ծաղրը՝ մարմնի անվայելուչ մերկություն, շնչի կարկաչում, այտերի ձգում, ատամների և կոկորդի ներսի մերկություն, պարանոցի մեջ բախում, անբան ձայն։

Եվ դարձյալ այլ կերպ են սահմանում.

Ծաղրը՝ շնչի հատում և կտրում, և ուրիշ ի՞նչ, եթե ոչ անմտություն և խելագարություն։

Արդ, ծիծաղելու մասին չորս բան պետք է իմանալ։

Նախ՝ թե որտեղի՞ց է գոյանում ծիծաղը։

Երկրորդ՝ թե ինչո՞ւ են ծիծաղում։

Երրորդ՝ վնասը, թե ի՞նչ է։

Չորրորդ՝ թե որքա՞ն է պատիժը։

Տեսնենք առաջինը, թե որտեղի՞ց է գոյանում ծիծաղը։

Եվ այստեղ երեք հարց է լինում։

Առաջին՝ թե ծիծաղը մարդու մեջ գոյակա՞ն է, թե պատահում։

Դավիթ Անհաղթը շատ կերպերով պատասխանում է, թե պատահում է և ոչ գոյացություն։

Նախ՝ որ գոյականն իր աճելով մեզ կատարելագործող է, ինչպես բանականն աճելով կատարելագործում է մեզ։

Եվ բանականի աճումը չորս է։

Նախ՝ հասակի հետ է աճում բանականությունը։

Երկրորդ՝ կրթությամբ և հանճարով։

Երրորդ՝ կատարյալ խոհեմությամբ։

Չորրորդ՝ առաքինությամբ։

Իսկ ծիծաղողականը գոյական չէ, այլ հրաժարելի, ինչպես ասում են իմաստունները. (Ոչ մի ծաղր անտեղի։)

Երկրորդ՝ հայտնի է հակադրից, այսինքն՝ որ լալողականը պատահական է. հայտնի է, թե և ծիծաղը՝ նրա հակադիրը, պատահում է։

Երրորդ՝ որ ծիծաղն ու լացը որակ են՝ երբեմն այն, երբեմն այն, և որակը պատահում է։

Չորրորդ՝ որ նախ ախորժակների կրքեր են, այսինքն՝ ուրախությունների և տրտմությունների. տրտմությունը ախորժակների պակասությունն է, և ուրախությունը՝ լիությունը։

Հինգերորդ՝ հայտնի է, որ ավելիություն և պակասություն են, և ավելին ու նվազը պատահում է. Վեցերորդ՝ որ փոփոխական են, որովհետև լինում են և բացակայում, և լինելն ու բացակայելը պատահում է։

Յոթերորդ՝ որ ոչ մեկին չի ստորոգվում, որովհետև աճելով ապականում է իր ենթական, ինչպես շատերի մոտ է լինում, որ ծիծաղելու համար սատակմամբ պատժվեցին։

Ութերորդ՝ զորությամբ ծիծաղողականը վերանում է, ինչպես ասում է, թե Տրոփոնիոսի այրով անցածները առանց ծիծաղելու մնացին։

Ուրեմն հայտնի է, թե ծիծաղը պատահական է և ոչ գոյական։

Երկրորդ հարցը, թե որտեղի՞ց է գոյանում ծաղրը։

Պետք է իմանալ, թե անբան շնչից, որի դաշնակիցն ենք, այսինքն՝ հաղորդակից և ընկերակից, այլև մկաններից և ջլերից է լինում ծիծաղը։

Եվ մկանները շնչափողի երկու մեծամեծ երակներն են. դրանք լցվում են օդով, և այտերի ջլերը կծկվում են, և բերանը բացվում է, և այդպես է լինում ծիծաղը, ինչպես հայտնի է նրա սահմանից։

Երրորդ հարցը՝ որ եթե մի և նույն շունչը, մկաններն ու ջլերն են մեր մեջ և անբանների մեջ, նրանք ինչո՞ւ չեն ծիծաղում։

