Read in the reader, with word lookup
Քարոզգիրք, որ կոչվում է Ամառան հատոր · 11/24
ԳԼՈՒԽ ՁԱ-ՁԵ
Նույնի առաջին քարոզը աղոթքների մասին. առաքյալի խոսքի վրա՝ Տիմոթեոսին առաջին թղթում։
(Աղաչում եմ ձեզ, որ ամենից առաջ աղոթքներ, խնդրանքներ, պաղատանքներ անեք և այլն։)
1 Տիմ. 2. 1։
(Գլուխ ՁԱ)
Նախ պետք է իմանալ, որ բարի գործերի տեսակները երեքն են. այսինքն՝ պահքը, աղոթքը և ողորմությունը։
Եվ թե ինչո՞ւ են սրանք երեքը։
Ասում ենք՝ վեց պատճառով։
Նախ՝ որովհետև բոլոր հոգևոր գործերը վերածվում են աղոթքի։
Եվ գթության բոլոր գործերը վերածվում են ողորմության։
Եվ մարմինը կշտամբելու բոլոր գործերը վերածվում են պահքի։
Երկրորդ՝ բոլոր մեղքերը երեքի են բաժանվում. այսինքն՝ (մարմնի ցանկություն. և աչքերի ցանկություն. և այս կյանքի ամբարտավանություն, ինչպես ասում է Հակոբոսը կաթողիկե թղթում։)
Արդ՝ պահքով ետ ենք դառնում մարմնի ցանկությունից։
Ողորմությամբ՝ աչքերի ցանկությունից։
Աղոթքներով՝ այս կյանքի ամբարտավանությունից։
Երրորդ պատճառ՝ որ պահքով մարդը կարգավորվում է իր հանդեպ. ողորմությամբ՝ ընկերոջ հանդեպ. և աղոթքներով՝ Աստծու հանդեպ։
Չորրորդ պատճառ՝ որ մարդուն երեքով հաստատեց. այսինքն՝ մարմնով, հոգով և ունեցվածքով։
Եվ սրանցից բաժին է խնդրում Աստված. պահքը մարմնի բարիքներից է. աղոթքը՝ հոգուց. ողորմությունը՝ ունեցվածքից։
Հինգերորդ պատճառ՝ որ պարտական մարդը երեք կերպով է վճարում. այսինքն՝ կամ պատժվելով. կամ տալով. կամ աղաչելով։
Եվ մենք մեղքերի պարտքերն այսպես ենք վճարում. պատժում ենք մեզ պահք պահելով. տալիս ենք փրկանքը ողորմությամբ. և աղաչում ենք աղոթքներով։
Վեցերորդ պատճառ՝ որ մեր հոգու թշնամիները երեքն են. այսինքն՝ այս մարմինը, այս աշխարհը և սատանան. և այս երեքով պատերազմում ենք և հաղթում նրանց։
Մարմնին պահքով ենք հաղթում. և աշխարհին՝ ողորմությամբ. և սատանային՝ աղոթքներով։
Սա է պատճառը, որ քրիստոնյաների բոլոր բարեգործությունները երեքն են։
Երկրորդ՝ պետք է իմանալ, որ աղոթքը մյուսներից մեծ և սքանչելի գործ է։
Եվ սա տասներկու պատճառով։
Նախ՝ որ աղոթքը պարտք է և անհրաժեշտ. իսկ ողորմությունն ու պահքը կամավոր են և սիրուց. եթե կամենում ես, պահք ես պահում և ողորմում. և եթե չես կամենում՝ ոչ։
Բայց աղոթքը պարտք է, դրա համար պետք է վճարել։
Եվ անհրաժեշտ է, առանց որի հոգին չի կարող ապրել. դրա համար Տերն ասում է. (պետք է ամեն ժամ աղոթքի մեջ կենալ և չձանձրանալ։)
Երկրորդ՝ որ պահքն ու ողորմությունը երբեմն են լինում. իսկ աղոթքը՝ ամեն ժամ. ինչպես ասում է առաքյալը. (ամեն ժամ աղոթե՛ք։)
Եվ մարգարեն ասում է. (Տիրոջը կօրհնեմ ամեն ժամ և այլն։)
Երրորդ՝ որ աղոթքը դյուրությամբ է կատարվում. որովհետև եթե տկար է կամ ծեր, պահք չի պահում. և եթե աղքատ է, ողորմություն չունի։
Իսկ աղոթքը ծերն ու երեխան, առողջն ու հիվանդը, հարուստն ու աղքատը ձեռքի տակ պատրաստ ունեն։
Չորրորդ՝ պահքն ու ողորմությունը արտաքին բաներից տրված բաժին են. իսկ աղոթքը ներսից՝ սուրբ սրտից և անձից եկող պատարագ է. (որ Աստված չի արհամարհում։)
Հինգերորդ՝ պահքն ու ողորմությունը Աստծուն մասամբ նվերներ են. իսկ աղոթքը՝ ամբողջությամբ. որովհետև մտքով մաղթում է. և սրտով աղաղակում։
Աչքերով արտասվում է. և ականջով լսում։
Բերանով սաղմոսում է. և ձայնով խոսում. և ամբողջ մարմնով ծունր է կրկնում։
Վեցերորդ՝ ինչպես արդարությունը խառնվում է մյուս առաքինություններին՝ խոհեմությանը, արիությանը և մյուսներին. այսպես աղոթքը՝ բոլոր բարեգործություններին. որովհետև երբ պահք ենք պահում կամ ողորմում, աղոթում ենք, որ ընդունելի լինի։
Յոթերորդ՝ որ մեր պահքն ու ողորմությունները այժմ երկինք են բարձրանում և գանձվում. բայց մենք՝ ոչ. իսկ աղոթքներով և մտքով այժմ մենք ենք երկինք բարձրանում. և մտնում ենք վարագույրի ներքին կողմը և խոսում Աստծու հետ։
Ութերորդ՝ պահքով մեր հանդեպ ենք կարգավորվում. և ողորմությամբ՝ ընկերների հանդեպ. իսկ աղոթքներով Աստծու հանդեպ ենք կարգավորվում և խոսակցում Աստծու հետ։
Իններորդ՝ պահքը սուգ է. և ողորմությունը՝ տրտմությամբ. ինչպես օրինականը գնաց խոժոռված. իսկ աղոթքը որքան երկարում է, ուրախացնում է աղոթողին. որովհետև անճառելի խնդություն, լույս և սեր է ծագում աղոթողի մտքում. դրա համար Դավիթն ասում է. (թող ուրախ լինեն նրանց սրտերը, ովքեր փնտրում են Տիրոջը։)
Տասներորդ՝ պահքից սատանան չի փախչում. որովհետև նա մշտապես պահքի մեջ է. և ողորմությանը մոտենում է և խափանում. բայց աղոթքներից փախչում է. երբ հիշում ենք Աստծու և մյուս սրբերի անունը, կամ խաչ ենք նկարում երեսներիս, ինչպես խավարն է հալածվում լույսից. և նրա բոլոր որոգայթները ցրվում են։
Տասնմեկերորդ՝ եթե պահք ես պահում, քեզ է օգուտ. և ողորմությունը՝ նրանց, ում տվեցիր. իսկ աղոթքը քեզ և ուրիշներին և ամբողջ աշխարհին, արդարներին և մեղավորներին, կենդանիներին և մեռելներին է օգուտ։
Տասներկուերորդ՝ աղոթքն իր անունով է այսպես հայտնում. աղ, այսինքն՝ ինչպես աղն է ամեն բանի խառնվում և ամեն ինչ համեմում. այսպես աղոթքը բոլոր բարի գործերին է խառնվում. և քաղցր և ընդունելի է դարձնում Աստծուն։
Այսպես աղոթքի գործն ավելի բարի է, քան առաքինության մյուս տեսակները, և հաճելի է Աստծուն։
Երրորդ հարցում՝ թե ի՞նչ են աղոթքները, խնդրանքները, պաղատանքները և գոհությունները։
Նախ պետք է իմանալ, որ աղոթքը խոսք է Աստծու հետ. խնդրանքները ներկայի համար են. պաղատանքները՝ հանդերձյալի. գոհությունը՝ ստացված պարգևների համար։
Երկրորդ՝ ասում են, թե աղոթքը մարդու բաղձանքն է առ Աստված՝ սուրբ և համարձակ խոսքերով։
Եվ խնդրանքն այն է, որ լինում է անհրաժեշտ և ժամանակավոր բաների համար։
Պաղատանքն է՝ կանգնել Աստծու առաջ և պնդությամբ հոգևոր օգնություններ խնդրել։
Եվ գոհությունը Աստծու երախտիքները ճանաչելուց է։
Երրորդ՝ աղոթքը մտքի համբարձումն է առ Աստված՝ մեր բոլոր պակասությունները ցույց տալու համար։
Եվ խնդրանքն այն է, որ լինում է նրա համար, որ իրեն արժանավոր է համարում ստանալու. ինչպես այն խնդրանքները, որոնք լինում են բազում պահքերից և մարմինը ճնշելուց հետո։
Իսկ պաղատանքն է՝ ողորմություն հայցել Քրիստոսի և նրա սրբերի չարչարանքների համար։
Եվ գոհությունն է՝ գովել Աստծուն ստացված բարիքների համար։
Չորրորդ՝ դարձյալ աղոթքն այն է, որ լինում է քահանայից պատարագի ժամին՝ ժամամուտից և «Տեր, ողորմեա»-ից հետո։
Եվ խնդրանքն այն է, որ լինում է ծածուկ՝ պատարագից առաջ։
Պաղատանքն այն է, որ լինում է ներսում՝ կանոնի մեջ, կենդանիների և մեռելների համար։
Եվ գոհությունն այն է, որ լինում է հաղորդվելուց հետո։
Չորրորդ՝ պետք է իմանալ աղոթքների մասին. որ մեկն աղոթում է պտղավետ. և մեկը՝ անպտուղ։
Արդ՝ պտղավետը բազում տեսակներ ունի։
Առաջին՝ այն, որ լինում է ամոթով և խոնարհությամբ. ինչպես մաքսավորի աղոթքը. (որ չէր համարձակվում աչքերը երկինք բարձրացնել. ) և անառակ որդին, որ ասում էր. (հա՛յր, մեղանչեցի երկնքի դեմ և քո առաջ. արժանի չեմ կոչվելու քո որդի։)
Որովհետև որքան անհաճո է Աստծուն մեղավորի հանդգնությունը. նույնքան հաճելի է նրան զղջացածի աղոթքն ու խոնարհությունը։
Երկրորդ՝ այն, որ լինում է մաքուր և փափագով. ինչպես Շուշանի աղոթքը, որ ասում էր. (ծածկագե՛տ Աստված, դու գիտես, որ իմ դեմ սուտ են վկայում. ) որի համար Աստված փրկեց նրան. և սուտ վկաներին՝ ծերերին, կործանեց։
Երրորդ՝ կա, որ լինում է ընդարձակ բաղձանքով. ինչպես Մովսեսն էր ասում. (եթե թողնում ես նրանց մեղքերը, թո՛ղ. ապա թե ոչ՝ ինձ էլ ջնջի՛ր այն գրքից, որ գրեցիր։)
