Read in the reader, with word lookup
Քարոզգիրք, որ կոչվում է Ամառան հատոր · 9/24
ԳԼՈՒԽ ՀԱ-ՀԵ
Նույնի քարոզը անժամանակ մահվան մասին. այն խոսքի վրա՝ (Աստված մահը չստեղծեց. բանսարկուի նախանձով մահը մտավ այս աշխարհ։)
Իմաստ. 1. 13։
(Գլուխ ՀԱ)
Աստված մարդուն ստեղծեց անմահության համար՝ հոգով և մարմնով. և դրեց նրան անմահության վայրում՝ դրախտում։
Եվ նրան պատվիրան տվեց՝ իբրև գրավական խոստումների և անմահության։
Որովհետև եթե պահեր Աստծու պատվիրանը, սահմանված ժամանակի կետին նրան անմահության էր փոխադրելու. այսինքն՝ երկնքի արքայություն։
Եվ քանի որ չպահեց, դուրս վտարվեց անմահ կյանքից և անկարոտ փառքից. և ընկավ ցավալից և մահաբեր երկիր։
Եվ հայտնի է, որ Աստծու պատվիրանը կյանքի և մահվան միջև էր. օրհնության և անեծքի. երկինք բարձրանալու և երկիր իջնելու. ինչպես պատվիրանի պահպանությունը մարդուն պահում էր անմահ կյանքում. և լուծումը դատապարտում էր մահվան. ըստ այն խոսքի. (այն օրը, երբ նրանից ուտես, մահով կմեռնես։)
Իսկ երբ բանսարկու սատանան ընկավ երկնքից, նախանձեց մարդու այսպիսի փառքին. և խաբեց կնոջը. և նրանով էլ մարդուն՝ աստված դառնալու ախտով. որով ինքը կորավ, և նրանց էլ կորցրեց։
Ասում է. (այն օրը, երբ ուտեք, ձեր աչքերը կբացվեն. և աստվածների պես կլինեք՝ տեսնելով բարին և չարը. ) որովհետև Աստված «տեսնող» է կոչվում։
Եվ այդպիսի մոլոր մտքով մոռացան Աստծու պատվիրանը. երեսները դարձրին նրանից. և նայեցին պտղին. որովհետև հաճելի էր աչքերին և քաղցր՝ ճաշակելու. վերցրին և կերան. և մահվան տակ գրավվեցին. ըստ այն խոսքի. (անիծյալ լինի երկիրը քո գործերի պատճառով. և քո երեսի քրտինքով կուտես քո հացը, մինչև որ դառնաս հող։)
Եվ այսպես (Աստված մահը չստեղծեց. բանսարկուի նախանձով մահը մտավ աշխարհ։)
Եվ դրանից հետո մարդկային ազգին օրենք տվեց՝ խոսքով, գրով և Ավետարանով։
Եվ նույն վճիռը դրեց օրենքների վրա՝ բարի և չար. կյանք և մահ. խաղաղություն և խռովություն և այլն։
Որովհետև նրանք, ովքեր պահում են Աստծու օրենքներն ու հրամանները, բարի բաժնի ժառանգներ են լինում. և խաղաղության, և կյանքի, և առողջության, ուրախության՝ թե՛ հոգու և թե՛ մարմնի։
Իսկ նրանք, ովքեր մոռանում և արհամարհում են Աստծու հրամանը, մերժվում են Աստծու երեսից. և չարի բաժնում են լինում. և խռովության, և տրտմության, հիվանդության և մահվան։
Օրինակ՝ եթե մեկը մերժում է լույսը, խավարի մեջ է լինում. և ով փակում է լուսամուտը, խավարեցնում է տունը. և ով խցանում է աղբյուրի ակը, ծարավից տոչորվում է. և ով մերժում է կերակուրը, սովամահ կորչում է։
Նույնպես (Աստծու պատվիրանները լույս են և լույս են տալիս աչքերին։)
Եվ զովացուցիչ ջուր են մարդու համար. և հոգու անմահ կերակուր. ըստ այն խոսքի. (մարդ միայն հացով չի ապրի. այլ Աստծու ամեն խոսքով։)
Որովհետև ինչպես հացն է կերակրում մարմինը. նույնպես Աստծու խոսքը և պատվիրանները կենդանացնում են հոգին։
Արդ՝ որքան պահում ենք Աստծու պատվիրանները, Աստծու խնամքը պահում է մեզ. և պատվիրանը մերժելով՝ մերժվում ենք Աստծու խնամքից. այն ժամանակ տեսակ-տեսակ պատուհասներ են գալիս մեզ վրա. երկնքից և երկրից. ծովում և ցամաքում. մարդուց և դևերից, և բոլոր կողմերից։
Օրինակ՝ երբ պահապանը հեռանում է, թռչունները ցրում են փռվածը. նույնպես, երբ Աստծու պահպանող խնամքն է հեռանում, դևերը, փորձությունները, որոգայթները և բոլոր չարիքները գտնում են մեզ։
Եվ սա պետք է իմանալ, որ երկու բանով ենք ընթանում դեպի մեղքը։
Նախ՝ երեսներս դարձնում ենք Աստծուց. և հետո դառնում ենք դեպի մեղքը. որովհետև որքան Աստծու պատվիրանները մտքում ունենք, նայում ենք Աստծուն. և երբ մոռանում ենք, երեսներս դարձրինք նրանից. սա առաջինն է։
Եվ դեպի մեղքը դառնալը այն է, որ նախ խորհում ենք չարը, ապա հավանություն ենք տալիս. և ապա գործում ենք։
Եվ այդպես, հեշտությանը սովորելով, մեղքերի խորքն ենք ընկղմվում հոգով, մարմնով և մտքով։
Եվ ինչպես մենք, Աստծուց դարձած, դառնում ենք դեպի մեղքը. նույնպես և Աստված ետ է դարձնում իր քաղցր հայացքը. և նայում է դառնությամբ և բարկությամբ։
Եվ որքան մենք ավելացնում ենք մեղքերը, այնքան նա՝ խրատն ու պատուհասը։
Երբեմն սով. երբեմն սուր. երբեմն հիվանդություն և անժամանակ մահ. ինչպես այժմ մեզ է հասել այս նեղության վտանգը։
Եվ սա երկու պատճառով։
Նախ՝ որովհետև ինչպես Աստծու երկայնամտությունն է մեծ, որ կամենում է մեզ ապաշխարության բերել. և երբ չենք անսում, այն ժամանակ ավելի մեծ է ցույց տալիս խրատը. որովհետև ինչպես ներելն է Աստծու մեջ առավել. նույնպես և պատուհասելը. ըստ այն խոսքի. (եթե Աստծու երկայնամտությունը կամենում է քեզ ապաշխարության բերել, իսկ դու քո անզիջում սրտով բարկություն ես կուտակում քեզ համար Աստծու արդար դատաստանից։)
Եվ երկրորդ՝ նրա համար է երկարացնում, որ մենք օրեցօր երկարում ենք մեղքերի մեջ և բազմացնում ենք դրանք. և նա երկարացնում է մեր բազում պատուհասը։
Որովհետև մեծ պարտքը քիչ վճարելով չի հատուցվում. ինչպես տասը դեկան տալով հազարը չի վճարվում։
Եվ դարձյալ՝ ինչպես Մովսես մարգարեն ասաց ժողովրդին, թե. (եթե չպահեք Աստծու պատվիրանները, այսօր երկինքն ու երկիրը վկա եմ բերում ձեր դեմ. որ դուք կսատկեք և կկորչեք։)
Ինչո՞ւ է երկինքն ու երկիրը վկա բերում։
Նախ՝ որովհետև մենք մեռնում ենք. իսկ նրանք կան և մնում են հավիտյան. ըստ այն խոսքի. (սերունդ է գալիս և սերունդ է գնում, իսկ երկիրը հավիտյան մնում է։)
Երկրորդ՝ որովհետև երդմամբ են վկայում երկինքն ու երկիրը, որ չեն ծածկի գողությունը կամ պոռնկությունը՝ միշտ տեսնելով։
Եվ նրանց վկայությունը կրկնակի է։
Նախ՝ ազդումով և ձայնով. որովհետև մշտապես աղաղակում են Աստծու առաջ մարդկանց գործերի համար՝ իրենք և նրանց պահապան հրեշտակները. ըստ այն խոսքի. (սոդոմացիների և գոմորացիների աղաղակը բարձրացավ իմ առաջ. ) այսինքն՝ երկնքից և երկրից։
Երկրորդ վկայությունը գործով է. որովհետև երբ արժանի ենք լինում, խնամում են մեզ. երկինքը՝ անձրևով. և երկիրը՝ պտղով. գարունն ու ամառը, աշունն ու ձմեռը՝ իրենց կարգով։
Իսկ անարժանների համար դառնում են չարչարող և պատուհասող։
Երկինքը՝ պղինձ, և երկիրը՝ երկաթ. որովհետև ո՛չ պղինձն է խոնավանում, և ո՛չ երկաթն է պտուղ տալիս. այսպես և տարրերը փոխում են իրենց կարգը, երբ մենք անկարգ ենք դառնում։
Նույնպես առողջարար օդը դառնում է վատախառն. և մահվան ու հիվանդության պատճառ. այսպիսին է երկնքի և երկրի վկայությունը մեր ամբարշտության ժամանակ։
Իսկ անժամանակ մահվան մասին երկու բան պետք է իմանալ։
Նախ՝ որ անժամանակ մահը պատուհասական մահ է. պատուհասը լինում է մեղքերի համար. կամ իր, կամ ուրիշների մեղքերի համար։
Ինչպես փոքրիկ մանուկը մեռնում է ծնողների մեղքերի համար, որ նրանք կսկծան. և արդարները վերցվում են մեղավորների պատճառով, որ բարեխոսություն չանեն. և դալար փայտը չորի հետ է այրվում։
Եվ եթե մեկն ասի՝ Աստծու դատաստանն արդար է, ինչպես ասաց. (այն անձը, որ մեղանչի, նա էլ կմեռնի. ) ինչո՞ւ է արդարին ամբարիշտի հետ կորցնում։
Սրա պատասխանը կրկնակի է։
Նախ ասում ենք, թե Աստծու դատաստանը չի ծռվում. և արդարը չի պատուհասվում ամբարիշտի հետ։
Այլ նաև արդարի համար է մեղավորը փրկվում. ինչպես Աստված ասաց Աբրահամին. (եթե հիսուն արդար, կամ քառասուն, կամ երեսուն, կամ քսան, կամ տասը արդար գտնվի քաղաքում, չեմ կործանի քաղաքը. այլ կներեմ արդարների համար։)
Արդ՝ այս ժամանակներում բոլորովին արդար չկա, ոչ մեկը. դրա համար էլ առհասարակ կորչում են. ըստ այն խոսքի. (բոլորը միասին խոտորվեցին և անպիտան դարձան. չկա մեկը, որ բարին անի. չկա, մինչև իսկ մեկը։)
Երկրորդ՝ այսպես ենք ասում. թեպետ արդարներն ու մեղավորները միասին են մեռնում. բայց միասին չեն պատժվում. որովհետև մեկ և նույն մահը արդարների համար հանգիստ է և պսակ. ինչպես ասում է Հոբը. (մարդու մահը հանգիստ է. ) և Սողոմոնն ասում է. (անզգամների աչքին թվաց, թե մեռան. բայց նրանք խաղաղության մեջ են և այլն. ) սա՝ արդարների մահվան մասին։
Իսկ ամբարիշտների մասին ասում է. (մեղավորի մահը չար է. ) որովհետև նրա հույսը վերացավ. և իր մեղքերի մեջ մեռավ. և զղջալու հնար չկա։
Եվ փոշմանելն անօգուտ է. և տեսնում է բորբոքված կրակը. և արդար դատաստանը, և մնացածը։
Ահա բաժանվեցին՝ արդարի մահը, որ հանգիստ է, և մեղավորի մահը, որ չարչարանք է։
Օրինակ՝ կամնասայլը միապես պտտվում է կալի վրա. բայց ցորենը մաքրվում է, իսկ խոտը փշրվում. նույնպես և մահը արդարների համար սրբություն է. իսկ մեղավորների համար՝ տանջանք։
Սա առաջինն է։
Երկրորդ՝ պետք է իմանալ, որ անժամանակ մահը երեք տեսակ է։
Մեկը քաղհան է. մյուսը՝ պտղաքաղ. և երրորդը՝ հնձի պես։
Քաղհանն այն է, որ վերացնում է չարերին և մեղավորներին, որոնք անպիտան են և անպտուղ, և թողնում է արդարներին, որոնք պիտանի են և պտղատու. ըստ այն խոսքի. (այն ծառը, որ բարի պտուղ չի տալիս, կտրվում և կրակն է նետվում. ) հայտնի է, որ պտղաբերը չի կտրվում։
Իսկ որտեղի՞ց է կտրվում անպտուղը. այսինքն՝ բուն արմատից, որ Քրիստոսն է. և հավիտենական կյանքից։
Որովհետև ինչպես մահվան տապարը մարմինը կտրում է այս կյանքից. նույնպես և Աստծու դատաստանի տապարը հոգին կտրում է հավիտենական կյանքից. և մոլախոտը արմատից պոկում ենք և դեն նետում, որ պիտանի բույսին չվնասի։
Բայց արդարն իր արդարությամբ մնում է. և չարն իր մեղքերով պատժվում է։
Եվ սրա համար շատ օրինակներ ունենք. ինչպես Եգիպտոսում անդրանիկների մահը եգիպտացիների համար էր. և ոչ թե իսրայելացիների։
Փարավոնը ընկղմվեց. և ժողովուրդն անցավ. Սոդոմը այրվեց. և Ղովտն ապրեց. Նոյի տունը ապրեց և փրկվեց. իսկ չարերը ջրով սուզվեցին։
(Ուտում էին և խմում մինչև այն օրը, երբ Նոյը մտավ տապանը, ջրհեղեղը եկավ և կործանեց բոլորին։)
Իսկ պտղաքաղ մահն այն է, որ տանում է արդարին և Աստծուն պիտանիին. և թողնում է չարերին. կամ որ չարչարվեն և ապա մեռնեն. կամ որ դառնան մեղքերից և ապաշխարությամբ մեռնեն. (որովհետև չեմ կամենում մեղավորի մահը, ասում է Տերը. այլ նրա դառնալը և ապրելը։)
Իսկ տանում է բարիներին, որոնք Աստծուն պիտանի են. ինչպես անմեղ երեխաներն են մեռնում, ինչպես Բեթղեհեմի մանուկները. իբրև անմեղ գառներ՝ պատարագ Աստծուն՝ անուշ հոտի համար։
Կամ որ հետագայում չարիքների մեջ չընկնեն. կամ գալիք պատուհասը չտեսնեն. ինչպես Հովսիա թագավորին վերցրեց. և ապա Երուսաղեմը գերվեց։
Կամ արդարներին է վերցնում, որ մեղավորները վախենան և մտքի բերեն իրենց մեղքերը. ըստ այն խոսքի. (եթե դալար փայտի հետ այս է լինում, չորի հետ ի՞նչ կլինի։)
Այսպիսին է պտղաքաղ մահը. ինչպես այգի մտնելով՝ գեղեցիկ պտուղներն են քաղում. նույնպես և Աստված աշխարհի այգուց տանում է ազնիվներին և գեղեցիկներին։
Իսկ մահը, որ հունձ է, չարերին և բարիներին միասին է վերցնում. չարին՝ որ պատժվի. և որ չարիքները ավելի չբազմանան։
Եվ բարիներին է տանում, որ պարտքերը վճարեն. և որ հանգստացնի չարչարանքներից։
Եվ սա տեղ-տեղ է լինում. իսկ համընդհանուրը՝ վախճանին։
Հունձը մահ է, որ պիտի լինի. ինչպես մանգաղն առհասարակ մեծն ու փոքրը, չորն ու դալարը միասին է հնձում։