Կրկին կերպով է պատասխանում։

Նախ՝ թե նրանք էլ են ծիծաղում, ըստ Արիստոտելի, ինչպես տառեղը, կապիկը և ուրիշները։

Երկրորդ՝ պատասխանում է, թե մի և նույն շունչն է մեր մեջ և անբանների մեջ, բայց ոչ մի և նույն ներգործությունը՝ մեր մեջ և նրանց։

Ապա թե ինչո՞ւ. պետք է որ շան հաչոցը և ձիու խրխինջն էլ ուրիշների մեջ լինեին։

Բայց մի շունչը զանազանապես է ներգործում, ինչպես մի ջուրը զանազան տունկերում զանազանապես է ներգործում, և մի և նույն օդը՝ զանազան կենդանիների մեջ։

Դարձյալ ծիծաղը բանականի մեջ չէ, որ հայտնի է չորս բանից։

Նախ՝ որ անմարմին և պարզ հոգիները՝ հրեշտակները, չունեն։

Երկրորդ՝ ոչ էլ մարմնից բաժանված հոգիները։

Երրորդ՝ բանականությունը, ցասումը և ցանկությունը չեն ծիծաղում։

Չորրորդ՝ իմաստուններն ու առաքինիները, որոնք բանականությամբ գերազանցել են, չեն ծիծաղում, և ոչ էլ մեր մեջ տնկականն է ծիծաղում, այսինքն՝ ծննդականը, աճողականը և սննդականը։

Ուրեմն հայտնի է, թե անբան շունչն է ծիծաղում։

Այսքանը առաջին գլխում։

Գանք երկրորդ գլխին, թե ինչո՞ւ են ծիծաղում։

Եվ ասում ենք, թե շատ պատճառներով։

Նախ՝ հանդգնության և լկտիության համար են ծիծաղում, ինչպես մարգարեն. (Անզգամն իր սրտում ասաց, թե Աստված չկա.) որովհետև ծաղրածությունը բոլոր չարիքների սկիզբն ու պատճառն է, որ հանդուգն ծաղրն է։

Երկրորդ պատճառն աներկյուղությունն է, որ ո՛չ Աստծուց են վախենում, ո՛չ առաջնորդներից, որովհետև ովքեր վախենում են, միշտ տրտմության մեջ են, ինչպես ասում է մարգարեն. (Ամբողջ օրը տրտում էի գնում, որովհետև իմ անձը լցվեց չարչարանքներով։)

Եվ սաղմոսն ասում է. (Զգոնության սկիզբը Տիրոջ երկյուղն է.) և թե՝ (Տիրոջ երկյուղով ամեն ոք խորշում է չարից։)

Երրորդ՝ սրտի անզղջության համար է լինում ծաղրը, որ մեղքերից դարձ և զղջում չունի, որովհետև ովքեր ճշմարիտ զղջացել են, միշտ՝ ցերեկ և գիշեր, լալիս են և ողբում, ինչպես մարգարեն էր անում, ասում էր. (Ամբողջ գիշեր լվացի իմ մահիճը և իմ արտասուքներով թրջեցի իմ անկողինը։)

Չորրորդ՝ կամքի չար ցանկության համար, որովհետև լցված է զանազան մեղքերով և սատանայական խրախճանքներով, ինչպես ասում է առակը. (Ամբարիշտ մարդը ծիծաղելով է չարիքներ գործում։)

Եվ Տերը՝ թե՝ (Բարի մարդն իր սրտի բարի գանձից բխեցնում է բարին, և չար մարդը չարից բխեցնում է չարը.) և թե՝ (Սրտի ավելցուկից է խոսում բերանը։)

Հինգերորդ՝ որ բարի գործերի կամ հավիտենական կյանքի ակնկալություն և ցանկություն չունի, որովհետև ովքեր սա ունեն, միշտ սուգի և տրտմության մեջ են, ինչպես ասում է Դավիթը.