Չորրորդ՝ այն, որ լինում է գոհացող ըղձանքով. ինչպես Պողոսն ասում է կողոսացիներին. (աղոթքի մեջ հաստատո՛ւն կացեք՝ նրանում արթուն լինելով գոհությամբ։)
Սրանք են պտղավետ աղոթքները։
Իսկ անպտուղ աղոթքը նույնպես բազում տեսակներ ունի։
Առաջինը կեղծավորներինն է, որ լինում է միայն շրթունքներով. ինչպես ասում է Եսային. (այս ժողովուրդը շրթունքներով է ինձ պատվում. իսկ սրտով հեռացած է ինձնից, մի կողմ։)
Որովհետև վարդապետներն ասում են, թե ինչպես առանց եղանակի ձայնը ճայերի ձայնի պես է. այսպես առանց սրտի ջերմության աղոթքն իբրև եզների բառաչ է։
Ինչպես զանազանվում են ցորենն ու հարդը, թեփն ու ալյուրը, մորթին ու կենդանին, նույնպես են ձայնական աղոթքը և ջերմ սրտինը։
Որովհետև ինչպես չար հովիվը ոչխարի փոխարեն միայն մորթին է հատուցում տիրոջը, որ ընդունելի չէ. (որովհետև յուղալի ողջակեզներ կմատուցեմ քեզ, ասում է մարգարեն։)
Երկրորդ անպտուղ աղոթքը անհամբերի շտապողականն է. ինչպես Եղիան իր անձի համար մահ խնդրեց՝ Թագավորությունների երրորդ գրքում։
Երրորդը հանդգնաբարն է. ինչպես Զեբեդեոսի որդիներն էին արքայությունը խնդրում՝ առանց բաժակը խմելու։
Չորրորդը ծաղրականն է. ինչպես փարիսեցունը. այդպիսիները ձեռքերը դեպի երկինք չեն բարձրացնում. այլ դեպի երկիր՝ այնտեղից վարձ խնդրելով։
Ծաղրական է կոչվում, որովհետև Աստծուց ողորմություն չեն խնդրում. այլ իբրև պարտք. ինչպես ասում է. (շաբաթը երկու անգամ պահք եմ պահում և այլն։)
Դրա համար Տերը հակառակն է սովորեցնում. (երբ ամեն ինչ անեք, ասացե՛ք՝ անպիտան ծառաներ ենք։)
Դարձյալ պետք է իմանալ, որ աղոթքը երկուսի է բաժանվում։
Նախ՝ որ մեկն իր համար է աղաչում Աստծուն. հոգու կամ մարմնի, արքայության համար և այլն։
Երկրորդ՝ որ ուրիշն է աղաչում նրա համար. և այն կոչվում է օգնականություն։
Եվ սա նախ սրբերից ենք խնդրում, որոնք երկնքում Քրիստոսին մոտ են. ինչպես ասում է Հոբը. (եթե սրբերից մեկին տեսնես, ապավինի՛ր նրան։)
Սա է, որ բոլոր սրբերի համար (ամեն օր տոն ենք կատարում. և նրանց բարեխոսությունն ենք խնդրում։)
Երկրորդ՝ պետք է, որ ժողովուրդը խնդրի քահանայից. ինչպես ասում է Ղևտացոցում. (քահանան թող աղաչի նրա համար. և կթողնվի նրան. ) ինչպես և Ահարոնը քավեց ժողովրդի համար. և սատակումը դադարեց։
Երրորդ՝ պետք է միմյանցից աղոթքներ խնդրեն. և առաջնորդները՝ ժողովուրդներից. ինչպես ասում է առակը. (եղբայրը եղբորից օգնված. ) և Պողոսը խնդրում էր կողոսացիներից. (աղոթե՛ք մեզ համար, եղբայրնե՛ր. որ Աստված մեզ համար բացի խոսքի քարոզության դուռը. ) և թե. (աղոթքներում ինձ պատերազմակից լինել։)
Չորրորդ՝ պետք է աղոթել նրանց համար, ովքեր Տիրոջով մեռնում են մարմնով. կամ մեղքերով հիվանդ են. ինչպես ասում է Հակոբոսը. (աղոթե՛ք միմյանց համար։)
Եվ Հովհաննեսն առաջին կաթողիկե թղթում ասում է. (եթե մեկը տեսնի իր եղբորը մեղք գործած՝ ոչ մահվան տանող մեղք, թող խնդրի, և մեղանչողին կյանք կտրվի։
Հինգերորդ՝ պետք է իմանալ, որ յոթ կերպով են աղոթքները հաճելի լինում։
Նախ՝ որ միտքն ուրիշ ոչինչ չխորհի, բացի նրանից, ինչ աղոթում է. սա է, որ ասում է Պետրոսը. (զվարթո՛ւն եղեք աղոթքներում։)
Որովհետև վարդապետներն ասում են, թե տգիտությամբ է աղոթում նա, ով աղաչում է Աստծուն, որ իրեն նայի. և ինքը ո՛չ իր վրա է միտք դնում, և ո՛չ Աստծու։
Երկրորդ՝ որ մեծ բաղձանքով է աղոթում. ինչպես ասում է Երկրորդ Օրենքում. (փնտրե՛ք ձեր Տեր Աստծուն ձեր ամբողջ սրտով. ) և դա սրտի աղաղակն է, ինչպես Տերն ասում է Մովսեսին. (ինչո՞ւ ես գոչում ինձ։)
Երրորդ՝ ջերմ արտասուքով. ինչպես Աննան ցավագին անձով կանգնեց Տիրոջ առաջ աղոթքի և լաց եղավ լալով. դրա համար ստացավ խնդրածը, ինչպես ասում է Թագավորությունների առաջին գրքում. որովհետև վարդապետներն ասում են, թե արտասուքը բռնադատում է աղաչվածին։
Չորրորդ՝ խոնարհությունը. ինչպես ասում է Դավիթը. (Տերը նայեց խոնարհների աղոթքներին. և չարհամարհեց նրանց խնդրանքները. ) ինչպես քանանացին, որ իրեն շան նմանեցրեց, ստացավ խնդրածը. նույնպես և մաքսավորը խոնարհությամբ իջավ իր տուն արդարացած։
Հինգերորդ՝ աներկբայությունը. ինչպես ասում է մարգարեն. (սրտի միամտությամբ փնտրե՛ք Տիրոջը։)
Որովհետև երկմիտը չի ստանում. ինչպես Հակոբոսը. (ով երկմիտ է, թող չսպասի, թե Աստծուց որևէ բան կստանա։)
Եվ սա է պատճառը. որովհետև չի հավատում, թե Աստված ամենակարող է. և կամենում է մեր բոլոր բարիքները։
Վեցերորդ՝ աղոթքի մեջ երկարելու համար. ինչպես Ղուկասի Ավետարանն ասում է անիրավ դատավորի մասին, թե. (նեղություն տալու համար դատաստան արեց. որովհետև եթե բարեկամության համար չտա, սակայն պնդության համար կտա։)
Եվ եթե մեկն ասի. (մի՛ շատախոս եղեք, ասում է Քրիստոսը։)
Ասում ենք, թե երկար աղոթելը խոտան չէ. որովհետև նույն Տերը (ամբողջ գիշերն անցկացրեց Աստծուն աղոթելով, ասում է Ղուկասը։)
Բայց շատախոսությունն ավելորդ խոսքով մարմնավոր և անարժան բաներ խնդրելն է։
Յոթերորդ՝ աղոթքների ջերմեռանդությունն է. որովհետև ինչպես կրակն է եռացնում ջուրը. այսպես ջերմեռանդությունը՝ աղոթքները։
Եվ ինչպես խնկից ծուխ չի ելնում, եթե կրակի վրա չդրվի. նույնպես և աղոթքը չի բարձրանում Աստծու մոտ, եթե ջերմ սրտից չէ. ինչպես ասում է Դավիթը. (թող իմ աղոթքն ուղիղ լինի, ինչպես խունկ քո առաջ, Տե՛ր։)
Վեցերորդ՝ պետք է իմանալ, որ աղոթքների յոթ արգելք կա։
Նախ՝ աղոթողի մեղքերը. ինչպես ասում է սաղմոսը. (եթե իմ սրտում մեղք տեսնեի, մի՞թե Տերը կլսեր ինձ։)
Որովհետև ինչպես խոնավ աչքը չի կարող նայել լույսին. նույնպես մեղքերով մածված միտքը չի ընդունում Աստծու շնորհները։
Երկրորդ՝ որ անօգուտն է խնդրում. ինչպես Պողոսը. որովհետև մարմնի վերքը չվերացվեց. որովհետև այն օգուտ էր նրա համար։
Երրորդ՝ եթե անարժան են նրանք, որոնց համար խնդրում է. ինչպես ասում էր Երեմիային. (մի՛ աղաչիր դրանց համար. որովհետև քեզ չեմ լսի։)
Չորրորդ՝ չար խորհուրդներն են արգելում. ինչպես ասում է Ժողովողը. (մեռած ճանճերը զազրացրին անուշ յուղը. ) մեռած ճանճերը չար խորհուրդներն են, որոնք կորցնում են Աստծու շնորհները. և պետք է դեն մերժել. ինչպես Աբրահամը դեն էր քշում թռչուններին, որոնք նստում էին կտրատված պատարագի վրա։
Հինգերորդ՝ խստասրտությունը։
Նախ՝ Աստծու օրենքների դեմ։
Երկրորդ՝ աղքատների դեմ։
Երրորդ՝ մեղանչողների դեմ։
Որովհետև ասում է առակը. (ով չի լսում Աստծու օրենքներին, նրա աղոթքը գարշելի է։)
Եվ դարձյալ ասում է. (ով չի լսում աղքատին, Տերն էլ չի լսի նրան. ) և Տերն ասում է. (եթե թողնեք նրանց հանցանքները, ձեր Հայրն էլ կթողնի ձեր հանցանքները։)
Վեցերորդ՝ աղոթքներից հետո մեղքերն ավելացնելը. ինչպես ասում է Սիրաքը։
(Մեկն աղոթում է, և մյուսն անիծում. Աստված ո՞ւմ է լսում. ) այսինքն՝ ով այժմ աղոթում է, և հետո հայհոյում։
Նաև մեղքը հեռացում է Աստծուց. դրա համար աղոթքները չի լսում. ինչպես ասում է Դավիթը. (նրանք, ովքեր իրենց անձերը հեռացրին քեզնից, կկորչեն։)
Յոթերորդը ծուռ խնդրելն է. այսինքն՝ եթե հավիտենական կյանքը բերանով ենք խնդրում, և ոչ սրտով. աղաղակելու տեղ լռում ենք. ինչպես ասում է Դավիթը. (լռեցի ես, երբ ամբողջ օրը քեզ էի աղաղակում։)
Այսպիսի աղոթքները Աստծուն լսելի չեն լինում։
Յոթերորդ՝ պետք է իմանալ, որ աղոթքները բազում բաների համար օգտակար և գովելի են։
Նախ՝ որովհետև Տերը սուրբ գրքերում շատ անգամ է հորդորում. ինչպես ասում է Երեմիան։
(Կանչի՛ր ինձ, և քեզ պատասխան կտամ. ) և սաղմոսը. (ինձ կկանչի, և ես կլսեմ նրան։)
Եվ Տերը. (պետք է ամեն ժամ աղոթել։)
Որովհետև եթե տալը չկամենար, խնդրելու հորդոր չէր տա. և նա ավելի է կամենում տալը, քան մենք՝ ստանալը։