Եվ թեպետ հունձն էլ է մահ, և թեպետ քաղհանն ու պտղաքաղն էլ են մահ, և մեռնում են. բայց նրանց վախճանը միապես չէ. ելքը մեկ է. բայց մուտքը մեկ չէ. մահը մեկ է, բայց կյանքը մեկ չէ. ո՛չ օթևանները, ո՛չ տեսությունը և ո՛չ հատուցումները։
Որովհետև տարբեր են՝ ըստ արդարների և մեղավորների տարբեր գործերի. ինչպես ասում է առաքյալը. (մենք բոլորս պիտի կանգնենք Աստծու առաջ. որպեսզի յուրաքանչյուրն ստանա ըստ այն բանի, ինչ իր մարմնով գործեց առաջ՝ թե՛ բարի և թե՛ չար։)
Եվ կան ոմանք, որ ասում են, թե մահվան ցավը փոխանցվելով է. և փախչում են՝ պատճառ բերելով մարգարեին, որ ասում է. (փախիր և թաքնվիր մի ժամանակ։)
Իսկ ուրիշներն ասում են, թե ո՛չ փախչել է պետք, և ո՛չ էլ դեպի մահը գնալ։
Առաջիններին ասում ենք, թե թերության կարծիք է և անհավատության նշան. իբր թե պատահմամբ է և ոչ թե Աստծու խրատ։
Եթե հավատում ես Աստծու խնամքին և այս մահը մեղքերի պատիժ ես համարում, այն ժամանակ, եթե այն մեղքերը չունես, ցավը քեզ չի բռնի, թեպետ մեջտեղում ես. ինչպես հրդեհի ժամանակ չոր խռիվն է այրվում, իսկ դալար ծառը մնում է մեջտեղում. իսկ եթե դու նույն մեղքերն ունես, պատժվելու ես. թեկուզ փախչես կամ բերդ մտնես։
Ո՜վ քո հիմարությունը. եթե ցավը փոխանցվելով է, ինչո՞ւ չի փոխանցվում ծնողին, որ մորմոքելով գրկում է իր զավակին։
Եվ ինչո՞ւ է մեռնում հարևանի որդին, որ բոլորովին մոտ չի գալիս։
Եվ եթե սրանք միմյանցից են փոխանցվում, առաջինը որտեղի՞ց փոխանցվեց և մեռավ։
Ուրեմն հայտնի է, որ ո՛չ փոխանցվելով է մեռնում. և ո՛չ փախչելով փրկվում։
Իսկ երկրորդները, որ ասում են, թե ո՛չ փախչել է պետք, և ո՛չ դեպի մահը գնալ։
Ասում ենք, թե եթե չփախչելով և դեպի մահը չգնալով են փրկվում, ապա ինչո՞ւ են հետո մեռնում սրանք, որ ո՛չ գյուղից գյուղ գնացին, և ո՛չ դուրս փախան։
Բայց եթե չգիտես, սովորիր և մտքումդ պահիր։
Մեկն այն պատճառով է, որ երբ գնում են դեպի մահը, ցավն է դիպչում. որովհետև կարգով են մեռնում և ճանապարհորդելով. և ոչ թե միասին և միանգամից. այլ մեկին խրատում է, որ մյուսը վախենա և զղջա մեղքերից. և եթե չզղջա, ինքն էլ պատժվի։
Երկրորդն այն է, որ ուրիշների մահը տեսնելով՝ իր սիրտը կսկծա. և իմանա, թե ինքն էլ նույնպես մեռնելու է, եթե անզղջա մնա մեղքերի մեջ։
Իսկ այն, որ ասում է. (փախիր և թաքնվիր մի ժամանակ։)
Չի ասում տեղով փախչել կամ ամրոցում թաքնվել. որովհետև յուրաքանչյուր մարդու մահը իր հետ է, ուր էլ որ գնա։
Այլ ասում է՝ մեղքերից փախիր և հեռու թող դրանք։
Որովհետև երբ մեղքը քեզ մոտ չլինի, ցավը քեզ չի բռնի. և թաքնվիր արդարության և զղջման տակ. որովհետև արդարությունն ամուր պարիսպ է և զրահ. և ցավը մարդուն մոտ չի թողնում։
Նաև զղջումը ետ է դարձնում Աստծու հրամանը. ինչպես նինվեացիների դեպքում. (որովհետև չեմ կամենում մեղավորի մահը, ասում է. այլ նրա դառնալը չար ճանապարհից և ապրելը։)
Եվ քեզ օրինակ. հրեշտակը կոտորում էր եգիպտացիներին. և նրանց մեջ թողեց իսրայելացիներին՝ արյան դրոշմի համար։
Սոդոմն այրեց. և Ղովտին ապրեցրեց լեռան վրա։
Աշխարհը ջրհեղեղով կործանեց. և արդար Նոյին տապանով ապրեցրեց։
Նույնպես և դու Աստծու բարկության հեղեղի ժամանակ մտիր սրբության տապանը Նոյի պես. և ամրացրու ու փակիր բոլոր կողմերից և քո զգայարանները մեղքերից։
Նաև քո դռներին դիր փրկության նշանը՝ հոգևոր շնորհների դրոշմը. որ չարը՝ անդրանիկներին սատակողը, չմոտենա քեզ. փախիր Սոդոմի մեղքերից. և փախիր առաքինության լեռը։
Եվ երբ փախչես, ետ մի դարձիր և մի նայիր. որ աղի արձան չդառնաս Ղովտի կնոջ պես. որովհետև թերահավատության նշան է ետ դառնալ դեպի առաջին մեղքերը և սատկել. ոչ միայն մարմնով, այլ հոգով և մարմնով։
Այստեղ մարմնով մեռնել, և այնտեղ հոգով տանջվել. որովհետև (սարսափելի է ընկնել կենդանի Աստծու ձեռքը, ասում է առաքյալը։)
Ահա այդ է, եղբայրնե՛ր, ահավոր և սարսռելի։
Մանրազնին է քննությունը. և անկաշառ՝ իրավունքը։
Անդառնալի է վճիռը, որ ասում է մեղավորներին. (գնացե՛ք ինձնից, անիծյալնե՛ր, դեպի հավիտենական կրակը, որ պատրաստված է սատանայի համար։)
Անելանելի է բանտը և անշեջ՝ գեհենը։
Անլույս է խավարը. և առանց ուրախության՝ տրտմությունը։
Անքուն են որդերը. և անվախճան՝ հավիտենական տանջանքները։
Որոնցից թող փրկի մեզ և առհասարակ իր անվանը հավատացող բոլորին մեր Փրկիչ Քրիստոսը. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը չար օրվա մասին. այն խոսքի վրա՝ (Բարկության օրը հարստությունը չի օգնի. այլ արդարությունն է փրկում մահից։)
Առակ. 11. 4։
(Գլուխ ՀԲ)
Նախ պետք է իմանալ, որ մարդու համար երեք չար օր կա։
Նախ՝ այս կենցաղի օրը. որովհետև չար է չարերի համար։
Երկրորդ՝ մահվան օրը. որովհետև (մեղավորի մահը չար է։)
Երրորդ՝ դատաստանի և չարերին հատուցելու օրը։
Այս կենցաղի օրը չար է մարմնի համար. մահվան օրը չար է հոգու համար. դատաստանի օրը չար է հոգու և մարմնի համար։
Եվ սա պետք է իմանալ, որ Աստված մարդուն ստեղծել է բանական և մտավոր կենդանի. և դրանով է բաժանվում անբաններից. իսկ մնացած ամեն բանով նման է նրանց և հավասար. մարմնով, շնչով, զգայարաններով, ուտելով և այլն։
Բայց սրանով է որոշվում, որ բանական հոգի և իմացական միտք ունի։
Եվ միտքն իր գործն ունի, ինչպես աչքերինը՝ տեսնելն է, ձեռքերինը՝ գործելը. նույնպես և միտքը կրկնակի գործ ունի։
Առաջինն այն է, որ ընտրում և ճանաչում է բարին և չարը։
Երկրորդ՝ որ թողնում է չարը և գործում է բարին. ինչպես ասում է մարգարեն. (խոտորվիր չարից և բարի՛ն արա։)
Որովհետև չարը բոլորի համար փախչելի է. իսկ բարին այն է, որին բոլորը ցանկանում են, ասում են իմաստունները։
Որովհետև առաքինությունը երկու բանով է կատարվում. այսինքն՝ չարը չանել և բարին անել. որովհետև եթե ո՛չ չար է անում և ո՛չ բարի, ո՛չ փառք ունի և ո՛չ պատիժ։
Եվ եթե բարին ու չարը խառնում են, ապա սպանում են իրար և կորցնում։
Իսկ երրորդ մասը՝ բարի չանել և չար գործել, ամբարիշտներինն է և չարերինը։
Բայց չորրորդը՝ չար չանել և բարի անել, հավատացյալներինն է և կատարյալներինը. դրա համար էլ երկրորդ գործն է պահանջվում մտքից։
Իսկ առաջին գործը նրա համար է պահանջվում, որ դժվար է զանազանել բարին և չարը։
Որովհետև բարին կրկնակի է. կա, որ զուտ բարի է ներսից և դրսից, հոգու և մարմնի համար. ինչպես աստվածպաշտությունը, եղբայրսիրությունը և այլն. սրանք զուտ և պարզ բարի են։
Եվ կա բարու կերպարանք առած, որ չար է, բայց բարու կերպարանք է առնում և շրջում. ինչպես մեղքերի տեսակները. ուտելն ու խմելը. շնանալը, գողանալը և այլն։
Սրանց կերպարանքը բարի է երևում և հեշտ է մարմնի համար. բայց ներսում չարն է ծածկված՝ կորուստ և չարչարանք հոգու համար։
Եվ այսպես սատանան բոլոր մեղքերը բարու կերպարանքով է ծածկում և խաբում, որ գործեն. ինչպես պղնձագործը կլայեկում է պղինձը և արծաթ է ցույց տալիս. սակայն գարշահոտ պղինձ է. նույնպես և մեղքը։
Եվ ինչպես կարթը մսով են ծածկում և բռնում ձուկը. և ինչպես թռչնորսները ծուղակը կերակրով են ծածկում և բռնում թռչունին։
Եվ ինչպես պոռնիկ կանայք զարդարում են դեմքը և կորցնում են շատերի հոգիները. ինչպես ասում է Սողոմոնը. (պոռնիկի շրթունքներից մեղր է կաթում. բայց վախճանը լեղուց էլ դառն է։)
Մեղր է ասում հեշտությունը. և լեղի՝ տանջանքների դառնությունը. որովհետև այստեղ, գործից հետո, մտքի խիղճն է դառնանում և կսկծում. և այնտեղ հավիտենական կրակն է տանջում։
Նույնպես և բոլոր մեղքերի սկիզբը հեշտ է, բայց վախճանը դժվար է և սպառնալից. ինչպես սրի կոթն է ողորկ և հեշտությամբ է բռնվում. բայց ծայրը սուր է և մահացու։
Նույնպես բոլոր մեղքերը՝ գողությունը, սպանությունը և այլն. դրա համար էլ իմաստուն միտք է պետք, որ չարն ու բարին ընտրի միմյանցից։
Եվ քանի որ շատերը մոլորվում են մտքով և չեն ընտրում բարին և չարը. այլ թողնում են ճշմարիտ բարին և գործում են բարու գույն ունեցողը, որ չար է։
Դրա համար Աստված տանջանքների չարն է բերում նրանց վրա. որովհետև մեղքերի չարը նրանց մեջ է. իսկ պատժի չարը՝ Աստծու արդար դատաստանից։
Եվ սա եռակի է. այսինքն՝ փորձանքների չար, որոգայթների չար և պատուհասների չար։
Որովհետև փորձանքների չարը մարդու հիվանդությունն է. աղքատությունը. օտարությունը. սովը և այլն։
Որովհետև Աստված մարդուն տալիս է այսպիսի նեղություններ և փորձում է, թե ընտի՞ր է, թե խոտան. օրինակ՝ բովն է փորձում արծաթը. եթե մաքուր է, ժանգը մաքրվում է. եթե կեղծ է, սևանում է։
Նույնպես և այսպիսի նեղությունները փորձում են մարդուն. եթե հավատարիմ է և հաստատ, առավել ևս մաքրվում է փոշու պես մեղքը. իսկ թերին վնասվում է և պակասում։
Իսկ որոգայթների չարը Աստծու թույլտվությունից է՝ մեր մեղքերի համար. և թշնամին՝ սատանան, որոգայթն է բերում մեզ վրա։
Կամ գազան է հոսում. կայծակ. նետ. քար. խեղդվել. կամ ուրիշ որևէ բան։
Որովհետև որքան բարի ենք գործում, պահապան հրեշտակը մոտ է մեզ. և չարը հեռանում է. այն ժամանակ թշնամին՝ սատանան, բերում է որոգայթը մեզ վրա։
Ինչպես անպահապան փռվածը թռչուններն են ցրում. դարձյալ ասում է առակը. (ինչպես ցանցով որսված ձկներ և ծուղակում թռչուններ, այնպես հասան մարդկանց վրա որոգայթները։)
Այսինքն՝ ինչպես ձուկն ու թռչունը տգիտությամբ և ակամա են բռնվում որոգայթներում. նույնպես մարդիկ տգետ են այն որոգայթներին, որ պատահում են նրանց՝ մարմնավոր կամ հոգևոր։
Որովհետև Դավիթ մարգարեն, որ ուրիշների մասին ամեն ինչ նախապես էր խոսում, ե՞րբ եղավ կանխագետ այն որոգայթների, որ լարեց իր որդի Աբիսողոմը և հափշտակեց թագավորությունը։
Եվ այնպես հանկարծակի եղավ, որ բոբիկ փախավ քաղաքից. սա մարմնավոր որոգայթ էր։
Նույնպես ինքը աչքերով ցանցվեց՝ նայելով Ուրիայի կնոջը, որ շրջում էր տանիքներում։
Այսպես մենք հոգով և մարմնով որոգայթների մեջ ենք շրջում. որովհետև մարմնով մեզ որոգայթում են թշնամիները մարդկանցից. և հոգով որոգայթում են դևերը. որոնք (դարանում են մեզ և հափշտակում առյուծի պես, ասում է մարգարեն։)
Իսկ այս կրկնակի որոգայթներից Տերը սովորեցնում է փրկվել աղոթքներով և ասում է. (մի տար մեզ մարմնի փորձության. այլ փրկիր չարից՝ հոգու որոգայթներից։)
Եվ թե. (ամեն ժամ աղոթք արեք. որ արժանի լինեք փրկվելու այն ամենից, որ լինելու է։)
Ցույց տվեց, թե մշտական աղոթքն է, որ այսպիսի ցանցերից փրկում է մեզ հոգով և մարմնով։
Եվ ուրիշ տեղ ասում է. (որոգայթներից փրկվելու հնար չկա, բայց միայն պահքով և աղոթքով։)
Իսկ պատուհասի չարն է՝ սուրը. գերությունը. անժամանակ մահը. անասունների մահը. երաշտը. կարկուտը. մորեխը. չեկը և այլն. որոնցով Աստված մեղքերի համար պատուհասում է մարդուն և խրատում։
Ինչպես ասում է մարգարեն. (իսկ եթե չդառնաք նրան, իր սուրը սրել է և աղեղը լարել և այլն։)
Սպառնում է՝ զենքը ցույց տալով. ինչպես ուրիշ տեղ ասում է. (կսրեմ իմ սուսերը փայլակի պես։)
Սուրը մոտիկից եկող մահն է ասում. իսկ աղեղը հեռվից և նետի միջնորդությամբ է խփում. այսինքն՝ օտար հեծյալը և այլազգին. որ ծռություն է նշանակում. ըստ այն խոսքի. (դարձան և եղան ծուռ աղեղի պես։)