(Վա՜յ ինձ, որ երկարեց իմ պանդխտությունը, և ես բնակվեցի Կեդարի վրաններում։)

Եվ Տերն ասում է. (Երանի նրանց, ովքեր լալիս են և այլն։)

Վեցերորդ՝ անկարգության համար են ծիծաղում, որովհետև կարգ և սահման չունեն՝ ո՛չ խոսքերի, ո՛չ կերակուրների, և ո՛չ սրբության, այլ միշտ դատարկաբանության և խեղկատակության մեջ, անամոթների պես, անդուռ բերանով դևերի օթևան և բնակարան է լինում, ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Ո՜հ, նրանք, ովքեր թողած ուղիղ ճանապարհները՝ գնում են խավարի ճանապարհներով։)

Յոթերորդ՝ անվարժության և անխրատ լինելու համար են ծիծաղում, որովհետև ո՛չ վարժված և կրթված է աստվածային օրենքով, և ո՛չ սնված և դաստիարակված բարի վարդապետների ոտքերի մոտ, ինչպես ասում է առակը. (Որոնք թողել են մանկության ուսումը և մոռացել աստվածային ուխտը.) և Հակոբոսն ասում է. (Ով չի սանձահարում իր լեզուն, այնպիսու կրոնավորությունը զուր է։)

Ութերորդ՝ աշխարհասիրության և մարմնի համար, որովհետև միայն այս երևելիներին են գտել և սրանցով ուրախանում, և ոչ մշտնջենավորներով, ինչպես ասում է. (Կեղծավորնե՛ր, որովհետև այս աշխարհի սերը թշնամություն է Աստծո հանդեպ.) և Սողոմոնն էլ ասում է ամբարիշտների մեղքերը։

Իններորդ՝ ինքնահաճության և ուրիշներին ոտնահարելու համար է լինում անբան ծաղրը, որովհետև իրեն ուղիղ է համարում, ուրիշներին՝ թյուր, և իրեն՝ պատվական և լավ, իսկ ուրիշներին՝ վատ և անարգ, ինչպես ասում է. (Մի՛ անարգեք և մի՛ բամբասեք ուրիշներին։)

Տասներորդ՝ իրենց անձերը մոռանալու և անհոգության համար, թե ինչ են լինելու այժմ կամ մահից հետո, ուրախանում և ծիծաղում են անմիտ անասունների նման, ինչպես ասում է. (Մեղքերի մեջ բռնված հոգիները մտքից էլ են ընկնում և ծիծաղում.) և անբան շնչինն ասվեց ծաղրը. և տես բոլոր սրբերին՝ առաքյալներին, մարգարեներին և ուրիշներին, սգով մնացին աշխարհում և սգով ելան աշխարհից, որպեսզի հասնեն անճառ ցնծությանը և մշտնջենական ուրախությանը։

Դրա համար ասում է. (Վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք։)

Սա է երկրորդ գլուխը։

Գանք երրորդ գլխին, թե ի՞նչ է ծիծաղելու վնասը, և որքա՞ն։

Եվ ասում ենք, թե շատ պատճառներով։

Նախ և առաջին՝ որ զուր ծաղրն անհավատության և հուսահատության նշան է, և անհավատն ավելի վատթար է, քան դևերը, ինչպես ասում է. (Դու հավատում ես, լավ ես անում, և դևերն էլ են հավատում և սարսափում։)

Երկրորդ՝ մոռացում է գործում Քրիստոսի ահեղ գալստյան և դժոխքի տանջանքների, ինչպես ասում է. (Եթե կամավոր մտքով ես մեղանչում, պատարագ պետք չէ, այլ դատաստանի ահեղ ակնկալություն և կրակի նախանձ, որ ուտում է հակառակորդներին.) և թե՝ (Վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք։)

Երրորդ՝ Աստծուն և նրա օրենքն արհամարհել և քամահրել է, որ արգելում է ծիծաղելը և երանի է տալիս սգավորներին։

Եվ ովքեր սրան անհնազանդ են, անարգում են Աստծուն, ինչպես ասում է Պողոսը. (Եթե դու արհամարհում ես Աստծո ներողամտությունը, քո անձի համար բարկություն ես գանձում Աստծո արդար դատաստանի օրվա համար։)