Երկրորդ՝ օրինակ ունենք Քրիստոսից և նրա սրբերից. որ աղոթքի կարոտ չէր, բայց մեղանչողների համար է ասում. (ամբողջ գիշերն անցկացրեց Աստծուն աղոթելով. ) և թե. (լեռ ելավ աղոթելու. ) և թե. (նստե՛ք այստեղ, մինչև ես աղոթեմ. ) և այլ շատերը։
Երրորդ՝ աղոթքը շատ պատվական է։
Նախ՝ որովհետև հրեշտակները մատուցում են Աստծու առաջ։
Եվ դարձյալ՝ երբ աղոթում ենք, Աստծու հետ ենք խոսում և Աստծու հետ ապրում։
Չորրորդ՝ աղոթքն օգտակար է այս կյանքում. որովհետև երեքն են, որ մարդուն աղաղակելու են բերում. այսինքն՝ կրակը, ջուրը և թշնամիները. այսինքն՝ ամեն օր մտքի խղճից բորբոքվում ենք գեհենի կրակով. որի համար արտասուքի ջուրն է հանգցնում։
Դարձյալ՝ ամեն օր ալեկոծվում ենք մեր սրտերի չար խորհուրդներից. դրա համար աշակերտների հետ աղաղակում ենք. (Տե՛ր, փրկի՛ր մեզ, որովհետև կորչում ենք։)
Դարձյալ՝ թշնամին մշտապես մոտենում է մեր զգայարանների դռներին. որի համար Աստծուց օգնություն ենք խնդրում։
Եվ որովհետև այսպիսի փորձություններ հանդերձյալում չկան. դրա համար այնտեղ աղոթքն անհրաժեշտ չէ. այլ այստեղ։
Հինգերորդ՝ աղոթքն առողջացնում է հիվանդներին. ինչպես ասում է առակը. (որդյա՛կ, քո հիվանդության մեջ աղոթի՛ր Աստծուն, և կբժշկվես։)
Նաև երկարակյաց է դարձնում, ինչպես Եզեկիային. որովհետև ասում է. (լսեցի քո աղոթքները. և տեսա քո արտասուքը. և քո ժամանակին տասնհինգ տարի կավելացնեմ։
Վեցերորդ՝ փրկում է իշխանների նեղություններից. ինչպես ասում է Երեմիան. (գոչե՛ք Աստծուն. և իշխանների բռնությունից կփրկի ձեզ. ) ինչպես Պետրոսն ազատվեց բանտից եկեղեցու աղոթքների համար։
Նաև հաղթող է դարձնում պատերազմում. ինչպես երբ Մովսեսը ձեռքերը տարածում էր աղոթքի, հաղթում էին Ամաղեկին։
Յոթերորդ՝ փախցնում է դևերին. ըստ այն խոսքի. (այս տեսակը դուրս չի գալիս, եթե ոչ պահքով և աղոթքով։)
Նաև փրկում է որոգայթներից. ըստ որի. (որոգայթներից ազատվելու հնար չկա, բացի միայն պահքով և աղոթքով։)
Ութերորդ՝ լուսավորում է միտքը. որովհետև այն խոսքի վրա, որ Գործերում է. (Պետրոսը տանիք ելավ աղոթելու,) վարդապետներն ասում են, թե տարակույսն ավելի շատ աղոթքներով է լուծվում, քան որոնումով։
Նաև առաքյալներն աղոթելով լցվեցին Սուրբ Հոգով։
Իններորդ՝ աղոթքը բացում է երկինքը. ինչպես ասում է Ղուկասը. (երկինքը բացվեց, երբ Տերն աղոթում էր։)
Նույնպես և փակում է երկինքը. ինչպես Եղիայի աղոթելով՝ երկինքը փակվեց և անձրև չտվեց։
Նաև վահանի պես կանգնում է Աստծու բարկության դեմ. ինչպես ասում է Սողոմոնը. (անարատ մարդը շտապեց և աղոթքներով ու խնկով կանգնեց բարկության դեմ։)
Եվ ծույլ առաջնորդների համար ամբաստանում է Եսային։
(Ոչ ոք չկա, որ կանչի քո անունը. և վեր կենալով բռնի քեզնից։)
Տասներորդ՝ աղոթքներով սրբերը ստանում են, ինչ որ խնդրեն. ըստ այն խոսքի. (խնդրեցե՛ք և կստանաք և այլն։)
Եվ դարձյալ. (եթե ձեզնից երկուսը երկրի վրա միաբանվեն որևէ բանի համար, ինչ որ խնդրեն, կլինի նրանց իմ Հորից։)
Եվ այս ամենից վեր՝ աղոթքն օգտակար է խաղաղությամբ կենցաղավարելու համար. ինչպես առաքյալն ասում է Տիմոթեոսին. (աղոթքներ, խնդրանքներ և այլն անել թագավորների և բոլոր իշխանների համար. որ խաղաղությամբ և հանդարտությամբ վարենք մեր կյանքը։)
Որին թող արժանի անի մեզ Քրիստոսը. և նրան փառք հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը աղոթքների մասին. այն խոսքի վրա՝ (Երբ աղոթքի կանգնեք, մի՛ շատախոսեք հեթանոսների պես։)
Մատթ. 6. 7։
(Գլուխ ՁԲ)
Աղոթքների բանը ոչ միայն հավատացյալները, այլև հեթանոսները բոլոր գործերից նախապատիվ համարեցին. դրա համար շատախոսությամբ երկարացնում էին իրենց աղոթքները։
Որքա՜ն առավել պետք է մեզ՝ քրիստոնյաներիս, թողնել բոլոր գործերը և մշտապես աղոթքներով պարապել։
Նախ՝ որովհետև ամեն գործ անցավոր է. իսկ աղոթքը՝ մնայուն։
Երկրորդ՝ որովհետև ամեն գործ աշխարհում է. իսկ աղոթքը վերևում՝ Աստծու մոտ, երկնքում։
Երրորդ՝ որովհետև Տերն Ավետարանում օրենք և կանոն է դնում, թե. (պետք է ամեն ժամ աղոթել և չձանձրանալ։)
Եվ ինքը Տերը մեզ օրինակ (ամբողջ գիշերն անցկացրեց Աստծուն աղոթելով։)
Եվ առաքյալն ասում է. (ամեն ժամ աղոթե՛ք։)
Եվ Դավիթ մարգարեն. (Տիրոջը կօրհնեմ ամեն ժամ, ասում է։)
Եվ ինչպե՞ս կարող ենք ամեն ժամ աղոթել. որովհետև երբեմն գործում ենք, և երբեմն ուտում, և երբեմն քնում։
Ասում ենք՝ երեք եղանակով է կատարվում ամեն ժամ աղոթելը։
Նախ՝ որ մարդը կարող է լեզվով մշտապես աղոթել. կամ մտքով միշտ բարին խորհել և հոժարել։
Երկրորդ՝ պետք է հասկանալ աղոթքների կարգված ժամանակները. օրը ինը անգամ ծնրադրությամբ կատարել։
Կամ աղոթքների ինը անգամների վախճանին «Հայր մեր, որ երկինս ես»-ն ասել, որ Տերն ասաց. (երբ աղոթքի կանգնեք, ասացե՛ք՝ Հայր մեր։)
Երրորդ՝ մեր գործից աղքատներին բաշխել. և նրանք էլ աղոթում են մեզ համար. և այսպես ամեն ժամ աղոթում ենք։
Բայց այժմ ամեն մարդ ծուլացել է աղոթքներից. մեկը՝ առևտրի մեջ. մեկը՝ ձեռքի արհեստների. ուրիշները՝ երկրագործության. և զանազան մարմնական գործերով ենք զբաղված. և աղոթքները իբրև տուգանք ենք համարում. և ակամա կտրում։
Դրա համար Տերը հեթանոսներին է օրինակ տալիս և հանդիմանում ծույլերին. որովհետև նրանք շատ են խոսում իրենց աղոթքներում. իսկ սրանք ո՛չ շատ և ո՛չ քիչ են աղոթում. ինչպես ասում է։
(Երբ աղոթքի կանգնեք, մի՛ շատախոսեք հեթանոսների պես։)
Եվ աղոթքների մասին չորս բան պետք է հարցնել։
Նախ՝ թե ի՞նչ է աղոթքների շատախոսությունը։
Երկրորդ՝ թե մարմնական խնդրանքները տալի՞ս է Աստված։
Երրորդ՝ թե ո՞րն է այն հաճելի աղոթքը, որ Աստված լսում է։
Չորրորդ՝ թե ի՞նչ է աղոթքների շահը։
Առաջինի մասին պետք է իմանալ, որ շատախոսություն ասելով՝ այն չի ասում, թե երկար մի՛ աղոթիր կամ շատ անգամ մի՛ խնդրիր. որովհետև ահա ցույց տրվեց, որ պետք է ամեն ժամ աղոթել. և միշտ Աստծուն հիշել. և մշտապես խնդրել, որքան մարդու կարողությունն է։
Այլ հեթանոսների շատախոսությունը տասը եղանակով է լինում. որոնցով մենք չպետք է աղոթենք։
Նախ՝ որովհետև հեթանոսների աստվածները կուռքերի մեջ մտած դևեր էին. և դևը ամեն տեղ չի լինում. այլ երբեմն արևելքում և երբեմն արևմուտքում. դրա համար երկարացնում էին աղոթքները, որ գա կուռքերի մեջ։
Իսկ մեր Աստվածն ամեն տեղ է՝ երկնքում և երկրի վրա. և մոտ է աղոթողին. այդ պատճառով պետք չէ երկարացնել աղոթքները, թե՝ Աստված կգա։
Երկրորդ՝ որովհետև դևերը սրտագետ չեն. այլ մարմինն են տեսնում. դրա համար պարում էին, բարձր աղաղակում և իրենց կտրատում, որ կուռքերը տեսնեն։
Իսկ մեր Աստվածը սրտագետ է. և ծածուկն է տեսնում. ինչպես երբ Մովսեսը սրտում աղաղակեց, ասում է. (ինչո՞ւ ես գոչում ինձ։)
Երրորդ՝ որովհետև դևերը մարդասեր չէին. դրա համար քաղցր ձայնով գովում էին. և զանազան զոհեր մատուցում. որ գթության շարժվեն։
Իսկ մեր Աստված մարդասեր է և գթած. ինչ որ ամբողջ սրտով խնդրում ենք նրանից, ամբողջը ստանում ենք։
Այս երեք կերպով չպետք է աղոթենք հեթանոսների պես։
Դարձյալ՝ չորրորդ շատախոսությունը անհանճար և անիմաստ խնդրանքն է, որ անբան մտքից է առաջ գալիս. այսինքն՝ երբ միտքն ուրիշ բանի վրա է ցրված լինում. և լեզվով աղոթում է. դա շատախոսություն է և ղողանջ։
Հինգերորդ շատախոսությունն այն է, որ ոչինչ է խնդրում. այսինքն՝ անօգուտն ու անպիտանն է խոսում. որ շահ չէ. ո՛չ իրեն, ո՛չ ընկերոջը, և ո՛չ աշխարհին։
Վեցերորդ շատախոսությունն այն է, որ անլինելին է խնդրում, որ իրեն չի վայելում. ինչպես թագավոր կամ իշխան դառնալ. կամ քաղաք շինել. ինչպես անիմաստ մանուկներն են մտածում։