Իսկ աղեղի կապարճը Աստծու հիշումն է. ձախ կողմը նշանակում է դատողական զորությունը։
Մահվան անոթները՝ տանջանքների գործիքներն են։
Իր նետերը՝ այրողներով. այրվելիքը մեր մեղքերն են՝ փայտ. խոտ. եղեգ։
Որովհետև հոգեկան և մարմնական մեղքերով են խրվում Աստծու ցասման նետերը։
Դարձյալ՝ կրակին դատապարտվածներին նետեր է կոչում. որովհետև նրանք էլ փայտ են։
Որովհետև նրանք, ովքեր ուրիշներին տանջեցին, իրենք էլ տանջվելու են. և սրանք բոլորը զգուշության խրատ են։
Որովհետև երկու բանով է մեզ զղջման բերում։
Նախ՝ ներելով և բարիք անելով. որ թեպետ անարժան ենք, երկայնամտում է և բարիք անում. ըստ այն խոսքի. (իր արևը ծագեցնում է չարերի և բարիների վրա. և անձրև է բերում արդարների և մեղավորների վրա։)
Տալիս է խաղաղություն և առողջություն և մնացած ամեն բան, որ ամաչենք Աստծու բարիքներից և դառնանք։
Ապա եթե բարիք անելու ժամանակ անզղջա ենք մնում և մոռանում ենք Աստծուն, այն ժամանակ մեզ վրա է բերում խրատ և տանջանքներ. ինչպես ասում է առաքյալը. (եթե Աստծու ներողամտությունն արհամարհես, բարկություն ես կուտակում քեզ համար Աստծու արդարությունից։)
Ուրեմն հայտնի է, որ մենք ենք Աստծուն շարժում դեպի մեր խրատը. որովհետև ահով և սաստով է բերում զղջման։
Եվ այս խրատներն էլ կարգով է բերում։
Նախ՝ արտաքին բաների վրա. ինչպես ոսկին և արծաթն է տալիս, որ վերցնեն, և աղքատացնում է. և ապա կերակուրն է կտրում երաշտով, կարկուտով կամ այլ բանով։
Եվ ապա անասունների մահ է բերում. որովհետև նրանք ավելի մոտ են մեզ. և երբ չենք դառնում, այն ժամանակ մեր մարմինների վրա է բերում տանջանքների խրատը։
Եվ դարձյալ՝ այլ կարգով է խրատում։
Նախ՝ հեռավոր աշխարհից է բերում պատուհասը, որ լսելով սարսափենք, և ապա մոտիկից՝ աչքերի առաջ է ցույց տալիս. և եթե համառում ենք մեղքերի մեջ, ապա մարմինների վրա է խրատում. ինչպես ասում են՝ ականջովդ չլսեցիր, մեջքովդ լսիր։
Այդպիսին խոզաբարո է. որ այնքան է գնում սրի վրա, մինչև որ շամփուրը հասնում է սրտին. այն ժամանակ ետ դառնալը ոչ մի օգուտ չունի. նույնպես և անզղջա մեղավորը։
Նաև այս խրատը բարի է, եթե զգուշանում ենք և գալիս ենք Աստծու օրենքներին. ըստ այն խոսքի. (երանի այն մարդուն, որին դու ես խրատում, Տե՛ր. և քո օրենքներից ես սովորեցնում նրան։)
Որովհետև Տերը ում սիրում է, խրատում է և այլն։)
Բայց եթե չենք դառնում մեղքերից, այստեղ տանջում է մարմնով՝ իբրև գրավական. և այնտեղ՝ հոգով և մարմնով, հավիտյան տանջելով։
Սա է այս կենցաղի առաջին չարը. (որի մեջ հարստությունը չի օգնի այսպիսի չարության օրերին. այլ արդարությունն է փրկում մահից։)
Երկրորդ՝ չար է մահվան օրը. և սա զանազան կերպով։
Նախ՝ որովհետև հանկարծակի է գալիս գողի պես. ինչպես ասում է Տերը. (չգիտեք, թե որ ժամին է գողը գալիս. ) այսինքն՝ մահվան օրը։
Երեկոյանը՝ մանկությունն է։
Կեսգիշերը՝ երիտասարդը։
Աքաղաղականչը՝ ալեհերը։
Առավոտը՝ ծերը՝ հանդերձյալի լույսին մոտ։
Եվ եթե մեկն ասի՝ ինչո՞ւ չգիտենք մահվան օրը. որովհետև եթե իմանայինք, մեզ կպատրաստեինք։
Ասում ենք, թե բարի չէր իմանալ մահվան օրը. դրա համար Տերն արգելեց. (ձեզ պետք չէ իմանալ ժամերն ու ժամանակները։)
Նախ՝ որովհետև եթե մարդն իմանար մահվան օրը, չէր շինի և չէր տնկի. և աշխարհը կավերվեր։
Եվ դարձյալ՝ մարդիկ մեղքերին սովորելով՝ կհեշտանային. և հետո չէին կարողանա դառնալ. և եթե դառնային էլ և վերջին ժամին ապաշխարությամբ մեռնեին, ոչ ոք չէր ստանա արդարության պսակը։
Բայց չիմանալով՝ մշտապես զգուշանում ենք՝ մահը մեզ մոտ տեսնելով։
Եվ սա էլ մարդասերի խնամքն է։
Որովհետև նախ ունենք նախընթաց՝ ալիքը, որ մահվան նշան է։
Երկրորդ՝ պակասությունը զգայարաններում. ուժի, քայլվածքի, գործերի մեջ և այլն։
Երրորդ՝ հիվանդությունը. որ սրանք տեսնելով՝ պատրաստվենք մահվան. ինչպես սպիտակած արտը հնձի նշան է. և դեղնած տերևը՝ աշնան. և ձյունը լեռներին՝ ձմռան նշան է։
Դարձյալ՝ չար է մահվան օրը. որովհետև դառն է նրա հիշատակը. ինչպես ասում է Սիրաքը։
(Ո՜վ մահ, որքա՜ն դառն է քո հիշատակը։)
Որովհետև կյանքի վախճան է. և հոգին բաժանում է մարմնից. և այն էլ չափազանց մեծ դժվարությամբ. ինչպես երևում է անբան անասունների մեջ, թե ինչպես են դողում և բառաչում՝ երկյուղը ցույց տալով։
Եվ մեր Տերը՝ բոլորի Աստվածը, մահվան ժամին տագնապի մեջ էր. (և արյան քրտինքը կաթիլների պես թափվում էր. ) որովհետև Աստված էր. գիտեր գալիքը. և մեզ սովորեցնում էր մահվան վիշտը։
Եվ դա երևում է մարդու հոգեվարքի մեջ. որովհետև դառնության ծով է կուտակվում նրա վրա. և շունչը քանդվում է նրանից. ձեռքերն է մեկնում, և չի օգնում։
Աչքերն այս ու այն կողմ է տանում. երեսը վախից շուռ է տալիս, և չի փրկվում։
Դարձյալ՝ շուռ է տալիս, և չի փրկվում։
Դարձյալ՝ չար է մահվան օրը. որովհետև կանչողն անողորմ է և անկաշառ։
Ո՛չ ծերից է ամաչում, և ո՛չ երեխային է ողորմում։
Ո՛չ մեծատուններից է կաշառք վերցնում, և ո՛չ աղքատներին է խղճում։
Ո՛չ մի ժամ է թողնում մեղավորներին, որ դառնան, և ո՛չ էլ բարեխոսի է լսում։
Ո՛չ թագավորներից է վախենում, և ո՛չ զորքերից է սարսափում. ամրոցներով չի թաքնվում. և պարիսպը ոչ ոքի չի պահում. ժամանակի կարիք չունի, թե ցերե՞կ է, թե գիշեր. թե տա՞նն է, թե ուրիշ որևէ տեղ. որովհետև ինչ ժամի որ հանդիպի, բռնում է։
Նաև նրան գործիքներ չեն պակասում, որով սպանի. որովհետև կրակը, ջուրը, քարը և մյուս ամեն բան և մարդիկ նրա գործիքներն են. դրա համար չար է մահվան օրը։
Դարձյալ՝ չար է մեղավորի մահվան օրը. որովհետև լույսը մերժվում է. և խավարը մոտենում. մարմնական վաստակը թողնում է. և հոգևորը չունի։
Առջևում տեսնում է գործերի հատուցումը և մեղքերի պատիժը։
Բորբոքված կրակը. և անվախճան որդը. դատաստանի վճիռը և ահավոր ատյանը. և շունչը ելնելիս ստանում են գրավականը. որովհետև նույնպես պիտի տանջվեն հավիտյան։
Ավա՜ղ այս հիշատակին։
Նաև չար է այդ օրը, որովհետև չգիտի, թե ուր է գնում. որովհետև ճանապարհը խավար է. և մենակ է՝ առանց ընկերների։
Նոր է քաղաքը. և անծանոթ են բնակիչները. սրբերի համար ուրախություն է. և մեղավորների համար՝ տրտմություն. արդարների համար լույս է. և նրանց համար՝ խավար։
Որովհետև եթե աղաղակեն, ոչ ոք չի լսի նրանց. և ետ դառնալ չեն թողնում. փոշմանում են, և չեն հասնում։
Խոստովանել և ապաշխարել չեն կարող։
(Որովհետև ոչ թե մեռելներն են խոստովանում կամ օրհնում Տիրոջը։)
Դրա համար ասում է. (չարության օրը հարստությունը չի օգնի. այլ արդարությունն է փրկում մահից։)
Իսկ երրորդ չար օրը ահավոր դատաստանի օրն է։
Նախ՝ որովհետև նա վերջին և աներեկո օրն է. ժամանակի վախճանը և անվախճան հավիտենականության սկիզբը. ընտրյալների համար ուրախության, փառքի և պսակների օր է։
Երբ արդար դատավորը իջնում է երկնքից հայրական փառքով. և բյուր բյուրավոր և հազար հազարավոր՝ հրեշտակների ինը դասերը սպասավորում են նրա առաջ. և նստում է վերևում՝ դատողական աթոռին. և նրա մոտ են հավաքվում մարդկանց բոլոր ազգերը, որ քննի և հատուցի մարդկանց գործերը։
Ըստ այն խոսքի. (մենք բոլորս պիտի կանգնենք Աստծու առաջ. որպեսզի յուրաքանչյուրն ստանա ըստ գործերի՝ թե՛ բարի, և թե՛ չար։)
Այն ժամանակ կորացած գլխով և ամոթալից դեմքով, մեղքերով ծանրացած, ձախ կողմն է հավաքում երկրի բոլոր մեղավորներին։
Երկրորդ՝ այն օրը չար է, որովհետև խոսքերը սպառվում են, և գործերն են թագավորում. ճարտարախոս լեզուները կարկամում են և կապվում. և չարախոսները լռում են։
Այնտեղ չեն երևում ո՛չ թագավորներ և ո՛չ իշխաններ։
Ո՛չ մեծատուններ և ո՛չ աղքատներ։
Ո՛չ բռնավորներ և ո՛չ զորավորներ. որովհետև բոլորը մեծ թագավորի ահից սարսափած են և դողում են՝ նայելով դատավորի ահավոր դեմքին։
(Ասում են լեռներին. ընկե՛ք մեզ վրա. և բլուրներին. ծածկե՛ք մեզ աթոռին նստած դատավորի երեսից։)
Ցանկանում են մահը, և չեն հասնում. որովհետև անմահաբար են տանջվում։
Եվ այստեղ հայտնվում է Աստծու ամենակարող զորությունը, որ մարմինն անմահ է տանջվում. և հոգին կրակով տոչորվում։
Երրորդ՝ այն օրը չար է, երբ երկինքն ու երկիրը կրակով կվառվեն։
Եվ լեռներն ու բլուրները հալվում են Տիրոջ երեսից։
Լինում են ահավոր երկրաշարժեր. և տարրերը զարկում են միմյանց. որովհետև վրեժխնդրության օր է և չարագործներին հատուցելու. լինում են փողերի ձայներ և ամպերի որոտ. մինչև որ հրեշտակները սարսափում են, և ամբողջ արարածները սասանվում։
Այն ժամանակ (արդարը հազիվ է ապրում. ) և վա՜յ ինձ, իսկ ինձ պես մեղավորներն ու ամբարիշտները որտե՞ղ պիտի երևան. Դարձյալ՝ չար է այն օրը և ահավոր. որովհետև ոչ ոք չի կարող փախչել. վերևում բազմած է ահավոր դատավորը. ներքևում դժոխքն է բացել իր բերանը։
Շուրջբոլորը հրեղեն գետ է պատած. առջևում տեսնում են իրենց գործերի մեղքերը։
Ձախ կողմում՝ չարախոս դևերին. և աջ կողմում՝ սուրբ հրեշտակներին՝ իբրև հակառակորդ և տանջող պատրաստված. գերի և ողորմելի մեղավորն ո՞ւր փախչի։
Չար է այն օրը. որովհետև բոլոր մեղքերը, որ այժմ ծածուկ են, այնտեղ հրապարակավ հայտնվում են. որովհետև մատյանները բացվում են. և յուրաքանչյուրն իր մոռացված մեղքերը, իբրև տախտակի վրա իր հոգում և մարմնում գրված, կարդում է։
Եվ ոչ միայն ինքը, այլև ամեն ոք. թե՛ հրեշտակները, և թե՛ մարդկանցից սրբերը։
Որովհետև այդ է մեծ և ահավոր խայտառակությունը. այն, ինչ այստեղ մեկ քահանայից ամոթով թաքցնում են, այնտեղ հրապարակավ հայտնվում է։
Եվ յուրաքանչյուր մեղքի համար մանրամասն քննություն է լինում. ոչ միայն գործերի, այլև խոսքերի և խորհուրդների. և արդարացի հատուցում։
Ոչ աչառություն է անում, և ոչ կաշառք վերցնում. ոչ ոքից երկյուղ չկա, և մեր գործերից ոչ մի բան մոռացված չէ. և ոչ մի ողորմություն։
Որովհետև այնտեղ ողորմությունը ծածկված է Աստծու արդարությամբ. ինչպես այստեղ ողորմության դուռն է բաց. իսկ այնտեղ՝ անողորմության. (որովհետև Աստված արդար դատավոր է։)
Եվ դատաստանում աղքատին մի՛ ողորմիր, ասում է։)
Չար է դատաստանի օրը. որովհետև անճար է և անհնար այն, ինչ այս կյանքում կամ վաստակում ենք գործելով, կամ գտնում ենք, կամ խնդրում։
Եվ այսպիսի դռները այնտեղ փակված են. որովհետև մարմնական արհեստ և վաստակ չկա. ոչ ոք չի վաճառում, որ մենք գնենք. և ոչ ոք չի կորցրել, որ մենք գտնենք. և գողանալ էլ չենք կարող։
Որովհետև սրբերը երկնքում են գանձում. իսկ մեղավորները երկրի վրա են. և ոչ ոք փոխ չի տալիս. որովհետև չունենք հատուցելու։
Եվ եթե խնդրենք էլ, ոչ ոք չի ողորմի. ինչպես հիմար կույսերն էին խնդրում իմաստուն կույսերից և չստացան։
Չար է այն օրը. որովհետև ոչ ոք բարեխոս և միջնորդ չի լինում. որովհետև սրբերը, որ այժմ բարեխոսում են, այն ժամանակ հակառակորդ են լինում մեղավորներին։
Նույնպես հրեշտակները այստեղ պահապաններ են. այնտեղ՝ տանջողներ և Աստծու վրեժխնդիրներ։
Այնտեղ և քաղցր դատավորը մեղավորների համար դառնության է փոխվում. և չի ասում, թե. (եկե՛ք ինձ մոտ, ծանրաբեռնվածնե՛ր, և ես կհանգստացնեմ ձեզ. ո՛չ՝ բարի և հավատարիմ ծառա. ո՛չ թե՝ սովորեցե՛ք ինձնից. որովհետև ես հեզ եմ և սրտով խոնարհ և այլն։)