Չորրորդ վնաս՝ որ անբան և անկարգ ծաղրը հիմարացնում և կուրացնում է նրանց միտքը և խափանում ամեն բարի խորհուրդ և աստվածայինների հոգևոր տեսությունը, ինչպես ասում է առակը. (Ուրախանում են իրենց չարիքներով.) և Պողոսն ասում է. (Որոնց միտքը այս աշխարհի աստվածը կուրացրեց։)

Հինգերորդ՝ նման են լինում կաքավող չար դևերին, որոնք միշտ ուրախանում են իրենց գործերով, մարդկանց կորստով և սրբերի անկումով, ինչպես ասում է. (Սուրբ Հոգին փախչում է նենգությունից.) որ հայտնի է ծաղրածությունից և ծաղրից, որոնք սատանայի տուն են դարձել։

Վեցերորդ վնաս՝ նմանվում են դիցապաշտներին, որոնք միշտ պղծագործությամբ և գարշությամբ ուրախանալով՝ խայտառակվում էին կուռքերի առաջ, ինչպես ասում է առաքյալը. (Երբեմն անմռունչ կուռքերի մոտ էիք գնում։)

Յոթերորդ վնաս՝ նմանվում են խաչահան հրեաներին, որոնք Տիրոջը մերկացնելով՝ չարչարում էին և ուրախանալով ծիծաղում իրենց անօրեն գործերի վրա։

Ութերորդ վնաս՝ որ ամբարտավանություն և խստասրտություն է գործում, որ բոլոր չարիքների սկիզբն ու մայրն է և բոլոր բարիքներից հեռացում, և ծաղրը հպարտություն և խստություն է, որ բարի մարդու ամեն ձև վերացնում է։

Իններորդ՝ աննմանություն է բոլոր սուրբ մարդկանց, որոնք լալով և ողբալով հաճո եղան Աստծուն, ինչպես Հովհաննեսը, Երեմիան և ուրիշները։

Եվ սրանք անհաթեթ և անմիտ ծաղրով վնասում են իրենց և ուրիշներին։

Տասներորդ վնաս՝ հայտնի է, որ ծաղրը խոտված և վերացված է մեր՝ քրիստոնյաներիս բոլոր կարգավորություններից, այսինքն՝ եկեղեցուց, ժամատեղերից, պատարագից, աստվածաբանություններ կարդալուց, քարոզությունների ժամանակից և այլ իմաստասիրությունների ժամանակից. այլև իմաստուն մարդիկ չեն ծիծաղում։

Այլև չորս տեղում է լինում ծաղրը՝ աշխարհականների հարսանիքներում, լկտի խաղերում, անմիտ երիտասարդների գինեխմության մեջ և պղծագործ անհավատների ժողովներում։

Ուրեմն հայտնի է, որ ծաղրը մեծ վնաս է։

Այսքանը երրորդ գլխում։

Գանք չորրորդ գլխին, թե ի՞նչ է ծիծաղելու պատիժը։

Նախ՝ որ բոլոր մարդիկ արհամարհում և անարգում են, և նա ամոթի մեջ է լինում. և ուրիշ ի՞նչ պատիժ, քան ամոթ և նախատինք կրել մարդկանցից, ինչպես ասում է մարգարեն. (Մերձավորներից նախատինք չի ընդունում, նրա առաջ չարագործն արհամարհված է։)

Երկրորդ՝ որ շատ անգամ պատժվում են թագավորներից և իշխաններից անմիտ և հանդուգն ծաղրի համար, ինչպես հայտնի է Քաղկեդոնի օրենքից, որ այնպիսիներին սպանությամբ են տանջում։

Երրորդ՝ պատժվում և հանդիմանվում են օրենքից և սուրբ գրքերի վարդապետությունից, որոնք այնպիսիներին գեհեն և տանջանքներ են սպառնում, ինչպես Տերը «վայ» է ասում, և առակը նմանեցնում է անհավատներին և ամբարիշտներին. եթե «հիմար» ասելը գեհենին պատժապարտ է անում, որքա՜ն ավելի լրբաբար ծիծաղելը։