Յոթերորդ՝ այն, որ բնության դեմ է խնդրում. ինչպես երկինք թռչել. և երկար տարիներ ապրել. չծերանալ և չմեռնել. սա շատախոսություն է և անհնարին։
Ութերորդ՝ Աստծուց մարմնական և անարժան բաներ խնդրել. որ երկրավոր է և ոչ մնայուն. ինչպես արծաթ, ոսկի և այլ ստացվածքներ. սրանք անարժան են. ինչպես թագավորից կավե անոթ խնդրել և նվաստացնել նրան։
Նույնպես անմիտ է նա, որ երկնավոր թագավորից երկրավորն է խնդրում. և մշտնջենավորից՝ ժամանակավորը. որ անցավոր է և փոփոխական։
Այլ պետք է խնդրել երկնքի արքայությունը և անմահությունը. և մեղքերի թողությունը և մնացածը. ըստ այն խոսքի. (նախ խնդրեցե՛ք Աստծու արքայությունը և նրա արդարությունը. և այդ ամենը կավելացվի ձեզ։)
Իններորդ՝ շատախոսությունը ախտավոր բան խնդրելն է. ինչպես շնանալ, պոռնկանալ, սպանել, մարդու հաղթել, հպարտանալ, նախանձել կամ ուրիշ որևէ պիղծ գործի օգնական լինել։
Այդպիսին Աստծուն իր ընկերակիցն է դարձնում. և սպասավոր և օգնական է խնդրում։
Տասներորդ՝ շատախոսությունն է աղոթքի մեջ մարդու համար չար խորհել. և չար խնդրել և անիծել. թե՝ կործանի՛ր իմ թշնամուն. և բարկացի՛ր և սպանի՛ր նրան և այլն։
Եվ սա երեք տեսակ հիմարություն է։
Մեկ՝ որ Աստծուն իր ախտակիցն է դարձնում և ընկեր. իբր թե՝ ես բարկացել եմ, դու էլ բարկացիր նրա վրա։
Երկու՝ իր կամքի սպասավորն է դարձնում. կործանի՛ր նրան. սատկեցրո՛ւ և անիծի՛ր նրան։
Եվ երեք՝ մեկ Աստծուն երկուսի է բաժանում և փոփոխում. և իբր թե՝ ինձ համար քաղցր եղիր և նրա համար՝ դառը. ինձ բարիք արա և նրան՝ չարիք. ինձ օրհնի՛ր և նրան անիծի՛ր։
Չգիտի անմիտը, որ եթե քաղցր է, քեզ համար է և նրա. և եթե բարկացած է, քեզ վրա է և նրա։
Եվ սա պետք է իմանալ, որ ինչ որ մարդը խնդրում է թշնամու համար, Աստված այն իրենց է տալիս՝ թե չար, թե բարի. ինչպես ասում է առակը. (ով ընկերոջ համար փոս է փորում, ինքը կլցնի այն։)
Դրա համար Տերը հրամայեց. (օրհնեցե՛ք ձեզ անիծողներին և բարիք արե՛ք ձեզ ատողներին. ) որովհետև դուք, որ թշնամի եք, երբ դու նրան օրհնում ես, և նա քեզ, երկուսդ էլ օրհնվում եք. նույնպես, եթե անիծում եք, երկուսիդ վրա է լինում։
Եվ եթե մեկն ասի՝ ահա Դավիթ մարգարեն չարիք է խնդրում թշնամիների համար՝ ասելով. (սատկեցրո՛ւ, Աստվա՛ծ, թշնամիներին, և կործանի՛ր նրանց։)
Եվ թե. (դարձրո՛ւ, Աստվա՛ծ, չարը իմ թշնամիների վրա։)
Եվ Ովսեն ասում է. (տո՛ւր նրանց, Տե՛ր, անզավակ արգանդ և ցամաքած ստինքներ. ) և այլ շատերը։
Ասում ենք, թե մարդու բնական թշնամիները երկուսն են։
Նախ՝ սատանան բնությամբ մեր թշնամին է. որովհետև նա անմարմին է, և մենք՝ մարմին. և նա երկնքից երկիր է ընկել. և մենք երկրից երկինք ենք բարձրանում. և նա ատելի է Աստծուն. և մենք սիրելի և Աստծու պատկեր։
Եվ մարգարեները, որ չարիք էին խնդրում, սատանայի համար էր. որովհետև նա հակառակ է մեզ։
Երկրորդ՝ մարդու թշնամիներն են մեղքերի զանազան ախտերը, որ սատանայից են գցված մեր մեջ. այսինքն՝ հպարտությունը. նախանձը. բարկությունը. ագահությունը. պոռնկությունը և մյուսները. որոնք ապականում են մեր հոգիները. և նրանք են, որ բազմածին են լինում մեր մեջ. և խնամում ենք նրանց. և սնուցում ենք ստինքով, ինչպես չար զավակի։
Նրանց համար էր ասում մարգարեն. (անզավակ արգանդ լինել. և չար զավակ չծնել. և ցամաքած ստինքներ, որ նրանց չսնուցենք։
Որովհետև ինչպես երբ կատաղած շունը կծում է մարդուն, դեղով ժայթքեցնում են նրա չար թույնը. այսպես, երբ սատանան մեղքերով կծում է, պետք է նրա չար ծնունդները կործանել և ոչ թե պահել մեր մեջ։
Ուրեմն հայտնի է, թե սրանք են բնությամբ մեր թշնամիները. այսինքն՝ սատանան և մեղքը. և մենք նրանց դեմ ենք պատերազմում. ինչպես ասում է Պողոսը. (մեր մարտը մարմնի և արյան դեմ չէ, այլ իշխանությունների և չարության ոգիների դեմ։)
Իսկ մարդը մարդու թշնամի չէ։
Նախ՝ որովհետև մեկ բնություն են. և բնությունն իր թշնամին չէ։
Երկրորդ՝ որովհետև միապես Աստծու պատկեր են։
Երրորդ՝ որովհետև նույն հողից են ստեղծված։
Չորրորդ՝ որովհետև միապես ունեն կյանքը, մահը և հարությունը։
Իսկ եթե թվում է, թե մարդը մարդու թշնամություն է անում, սրանք չարից են շարժվում. և ունեցվածքի և մարմնի թշնամիներ են. և ոչ թե հոգու։
Եվ կրկնակի շահ են բերում. մեկ՝ նա, որ ունեցվածքն է տանում, ցավն ու մեղքերն է տանում. երկու՝ նա, որ մարմինն է չարչարում, պսակների արժանի է դարձնում։
Ուրեմն մարդիկ մարդու բարեկամներ են և ոչ թե թշնամիներ։
Եվ բարեկամների համար պետք է բարիք խնդրել և ոչ թե չարիք. և բոլոր մարգարեները մարդու համար չարիք չէին խնդրում. այլ սատանայի և զանազան մեղքերի։
Սա է շատախոսության առաջին գլուխը։
Երկրորդ հարցում՝ մարմնական խնդրանքների մասին։
Ոմանք ասում են, թե՝ մարդու համար չարիք չենք խնդրում, ինչպես ասում ես. բայց մարմնական բարիքներն ինչո՞ւ ես արգելում. որովհետև շատերը խնդրեցին Աստծուց, և նա տվեց նրանց ունեցվածք, իշխանություն և թագավորություն. և այդպես հաճելի եղան Աստծուն։
Վարդապետներն ասում են, թե սա հայտնի և խոստովանված է. որ բոլոր տուրքերը՝ թե հոգևոր, թե մարմնավոր, Աստծու կամքից են. և միայն նա է տվողը. ըստ այն խոսքի. (Տերն աղքատացնում է, և Տերը մեծացնում է և այլն։)
Բայց թե մարմնական տուրքերն ինչո՞ւ է տալիս խնդրողներին։
Ասում ենք՝ ութ պատճառով։
Առաջին պատճառ՝ մարմնական բաները նրա համար չի տալիս, որ իբր բոլորովին բարի են. այլ նրա համար է տալիս, որ միջակ բարի են. եթե կամենում ենք, սրանով աղքատներին ողորմություն տալու միջոցով գերագույն բարուն ենք հասնում. և եթե ոչ՝ մենք չարի ենք փոխում։
Երկրորդ պատճառ՝ մարմնական խնդրանքը տալիս է, որ ծանծաղամիտները հավատան, թե ինչ որ խնդրում ենք նրանից, Աստված տալիս է մեզ։
Երրորդ պատճառ՝ որ փոքրից մեծ աստիճան բարձրանանք. երբ մարմնավոր և մոտավոր բաներն ենք ստանում, գիտենք, որ անմարմինն ու հեռավորն էլ կստանանք. որովհետև երևելիները անտեսանելիների օրինակներն են։
Չորրորդ՝ մեզ մարմնավորներն է տալիս, որովհետև գիտի, որ այժմ սա է մեզ օգուտ. իսկ հոգևորն ու անմահությունը, որ հանդերձյալում է օգուտ, այժմ մեզ վնասակար է. ինչպես մայրը փոքր երեխաներին նախ կաթն է տալիս. և ապա հաց և ջուր. և ապա զարդարված հագուստ. և ապա կատարյալ պարգևները. նույնպես և Աստված մեզ օգտակարն է տալիս։
Հինգերորդ պատճառ՝ մարմնավորները տալիս է, երբ խնդրում ենք. և երբեմն պետքերն արգելում է և խրատում մեզ. որ մշտապես դառնանք մեղքերից և խնդրենք նրանից։
Վեցերորդ պատճառ՝ մարմնական խնդրանքները տալիս է, որ հասկանանք, թե միայն ինքը՝ Աստված է պարգևների տվողը և ոչ ուրիշ ոք. ըստ այն խոսքի. (բոլորի աչքերը քեզ են հուսում։)
Յոթերորդ պատճառ՝ դրանով ցույց է տալիս, թե Աստված ամենակարող է. և ինչ որ խնդրում ենք, կարող է տալ մեզ՝ թե հոգևոր, թե մարմնավոր։
Ութերորդ՝ ցույց է տրվում Աստծու մարդասիրությունը. որովհետև այնքան մարդասեր է, որ ինչ որ խնդրում ենք, տալիս է մեզ. դրա համար մարմնական սիրով է մեզ իր մոտ ձգում. ինչպես հայրը որդուն խնձոր տալով է իր մոտ կանչում. և երբ ծանոթ ենք լինում նրան, այն ժամանակ հոգևորն ու մեծն է պարգևում։
Եվ ոչ թե մարմնական տուրքերը մեծ պարգևներ են. այլ ոմանց են պատահում, և երբեմն։
Բայց շատերն են այնպիսիք, որ մարմնավորներն են խնդրում և չեն ստանում։
Նախ՝ որովհետև նվաստություն և ստորացում է մեծ Աստծուց փոքր և անարժան բաներ խնդրելը։
Երկրորդ՝ որ մնայունը չթողնենք և անցավորները չխնդրենք։