Այլ ի՞նչ. (կապեցե՛ք ձեռքերն ու ոտքերը. և հանե՛ք արտաքին խավարը. ) այսինքն՝ Աստծու այցելությունից դուրս։
Եվ թե. (մեջտեղից կտրեցե՛ք. ) և բաժինը՝ այսինքն՝ բաժանեցե՛ք հավատը և մկրտությունը, որ ստացավ ինձնից։
Այնտեղ է աչքերի լացը. այնտեղ՝ ատամների կրճտոցն ու սառնամանիքը։
Այնտեղ՝ անքուն որդը. այնտեղ՝ անշեջ կրակը. և այնտեղ՝ ահավոր ձայնի վերջին վճիռը. (գնացե՛ք ինձնից, անիծյալնե՛ր, դեպի հավիտենական կրակը, որ պատրաստված է սատանայի և նրա հրեշտակների համար։)
Այդ է վերջին և անդառնալի վճիռը. որ վտարում է երեսից և անիծում. և ուղարկում է հավիտենական կրակը. որ պատրաստված է սատանայի և նրա կամքը կատարողների համար։
Որովհետև ինչպես այն օրն է անվախճան. և այն կրակն է անվախճան. և ինչպես սրբերի հանգստությունն ու արքայությունը եզր և վախճան չունեն. նույնպես և մեղավորներն են աններելի և անազատելի տանջանքների մեջ։
Որոնցից թող փրկի մեր Փրկիչ Քրիստոս Աստվածը առհասարակ մեզ և իր անվանը հավատացողներին. և նրան փառք հավիտյանս։
Նույնի քարոզը նեղության մասին։
(Իմ նեղության մեջ ես Տիրոջն աղաղակեցի, և նա լսեց ինձ։)
Սաղմ. 119. 1։
(Գլուխ ՀԳ)
Բայց պետք չէ անտեսել նեղության մեծությունը. որովհետև համբերության մայրն է. և ամենից առավել համբերությունն է մեզ պիտանի այս ժամանակներում՝ զանազան վշտերի պատճառով, որոնց մեջ տարուբերվում ենք ցերեկ և գիշեր. որոնց մասին մի փոքր կասենք, որքան կարող ենք հասնել։
Արդ՝ առաջին նեղությունն այն է, որ կրում ենք մեր բնության անհրաժեշտ կրքերը. որոնք իբրև տեր ծառայեցնում են մեզ ցերեկ և գիշեր։
Երկրորդ՝ սրանից հետո ավելորդները. որոնցով ճոխերն ու փարթամները ցերեկ և գիշեր չարաչար տանջվում են։
Երրորդ՝ հիվանդությունները, որոնք անհրաժեշտներից և ավելորդներից կամ այլ կողմերից են տիրում մեզ։
Չորրորդ՝ այն, որ գազաններից և թունավորներից է։
Հինգերորդ՝ մեզ՝ բանականներիս, իրար սիրելիներից և ատելիներից՝ ինչ-որ պատճառով։
Վեցերորդ՝ բանսարկուից և նրա չար դևերից, որոնք ծածկաբար և հայտնապես մարտնչում են մեզ հետ։
Յոթերորդ՝ այն, որ տարրերի ըմբոստությունից և անչափությունից է լինում. օդից, ջրից և այլոց։
Ութերորդ՝ այն, որ Աստծու պաշտամունքի համար է, որ առաքինության զանազան ընթացքն է։
Իններորդ՝ մահը, որ ընդհանուր է մարդկային մեր բնության համար։
Տասներորդ՝ այնտեղի տանջանքները, որոնց փորձը թող հավատացյալներից ոչ ոք չառնի։
Եվ այսքանն՝ մինչև այստեղ, որ հավաքեցինք մեր բնության նեղությունների զանազանությունը։
Իսկ այս բոլորը չկային նախաստեղծների գոյացման սկզբում. այլ հետո մտան մեր բնության մեջ։
Եվ այժմ այս նեղությունների բազում պատճառներ կան, որոնք դիպչում են մարդկանց նաև Աստծու թույլտվությամբ։
Ոմանց նեղություններ են պատահում, որպեսզի ծածուկ գործված առաքինությունը բոլորին ցույց տրվի, ինչպես Հոբինը։
Լինում է, որ անարգ թվացող բանի միջոցով մեծ բան է գործում. ինչպես խաչի միջոցով՝ մարդկանց փրկությունը։
Եվ ոմանց՝ որպեսզի իրենց ուղիղ խորհուրդներից և իրենց տրված զորությունից հպարտության մեջ չընկնեն. ինչպես Պողոսին և Եզեկիա թագավորին։
Եվ ոմանց՝ ուրիշների ուղղության համար. որ նրա պատահածից ուրիշները խրատվեն. ինչպես Ղազարոսին և մեծատանը։
Եվ ուրիշներին՝ Աստծու փառքի համար. ինչպես ի ծնե կույրին։
Իսկ ոմանց՝ ուրիշների նախանձի համար և չարչարվածների փառքի համար, և բարիքների համար սպասվող հանդերձյալ հույսի. ինչպես մարտիրոսներին և նրանց, որ չարչարվեցին Քրիստոսի սիրո համար։
Եվ դարձյալ ընկնում ենք նեղության մեջ. որպեսզի նեղություններից սարսափած՝ հանցանք չգործենք. և եթե հանցանք ենք գործել, ուղղության գանք. և նեղության մեջ դիմենք բարերարին. ինչպես ասում է մարգարեն. (Տե՛ր, նեղության մեջ հիշեցինք քեզ։)
Իսկ արդարներից ոմանց, որոնց առատ և փարթամ միտքն ու հոժարությունն է տեսնում, թույլ է տալիս ընկնել նեղության մեջ՝ հույսի և փոխարինության համար։
Իսկ ուրիշներին, որ մտքով աղքատ են, թույլ չի տալիս. որ չվնասվեն։
Եվ ոմանց՝ որպեսզի չարչարվելով իրենց մեղքերի և հանցանքների թողություն ստանան։
Բայց կան ոմանք, որ այստեղ են տանջվում և այնտեղ. ինչպես սոդոմացիների մասին է ասում Ավետարանը։
Եվ կան, որ միայն այստեղ. ինչպես մեղքերի համար սգացողների դասերը։
Եվ կան, որ միայն այնտեղ. որոնց Աստված այստեղ ներեց և չհատուցեց. ինչպես մեծատունը։
Բայց կան ոմանք, որ հին օրենքի մասին ասում են. միայն այստեղ էր տանջվում մեղքերի համար. և այնտեղ ոչ. այս պատճառը բերելով։
Նախ՝ որ նրանց ասվեց, թե. (աչք ընդ աչքի, և արյուն ընդ արյան և այլն։)
Դարձյալ ասում են, թե պարգևները մարմնավոր էին, պետք է, որ պատիժն էլ մարմնավոր լինի։
Սրան նախ ասում ենք Տիրոջ խոսքը, որ ասում է. (այն ծառան, որ գիտի տիրոջ կամքը և չի պատրաստվում ըստ նրա կամքի, շատ ծեծ կուտի. իսկ ով չգիտի՝ քիչ ծեծ։)
Երկրորդ՝ որ եթե սոդոմացիները, որ առանց օրենքի էին և այն չարիքներին էին սովորել, այստեղ տանջվեցին և այնտեղ էլ տանջվելու են. ապա առավել ևս նրանք, որ օրենք ունեին։
Երրորդ՝ հայտնի է հանցավոր գողերից. որովհետև օրենքը հրամայում էր հատուցել ոչ միայն կրկնակի, այլև քառապատիկ։
Չորրորդ՝ հայտնի է, որ Հուդա Մակաբայեցին հրամայում էր պատարագներ մատուցել մեռելների մեղքերի համար. և նրանք, որ Բաբելոնից պատարագ էին ուղարկում հայրերի համար. ըստ այն խոսքի. (քեզ վայել է օրհնություն, Աստվա՛ծ, Սիոնում. և քեզ թող աղոթքներ տրվեն Երուսաղեմում։)
Առաջինին ասում ենք, թե նրանց մարմնական պատիժ տրվեց իրենց խստության համար. որովհետև նոր էին եկել աստվածճանաչության՝ կուռքերի մոլորությունից. որ սարսափեն և վախենան օրենքից։
Երկրորդին ասում ենք՝ թեպետ պարգևները մարմնական էին, բայց օրենքը պահողների համար հոգևոր պարգև էր լինում. ինչպես Աբրահամը, Մովսեսը, Դավիթը և մյուսներն արժանացան։
Բայց թե՛ նոր ճշմարտության մեջ, և թե՛ հնում նրանք, ովքեր գիտեն օրենքը և անզղջաբար ու աներկյուղ գործում են մեղքերը, ավելի կդատվեն, քան տգետները, երկյուղածները և զղջացածները։
Իսկ նրանք, որ արդար են և տանջվում են, կրկնակի է պատիվը, ինչպես սրբերինը։
Եվ եթե անիրավները և զղջացածները խոստովանում են մեղքերը և գոհությամբ ընդունում տանջանքները, նրանց տանջանքները թողության համար են. որովհետև Աստված կրկին չի պատժում՝ նրանց զղջման և գոհությամբ տանելու համար։
Իսկ նրանք, որ չեն զղջում, իրավամբ այստեղ և այնտեղ կտանջվեն։
Եվ թե ինչո՞ւ Աստված թույլ տվեց, որ ժողովուրդը Եգիպտոսում չարչարվի։
Նախ՝ փոխարինության վարձի համար։
Երկրորդ՝ որպեսզի նրանց ցույց տա իր զորությունը։
Երրորդ՝ որպեսզի սպանի ավելորդներից։
Եվ թե ինչո՞ւ է թույլ տալիս, որ աշակերտներին էլ սպանեն։
Նախ՝ որպեսզի սպանվածներն էլ հաղթեն թշնամիներին։
Երկրորդ՝ որ թերևս նրանց սպանողները զղջման գան։
Երրորդ՝ որ ցույց տար իր երկայնամտությունը։
Չորրորդ՝ նրանց սերն էր հայտնում Աստծու հանդեպ։
Հինգերորդ՝ որպեսզի ոչ ոք չասի, թե՝ փրկվելու ակնկալությամբ էին իրենց տանջանքների մատնում։
Եվ սրանք են այն փորձությունները, որ կրեցին առաքյալները։
Նախ՝ Անանիայի դեպքը։
Երկրորդ՝ հույների տրտունջը։
Երրորդ՝ Սիմոն կախարդինը։
Չորրորդ՝ Պետրոսի դեմ ամբաստանությունը Կոռնելիոսի պատճառով։
Ապա՝ Հերովդեսի օրերի սովը։
Եվ նրանք, որ ջանում էին նորընծա հեթանոսներին թլփատել։
Եվ երբեք չի լինում, որ բարին լինի, և չարը նրա հետ չբախվի։
Եվ սրանք նրա համար են, որ եթե մեկ հակառակորդ էլ չլիներ, որտե՞ղ պիտի երևար Աստծու հանդեպ մեր սիրո ջերմությունը։
Իսկ մեր բնության նեղության և մահվան մասին, որ վերևում հիշեցինք, սա էլ պետք է իմանալ. որ մահը երեք կողմից է հասնում մեր բնության վրա։
Կա, որ ըստ բնության կրքերի է. որովհետև մահկանացու է. որ ոչ թե պատուհասից, այլ օրերով լցված իր մահճում է մեռնում։
Եվ կա, որ ըստ մեղքերի պատուհասի է. ինչպես եգիպտացիներինը, ամաղեկացիներինը և ամմոնացիներինը Սավուղի ձեռքով, որի մասին Աստված ասաց։
Եվ կա, որ ըստ խնամքի է. և սա արդարների և մեղավորների համար է, որ Աստծու թույլտվությամբ է լինում, թեպետ և չի կամենում. ինչպես Հովսիայինը. և այն, որ Սողոմոնն ասում է, թե. (ահա արդարները վերցվում են երեսից։)
Եվ այն, որ կաթողիկե թղթում ասում է, թե. (թող ոչ ոք, որ փորձության մեջ է, չասի, թե Աստծուց եմ փորձվում. այլ իր ցանկություններից է ձգված և խաբված. ) որովհետև ով փորձության է ցանկանում, ընկնում է փորձության մեջ։
Որովհետև պատահում է մեծություն մեղավորին և արդարին. նույնպես և հանգիստ. բայց սրանց հակառակը՝ աղքատություն և տանջանքներ այստեղ։
Բայց պետք է ասել, թե ի՞նչ շահ ու օգուտ կամ վնաս է լինում նեղվածներին նեղությունից և վշտերից։
Արդ՝ առաջին շահն ու օգուտն այս է. որ արի, կազմ ու պատրաստ, քաջասիրտ, համբերող և ժուժկալ է դարձնում. ինչպես երևում է աղքատների և փարթամների մոտ։
Երկրորդ՝ խոնարհ, հեզ, մարդասեր, գթասիրտ և աննենգ. (որովհետև ով փորձն առել է, կարող է և փորձվողներին օգնական լինել։)
Երրորդ՝ ստիպում է աղոթքներով և խնդրանքներով դիմել Աստծուն. և այն էլ կամքով և հոժարությամբ, ամբողջ սրտով. ըստ այն խոսքի. (Տե՛ր, նեղության մեջ հիշեցինք քեզ։)
Չորրորդ՝ որ նրանով մեղքերի, հանցանքների և բոլոր սխալանքների թողություն և մաքրում է շնորհվում. ինչպես կրակով և կռելով է լինում ոսկու, արծաթի և երկաթի հետ՝ մաքրելով նրանց ժանգն ու աղտը. ինչպես վկաների հետ եղավ։
Հինգերորդ՝ նրա համար է գովելի նեղությունը, որ մեղքերի մաքրություն է. որով սուրբ սրտով տեսնում են Աստծուն, ըստ Մատթեոսի. (երանի նրանց, որ սրտով մաքուր են, որովհետև նրանք Աստծուն կտեսնեն։)
Նաև՝ արքայության ժառանգ՝ ըստ Գործերի. (բազում նեղություններով պետք է մտնենք արքայություն. ) ինչպես ասում է երանելի Հովհան Ոսկեբերանը, թե՝ ինչ որ կամնասայլն է անում ցորենին, և խարտոցը՝ երկաթին, և կրակը՝ ոսկուն, նույնն է անում և նեղությունը արդարներին։
Իսկ նեղությունից եկող վնասն այս է։
Նախ՝ որ հայհոյում են. նախատում են. հուսահատվում են. ինչպես ցույց է տալիս Հովհաննեսը Հայտնության գրքում։
Երկրորդ՝ որ նեղությանը չդիմանալով՝ խոտորվում են դեպի նրանց կողմը. ինչպես այժմ տեսնում ենք, որ եղավ. և հնում՝ երկյուղից սարսափածները։
Երրորդ՝ նաև եկեղեցու և կարգերի պայծառությանը խավարում և այլայլում է բերում. ինչպես երևում է հայոց ազգի մոտ։
Չորրորդ՝ և նեղիչները, իրենց չարությանն օգնական ունենալով այն, ավելի մեծ ամբարտավանության մեջ են ընկնում. իբր թե ճշմարտության մեջ են, և նեղում են հակառակորդին՝ իրավունքը իրենց տալով։
Հինգերորդ՝ և սրանով ճշմարտությունն աղավաղվում և աղոտանում է. և ոչ բոլորը կարող են ճշմարտապես հասնել նրան. այլ կարծում են, թե սուտը ճշմարիտ է, և դրա հակառակը։
Այսպիսիներից թող փրկի մեզ Քրիստոսը՝ մեր Աստվածը, և բոլոր-բոլոր նրանց, ովքեր ուղղափառ են դավանում սուրբ Երրորդությունը. ամեն։
Նույնի քարոզը պատուհասի մասին. Հովելի խոսքի վրա։
(Փո՛ղ հնչեցրեք Սիոնում. պա՛հք սրբեցեք. պաղատա՛նք քարոզեք. հավաքե՛ք ծերերին և մյուսներին։)
Հովել. 2. 15։
(Գլուխ ՀԴ)