Չորրորդ՝ որ Տերը լալ և սգալ է ասում, և նրանք չեն լսում, այլ նրա հակառակն են անում, բյուրապատիկ պատժի և դժոխքի են արժանավոր, ինչպես ասում է Տերը. (Բերեք իմ բոլոր թշնամիներին և սպանեք իմ առաջ, որոնք չէին կամենում, որ ես թագավորեմ իրենց վրա.) և Տիրոջ թշնամիներն Աստծո օրենքին բոլոր անհնազանդներն են, ինչպես ասում է. (Տիրոջ թշնամիները ստեցին նրան։)

Հինգերորդ՝ պատժվում են Տիրոջից և ընկնում նրա նմանությունից, որ իր կյանքում երբեք չծիծաղեց, բայց շատ տեղերում լաց եղավ, ինչպես Ղազարոսի գերեզմանի մոտ և քաղաքի վրա. և սրանից ավելի ի՞նչ պատիժ, քան Քրիստոսի նմանությունից ընկնելը։

Որովհետև ովքեր ընկնում են նրա նմանությունից, զրկվում և որոշվում են նրա բոլոր շնորհներից և նման են լինում դևերին և բոլոր նրանց, ինչպես ասվեց, և ովքեր զրկվում են նմանությունից, այնտեղ էլ զրկվում են բոլոր նմանություններից և Քրիստոսի փառքից, ինչպես ասում է. (Նրա նման ենք լինելու։)

Վեցերորդ՝ պատժվում են, որ զրկվում են սգավորների մխիթարություններից և նրանց երանություններից. և ի՞նչ պատիժ սրանից ավելի, քան որ զրկվում են Սուրբ Հոգու բոլոր մխիթարություններից, որ բոլոր սգավորների և տրտմածների մխիթարիչն է, որ տրտմում է անբան ծաղրով, ինչպես ասում է. (Մի՛ տրտմեցրեք Սուրբ Հոգուն, որով կնքվեցիք ձեր փրկության օրվա համար։)

Յոթերորդ՝ որ զրկվում են երկնքի արքայությունից և արդարների ամեն հանգստությունից, ինչպես ասում է Եսային. (Ամբարիշտը վերացվի երկրից և չտեսնի Աստծո փառքը.) և ծաղրողն ամբարիշտ է, ինչպես ցույց տրվեց։

Ութերորդ՝ ժառանգ են լինում հավիտենական տանջանքներին և գեհենի կրակին, և դասակից՝ բոլոր չարերին և սատանային, որ բոլոր չարիքների և տանջանքների պատճառն է, ինչպես ասում է. (Բանտ կգցվես և դուրս չես գա, մինչև վերջին նաքարակիտը չհատուցես։)

Իններորդ՝ որ փոքր ներելի մեղքերով ընկերակից են լինում բուն չարիքներին և մեծամեծ մեղքերին. սրանից ուրիշ ի՞նչ պատիժ. և փոքր չէ, այլ շատ մեծ և անթողլի, որովհետև բոլոր մեղքերի սկիզբն ու կատարումը և անզղջության պատճառն անբան ծաղրն է, ինչպես հայտնի է իմաստուն մտքին։

Տասներորդ՝ ըստ Տերունական հրամանների, որ ասում է. (Վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք։)

Եվ «վայը» բոլոր չարիքների պարունակությունն է, և չարը սեռաբար յոթի է բաժանվում։

Նախ՝ չարը չարի սկիզբն է՝ սատանան։

Երկրորդ չարը՝ մեղքը։

Երրորդ չարը՝ որոգայթն ու փորձությունը։

Չորրորդ չարը՝ պատուհասը։

Հինգերորդ չարը՝ մահը, որովհետև (մեղավորի մահը չար է։)

Վեցերորդ չարը՝ դժոխքը։

Յոթերորդ չարը՝ գեհենի տանջանքները. այս ամենը և սրանից ավելին պարունակում է «վայ» ասելը։

Որից և մեզ թող փրկի Քրիստոսը՝ մեր հույսը, բոլոր չար մեղքերից և դառն տանջանքներից՝ հավիտյանս հավիտենից, ամեն։