Երրորդ՝ որովհետև մեր միտքը երկրավոր բաների հետ երկրի վրա է մնում, և երկնավորի հետ երկինք է բարձրանում. (որովհետև որտեղ ձեր գանձերն են, այնտեղ էլ ձեր սրտերը կլինեն։)
Չորրորդ՝ որովհետև մեզ՝ հավատացյալներիս, բաժին է տրված երկնավորը. և անհավատներին՝ երկրավոր բարիքները։
Եվ ինչպես նրանք չեն խնդրում հոգևորը. դու մի՛ խնդրիր մարմնավորը։
Սա է երկրորդ գլուխը։
Երրորդ հարցում՝ թե ո՞րն է այն հաճելի աղոթքը, որ Աստված լսում է։
Ասում ենք, թե հաճելի աղոթքների համար տասը բան է պահանջվում։
Նախ՝ պետք է իմաստությամբ և խոնարհությամբ խնդրել։
Եվ սա երկու տեսակ է։
Մեկ՝ որ Աստծու կամքին հաճելին է խնդրում, և ոչ թե իրենը։
Եվ երկու՝ որ կարգավոր և ահով ու դողով է խնդրում. երբ ճանաչում է, որ ինքը կանգնած է Աստծու առաջ, ինչպես երկրավոր թագավորի առաջ։
Երկրորդ՝ պետք է արդարության գործով ուղղել աղոթքները. որովհետև տեսականը գործնականի ուժով է զորանում և վեր ընթանում Աստծու մոտ. օրինակ՝ երբ կշեռքի մի կողմը ծանրանում է, ապա մյուսը թեթևանում է և վեր բարձրանում. այսպես, որքան բարի գործն է շատանում մարմնում, մտքի խորհումը բարձրանում է և հասնում երկինք։
Ապա եթե մարմինը գործերից թեթևանում է, մտքով վար՝ դեպի երկիր է քարշվում և ծանրանում։
Եվ դարձյալ՝ ինչպես մոմի և յուղի նյութը միշտ վառ է պահում լույսը. այսպես և առաքինության գործերն օգնում են և միշտ վառ են պահում աղոթքների լույսը. իսկ անիրավության և մեղքերի գործերը մարմնում միշտ հակառակվում են և հանգցնում աղոթքների լույսը։
Օրինակ՝ կրակը, որ բռնել է փայտը, և այն ունի իրեն հակառակ խոնավություն, կրակը չի կարող վառվել և լուսավորել. որովհետև խոնավությունից առաջացած ծուխը ծածկում և արգելում է բոցի լույսը։
Այսպես մեղքերով և խոնավությամբ լցված մարմինն իր խավարով և ծխով հակառակվում է և թույլ չի տալիս, որ աղոթքների լույսը բորբոքվի։
Երրորդ՝ պետք է ողջախոհ մտքով խնդրել. այսինքն՝ որ միտքը չթողնի ցրվել աշխարհի հեշտությունների մեջ. այլ հավաքի բոլոր զգայարաններից. և վեր հանի Աստծու մոտ՝ առանց թուլության։
Չորրորդ՝ աղոթքների համար հավատ և հույս է պետք. որ հավատով և հույսով խնդրի. (հավատացի, որի համար և խոսեցի, ասում է մարգարեն։)
Պետք է հավատալ, թե Աստված մեր աղոթքները լսող է. և հուսալ, թե ինչ որ հավատով խնդրում եմ, ստանում եմ։
Դրա համար Քրիստոսը պարզապես չասաց, թե. (ինչ որ խնդրեք, կստանաք. այլ թե՝ ինչ որ հավատով խնդրեք աղոթքի մեջ, կստանաք. ) իսկ անհավատն ու հուսահատը չեն ստանում։
Հինգերորդ՝ Աստծու հանդեպ հարազատ սեր է պետք. որ լինես Աստծու բարեկամ և սիրելի՝ նրա հաճույքի մեջ. այն ժամանակ լսում է խնդրանքը. իսկ եթե մտքումդ չար խորհուրդ լինի, չի լսում. (որովհետև մարմնի խորհուրդը թշնամություն է Աստծու դեմ, ասում է առաքյալը. ) և թշնամիների խնդրանքը չեն լսում. դրա համար պետք է Աստծուն բարեկամ լինել խորհրդով, մտքով և սիրով. և ապա աղոթքներն ընդունվում են։
Վեցերորդ՝ սրտի սրբությունը. որով աղոթքները նվիրվում են Աստծուն. ինչպես թագավորներին տրվող ընծաները, որ մաքուր սկուտեղով ենք մատուցում. ըստ որի ասում է. (սրտով մաքուրները Աստծուն կտեսնեն։)
Յոթերորդ՝ ընկերոջ հանդեպ ոխ չպահելը. որովհետև ինչպես թողնեք ընկերոջ սխալները, (ձեր Հայրն էլ ձերը կթողնի, ասում է։)
Դրա համար Տերն ասում է. (քեզնից հանի՛ր խեթը. և ապա մատուցի՛ր պատարագը։)
Ութերորդ՝ պետք է, որ խոնարհությամբ աղոթի. ինչպես մաքսավորը, որ չէր կամենում երեսը վեր պահել. իսկ հպարտությամբ աղոթքը փարիսեցունի պես է, որովհետև անարգվեց։
Դրա համար Դավիթն ասում է. (Տերը նայեց խոնարհների աղոթքներին. և չարհամարհեց նրանց խնդրանքները։)
Իններորդ՝ որ բարին խնդրեն, որ հոգևորն է և մնայուն, Աստված լսում է. ըստ այն խոսքի. (նախ խնդրեցե՛ք Աստծու արքայությունը և նրա արդարությունը. և այդ ամենը կավելացվի ձեզ։)
Իսկ հեթանոսների շատախոսությունն արգելեց, որ մարմնական և չար բաների խնդրանք է. որովհետև մարմնական խնդրանքը հոգևորներին չի տալիս. և ոչ էլ չարը՝ բարիներին, ինչպես ասվեց։
Տասներորդ՝ պետք է աղոթքները նվերներով մատուցել. և նվերը աղերս է և ընծա. իսկ աղոթքը՝ խնդրանք։
Եվ չորս բանով են սրանք զանազանվում։
Նախ՝ որ նվերը աղոթքից առաջ է. ինչպես սերմը՝ հնձից։
Երկրորդ՝ նվերը մեզնից է. իսկ աղոթքը՝ Աստծու պարգև։
Երրորդ՝ նվերը միջնորդ է և բարեխոս. իսկ աղոթքը՝ խոսք Աստծու հետ։
Չորրորդ՝ նվերը անցյալի համար գոհություն է. իսկ աղոթքը՝ հանդերձյալի համար աղաչանք։
Եվ մեր մարմնից նվերներն են պահքը, սրբությունը, ողորմությունը, պատարագը և այլն։
Իսկ մեր հոգուց՝ հավատը, հույսը, սերը և այլն։
Իսկ խոսքերից՝ օրհնությունը, գոհությունը, փառքը և այլն։
Եվ երբ սրանցից նվիրում ենք Աստծուն, լսում է մեր աղոթքները. ապա եթե նվերներ չենք մատուցում, չի լսում։
Այսքանը՝ երրորդ գլխում։
Չորրորդ հարցում՝ թե ի՞նչ շահ կա աղոթքներից։
Ասում ենք, թե աղոթքը բազում շահ և օգուտ ունի։
Բայց մենք քիչն ասենք՝ տասը եղանակով։
Նախ՝ աղոթքը լուսավորում է մեր միտքը. որովհետև երբ խոսում ենք Աստծու հետ, նրա լույսից պայծառանում է մեր իմացությունը. և փարատում է մեղքերի խավարը. ինչպես երբ նայում ենք ճրագին, մեր աչքերը լուսավորվում են։
Երկրորդ՝ որ ամեն հպարտություն և ատելություն, ոխ, քեն և նենգություն մաքրվում են մեր հոգուց. որովհետև երբ աղոթում ենք ընկերոջ համար, սրանք բոլորը կորչում են մեզնից։
Երկրորդ՝ սրտմտությունն ու բարկությունն իջնում են մեզնից. դրա համար բարկացած մարդը խաչ է նկարում երեսին. և եթե ընկերն է բարկացած, երբ աղոթում ենք նրա համար, իջնում է բարկությունից։
Չորրորդ՝ աղոթքը հանգցնում է պղծախոհ ցանկությունը. որովհետև երբ աղոթում ենք, պոռնկության դևը հեռանում է մեզնից, և ազատվում ենք. ըստ այն խոսքի. (չար դևը դուրս չի գալիս, եթե ոչ պահքով և աղոթքով։)
Հինգերորդ՝ փրկում է մարդուն բոլոր որոգայթներից. որովհետև բոլոր որոգայթները սատանայից են. և նա հալածվում է աղոթքներից և Աստծու անունից. և նրա հետ՝ բոլոր չար որոգայթները. ինչպես ասում է Տերը. (որոգայթներից ազատվելու հնար չկա, բացի միայն աղոթքով և պահքով։)
Վեցերորդ՝ ետ է դարձնում հիվանդությունից. ինչպես Եզեկիան հիվանդացավ և մոտեցավ մահվան դռանը. երբ աղոթեց, դարձյալ առողջացավ. և ապրեց տասնհինգ տարի։
Յոթերորդ՝ հանգցնում է կրակը. ինչպես երեք մանուկները Բաբելոնում կրակի մեջ օրհնում և գովում էին Աստծուն. և կրակը նրանց համար ցողի փոխվեց։
Ութերորդ՝ աղոթքը կապում է գազանների բերանը. ինչպես Դանիելը առյուծների մեջ աղոթում էր. և նրանք լիզում էին նրա ոտքերը։
Իններորդ՝ աղոթքը ձկան փորը տաճար դարձրեց. ինչպես Հովնանը, կետի փորում կենդանի մնալով երեք ցերեկ և երեք գիշեր, աղոթում էր Աստծուն. և դուրս ելավ։
Տասներորդ՝ հաղթում է թշնամիներին և սատկեցնում նրանց. ինչպես Եզեկիան աղոթեց տաճարում. և հրեշտակն իջավ. և մեկ գիշերում Ռափսակի հարյուր ութսունհինգ հազար զորքը անտեսանելի սրով սատկեցրեց։
Այսպես և Մովսես մարգարեն, երբ խաչանիշ բազկով աղոթեց, պարտության մատնեց Ամաղեկին և նրա բոլոր զորքերին։
Եվ աղոթքների ամբողջ շահն ու օգուտը մանրամասն ո՞վ կարող է թվել։
Բայց ընդհանուր առմամբ ասում ենք, թե աղոթքը բոլոր առաքինություններից, պահքից, ողորմությունից, գետնի վրա պառկելուց և մյուս բոլոր բարի գործերից գերագույն է և պատվական՝ տասը պատճառով։
Նախ՝ որովհետև Սողոմոնն Առակներում աղոթքներն Աստծուն մատուցվող բարի պաշտոն է անվանում. որի համար գիշերվա հսկումը գիշերապաշտոն ենք կոչում։
Երկրորդ՝ որովհետև միայն սա է մարդուն հրեշտակներին հավասարեցնում. ինչպես Դավիթ մարգարեն հրեշտակներին Աստծու պաշտոնյաներ է կոչում. որովհետև մշտապես կապված են սպասավորության այս գործին։