Փոփոխական է մարդու բնությունը. երբեմն դեպի չարը և երբեմն դեպի բարին։
Որովհետև երբ ազատ կամքով հնազանդվում ենք Աստծու օրենքներին, փոխվում ենք դեպի բարին և բարին ենք գործում. և երբ մերժում ենք Աստծու օրենքները և հետևում չարի կամքին, փոխվում ենք դեպի չարը և չարն ենք գործում։
Նմանապես, երբ բարին ենք գործում, վայելում ենք Աստծու բարին, այստեղ՝ մարմնով խաղաղություն, առողջություն և մնացածը. և այնտեղ՝ հոգով հավիտենական կյանքը. ինչպես ասում է Դավիթը. (Տերը բարիք է անում բարիներին և նրանց, ովքեր ուղիղ են սրտով։)
Իսկ երբ չարն ենք գործում, մեզ վրա է փոխում չարիքների պատուհասը։
Այստեղ մարմնով՝ հիվանդություն. սով. անժամանակ մահ և մնացածը։
Ինչպես ասում է Ամոսը. (քաղաքում չկա չար բան, որ Տերը չանի. ) այսինքն՝ մեղքերի չարը մեզնից է. իսկ պատուհասի չարն Աստված է անում. իսկ այնտեղ՝ դժոխքի տանջանքները. ինչպես ասում է Դավիթը. (ծռվածներին հափշտակությամբ տանում է անօրենություն գործողների հետ. ) այսինքն՝ ովքեր ծռվել են ուղիղ գործերից, բռնությամբ քարշ է տալիս դժոխքի կրակը։
Իսկ այստեղ, որ մարմնով պատուհասում է մեզ, կրկնակի է. կամ վրեժ է, կամ պատիժ. կամ խրատ է, կամ հարված։
Եվ սրանք այսպես են զանազանվում։
Նախ՝ որ խրատը սիրելիների և բարեկամների համար է. ինչպես ասում է Սողոմոնը. (Տերը ում սիրում է, խրատում է. ) իսկ վրեժը ատելիների և թշնամիների համար է. որ հատուցում է տալիս նրանց չար գործերին. ինչպես ասում է մարգարեն. (Աստված վրեժխնդիր է. Տեր Աստված, վրեժխնդիր, հայտնվեցիր. հատուցի՛ր նրանց հատուցումը նրանց։)
Երկրորդ՝ Աստծու խրատը բարությամբ է և քաղցրությամբ. որովհետև ետ է դարձնում չարիքներից. իսկ վրեժը՝ դառնությամբ և բարկությամբ. ինչպես աղաչում է մարգարեն. (Տե՛ր, քո սրտմտությամբ մի՛ հանդիմանիր ինձ. և քո բարկությամբ մի՛ խրատիր ինձ։)
Երրորդ՝ վրեժը աշխարհի կործանման պատիժ է. ինչպես ջրհեղեղի ժամանակ. ինչպես սոդոմացիների վրա. ինչպես Եգիպտոսում և Փարավոնի վրա. իսկ խրատը իսրայելացիների համար է. երբ թողնում էին Աստծու երեսը և կամ կուռքերին, կամ այլ չարիքների էին խոտորվում, նա երբեմն սուր, երբեմն հիվանդություն, անժամանակ մահ և գերություն էր տալիս և խրատում նրանց։
Եվ երբ դառնում էին մեղքերից, ետ էր դարձնում գերությունը. և տալիս էր լիություն. առողջություն և մյուս բարիքները։
Այսպես էլ անում է ամեն ժամանակ և ամեն տեղ. որովհետև ամեն ժամանակ և ամեն տեղ մարդիկ մեղքեր են գործում. ինչպես ավելով ավլողը մշտապես մաքրում է տունը. նույնպես այսպիսի խրատը, որ շրջում է աշխարհի վրա, իբրև ավել է, որ մաքրում է մեղավորներին երկրից և աշխարհից։
Որովհետև ուր մեղք կա, այնտեղ է և պատուհասը. թե՛ ամբողջ երկրում, թե՛ մեկ գյուղում, թե՛ մեկ տանը, թե՛ մարդու մեկ անձի մեջ, այնտեղ է ընթանում Աստծու խրատն ու պատուհասը։
Որովհետև մեր մեղքը իբրև խնդրող է լինում. և պատուհասը մեզ մոտ է կանչում։
Արդ՝ մարդասեր Աստված, որ պատուհասն է տալիս, մարգարեի միջոցով սովորեցնում է մեզ և այն, թե ինչպես փրկվենք պատուհասից։
Ասում է. (փո՛ղ հնչեցրեք Սիոնում։)
Սիոնը նշանակում է եկեղեցիները. և փողը ժամահարն է և քարոզը։
(Պա՛հք սրբեցեք. պաղատա՛նք քարոզեք. հավաքե՛ք ծերերին և երեխաներին. ) տղամարդուն և կնոջը. փեսային և հարսին՝ առագաստից. քահանան և աշխարհականը հավաքվում են Աստծու տաճարը. և արտասուքով և լացով պաղատում Աստծուն։
Վեց խոսք խրատ է տալիս մեզ Հովել մարգարեն։
Առաջին՝ փո՛ղ հնչեցրեք հայտնապես։
Երկրորդ՝ հավաքե՛ք, ասում է, բոլոր հասակներին։
Երրորդ՝ պա՛հք սրբեցեք։
Չորրորդ՝ պաղատա՛նք քարոզեք։
Հինգերորդ՝ արտասուքո՛վ պաղատեցեք Աստծուն։
Վեցերորդ՝ որ ասաց. խնայի՛ր, Տե՛ր, քո ժողովրդին. և մի՛ տուր օտար անզգամների նախատինքին և այլն։
Այս վեց խոսքերով մարգարեն Աստծու հրամանով խրատում է մեզ և սովորեցնում։
Առաջինը, որ ասում է. (փո՛ղ հնչեցրեք հայտնապես. ) և ծածուկ մի՛ եկեք և աղոթեք. այլ հայտնի՝ չորս պատճառով։
Նախ՝ որ բոլորն իմանան, թե այս բանի համար է մեր խնդիրքն ու պաշտամունքը. կամ երաշտի, կամ անժամանակ մահվան, կամ գերության և այլն։
Որ բոլորի միտքն ու աղաչանքները դրա վրա լինեն։
Երկրորդ՝ որովհետև պատուհասը ծածուկ չէ, որ ծածուկ աղաչենք Աստծուն, այլ հայտնի է. դրա համար հայտնապես պետք է աղաչել ներող Աստծուն։
Երրորդ՝ ծածուկ մեղքերի համար ծածուկ պետք է ապաշխարել. այժմ մեր մեղքերը հայտնի են ամբողջ աշխարհում. որ ծուլացել ենք բարու մեջ. և ժիր ենք չարի մեջ. թողել ենք Աստծու օրենքները և անօրեն եղել. հարբեցողությամբ. պոռնկությամբ. սպանությամբ և այլ բաներով։
Դրա համար պետք է հայտնապես դառնալ մեղքերից և ապաշխարել։
Չորրորդ պատճառ՝ որ երբ Աստված լսում է և կատարում խնդրանքը, հայտնի լինի ամբողջ աշխարհին. և Աստծու անունը փառավորվի. թե նա տվեց պատուհասը մեր մեղքերի համար, և նա ետ դարձրեց իր ողորմության և գթության համար։
Այս չորս պատճառով է հրամայում հայտնապես փող հնչեցնել և եկեղեցում հավաքվել։
Սա է առաջին խրատը։
Երկրորդ խոսքը, որ ասում է. (հավաքե՛ք բոլոր հասակներին. ծերերին և երեխաներին, և մյուսներին։)
Եվ սա չորս պատճառով։
Նախ՝ որովհետև մեղքերը բոլորս գործեցինք. ծեր և երեխա. երեց և աշխարհական. տղամարդ և կին. բոլորս առհասարակ մեղանչելով բարկացրինք Աստծուն. պետք է բոլորն առհասարակ ապաշխարեն. և հաշտեցնեն Աստծուն։
Երկրորդ՝ որովհետև պատուհասը բոլորի վրա է եկել. երաշտ. հիվանդություն. սով և այլն։
Դրա համար բոլորը պետք է լան և ետ դարձնեն պատուհասը. ինչպես օտար հեծյալների դեմ քաղաքացիներն են հավաքվում և կռվում. այսպես էլ մենք բոլորս պետք է միմյանց օգնական լինենք. և պահքով և աղոթքով պատուհասի դեմ կռվենք։
Երրորդ պատճառ՝ որովհետև շատերի պաշտամունքն ու խնդրանքը Աստծուն ավելի հաճելի է, քան մեկինը. ինչպես հայտնի է մարմնավոր իշխաններից. որոնք շատերի խնդրանքը ավելի են կատարում, քան մեկինը. այսպես և Աստված շատերին ավելի է լսում, քան մեկին։
Չորրորդ պատճառ՝ բոլորը պետք է հավաքվեն. որովհետև եթե ոմանց չի լսում, որ անարժան են, ոմանց լսում է, որ արժանավոր են լինում։
Կամ ծերերի ալիքներն է խնայում. կամ երեխաների դեմքերին է ողորմում. կամ ծծկեր մանուկների անմեղությունն է տեսնում։
Կամ մեղավորների հառաչանքներն է լսում. հարսի և փեսայի և մյուսներինը։
Այս չորս պատճառով բոլորը պետք է առհասարակ եկեղեցիներում հավաքվեն և պաշտամունք կատարեն։
Սա է երկրորդ խրատը։
Երրորդ խոսքը, որ ասում է։
(Պա՛հք սրբեցեք. և ապա՝ պաղատանք։)
Նախ պահքն է ասում. և ապա պաղատանքը՝ երկու պատճառով։
Մեկը՝ որովհետև ուտելն ու խմելը ծանրացնում են մարմինը. և ծուլանում է աղոթքներից։
Դրա համար պետք է պահքով, ծոմով և ծարավով թեթևացնել մարմինը. և ապա միտքն է թեթևանում և աղոթքներով բարձրանում Աստծու մոտ։
Երկրորդ պատճառ՝ պետք է նախ պահքով մարմինը մաքրել բոլոր մեղքերից. այսինքն՝ սրտերը, լեզուները և ձեռքերը. և ապա սուրբ սրտով, սուրբ ձեռքերով և լեզվով աղոթել Աստծուն։
Եվ պահքի մասին պետք է իմանալ, որ պահքը կրկնակի է. մեկը մշտական պահք է. և մյուսը՝ օրեցօր։
Այն, որ մշտական պահքն է, այն է, որ միշտ պահում ենք մեր բոլոր զգայարանները մեղքերից. աչքերը՝ չար նայելուց. և լսելիքը՝ չար լսելուց. լեզուն՝ բամբասելուց. և միտքը՝ չար խորհելուց. և ձեռքերը՝ չար գործելուց. և ոտքերը՝ դեպի չարն ընթանալուց և մնացածը. այսպիսի պահքով պետք է մշտապես մաքրել մեր հոգին և մարմինը մեղքերից։
Երկրորդ պահքն այն է, որ ոչ մշտապես, այլ օրեցօր ենք պահում. ինչպես այն, որ բերանը պահում ենք ուտելուց և խմելուց. մսից և գինուց և այլ պարարտ կերակուրից։
Եվ այս պահքն էլ երկուսի է բաժանվում։
Մեկն այն է, որ կանոնված պահքերն ենք պահում. ինչպես աղուհացի պահքն է. և տարվա մեջ տասը շաբաթ պահք է. և ամեն շաբաթ չորեքշաբթին և ուրբաթը պահք են՝ առաքյալներից և հայրապետներից կանոնված։
Եվ մյուս պահքն այն է, որ մենք խոստանում ենք Աստծուն՝ ապաշխարության և մեղքերի թողության համար. պատուհասի կամ ուրիշ որևէ բանի համար պետք է, որ կանոնվածներից ավելին ուխտենք և պահենք. ինչպես ասում է մարգարեն. (ուխտե՛ր արեք և կատարե՛ք։)
Սա է պահքի խրատը, որ ասում է. (պա՛հք սրբեցեք։)
Չորրորդ խոսքը, որ ասում է։
(Պաղատա՛նք քարոզեք։)
Պաղատանքը սրտի աղաղակն է. որ պնդելով և թախանձելով խնդրում ենք Աստծուց՝ ինչ բանի համար էլ որ լինի. թե՛ պատուհասի, թե՛ մեղքերի համար, և բոլոր բաների համար։
Արդ՝ երբ պաղատանքներով սրտի խորքից աղաղակում ենք Աստծուն, եթե արժանավոր ենք, Աստված լսում է և տալիս է խնդրածը. և եթե անարժան ենք, այն ժամանակ էլ ավելի է տալիս՝ երկու պատճառով։
Նախ՝ որ սովորենք խնդրելուն. երբ գիտենք, թե Աստված մեզ՝ անարժաններիս, լսում է, ավելի ենք խնդրում։
Երկրորդ՝ (որովհետև եթե բարեկամության համար չի տալիս, սակայն պնդության համար է տալիս. որպեսզի իսպառ չթախանձենք, ինչպես ասում է Ավետարանը։)
Ուրեմն թե՛ արժանի ենք, թե՛ անարժան, բոլորը պետք է խնդրեն. որովհետև Աստված բոլորին լսում է. (և ամեն ժամ պետք է խնդրել և չձանձրանալ։)
Եվ ինչ որ խնդրում ենք նրանից, ստանում ենք. ինչպես խոստացավ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը, թե. (խնդրեցե՛ք և կստանաք. փնտրեցե՛ք և կգտնեք. բախեցե՛ք և կբացվի ձեզ։)
Եվ ավելի խնդրելու համար կրկնում է խոսքը, թե. (ամեն ոք, որ խնդրում է, ստանում է և այլն։)
Սա է չորրորդ խոսքը, որ ասում է. (պաղատա՛նք քարոզեք։)
Հինգերորդ խրատը, որ ասում է։
(Եվ արտասուքո՛վ լացեք և կոծե՛ք, քահանանե՛ր և պաշտոնյանե՛ր և ժողովուրդնե՛ր, տաճարի դռան մոտ։)
Որովհետև արտասուքով աղաղակելը սիրելի և հաճելի է Աստծուն բազում պատճառներով։
Նախ՝ որովհետև արտասուքը նշանակում է այն ջերմ սերը, որ ունենք Աստծու հանդեպ։
Որովհետև երբ կսկծում և տրտմում ենք սրտում, գոլորշին գագաթն է բարձրանում. և ծանրանալով իջնում է աչքերը. և արտասուք է լինում։
Նույնպես, երբ մեղքերի համար տրտմում ենք, և մեր սիրտը կսկծում է պատուհասի համար, որ Աստծուն բարկացրինք, արտասուք է լինում, որ Աստծու ջերմ սիրո նշանն է։
Երկրորդ պատճառով՝ պետք է արտասվել և լալ. որովհետև երբ մեղքերը գործեցինք, ուրախացանք մեղքերով և հեշտացանք. ինչպես ասում է իմաստունը. (ամբարիշտ մարդը ծիծաղելով է գործում մեղքերը։)
Իսկ երբ զղջում ենք, պետք է լալ և կսկծալ. և ցավով ապաշխարել մեղքերը։
Երրորդ պատճառով՝ պետք է լալ և սգալ. որովհետև սուգն ու լացը ուրախության են դառնում. ինչպես ասում է մարգարեն։
(Իմ սուգը ուրախության դարձրեց. քուրձս պատռեց ինձնից։)
Որովհետև այս կյանքի սուգը հանդերձյալում ուրախության է փոխվում. նույնպես և ուրախությունը՝ տրտմության. ինչպես ասում էր Քրիստոսը. (երանի սգավորներին, որովհետև նրանք կմխիթարվեն. և վա՜յ ձեզ, որ ծիծաղում եք. որովհետև պիտի լաք և ողբաք։)
Չորրորդ պատճառով՝ պետք է լալ. որովհետև ինչպես ջուրն է հանգցնում կրակը. նույնպես և արտասուքի ջուրն է մեզնից հանգցնում մեղքերի կրակը և դժոխքի տանջանքները։
Եվ որովհետև մեղքը կրակ է և այրող՝ մեր հոգու համար. ինչպես ասում է Սողոմոնը. (մի՞թե մեկը կրակ կծրարի հագուստի մեջ, և այն չի այրվի. կամ մի՞թե մեկը կքայլի կրակի կայծերի վրա, և իր ոտքերը չի խանձի։)
Ուրեմն, եղբայրնե՛ր, որովհետև մեղքերի շատ կրակ ունենք ծրարված մեր հոգու և մարմինների մեջ. պետք է շատ լալով և հառաչելով արտասուք թափել. որ հանգցնի մեր հանցանքների կրակը։
Հինգերորդ պատճառ՝ պետք է արտասուք թափել. որովհետև ինչպես ջուրն է լվանում աղտոտ զգեստները. այսպես էլ արտասուքի ջուրը լվանում է մեր մեղքերի աղտեղությունը։
Եվ որովհետև մեղքը հոգու աղտեղություն է. մարգարեն ասում է Աստծուն. (առավել ևս լվա՛ ինձ իմ անօրենությունից։)
Եվ աղտոտ հագուստը մաքրվելու համար երեք բան է պետք։
Նախ՝ տաք ջուր. երկրորդ՝ օճառ. երրորդ՝ ձեռքերով զարկել։
Նույնպես աղտոտված հոգու համար արտասուքը տաք ջուր է. աղքատներին ողորմությունը իբրև օճառ է. և ձեռքերի զարկն այն է, որ չարչարում ենք մարմինները պահքով, աղոթքներով, ճգնություններով և ապաշխարության այլ գործերով. և այսպես մաքրվում է մեղավոր հոգին։
Վեցերորդ պատճառով՝ պետք է լալ և արտասուքով խնդրել Աստծուց. և սա սովորում ենք փոքրիկ երեխաներից. որովհետև երբ առանց լալու ստինք են խնդրում, մայրերը չեն տալիս։
Բայց հնար են գտնում արտասուքին և հառաչում են. այն ժամանակ մայրերը նրանց գիրկն են առնում և սրբում արտասուքը. և տալիս են ստինքը. և համբուրում որդիներին։
Այսպես էլ մենք, երբ չոր աչքերով ենք խնդրում Աստծուց, ուշացնում է և չի տալիս խնդրածը. որովհետև կամենում է, որ մշտապես խնդրենք. բայց երբ արտասուք ենք թափում և սրտի խորքից հառաչում նրան, նա մեր ծնողն է։
Մեկ՝ որ մեզ ստեղծեց մարմնով. և մյուս՝ որ ավազանով ծնեց մեզ հոգով. և երրորդ՝ որ նրա Որդու՝ Քրիստոսի գնով ենք գնված. և չորրորդ՝ որ ճաշակեցինք Քրիստոսի մարմինն ու արյունը. նաև Սուրբ Հոգին ստացանք. այսպես բազում կերպով շնորհքով Աստծու որդիներ ենք։
Եվ նա, որ մեր ծնողն է, հորից ավելի գթասիրտ է. և մորից ավելի ողորմած. երբ տեսնում է մեր արտասվալից դեմքը և կողկողագին պաղատանքները, շարժվում է սիրով՝ իր արարչական գթությամբ. և դեմ ընդառաջ է ելնում, ինչպես անառակ որդուն. և առնում է իր խնամքի գիրկը. և սրբում է արտասուքը. և համբուրում է մեղավոր հոգուն. և նրա բոլոր խնդրանքները կատարում։
Դրա համար պետք է արտասուքով լանք և խնդրենք նրանից. որ մեզնից անցկացնի ցասումը և մեր հանցանքների պատուհասը։
Սա է հինգերորդ խոսքը։
Վեցերորդ խոսքով մարգարեն խրատ է տալիս և սովորեցնում, թե արտասվալից պաղատանքների մեջ այս ասեն. (խնայի՛ր, Տե՛ր, քո ժողովրդին. և քո ժառանգությունը մի՛ տուր օտար ազգերի նախատինքին. որ չասեն, թե որտե՞ղ է նրանց Աստվածը։)
Աղոթելու ժամանակ երկու բան է սովորեցնում մեզ։
Նախ՝ որ. (խնայի՛ր, Տե՛ր, քո ժողովրդին. ) քո ժողովուրդն ենք. և քո արոտի հոտը. և քո ժառանգությունը. որովհետև դու փրկեցիր մեզ. իբրև քոնը խնայիր և ոչ թե իբրև օտարի։
Որովհետև քեզ ճանաչեցինք և հավատացինք, Աստվա՛ծ. և քեզ հուսացինք. և քեզնից բացի ուրիշ Աստված չունենք։
Մենք մեղանչեցինք. մենք անօրինություն արեցինք. և ապստամբեցինք քո դեմ։
Դու մեր Աստվածն ես. և մենք բոլորս քո ձեռքի գործերն ենք։
Սա է առաջին խոսքը։
Երկրորդը, որ ասում ենք. (մի՛ տուր օտար ազգերի նախատինքին. որ չասեն, թե որտե՞ղ է նրանց Աստվածը։)
Այսինքն՝ մի՛ մատնիր մեզ այլազգիների բամբասանքին և նախատինքին. որոնք ասում են, թե անհավատ են, չար են և անսեր են։
Եվ մեր նախատինքը քեզ է վերաբերում, երբ հեթանոսներն ասում են, թե որտե՞ղ է նրանց Աստվածը. որտե՞ղ է ամենակարող Աստվածը. ո՞րն է նրա զորությունը. որտե՞ղ են նրա սքանչելիքները. որտե՞ղ է նրա օգնությունը. որտե՞ղ է նրա խոստումը. որտե՞ղ է նրա վրեժը։
Ինչպես այս խոսքերն էր ասում Ռափսակը և հայհոյում Աստծուն, թե. որտե՞ղ է Եզեկիայի Աստվածը. որովհետև նրա համար կործանեց կուռքերի բոլոր բարձունքներն ու սեղանները. ինչո՞ւ չի օգնում նրան։
Այն ժամանակ Աստված վրեժխնդիր եղավ. և գիշերով սատկեցրեց նրա բոլոր զորքերը։
Այս երկու աղաչական խոսքով Աստված լսում է և փրկում մեզ այս եկած-հասած պատուհասից, որ շուրջանակի պատել է մեզ։
Առաջին խոսքը մեր խոնարհության և աղաչանքների մասին է՝ մեր կողմից։
Երկրորդ խոսքը Աստծուն մեզ օգնության կանչելն է. և վրեժ խնդրելը մեր թշնամիներից։
Սա է այն վեց խոսք խրատը, որ մարգարեն սովորեցնում է մեզ. սրանցով դառնալ Աստծուն և ետ դարձնել նրա եկած-հասած պատուհասը մեր միջից։
Իսկ թե մարդը կարողություն ունի պաշտամունքով և աղոթքներով, պաղատանքներով, արտասուքով և պատարագներով Աստծուն հաշտեցնել. և մեղքերի պատուհասը մարդկանցից անցկացնել։
Եվ սա հայտնի է չորս օրինակներից և վկայություններից։
Առաջին օրինակը նինվեացիներն են։
Նինվեն մեծ քաղաք էր պարսիկների և ասորիների միջև։
Եվ նրանց մեղքերի և չար գործերի համար Աստված կամեցավ պատուհասել նրան։
Եվ Աստված հրամայեց Հովնան մարգարեին գնալ և Նինվեին քարոզել մահ և քաղաքի կործանում. և մարգարեն չէր կամենում գնալ։
Նախ՝ որովհետև չէր կամենում հեթանոսների և անհավատների փրկությունը։
Երկրորդ՝ որովհետև մարգարեական հոգով տեսնում էր նրանց ապաշխարությունը և փրկվելը. և այն, որ ինքը սուտ մարգարե պիտի լինի Իսրայելի մեջ։
Դրա համար փախավ Աստծու երեսից. և մտավ նավը. և ծովը խռովվեց. և վիճակով Հովնանին ծովը նետեցին։
Եվ մեծ կետը Աստծու հրամանով կուլ տվեց նրան. և Հովնանը կետի փորում կենդանի էր երեք ցերեկ և երեք գիշեր. և դարձյալ հանեց ցամաք։
Առաջին՝ այն է նշանակում, թե մարդը չի կարող փախչել Աստծու երեսից. որովհետև ցամաքում, ծովում և ամենուրեք Աստծու ձեռքը հասնում է։
Եվ դարձյալ՝ նշանակում էր Քրիստոսի մահը և հարությունը։
Նախ՝ ինչպես Հովնանը կետի փորում էր երեք ցերեկ և երեք գիշեր. նույնպես և Տերը՝ գերեզմանում և դժոխքում՝ երեք ցերեկ և երեք գիշեր։
Երկրորդ՝ ինչպես կետի փորը բոլոր կենդանիներին բռնելով ապականում էր, և միայն Հովնանը կենդանի մնաց. այսպես մահն ու դժոխքը բոլոր մարգարեներին բռնելով ապականում էին. բայց միայն մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը մտավ գերեզման անապական մարմնով. և իջավ դժոխք անչարչարելի հոգով։
Երրորդ՝ ինչպես Հովնանը, կետից ելնելով, գնաց և քարոզեց Նինվեին. և մեր Տերը, գերեզմանից ելնելով, աշակերտներին ուղարկեց քարոզելու հեթանոս ազգերին։
Եվ երբ Հովնանը մտավ Նինվե, քաղաքը խռովվեց. մեգն ու մառախուղը պատեցին այն. և երկիրը երերում էր և շարժվում։
Խռովարար էր Հովնանը. մտավ ծովը և խռովեցրեց այն. ելավ ցամաք և շարժեց այն. մտավ քաղաքը և տագնապի մատնեց այն։
Քաղաքի ամբողջ լայնությունը մեկ օրվա ճանապարհ էր. բայց Հովնանը երեք օր քարոզելով ընթացավ և ավարտեց։
Եվ սա էր քարոզում, թե. դեռ երեք օր, և Նինվեն կկործանվի։
Չէր ուտում և չէր խմում. և չէր քնում. մեծամեծներից չէր վախենում. և մեծատուններից կաշառքի չէր նայում. այլ առանց ամաչելու բոլորին մահ էր բաշխում։
Թագավորը լսեց և նետեց թագը. և քուրձ հագած՝ նստեց մոխրի վրա. նույնպես և նրա մեծամեծներն ու իշխանները։
Եվ մեծին ու փոքրին երեքօրյա պահք քարոզեց. որ մարդ և անասուն, ոչխար և արջառ ոչինչ չճաշակեն. և ջուր չխմեն։
Եվ մայրերը երեխաներին ստինք չտան. այլ ամբողջ քաղաքը քուրձ հագավ. պահքի, սգի և արտասուքի փոխվեց։
Որովհետև եթե թագավորը քուրձ հագավ, ո՞վ էր, որ զգեստ կհագներ. և եթե թագավորն ու իշխանները մոխրի վրա նստեցին, ո՞վ էր, որ անկողնու վրա կհանգստանար. և եթե անասուններին անսնունդ էին պահում, ո՞վ էր, որ կուտեր կամ կխմեր։
Եթե թագավորը սուգ էր մտնում, ո՞վ էր, որ կծիծաղեր և կուրախանար։
Որովհետև եթե իրենց անկողիններում չէին քնում, ո՞վ էր, որ կշնանար և կպոռնկեր։
Եթե իրենց մեծությունն արհամարհեցին, ո՞վ էր, որ ուրիշներինը կգողանար և կհափշտակեր։
Դրա համար երեք օրից հետո, երբ սպասում էր կործանմանը, բացվեց Աստծու ողորմության դուռը. դադարեց շարժը. փարատվեց մութը. ծագեց արևը. քաղաքն ապրեց։
Մեզնից ո՞վ այսպես ապաշխարեց, և Աստված չլսեց. նրանք ո՛չ օրենք ունեին և ո՛չ մարգարեներ. և բնությամբ գործեցին օրենքի գործերը։
Իսկ մենք ունենք օրենքը, մարգարեներին և Ավետարանները, և չենք լսում։
Նրանց մարգարեն մեկ անգամ քարոզեց, և ապաշխարեցին. իսկ մեզ մշտապես քարոզում են, և չենք դառնում մեղքերից։
Նրանց մարմնի մահ խոստացավ, և հավատացին ու փրկվեցին. իսկ մեզ՝ դժոխք, որ հոգու մահն է, և արքայություն, և չենք հավատում։
Նրանց մարգարեն չասաց, թե ապաշխարեք և կփրկվեք, այլ նրանք իրենք հասկացան զղջումը և փրկվեցին։
Իսկ մեզ խոստացված է զղջումով և ապաշխարությամբ փրկվել, և չենք կատարում։
Սա է առաջին օրինակը, որ սուգն ու ապաշխարանքը կարող են Աստծուն հաշտեցնել. և պատուհասը ետ դարձնել։
Երկրորդ՝ օրինակ ունենք Դավիթ մարգարեին, երբ Աստված կամեցավ պատուհասել երեք հարվածներով։
Եվ պատուհասի պատճառն այն եղավ, որ Դավիթ թագավորը կամեցավ թվարկել ժողովրդի համարը. և երբ թվեց, Իսրայելի ցեղը ութ հարյուր հազար էր. և Հուդայի ցեղը՝ հինգ հարյուր հազար պատերազմող մարդ. էլ չասած մյուս խառնիճաղանջը. իսկ Բենիամինի ցեղը և քահանաների ցեղը թվի մեջ չընկան։
Եվ իր սրտում մեծամտեց, թե. այժմ իմ ժողովուրդն ավելի շատ է, քան Մովսեսինը. որովհետև երբ Եգիպտոսից հանեց, վեց հարյուր հազար պատերազմող էին։
Աստված ասաց. այդ ժողովուրդն իմն է. և ես եմ բազմացնում նրանց. դու ինչո՞ւ ես մեծամտում. արդ՝ պատուհաս եմ ուղարկում այդ ժողովրդի վրա։
Եվ ուղարկեց նրա մոտ և ասում է. երեք պատուհաս եմ պատրաստել այդ ժողովրդի համար. այսինքն՝ կամ երեք տարի սով. կամ երեք ամիս սուր և գերություն. կամ երեք օր մահ։
Դու ընտրի՛ր սրանցից մեկը, և կտամ քեզ։
Եվ Դավիթն ընտրեց մահը։
Նախ՝ որովհետև երեք տարվա սովը և երեք ամսվա սուրը ավելի սաստիկ էին, քան երեք օրվա մահը։
Երկրորդ՝ որովհետև սովն ու սուրը բարիներին և չարերին միասին են պատժում. իսկ մահը Աստծու ընտրությամբ է. և հավաքվում է մեղավորների վրա. դրա համար ընտրեց երեք օրվա մահը։
Եվ Դավիթը տեսավ, որ հրեշտակն իջավ՝ սուրը ձեռքին, և զարկեց ժողովրդին. և առավոտից մինչև երրորդ ժամը յոթանասուն հազար սատկեցրեց ժողովրդից. և այս հաշվով մեկ օրում հինգ հարյուր վաթսուն հազար էր կոտորելու. և ժողովրդից ոչ ոք չէր մնա։
Այն ժամանակ Դավիթը տեսավ Աստծու ահավոր պատուհասը, ընկավ երեսի վրա. և պատռեց իր զգեստները և ասում է։
Տե՛ր, քո սուրը թող ինձ վրա լինի և իմ հոր տան վրա. այդ անմեղ ժողովուրդն ի՞նչ մեղք գործեց։
Եվ նույն ժամին սուրը դադարեց. և Տերն ասաց. գնա՛ Որնայի կալը. և գնի՛ր նրա եզներն ու ամբողջ կահը. և ինձ ողջակեզներ մատուցիր։
Եվ մինչ նա ընթացավ կալը, և գնեց տեղը, եզներն ու կալը, և սեղան շինեց, և ողջակեզներ մատուցեց, ևս երեք ժամ անցավ. և վեցերորդ ժամին կրակ իջավ երկնքից. և ընդունեց պատարագը. և վերացրեց ժողովրդի մեղքերը և հաշտվեց։
Երկու բան է նշանակում։
Նախ նշանակում է Քրիստոսի խաչի սեղանը, որ երրորդ ժամից մինչև վեցերորդ ժամը խաչվեց, և Աստված հաշտվեց։
Երկրորդ՝ այն է ցույց տալիս, որ երբ մարդն ուխտ է անում, ինչ էլ որ լինի, նույն ժամին Աստծու ցասումը դադարում է. ապա երբ կատարում ենք ուխտը, այն ժամանակ է երևում մեզ։