Երրորդ՝ որովհետև աղոթքը խոսք է Աստծու հետ. որովհետև ամեն առաքինություն այդ նպատակն ունի՝ Աստծու երեսին ներկա լինել։
Չորրորդ՝ որովհետև խնդրանքներով պարգևներ են ստանում Աստծուց. որովհետև ամեն առաքինություն դրան է փափագում։
Հինգերորդ՝ որովհետև իր հետ խնդություն ունի և հաստատուն հույս՝ այն խոսքը, որ ասում է. (ամեն ինչ, ինչ որ հավատով խնդրեք աղոթքի մեջ, կստանաք։)
Վեցերորդ՝ որովհետև միայն սա է միտքը դուրս քաշում զգայարանների հեշտություններից և մտցնում Աստծու մոտ։
Յոթերորդ՝ միայն սա է կենդանի և բանավոր պատարագ. որ մշտապես աղոթքներով ինքն իրեն է մատուցում Աստծուն. և հաճելի է Աստծուն. ըստ այն խոսքի. (ձեր խոսուն պաշտամունքը մատուցե՛ք Աստծուն՝ սուրբ, կենդանի և Աստծուն հաճելի։)
Ութերորդ՝ որովհետև եթե ողորմում ենք, Աստված մեր տուրքերով չի մեծանում. և եթե պահք ենք պահում, անմարմիններն իրենց բնությամբ միշտ պահք են պահում. բայց աղոթքներով Աստված փառավորվում է. ըստ այն խոսքի. (օրհնության պատարագը կփառավորի ինձ։)
Իններորդ՝ միայն սա է, որ քիչ է սերմանում և շատ հավաքում աղոթքներով. և միշտ և մշտապես պտղաբերում է. և բոլորի համար դյուրին է՝ սրտում և լեզվի վրա։
Տասներորդ՝ միայն սա է աղոթքների լույսով Աստծու պատկերն իր մեջ նկարում, ինչպես հայելում. և ամեն կագ, քեն և սրտնեղություն, որոնք ստվեր են բերում մտքի վրա, դեն է վարում. և զգաստանալով հանդարտվում է. ինչպես ասում է առակը. (բարի պաշտոնը զգաստության և հանդարտության սկիզբն է։)
Եվ սա պետք է իմանալ, որ առաքինությունների տեսակները երեքն են. այսինքն՝ բարոյական, ստացական և աստվածային։
Եվ սրանցից երեքը մյուսներից գերագույն են։
Բարոյականի մեջ՝ խոհեմությունից, արիությունից և ողջախոհությունից արդարությունն է գերագույն. և բոլորին հավասարեցնող։
Ստացականի մեջ՝ պահքից, ողորմությունից, գետնի վրա պառկելուց և մնացած ամենից աղոթքն է գերագույն, ինչպես ասվեց։
Իսկ աստվածային առաքինությունների մեջ՝ հավատից և հույսից սերն է գերագույն և մնայուն է. և բոլոր օրենքների լրումը։
Այսպես և Հոգու յոթնարփյան շնորհների մեջ երկյուղն է գերագույն. և բոլորի պատճառը. այսինքն՝ իմաստության, գիտության, աստվածպաշտության և մյուսների. ինչպես ասում է Առակներում. (իմաստության սկիզբը Տիրոջ երկյուղն է։)
Որովհետև որտեղ Տիրոջ երկյուղն է, այնտեղ է պատվիրանների պահպանությունը, և իմաստությունը, և սերն Աստծու հանդեպ և այլն։
Ուրեմն երկյուղը, արդարությունը, աղոթքը և սերն Աստծու հանդեպ բոլորից արգո և կատարյալ առաքինություններ են։
Արդ՝ երբ Աստծու սերը ծնվում է մեր մաքրված սրտում, որ Աստծու երկյուղով և արդարությամբ է մաքրվել, և սիրուց ծնվում է անպղտոր աղոթքն առ Աստված, այն ժամանակ հակառակորդ թշնամին մարտ և պատերազմ է հանում. որովհետև տեսնելով, որ մեր պաղատանքները մոտեցել են Աստծուն, ապականության սերն է գցում խորհրդի մեջ. և ջանում է միտքը ծռել Աստծուց. որ Աստծու սիրո կրակով չբորբոքվի և չայրի նրա մեքենաները։
Նաև (մեր Աստվածը սպառող կրակ է. ) նրանք, որ անպղտոր մտքով աղոթում են նրան, թեպետ մեղքերի հարվածներից մի քիչ ստացած լինեն, իր հրակերպ դեմքով այրում և մաքրում է նրանցից մեղքերի խռիվը։
Որովհետև օրինակ՝ արևի մասին ասում են, թե ջրով լցված ապակու վրա սաստիկ ծագելով՝ կրակ է արծարծում։
Արդ՝ մենք Սուրբ Հոգու կենդանի ջրի անոթ ենք, մաքուր և սուրբ հավատով՝ ինչպես ապակի. միշտ աղոթքներով կանգնենք արդարության արևի առաջ. որ իր ճառագայթը ծագի և մեր մեջ արծարծի սիրո և երկյուղի կրակը. և այրի մեր մեղքերի խռիվը. և լուսավորի մեզ իր փառքի գիտության լույսով. և նրան և իր Հորը՝ փառք և երկրպագություն և զորություն հավիտյանս հավիտենից. ամեն։
Նույնի քարոզը դարձյալ աղոթքների մասին. այն խոսքի վրա՝ (Իմ աղոթքները սուրբ էին։)
Հոբ. 16. 17։
(Գլուխ ՁԳ)
Եվ պետք է իմանալ, որ աղոթքների սրբությունը երեք է. այսինքն՝ սրտի սրբություն. լեզվի սրբություն. և ձեռքերի սրբություն։
Որովհետև աղոթքը երեքով է կատարվում. սրտով, լեզվով և ձեռքերով։
Ձեռքերի սրբությունն այն է, որ ասում է առաքյալը։
(Կամենում եմ, որ տղամարդիկ աղոթքի կանգնեն. և վեր բարձրացնեն իրենց սուրբ ձեռքերը. ) այսինքն՝ ձեռքերով մաքուր լինել ագահությունից, զրկանքներից, արյունից և մյուսներից։
Իսկ լեզվի սրբությունն այնպես է, ինչպես Տերն աղոթեց. (Հա՛յր, ների՛ր սրանց, որովհետև չգիտեն, թե ինչ են անում. ) այսինքն՝ առանց բարկության խոսքի և առանց սրտմտության գործերի պետք է աղոթել Աստծուն։
Իսկ սրտի սրբությունն իր, ընկերների և Աստծու հանդեպ է։
Իր հանդեպ՝ որ մաքուր լինի մեղքերից. և ապա Աստված կլսի. որովհետև ասում է մարգարեն. (եթե իմ սրտում մեղք տեսնեի, մի՞թե Տերը կլսեր ինձ։)
Եվ ընկերների հանդեպ՝ որ իր ընկերոջ դեմ նենգություն և խեթ չունենա. այն ժամանակ Աստված լսում է. իսկ Աստծու հանդեպ այսպես սրտի զգաստությամբ պետք է աղոթել՝ իբրև թագավորի և տիրոջ. և ինչպես դատավորի. և ինչպես բարեկամի. և այսպես աղոթելով՝ Աստված կատարում է բոլոր հաճույքները։
Թագավորի հանդեպ՝ այն է, որ հավատում ենք, թե ամենակարող է. ինչ որ խնդրում ենք նրանից, կարող է տալ։
Եվ ինչպես տիրոջ հանդեպ, (որովհետև ծառայի աչքերն իր տիրոջ ձեռքին են,) պետք է կողկողագին սրտով պաղատել։
Եվ ինչպես դատավորի և գործերի քննողի հանդեպ. և մենք դատվելով կանգնած ենք նրա առաջ. և խնդրում ենք, որ չդատապարտի։
Եվ ինչպես բարեկամի հանդեպ, որովհետև ամեն ինչ, ինչ որ խնդրում ենք, կամենում է տալ մեզ. ինչպես բարեկամը, որ պնդելով խնդրեց և ստացավ։
Այսպես՝ կարճ. որովհետև թագավոր է և Տեր, կարող է տալ. և որովհետև դատավոր է, գիտի տալը. և որովհետև բարեկամ է, կամենում է տալ։
Դրա համար սրանցով մեր բոլոր խնդրանքները կատարվում են Աստծու հաճույքով։
Եվ մենք պետք է իմանանք, թե ի՞նչ է այն հաճելի աղոթքը, որով առանց երկբայության ստանում ենք խնդրածը։
Ասում ենք, թե հաճելի աղոթքը, որ Աստված լսում է, չորս կողմից է կատարվում։
Նախ՝ աղոթողի կողմից։
Երկրորդ՝ ընդունողի կողմից։
Երրորդ՝ աղոթքների կողմից։
Չորրորդ՝ օգնությունների կողմից։
Նախ՝ աղոթողի կողմից երեք բան է պետք։
Առաջին՝ որ միտքը բոլոր զգայարաններից հավաքի սրտի խորքը և սենյակը. և այնպես ծածուկ աղոթի. ըստ այն խոսքի. (մտի՛ր քո սենյակը և փակի՛ր քո զգայարանները. ) և Դավիթն ասում է. (խորքից կանչեցի քեզ, և լսեցիր ինձ։)
Երկրորդ՝ որ սիրտը մաքրված լինի մեղքերի բոլոր տեսակներից և չար խորհուրդներից. և այնպես (սուրբ սրտով աղոթքներում սուրբ Աստծուն կտեսնեն, ինչպես ասում է Տերը։)
Ապա (եթե սրտում մեղք է տեսնում, չի լսի, ինչպես ասում է Դավիթը։)
Երրորդ՝ որ սրտի անձկությամբ բորբոքի իր սերն Աստծու հանդեպ. և այնպես մատուցի բաղձանքները. ինչպես Աննան սրտի բաղձանքով աղոթեց, և Աստված լսեց. և Դավիթն ասում է. (նեղության և անձկության մեջ կանչեցի Տիրոջը. և նա լսեց ինձ։)
Սրանք բոլորը պահանջվում են աղոթողի կողմից։
Երկրորդ՝ ընդունողի կողմից երեք բան է պետք։
Նախ՝ որ մտքով վեր բարձրանա բոլոր երևելի և աներևույթ արարածներից. և իմացության ծայրով մտնի վարագույրի ներքին կողմը, ուր անմատչելի լույսն է. և այնպես աղոթքները փռի Աստծու առաջ. սա է չարիքներից զերծ անապատը, որ Դավիթն էր խնդրում։
(Ո՞վ ինձ թևեր կտար աղավնու պես, որ հեռանայի և հանգստանայի անապատում։)
Սա է սրբությունների սրբությունը, ուր միայն քահանայապետն էր աղոթքները մատուցում. և Դավիթն ասում է. (կմտնեմ Աստծու սեղանի առաջ՝ Աստծու մոտ։)