Եվ այն, որ միայն Դավիթը տեսավ կոտորող հրեշտակին. որովհետև հաշտության միջնորդ եղավ. այն է ցույց տալիս, թե ժողովրդի գլխավորը և առաջնորդը պետք է տեսնի Աստծու սաստն ու պատուհասը. և հաշտության միջնորդ լինի աղոթքներով, պաշտամունքով և պատարագներով։
Եվ տեսե՛ք, եղբայրնե՛ր, որ երբ հրեշտակը կոտորեց յոթանասուն հազարին, նրան ասվեց, որ արգելի սուրը։
Այն է ցույց տալիս հայտնապես, թե անժամանակ մահը Աստծու ընտրությամբ և կամքով է լինում, ում որ հրամայում է, և ոչ թե պատահմամբ. ինչպես կարծում են թերահավատներից ոմանք։
Այսպես և մենք, երբ հավաքվում ենք այս եկեղեցու դռան մոտ, և աղոթքներով ու արտասուքով, պաշտամունքով և պատարագներով կարող ենք ետ դարձնել Աստծու բարկությունը, ինչպես Դավիթ մարգարեն։
Սա է երկրորդ օրինակը։
Երրորդ օրինակ ունենք բարեպաշտ Եզեկիա թագավորին. երբ ասորի Ռափսակը եկավ հարյուր ութսունհինգ զորքով Երուսաղեմի դուռը, և պաշարեց այն, և Եզեկիա թագավորին ուղարկեց Աստծուն նախատող թուղթ և ասում է. աստվածներից ոչ մեկը չկարողացավ փրկել իր քաղաքները մեր թագավորի ձեռքից. և ձերը չի կարող ձեզ փրկել. ելե՛ք և հնազանդվե՛ք։
Ապա թե ոչ՝ միմյանց կուտեք այդ քաղաքում. և ապա ձեզ և ձեր քաղաքը սրի և կրակի ճարակ կտամ. և սովը, ահը, դողը և սուրը կպատառեն ձեր քաղաքը։
Եվ Սոմնասը, Եղիակիմը և Հովաքը՝ հազարապետները, Ռափսակի խոսքն ու թուղթը բերեցին թագավորին։
Եվ նա վերցրեց թուղթը. և քուրձ հագած, բոբիկ և գլխաբաց ընթացավ Աստծու տաճարի դուռը. և թագավորը արտասվալից աղոթեց և ասում է։
Այսօր նախատինքի և նեղության օր է. որ Ռափսակը նախատեց կենդանի Աստծուն. և դրեց թուղթը սեղանի վրա։
Եվ Աստված Եսայի մարգարեին ուղարկեց նրա մոտ և ասում է. գնա՛ քո տուն. և պատրաստի՛ր քո զորքերը. և առավոտյան գնա. և նրանց կարասիները հավաքի՛ր այդ քաղաքում։
Եվ գիշերը հրեշտակն իջավ. և սատկեցրեց հարյուր ութսունհինգ հազարին. և Ռափսակը գնաց Լաքիս, որ Սամարիայի մեջ է, իր թագավորի մոտ. և փախստական գնաց Նինվե։
Եվ Սանասարն ու Ադրամելեքը սրով սպանեցին իրենց հորը կուռքերի տանը. և իրենք փախստական եկան Հայաստան։
Եվ թե ինչո՞ւ Ռափսակի զորքերը գիշերը սատկեցին։
Ասում ենք, թե երեք պատճառով։
Նախ՝ որպեսզի Երուսաղեմը չսարսափի՝ տեսնելով սուրը, որ կոտորում էր նրանց։
Երկրորդ՝ որպեսզի նրանցից ոչ ոք չփախչի. այլ բոլորը սատկեն։
Երրորդ՝ որպեսզի չկարծեն, թե իրենց իսկ սրով ընկան. այլ հրեշտակից։
Եվ դարձյալ՝ որովհետև տիպ է և օրինակ Քրիստոսի. որ գիշերը զարկեց սատանային. և ազատեց հոգիները դժոխքից. այսպես Եզեկիայի և Երուսաղեմի աղոթքն ու արտասուքը կոտորեցին թշնամիներին. և ապրեցրին ամբողջ քաղաքը։
Նույնպես և մենք կարող ենք աղոթքներով և արտասուքով այս եկած-հասած պատուհասը և Աստծու բարկության սուրը ետ դարձնել և փոխել քաղցրության և բարության։
Այսպես և Հողոփեռնեսը, երբ բազում զորքով եկավ Սամարիայի վրա և պաշարեց այն, բարեպաշտուհի կինը՝ Հուդիթը, հինգօրյա պահքով և աղոթքներով գիշերը ելավ նրա մոտ. և կտրեց նրա գլուխը. և բերեց քաղաք. և նրա բոլոր զորքերը ցրվեցին և կործանվեցին։
Այսպես և գերությունից վերադառնալուց հետո, երբ Գոգն ու Մագոգը անթիվ և անհամար զորքերով զորահավաք եղան Երուսաղեմի դռան մոտ. և Զորաբաբելի աղոթքների միջոցով Աստված քարե կարկուտով զարկեց և սատկեցրեց նրանց. և նրանցից ոչ մեկը չմնաց։
Մինչև երկար ժամանակ զենքերի բեկորներն էին այրում Երուսաղեմում. և նրանց ոսկով և արծաթով Զորաբաբելը շինեց տաճարը. և նրանց մյուս իրերն ու ստացվածքները վերցրին. և գերությունից աղքատությամբ վերադարձածները դրանով մեծացան և փարթամացան։
Սա է երրորդ օրինակը։
Չորրորդ՝ հայտնի է վկայություններից, որ սուրբ գրքերը Աստծուն ողորմած և գթած են կոչում. ինչպես Մովսեսը, Դավիթը և մյուս մարգարեներն են ասում. (գթած, ողորմած, երկայնամիտ, բազումողորմ և ճշմարիտ. որ զղջում է մարդկանց չարիքների վրա։)
Եվ թե ի՞նչ է ողորմությունը, և ի՞նչ է գթությունը. սա է. գութը բնական և կատարյալ սերն է. իսկ ողորմությունը մասնավոր սեր է, որ գթից է առաջ գալիս մեր մեջ։
Եվ դարձյալ զանազանվում են. որովհետև գութն անմեղների հանդեպ է. իսկ ողորմությունը՝ նրանց, որ զղջում են և դառնում մեղքերից։
Որովհետև Աստված գթած է անմեղների և գործով որդեգրվածների վրա. ըստ այն խոսքի. (ինչպես հայրն է գթում իր որդու վրա, այնպես Տերը կգթա իր երկյուղածների վրա։)
Իսկ զղջացածների համար ողորմած է. որոնք դառնում են և ապաշխարում մեղքերը, ողորմությամբ քավում է նրանց մեղքերը։
Երկայնամիտ է նրանց հանդեպ, որ դեռևս անզղջա են մնում մեղքերի մեջ, ներում է և երկայնամիտ է լինում նրանց հանդեպ։
Եվ երկայնամիտ լինելը կրկնակի հատկություն ունի։
Նախ՝ որ տեսնում է մեղքերը և անտես է անում։
Երկրորդ՝ որ նրանց համար մտածում է ողորմությամբ փրկության մասին։
Եվ սա է պատճառը, որ Աստված ներում է և համբերում մեղավորին երկար ժամանակ, որ նա դառնա մեղքերից։
Բայց ոչ թե մեր մեղքերը չի տեսնում, կամ մեր չարությունն է սիրում և բարի համարում, ո՛չ, այլ ապաշխարության ժամանակ է տալիս. որովհետև եթե մինչև ծերության հասակը և վերջին շունչը մեղավորը զղջա, Աստծու ողորմությունը հասնում է. ինչպես Քրիստոսի խաչակից ավազակը, որ վերջին շնչին զղջաց և փրկություն ստացավ։
Ապա երբ Աստված երկայնամիտ է լինում, և մենք ավելի անզղջա ենք մնում մեղքերի մեջ, այն ժամանակ օրեցօր Աստծու բարկությունն ենք հավաքում մեզ վրա. ինչպես ասում է առաքյալը. (եթե Աստծու քաղցրությունն ու երկայնամտությունն արհամարհես, բարկություն ես կուտակում քեզ համար Աստծու արդար դատաստանի օրվա համար։)
Իսկ Աստված բազումողորմ է մեղքերից դարձած բազմապարտների հանդեպ. որովհետև որքան մարդը ավելի է դառնում մեղքերից, այնքան ավելի է հանդիպում Աստծու ողորմությանը և շնորհներին. ինչպես ասում է առաքյալը. (որտեղ մեղքերն ավելացան, այնտեղ և շնորհներն առավելացան։)
Եվ սա հայտնի է պոռնիկ կնոջից, որ բյուր տաղանդի պարտական էր. երբ դողալով եկավ, ընկավ Հիսուսի ոտքերը, և արտասուքով թրջում էր, և մազերով սրբում, և անուշ յուղով օծում, և երբ Սիմոնը երկմտեց իր մտքում, ասում է. (Սիմո՛ն, քեզ մի բան ունեմ ասելու. ) այստեղ Քրիստոսը ցույց տվեց իրեն, թե՝ ես սրտագետ եմ և ծածկագետ։
Ասում է. (երկու պարտապան կային. մեկը պարտք էր հինգ հարյուր դահեկան. և մյուսը՝ հիսուն. երբ վճարելու բան չունեին, երկուսին էլ շնորհեց։)
Պոռնիկ կինը հինգ հարյուր դահեկան էր պարտք. որովհետև հինգ զգայարանների բոլոր մեղքերը կատարելապես գործել էր. և Սիմոնը հիսուն դահեկան էր պարտք. որովհետև հիսունը հինգ անգամ տասն է. որովհետև նրանից քիչ էր մեղանչել հինգ զգայարաններով՝ տասը պատվիրանների օրենքի դեմ. և երկուսին էլ շնորհեց։
Այն է ցույց տալիս, թե մարդն առանց Աստծու շնորհների չի կարող քավել մեղքերը. և այսպես դարձավ դեպի կինը և թողեց նրա բազում մեղքերը. որովհետև շատ սիրեց, ասում է։
Իսկ Աստված ճշմարիտ է իր խոստումների մեջ. որովհետև ինչ որ խոստացավ խոսքով, գործով է կատարում՝ առանց ստության։
Արդ՝ խոստացել է մեզ արքայությունը. ըստ այն խոսքի. (իմ Հայրն ինձ ուխտեց. և ես ձեզ ուխտում եմ արքայությունը։)
Եվ դարձյալ ասաց. (գնում եմ և ձեզ համար տեղ պատրաստում. ) և թե. (որտեղ ես եմ, այնտեղ էլ իմ պաշտոնյան կլինի։)
Բայց երբ մենք մնում ենք հավատի և բարի գործերի մեջ, որ խոստացանք նրան, այն ժամանակ արժանի ենք լինում նրա խոստմանը։
Ապա եթե մենք հրաժարվում ենք ուխտից և զրկվում արքայությունից, նա իր խոստումների մեջ ճշմարիտ է մնում. մեղադրանքը մեր անձերինն է. և ոչ թե նրա, որ խոստացավ։
(Եվ զղջում է մարդկանց չարիքների վրա։)
Այսինքն՝ որքան մենք մեր մեղքերի մեջ անզղջա ենք, այնքան Աստված մեր պատուհասի մեջ անզղջա է. բայց երբ մենք զղջում ենք մեղքերից, Աստված էլ է զղջում չարիքների վրա և այն պատուհասի, որ բերում է մեզ վրա։
Եվ սա հայտնի է երկու բանից։
Նախ՝ որ Աստված մարդասեր է. և (չի կամենում մեղավորի մահը. այլ նրա դառնալը և ապրելը, ասում է մարգարեն։)
Երկրորդ՝ որ այժմ շնորհների և ողորմության աթոռին է բազմած. և ինչ էլ որ խնդրենք նրանից, պարգևում է մեզ. թե՛ մեղքերի թողություն. թե՛ երկնքի արքայություն. թե՛ հիվանդների առողջություն. թե՛ բոլորի խաղաղություն. թե՛ պատուհասի ետ դարձ. և ինչ էլ որ խնդրենք նրանից, տալիս է մեզ. թե՛ հոգևոր և թե՛ մարմնավոր. որովհետև (գիտի մեր պետքերն ու կարիքները՝ ավելի, քան այն, ինչ խնդրում ենք և հասկանում։)
Բայց հանդերձյալում՝ ոչ. որովհետև արդարության և դատաստանի աթոռին է բազմում. այնտեղ ուղիղ դատաստան է անում. և հատուցում է ըստ գործերի. չարերին հատուցում է չարը և հավիտենական տանջանքները. և բարիներին՝ բարիքները և կյանքը երկնքի արքայության մեջ։
Որին թող արժանի անի մեզ բոլորիս՝ առհասարակ իր անվանը հավատացողներին. այժմ ազատվել և փրկվել այս եկած-հասած պատուհասից. և այստեղից հետո թող բաժնեկից անի իր ողորմությանը և գթությանը, այն պարգևներին, որ խոստացավ իր սիրելիներին Քրիստոսը՝ մեր Աստվածը։
Որին փառք և զորություն և իշխանություն և պատիվ՝ իր Հոր և Ամենասուրբ Հոգու հետ. այժմ և հավիտյանս. ամեն։
Սրանից հետո խոսենք ընդհանուր և մասնավոր ապաշխարության մասին։
Նույնի քարոզը ապաշխարության մասին. այն խոսքի վրա, որ ասում է։
(Ապաշխարե՛ք, որովհետև երկնքի արքայությունը մոտեցել է։)
Մատթ. 3. 2։
(Գլուխ ՀԵ)
Նախ տեսնենք, թե ի՞նչ է ապաշխարությունը։
Ապաշխարությունը գործված մեղքերի հանդիմանությունն է։
Բայց մեզ համար այստեղ երեք բան պետք է հարցաքննել։
Նախ՝ թե կարո՞ղ է մարդը ապաշխարությամբ բժշկություն ընդունել։
Երկրորդ՝ թե եթե մարդը բազում մեղքերի մեջ է, կարո՞ղ է մեկն ապաշխարությամբ քավել։
Եվ երրորդ՝ թե ինչպե՞ս է ապաշխարությամբ մեղքերը քավել։
Առաջինի մասին պետք է իմանալ, որ ինչ էլ որ մեկը մեղանչի, կարող է ապաշխարությամբ քավություն գտնել, երբ ատում է և իրենից մերկացնում գործված մեղքերը։
Եվ սրա հավաստիությունը չորս բանից է։
Նախ՝ մեր կառուցվածքից, որ բաղկացած է գոյացություններից՝ հոգուց և մարմնից. ըստ որի սուրբ Գրիգոր Նյուսացին ասում է «Բնության մասին» գրքի առաջին ճառում, թե՝ երկու պարգև առավելապես շնորհեց մարդկային ազգին, որ չունեն մյուս արարածները՝ իմացականները կամ զգայականները. այսինքն՝ մեղքերի ապաշխարություն. և մարմնի հարություն։
Եվ սա պատահում է հոգեկանին՝ մարմնի համար՝ մեղքերի թողություն. և մարմնականին՝ հոգու համար՝ կյանքի հարություն։
Երկրորդ՝ որովհետև ունենք նրա անսուտ խոստումների հաստատուն կտակը, որ ասում է։
(Ապաշխարե՛ք, որովհետև երկնքի արքայությունը մոտեցել է։)
Եվ դարձյալ թե. (չեկա կանչելու արդարներին, այլ մեղավորներին՝ ապաշխարության։)
Երրորդ՝ թողություն ենք ընդունում Քրիստոսի չարչարանքներով. այսինքն՝ պատվական մարմնի և արյան արժանապես ճաշակումով. ըստ Հովհաննեսի՝ կաթողիկե թղթում։
(Հիսուսի արյունը մաքրում է մեզ բոլոր մեղքերից։)
Եվ ըստ Ավետարանի, թե. (ով ինձ ուտի, նա էլ կապրի ինձանով։)
Չորրորդ՝ միջնորդի համար. որովհետև նրա մոտ բարեխոս ունենք սրբերին. որովհետև համարձակություն ունեն Աստծու առաջ մեզ համար։
Դարձյալ՝ հինգերորդ՝ որովհետև մեղքը կրկնակի է։
Նախ՝ այն, որ դեպի անհունն է տանում. ինչպես հերձվածողներինը, որ աններելի է։
Եվ երկրորդն այն է, (որ իր մարմնի դեմ է մեղանչում, ըստ առաքյալի։)
Եվ սա էլ, թեպետ անհուն Աստծու պատվիրանազանցություն է, և դրա համար անհուն տանջանքներ են հատուցվում. սակայն սրա թողությունը դյուրին է, եթե զղջումով դառնա չարից դեպի բարին։
Եվ սա՝ առաջինի մասին։
Տեսնենք երկրորդը, թե բազում մեղքերի մեջ լինելով՝ կարո՞ղ է մեկի համար ապաշխարել։
Վարդապետներն ասում են՝ չի կարող բազում մեղքերից մեկն ապաշխարել։
Եվ սա երեք պատճառով. այսինքն՝ Աստծու կողմից. և շնորհների կողմից. և հոգու կողմից։
Նախ՝ Աստծու կողմից. բազում մեղքերի մեջ լինելով՝ մեկի թողությունը չի գտնում, ըստ թագավորների օրինակի. որովհետև ծառայի մեկ վնասը չեն ներում, թեկուզ բարեխոսներ լինեն, երբ նա դեռևս թագավորի առաջ նույն պատժապարտության մեջ է։
Իսկ շնորհների կողմից. որովհետև մեկ բանի մեջ չի կարող լինել շնորհ և ոչ շնորհ. թողություն և թողություն. որովհետև հակադիր են միմյանց. ինչպես լույսն ու խավարը. որովհետև ուր լույս կա, այնտեղ խավար չկա. (որովհետև ի՞նչ միաբանություն ունեն, ըստ առաքյալի. ) նույնպես և շնորհը չի կարող մեղքի հետ բնակվել։
Իսկ հոգու կողմից. որովհետև հոգին պարզ էություն է և միատեսակ. դրա համար, երբ շեղվում է դեպի մեղքը, չի դիմում ապաշխարության. նույնպես և հակառակը հասկացիր. ըստ Ավետարանի. (չեք կարող երկու տիրոջ ծառայել։)
Իսկ երրորդը, թե ինչպե՞ս կարող է մեկն ապաշխարությամբ քավել մեղքերը։
Պետք է իմանալ, որ ապաշխարության էությունը երեք բանի մեջ է երևում։
Նախ՝ ատել մեղքերը և հեռանալ դրանցից՝ իբրև գարշելի բաներից, մտքով և գործով. ըստ Դավթի. (մեղքը ատեցի և արհամարհեցի։)
Եվ երկրորդ՝ որ խոսքով հայտնի և խոստովանի մեղքերը. ըստ Դավթի. (ասացի, թե իմ մեղքերը կպատմեմ իմ դեմ. և դու կթողնես իմ բոլոր ամբարշտությունները։)
Իսկ երրորդ՝ որ գործով կատարի մեղքերի հակառակը. ըստ Հովհաննեսի, թե. (արե՛ք ապաշխարության արժանի պտուղ. ) այսինքն՝ որ հպարտության փոխարեն խոնարհություն անի. ատելության և նախանձի դեմ՝ սեր. բարկության դեմ՝ քաղցրություն. ծուլության դեմ՝ աղոթքների արիություն. որկրամոլության դեմ՝ պահք և անսննդություն. ագահության և զրկանքի դեմ՝ բաշխելն ու տալը. պոռնկության դեմ՝ ողջախոհություն ստանալ սրբությամբ. նույնպես և մեղքերի մյուս մասերի մասին կհասկանաս։
Իսկ ցույց տվեցինք, որ այս երեքով է ապաշխարության կատարումը լինում. որովհետև ամեն ոք սրանցով է մեղանչում. այսինքն՝ մտքով, կամ խոսքով, կամ մարմնով, որոնցով և ապաշխարում է։
Արդ՝ պետք է բաժանել, թե քանի՞սն են ապաշխարությունները. և որո՞նք են ընդունելի։
Ապաշխարության տեսակը բաժանվում է տասի։
Եվ սրանցից մեկն ընդունելի է. իսկ մյուսներն անընդունելի. որոնցով շատերն ապաշխարում են և վարձ չեն ստանում։
Առաջինն այն է, որ խոստովանությամբ ապաշխարում են գործված մեղքերը և վերստին դառնում նույն մեղքերին. ընդունելի չէ. ըստ Հակոբոսի՝ կաթողիկե թղթում. (շունը դառնում է իր փսխածին. և լվացված խոզը թավալվում է ցեխի մեջ. ) և ըստ Հովհաննեսի, թե. (և առաջինն էլ կպահանջի։)
Երկրորդ՝ երբ ակամա է լինում. նրանք, որ կան և մնում են մեղքերի մեջ, մինչև որ մեղքերի համար մի պատուհաս է հասնում, և ապա դառնում են. ըստ Դավթի. (դարձա թշվառությունից. որովհետև փշերը խրվեցին իմ մեջ. ) ընդունելի չէ։
Երրորդ՝ նրանք, որ մնում են մինչև ծերություն, երբ մեղքն ինքն է թողնում իրեն. և սա հարկադրաբար է. դրա համար մարգարեն աղոթում է. (մի՛ մերժիր ինձ, Տե՛ր, ծերության ժամանակ։)
Չորրորդ՝ նրանք, որ «մեղա» են ասում, բայց հույսով, հավատով և սիրով չէ, ինչպես Հուդայինը, ընդունելի չէ։
Հինգերորդ՝ նրանք, որ մեկ մասն են ապաշխարում. այսինքն՝ կամ հավատը՝ առանց գործերի, կամ գործը՝ առանց հավատի. ըստ Հակոբոսի. (հավատն առանց գործերի մեռած է. և գործերն առանց հավատի դատարկ են։)
Վեցերորդ՝ ընդունելի չէ այն, որ փառասիրության համար է. ըստ այն խոսքի. (այդ իսկ է նրանց վարձը։)
Յոթերորդ՝ եթե կեղծավորության համար է. որ չար աղանդը սերմանի, որից զգուշացնում է Տերը. (գալիս են ոչխարների հագուստով, իսկ ներսում հափշտակող գայլեր են։)
Ութերորդ՝ որ մի ժամանակ է լինում և ոչ երկար. նրանք, որ ըստ Սողոմոնի խրատի չեն, թե. (մի՛ մերժիր քո մոր օրենքը և այլն։)
Իններորդ՝ նրանք, որ բնությունից ունեն, ինչպես չեզոքը, խառնվածքի հարկադրանքով և ոչ կամովին, ընդունելի չէ. ըստ Տիրոջ բաժանման, թե. (ներքինիներ կան, որ մոր որովայնից այդպես ծնվեցին. ) որոնք դրա համար վարձ չեն ստանում։
Իսկ տասներորդը ընդունելի և կատարյալ ապաշխարությունն է, որ հավատով է լինում. (թե ինչ որ խնդրում է, ստանում է. ) և արքայության հույսով և սիրո համար անի։)
Տեսնենք այժմ, թե ինչո՞ւ մարդը, մեղքի մեջ ընկնելով, չի դառնում և չի ապաշխարում։
Նախ՝ երկչոտություն է գցում սրտի մեջ, թե. մեծ է մեղքդ, և ինչպե՞ս կարող ես ապաշխարել. իբրև խստաբերան և խրտնող ձի՝ գահավեժ է անում։
Սրա համար, քաջալերելով, Հովհաննես Ոսկեբերանն ասում է, թե. (մի՛ եղիր երկյուղալից և անհույս քո մեղքերի մեծության համար. քո մեղքերի բազմությունը չի հաղթում, ասում է, Աստծու գթությանը. և իբրև կրակի կայծ է՝ Ատլանտյան ծովի համեմատ։)
Երկրորդ՝ ամոթն է գցում մտքի մեջ. բայց ամոթն ապաշխարության մեծ մասն է և մեղքերի քավիչ. ինչպես կրակը՝ արծաթի ժանգի համար։
Երրորդ՝ ապաշխարության ծանրությունը, թե. չես կարող տանել. և կրկնակի պատժապարտ կլինես. ըստ Եսայու. (խոստովանի՛ր քո հանցանքները, որ արդարանաս։)
Եվ ըստ Դավթի. (ասացի, թե իմ մեղքերը կպատմեմ իմ դեմ. և դու կթողնես իմ բոլոր անօրենությունները։)
Չորրորդ՝ հեշտություն է գցում. ասում է. դեռ երեխա եմ. մի ժամանակ այսպես ապրեմ. հետո կապաշխարեմ։
Սողոմոնն ասում է. (հիշի՛ր քո Արարչին քո մանկության օրերում. և գնա՛ արդար ճանապարհներով։)
Հինգերորդ՝ երկար կյանքի հույսն է ձգում մտքի մեջ։
Ավետարանում. (չգիտես, թե երբ է գողը գալիս. ) այսինքն՝ երեկոյան՝ մանկական հասակում. կեսգիշերին՝ երիտասարդության մեջ. աքաղաղականչին՝ կատարյալ հասակում. առավոտյան՝ ծերության մեջ։
Վեցերորդ՝ չներվելու երկյուղն է գցում։
Եզեկիելից. (երբ հոգոց հանես և հեծեծես, կասի. ահա այստեղ եմ. ) ինչպես Դավթին՝ Նաթան մարգարեի միջոցով։
Յոթերորդ՝ չարերին օրինակ է դնում և տալիս, որ նախանձի. Դավթից. (մի՛ նախանձիր չարերին։)
Ութերորդ՝ սովորության պատճառով չի դառնում. սրա մասին առաքյալն ասում է. (բազում նեղություններով պետք է մտնենք այն հանգիստը։)
Եվ ըստ Ավետարանի. (նեղ է դուռը և անձուկ է կյանքի ճանապարհը։)
Իններորդ՝ խաբեության հույս է գցում, թե. բոլոր սրբերը քեզ համար բարեխոս են այն ատյանում։
Պողոսից. (ահա ընդունելի ժամանակ. ահա փրկության օր. ոչ մի բանով պատճառ մի՛ տվեք, որ պաշտոնը չարատավորվի։)
Տասներորդ՝ ապավինել Աստծու ողորմությանը. այսինքն՝ իբր թե կկարողանա այն ընդունել, երբ զղջա։
Բայց սա նրա դեմ մեղանչել է. որովհետև վարդապետներն ասում են, թե պետք է ամաչենք Աստծու ողորմությունից, եթե չենք կարող վախենալ նրա արդարությունից։
Արդ՝ սրանք են սատանայի շղթաները, որոնք արգելում են մեզ, որ չգանք խոստովանության։
Եվ թեպետ սատանայի յուրաքանչյուր շղթայի համար արձակման հնարն էլ ցույց տվեցինք սուրբ գրքերի վկայությամբ, որ ոչ ոք անզղջությամբ չմնա մեղքերի մեջ։
Այժմ վերստին տասը գլխով ասում ենք. որ մարդը պետք է վաղվաղակի դառնա մեղքերից և ապաշխարի։
Առաջին պատճառ՝ որովհետև ինչպես տան մեջ ընկած կրակը պետք է շուտով հանգցնել. ապա թե ոչ՝ ամբողջն այրվում է. այսպես և մեղքերը. որովհետև հոգին այրող են։
Երկրորդ՝ սատանան մեր և Աստծու թշնամին է. երբ մեղքերի միջոցով գալիս և մտնում է մեր մեջ, պետք չէ ծածկել. որ պատիժներ չկրենք. ինչպես ոմանց օրինակը, որ թագավորների թշնամիներին են թաքցնում։
Երրորդ՝ որովհետև նրանք, ովքեր մեղքերով բռնվում են սատանայի բերանում, պետք է վաղվաղակի աղաղակեն ապաշխարությամբ. ինչպես անասուններն են ճչում և օգնական խնդրում, երբ ընկնում են գազանների բերանը։
Չորրորդ՝ որովհետև եթե մի մարդ բանտում լինի, և դուռը բաց լինի, եթե չփախչի, ինքն իր անձի մահապարտն է գտնվում. նույնպես, եթե մեկը չփախչի մեղքերի բանտից՝ ապաշխարության դռնով։
Հինգերորդ՝ ինչպես եթե մեկը, քաղաքում կանգնած, մարդկանց հրավիրի բերել աղբ և պղինձ և վերցնել ոսկի և արծաթ. իսկ ձայնին ծուլացողները մի՞թե ամենաանմիտները չեն. նույնպես են նրանք, որ չեն կամենում մեղքերը բերել քահանայի մոտ և վերցնել մաքրություն և թողություն։
Վեցերորդ՝ որովհետև ինչպես իմաստուն կույսերը առաջուց մտան փեսայի առագաստը՝ պատրաստությամբ. իսկ հիմարները դրսում մնացին. նույնպես և նրանք, որ իրենց չեն պատրաստում ապաշխարությամբ։
Յոթերորդ՝ պետք է ապաշխարել, որովհետև խոստումները մեծամեծ են, ըստ առաքյալի. (այն, ինչ աչքը չտեսավ և այլն։)
Ութերորդ՝ պետք է ապաշխարությամբ մաքրել մեր անձերը. որ Աստծու տաճարի ապականիչ չլինենք. այսինքն՝ մեր հոգու. որի համար և պատժվում ենք Աստծուց, ըստ առաքյալի. (դուք կենդանի Աստծու տաճարն եք. եթե մեկը Աստծու տաճարն ապականի, Աստված կապականի նրան։)
Նաև օրենքում գրվեց. (այն անձը, որ մեղանչի, նա էլ կմեռնի։)
Իններորդ՝ պետք է դառնալ մեղքերից. որ մեղքերի համար եկած հիվանդությունը վերանա. ըստ այն բանի, որ Քրիստոսն արեց ախտահարների հետ. մեղքերը թողնում էր՝ ասելով. (քո մեղքերը թող ներված լինեն քեզ. ) և դրա հետ միասին բուժում էր ցավը, որից ցույց է տրվում, որ մեղքերի համար է լինում։
Եվ թե. (ո՞ւմ մեղքն է սա, իր, թե իր հոր և մոր, որ կույր ծնվեց։)
Տասներորդ՝ որովհետև մեզ վրա օրենք կա, թե. (արե՛ք ապաշխարության արժանի պտուղ. ) պետք չէ օրինազանց լինել։
Դարձյալ՝ ապաշխարության հինգ եղանակ կա, որոնցով մեկը ողորմություն է գտնում Աստծուց։
Նախ՝ մեղքերի խոստովանությամբ. ըստ այն խոսքի. (նախ դու ասա՛ քո անօրենությունները. ) և թե. (իմ մեղքերը կպատմեմ իմ դեմ. և դու կթողնես իմ բոլոր անօրենությունները։)
Երկրորդ՝ աղոթքներով կարող է մեկն ողորմություն գտնել Աստծուց. որովհետև աղոթքը խոսք է Աստծու հետ. ըստ այն խոսքի. (եթե բարեկամության համար չտա, սակայն պնդության համար կտա խնդրածը։)
Երրորդ՝ խոնարհությամբ կարող է ապաշխարել. և հայտնի է օրինականից և մաքսավորից. որովհետև աղոթքի ելան տաճար. որից մաքսավորն իր խոնարհության համար արդարացած գնաց իր տուն, ըստ Ավետարանի։
Չորրորդ՝ ողորմությամբ կարող է մեկն ապաշխարել. ըստ Դանիելի՝ Նաբուգոդոնոսորին. (քո մեղքերը ողորմությամբ քավի՛ր. և քո անօրենությունները՝ աղքատներին տալով։)
Եվ ըստ Ավետարանի. (երանի ողորմածներին, որովհետև նրանք ողորմություն կգտնեն։
Հինգերորդ՝ հանցավորների պարտքերը թողնելով՝ կարող է ողորմություն գտնել Աստծուց. ըստ այն խոսքի. (եթե մարդկանց թողնենք հանցանքները, ձեր Հայրն էլ կթողնի ձեզ. ) և նրան փառք հավիտյանս. ամեն։