Երկրորդ՝ որ միտքն այնպես անթուլանալի պահի Աստծու վրա և չփոխի, մինչև նրանից լուսավորված՝ ստանա խնդրածը. դա է Դավթի ասածը. (իմ աչքերը ամեն ժամ Տիրոջ վրա են. ) և թե. (քեզ, Տե՛ր Աստված, բարձրացրի իմ աչքերը։)
Երրորդ՝ որ հետևի Աստծու կամքին և նրա հաճույքը խնդրի. և բռնությամբ չքաշի. ինչպես նա ասում էր աղոթելիս. (ոչ թե իմ կամքը, այլ քոնը լինի. ) որ Հոր հետ միակամ էր։
Եվ մեզ սովորեցրեց աղոթել. (քո կամքը լինի՝ ինչպես երկնքում, այնպես և երկրի վրա։)
Այս երեքը պետք են ընդունողի կողմից։
Երրորդ կողմը՝ աղոթքների կողմից, որ խնդրվածն է, երեք բան է պահանջում։
Նախ՝ որ մաքուր և առաքինի գործով մաքրված և գեղեցկացած լինի. ըստ Հոբի. (իմ աղոթքները սուրբ էին։)
Երկրորդ՝ որ հավատի և հույսի թևերով թեթևացած լինի և հաստատ՝ առանց երկբայության. ըստ այն խոսքի. (ամեն ինչ, ինչ որ հավատով խնդրեք, կստանաք. ) և Դավիթը. (քեզ հուսացի, Տե՛ր, թող չամաչեմ։)
Երրորդ՝ որ բարին և հոգևորը խնդրի. ըստ այն խոսքի. (նախ խնդրեցե՛ք Աստծու արքայությունը և նրա արդարությունը. ) և եթե երբևէ մարմնի համար անհրաժեշտն է խնդրում, ավելորդը թող չխնդրի. ինչպես ասում է. (մեր հանապազօրյա հացը և այլն. ) այս երեքը պահանջվում են խնդրվածների կողմից։
Իսկ չորրորդ՝ օգնությունների կողմից, որոնք միջնորդներ և բարեխոսներ են. և սրանք երեք կողմ ունեն։
Նախ՝ երկնավորները. ինչպես Աստվածածին կույսը, և հրեշտակների բոլոր դասերը, և բոլոր սրբերը. սրանք շարժում են Աստծու մարդասեր կամքը։
Երկրորդ՝ քահանաների, աղքատների և մյուսների ժողովը. սրանք օժանդակում են աղոթողի կամքին։
Երրորդ՝ պատարագների նվերները, արտասուքը, ծունրը և այլն. սրանք աղոթքները համարձակ և հաճելի են դարձնում։
Եվ այսպես չորս կողմից համարձակ և հաճելի են դարձնում. և կատարյալների և սրբերի հաճելի աղոթքը կատարվում է։
Եվ այժմ պետք է հարցնել, թե քանի՞սն են աղոթքի հորդորները։
Ասում ենք՝ տասը։
Նախ՝ մեր մտքի խիղճը խթանում է և արթնացնում մեզ աղոթքի։
Երկրորդ՝ Աստծու և արքայության սերը։
Երրորդ՝ դժոխքի ահն ու երկյուղը։
Չորրորդ՝ աղոթքների քաղցրությունը։
Հինգերորդ՝ մեր սովորությունն աղոթքին։
Վեցերորդ՝ մեր պահապան հրեշտակը։
Յոթերորդ՝ մարմնավոր ընկերները։
Ութերորդ՝ սրբության տեղերը։
Իններորդ՝ աղոթքների ժամանակը. (որովհետև ժամ է, որ Տերը վեր կենա. խափանեցին օրենքը։)
Տասներորդ՝ ազատությունը բոլոր մարմնական հոգսերից։
Եվ սրա դեմ շատ են նրանք, որ խափանում են աղոթքները։
Նախ՝ դևերի հակառակությունը, որոնք խափանում են մեզ աղոթքներից. և եթե երբեմն աղոթում ենք, այն ժամանակ զանազան ախտերով ցրում են խորհուրդը։
Երկրորդ՝ մարմնի ծուլությունը. որ հեշտանում է և ծանրանում։
Երկրորդ՝ աշխարհի զբաղմունքները և անցավորների սերը. ինչպես մեծանալ, շահել, հավաքել և այլն. որոնց Տերը փշեր է կոչում։
Չորրորդ՝ անհրաժեշտների կարոտությունը. ինչպես աղքատների մեջ է երևում։
Հինգերորդ՝ չար ընկերներն ու չար մարդիկ, որ հոգիներին հակառակ են։
Վեցերորդ՝ որ սովոր չէ աղոթքին. և չի առել նրա ճաշակը։
Յոթերորդ՝ անմտությունը. որովհետև չգիտի ընտրել մնայուն և անցավոր գործերը։
Ութերորդ՝ անհոգությունը. որովհետև մոռացել է մահվան օրը և Աստծու դատաստանը և հավիտենական տանջանքները։
Իններորդ՝ անհավատությունը. որովհետև չի հավատում չարիքների և բարիքների փոխարինությանը։
Տասներորդ՝ հուսահատությունը. որովհետև հույսը կտրել է երկնավոր կյանքից, հրեշտակների դասերից և պետություններից։
Սա և այսպիսի ուրիշները խափանում են ծույլերին աղոթքի ժամից։
Դարձյալ ասում է առակը. (իր ճանապարհներից ծռվում և նախատվում է, երբ անմիտ պատգամաբեր է ուղարկում. ) այսինքն՝ ինչպես անմիտ պատգամաբերը նախատինք և ծռություն է ուղարկողի համար, թե՛ իշխանների մոտ ենք ուղարկում, թե՛ թագավորների. երբ նա սուտ խոսք է ասում, մեզ համար զենք է դառնում. ինչպես և Ռափսակի անմիտ պատգամաբերը եկավ Երուսաղեմ և հայհոյեց Աստծու անունը. և Սենեքերիմի հարյուր ութսունհինգ հազար զորքը սատկեց Եզեկիայի աղոթքների միջոցով։
Նույնպես և մեր աղոթքը մեր ըղձանքների պատգամաբեր հրեշտակ է, որ ուղարկում ենք Աստծու մոտ. ինչպես Տերն ասում է աղքատների մասին, թե. (մի՛ զայրացրեք նրանց. ասում եմ ձեզ, որ նրանց հրեշտակները մշտապես տեսնում են իմ Հոր երեսը, որ երկնքում է. ) այսինքն՝ նրանց աղոթքները հրեշտակների հետ բարձրանում են երկինք՝ Աստծու մոտ։
Արդ՝ եթե մեր աղոթքը անմիտ պատգամաբեր լինի, այսինքն՝ հեթանոսների շատախոսություն և մարմնական խնդրանքներ, այն ժամանակ Աստծու հրեշտակները, որ մատուցում են մեր աղոթքները, նախատում և անարգում են դրանք. և չեն թողնում Աստծու դռների մոտ. ինչպես մեծամեծներն ու դռնապանները անարժան մարդուն թագավորի մոտ չեն մտցնում։
Եվ որ երկնավոր հրեշտակները աղերսում են սրբերի աղոթքները, հայտնի է Տուբիթից. ինչպես հրեշտակը. (երբ դու և քո հարս Սառան աղոթքի կանգնեցիք, ես մատուցեցի Սրբին։)
Եվ Տեսիլքում ասում է. (հրեշտակը ոսկե խնկաման ուներ ձեռքին. և նրան շատ խունկ տրվեց. ) սա սրբերի աղոթքներն են. որ մատուցի ոսկե սեղանի առաջ։
Իսկ աղոթքների օգուտն այսպես է։
Նախ՝ որ անմռունչ հեծությունը և սրտի աղոթքը օգուտ են բերում. որովհետև կշտանում և զվարթանում է Աստծու իմացությամբ. ինչպես ասում է Դավիթը. (ինչպես ճարպի պարարտությունից թող լցվի իմ անձը. և ցնծության շրթունքներով թող իմ բերանը օրհնի քեզ. ) այսինքն՝ ինչպես ճարպը լցնում է որովայնը, և յուղը զվարթացնում. նույնպես և սրտի աղոթքը առ Աստված զվարթացնում է մարդու հոգին և պարարտացնում և լցնում ցնծությամբ։
Երկրորդ՝ երբ զգայարանները խափանվում են գործերից, այն ժամանակ ինքն իր մեջ առանձնացած բարձրանում է երկինք. ինչպես սուրբ Ստեփանոսինը. և տեսնում է Քրիստոսին Հայր Աստծու աջ կողմում. և հրեշտակների կարգավորությունները. և մարդկանց ընտրյալ անդրանիկների հոգիները՝ նրանց դասակից. ինչպես Հովհաննեսը տեսավ Տեսիլքում քսանչորս երեցներին. և բոլոր ազգերից այնտեղ հավաքվածների հոգիները. այն ժամանակ այդ հույսով զվարթանում է. և միտքը պայծառանում է. և ուրախանում է ինքն իր մեջ։
Երրորդ՝ մարդու միտքը երկու հակառակորդ ունի. մեկը մեր մարմնի ծանրությունն ու նսեմությունն է. որովհետև սրա մեջ է և սրանով է տեսնում, լսում և մնացածը։
Եվ երկրորդը հակառակորդ և պատրող անմարմին թշնամին է. եթե զգալի բաներին է գալիս, դրանով է պատրում. եթե միտքն առանձին ինքն իր մեջ է ամփոփվում, այնտեղ էլ չար խորհուրդներ է գցում։
Եթե ինքնիրեն ընթանում է աշխարհիկ բաների խորհմանը, այնտեղ էլ մոլորեցնում և պատրում է. ինչպես թռած աղավնին, և նրա թշնամի թռչունը հասնում է նրան։
Բայց երբ միտքն աղոթքներով թռչում է վեր՝ երկինք, և մտնում է վարագույրի ներքին կողմը՝ Աստծու մոտ, և լուսավորվում է նրա լույսով, և բորբոքվում է սիրով, թշնամին՝ սատանան, այդպիսի միտքը չի կարող բռնել. այլ փախչում է կրակի ջերմությունից և երկնային լույսից, ինքը խավար լինելով և Աստծու սիրուց սառած։
Չորրորդ՝ ինչպես եթե մեկը դատավորին ծածուկ աղերս է նվիրում, և նա անցկացնում է նրա հանցանքների պատուհասը. ապա եթե չի նվիրում, նրա բարկությունն ավելանում է։
Նույնպես Աստված դատավոր է, և մենք՝ հանցավոր. պետք է ծածուկ սրտով հեծեծելով նվիրել աղոթքները. որ մեզնից անցկացնի ցասումը. ապա թե ոչ՝ խստությունն ավելանում է։
Հինգերորդ՝ մարդու սիրտը խորունկ շտեմարան է. այնքան, որ ո՛չ մարդը, ո՛չ դևերը և ո՛չ հրեշտակները չեն կարող հասկանալ. այլ միայն (Աստված է քննում սիրտն ու երիկամները. ) և նույն քրքրված սրտում, երբ հստակ է տեսնում խորհուրդը, ծագում է իր լույսը նրա մեջ. և հաստատում է հավատի և գործերի մեջ։
Ինչպես պատկերը տպավորվում է հստակ հայելու մեջ. և աչքերի լույսը՝ արևի լույսը, և պայծառ ոսկին և արծաթը՝ ճառագայթումը, այսպես և աղոթողի հստակ միտքը Սուրբ Հոգու պայծառ լույսն է իր մեջ ձգում և լուսավորվում։
Այսպես (սրբերն աղոթքներում Աստծուն են տեսնում, ըստ Տիրոջ ձայնի։)
Որով և մեզ թող արժանի անի իր տեսությանը Քրիստոսը՝ մեր Աստվածը. և նրան փառք հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը աղոթքների կարգերի մասին. այն խոսքի վրա՝ (Տե՛ր, եթե իմ շրթունքները բացես, իմ բերանը կերգի քո օրհնությունները։)
Սաղմ. 5. 17։
(Գլուխ ՁԴ)
Իմ բերանը բացեցի և Հոգին ստացա, աղոթում է մարգարեն։)
Եվ մենք բացենք մտքի բերանը և ստանանք շնորհների հոգին. և նրանով խոսենք առաջադրված խոսքի տեսությունը, որ ասում է։
(Տե՛ր, եթե իմ շրթունքները) շնորհների. առաջադրված խոսքի, որ ասում է։
(Տե՛ր, եթե իմ շրթունքները բացես։)
Եվ խոսքի տեսությունից առաջ չորս բան պետք է հարցնել։
Նախ՝ թե քանի՞սն են աղոթքները։
Երկրորդ՝ թե ինչո՞ւ ենք գիշերն աղոթում։
Երրորդ՝ թե ինչո՞ւ ենք գիշերը վեր կենում։
Չորրորդ՝ ինչո՞ւ է կեսգիշերը բոլոր ժամերի սկիզբը։
Եվ ապա խոսքի մեկնությունը։
Տեսնենք առաջինը, թե քանի՞սն են աղոթքների ժամերը։
Ասում ենք՝ հին օրենքում յոթ անգամ էր. ինչպես ասում է Դավիթը. (օրը յոթ անգամ կօրհնեմ քեզ։)
Իսկ նորում՝ օրը ինը անգամ է՝ ըստ հրեշտակների ինը դասերի. և քահանայապետների աստիճաններն էլ ինն են։
Երեքը՝ գիշերը. երեքը՝ ցերեկը. և երեքը՝ երեկոյան։
Սրանք ընդհանուր աղոթքներն են։
Կան և երեք առանձնական. կեսգիշերից առաջ. և առավոտից հետո. և երեկոյան ժամից հետո։
Եվ սա էլ խորհուրդ ունի։
Նախ՝ Երրորդության դեմքով. և որովհետև մեր անձը երեքից է հաստատված. հոգուց, մարմնից և մտքից։
Եվ դարձյալ՝ ինը ընդհանուր աղոթքները և երեք առանձնականները լինում են տասներկու։
Նախ՝ ըստ առաքյալների թվի։
Երկրորդ՝ որովհետև տասներկու անդամ ունենք։
Երրորդ՝ որովհետև օրվա ժամերը տասներկուսն են։
Չորրորդ՝ Տերն ասաց հրեշտակների տասներկու գունդ։
Եվ այսպես Դավիթը սաղմոսների տասներկու դաս կարգեց մինչև երեկո։
Եվ քսանչորս սաղմոսասաց կարգեց, որ ցերեկը և գիշերը մշտապաշտոն լինեին։
Սա է առաջին հարցումը։
Երկրորդ՝ թե ինչո՞ւ ենք գիշերն աղոթում։
Մեր Տերն այս կյանքը գիշերի հետ համեմատեց առակով. և մեր հասակները՝ գիշերվա չորս պահերի հետ. և հրամայեց ամեն ժամ պատրաստ լինել։
Երեկոյանը՝ որ նոր սկսված մանկությունն է։
Կեսգիշերը՝ մեղքերի մեջ թմրած երիտասարդը։
Աքաղաղականչը՝ կատարյալ հասակը։
Առավոտը՝ ծերը՝ հանդերձյալին մոտ։
Դրա համար այս չորս պահերին պատրաստ ենք լինում աղոթքների։
Երեկոյանը՝ «Եկեսցէն»։
Կեսգիշերին՝ սաղմոսը։
Աքաղաղականչին՝ «Հարցն»։
Առավոտյան՝ արևագալը։
Եվ դարձյալ՝ մենք այս երեք հասակներում մեղանչում ենք, ինչպես ասացինք։
Այսպես երեխան անգիտությամբ է մեղանչում։
Երիտասարդը՝ գիտությամբ և կամովին։
Կատարյալ հասակը կարողությամբ է մեղանչում։
Ծերը տկարությամբ կամ չարությամբ է մեղանչում. որովհետև մեղքն է նրան թողել։
Դրա համար գիշերվա այս չորս ժամերին աղոթում ենք, որ արդարանանք։
Կա և մի ուրիշ պատճառ. որ գիշերը մարդու խորհուրդը հստակ է մնում արտաքին զգայարաններից. որովհետև դադարել են։
Դրա համար գիշերվա աղոթքն ավելի հաճելի և ընդունելի է։
Սա է երկրորդ հարցումը։
*Երրորդ՝ թե ինչո՞ւ ենք կեսգիշերին վեր կենում։
Սրա համար չորս պատճառ ենք ասում։
Նախ՝ կեսգիշերին քունն ավելի է ծանրանում. այս ժամանակ թոթափում ենք քունը և աղոթում՝ մարգարեից սովորած. (կեսգիշերին վեր էի կենում քեզ խոստովանելու։)
Երկրորդ՝ այս ժամին մեղքերի հեշտությունն ավելի է տիրում. այս ժամին աղոթելով՝ ազատվում ենք մեղքերից։
Երրորդ՝ կեսգիշերին հարություն առած Տերը երևաց յուղաբեր կանանց, որոնք պատրաստ էին յուղերով և խնկերով. այս ժամին աղոթքներով և արտասուքով պատրաստ կենանք. որ Քրիստոսը երևա մեր հոգիներում։
Չորրորդ՝ իմաստուն կույսերի խորհրդով. որոնք կեսգիշերին պատրաստեցին լապտերները. և ընդառաջ ելան փեսային։
Եվ մենք, նրանց նմանվելով, վառենք հավատի լապտերները և մտքի լույսը. որ արժանի լինենք Քրիստոսին։
Սա է երրորդ հարցումը։
Չորրորդ հարցում՝ ինչո՞ւ է կեսգիշերը բոլոր ժամերի սկիզբը։
Նախ պետք է իմանալ, որ ոմանք օրվա սկիզբ են դնում երեկոն. ինչպես եբրայեցիները և ասորիները։
Իսկ արտաքինները կեսօրն են ասում սկիզբ. այն ժամին, երբ արևը բարձրանում է երկնքի կամարի գագաթը։
Բայց քրիստոնյաների մեջ օրվա սկիզբը կրկնակի է։
Մեկն առավոտն է, որ բաժանում է պահքն ու ուտիքը։
Եվ մյուսը կեսգիշերն է, որ տոների և ժամակարգությունների սկիզբն է. դրա համար վաղվա օրվա տոնը կեսգիշերին ենք սկսում։
Որովհետև կեսգիշերին ծնվեց սուրբ Աստվածածնից. կեսգիշերին բռնվեց հրեաներից. կեսգիշերին է Քրիստոսը գալու դատաստանի։
Դարձյալ պետք է իմանալ, որ Ադամից մինչև Քրիստոս ցերեկն էր գիշերից առաջ գալիս։
Բայց Քրիստոսից մինչև վախճան գիշերն է ցերեկից առաջ գալիս։
Եվ սա է պատճառը. որ Ադամը, լույսի մեջ ստեղծված, խավարի փոխվեց. դրա հակառակ՝ Քրիստոսը մեզ խավարից լույսի փոխեց. դրա համար Քրիստոսը կեսգիշերին ծնվեց. և կեսգիշերին հարություն առավ գերեզմանից։
Այս երկու պատճառն են, որ կեսգիշերը բոլոր ժամերի սկիզբն է։
Երրորդ պատճառ՝ կեսգիշերին ենք ասում Դավթի սաղմոսը. որովհետև օրենքը գիշեր է. և Ավետարանը՝ լույս։
Եվ Դավիթն օրենքի կեսգիշերին երգեց սաղմոսը. այսինքն՝ Դավթի օրերում խոտեց հին օրենքի զոհերը. և հաճեց օրհնության պատարագներով. ըստ այն խոսքի. (քո տնից զվարակներ չեմ ընդունում. և Աստծուն օրհնության պատարագ մատուցիր։)
Դրա համար կեսգիշերին բանավոր պատարագներ ենք մատուցում։
Այժմ տեսնենք խոսքի մեկնությունը, որ ասում է։
(Տե՛ր, եթե իմ շրթունքները բացես։)
Եվ քանի որ մենք ենք բացում մեր բերանները, ինչո՞ւ ենք Տիրոջից խնդրում։
Նախ ասում ենք՝ թեպետ մարմնի շրթունքները մերն են, բայց Տերն է բացում հոգու բերանը, որ նրա պատկերն է։
Դարձյալ՝ բերանն երկու կապ ունի. այսինքն՝ հրամանը և սուրբ երկյուղը. սրանք կապեր են։
Նախ՝ հրամանը, որ դրեց Ադամին՝ պտղից չուտել. և առանց հրամանի կերավ. մենք նորից հրամանով ենք բացում բերանները օրհնության պտղի համար։
Երկրորդ՝ երկյուղը, որի համար ասվեց. (քո սուրբ երկյուղի տակ բևեռված պահիր։)
Կան և այլ չորս կապեր, որ սուրբ չեն. այսինքն՝ մեղքը, տգիտությունը, ծուլությունը և քունը։
Նախ՝ մեղքն է կապում բերանը. ինչպես այն. (սակայն մեղավորին Աստված ասում է՝ դու ինչո՞ւ ես պատմում և այլն։)
Երկրորդ՝ տգիտությունը. ըստ այն խոսքի. (դու իմ գիտությունը մերժեցիր և այլն։)
Երրորդ՝ ծուլությունը. (որովհետև հեղգերի և ծույլերի համար արքայության դուռը փակված է. ) ինչպես նա, որ թաշկինակի մեջ ծրարեց։
Չորրորդ՝ քունը. ըստ այն խոսքի. (մինչև ե՞րբ եք քնելու. վե՛ր կացեք, աղոթքի կանգնեք. ) դրա համար, երբ արթնանում ենք, համարձակություն ենք խնդրում։
Եվ այն կրկին անգամ է. որովհետև նախահայրերի բերանը կրկնակի էր. և մեզ համար կրկնակի բերան է՝ հոգու և մարմնի։
Եվ սաղմոսի չորս փոխը՝ մեր չորեքնյութ բնության քավության համար։
Որովհետև հողը ծուլությունն է առաջ բերում. և ջուրը՝ խոնավությունը. օդը՝ հպարտությունը. և կրակը՝ բարկությունը։
Եվ դարձյալ՝ փոխը չորսն է։
Առաջինը փրկվել է խնդրում մարմնի փորձանքներից. (Տե՛ր, որովհետև իմ նեղիչները շատացան, ասում է։)
Երկրորդը՝ մահվան և գերեզմանների համար։
Երրորդը՝ հոգու նորոգության համար։
Չորրորդը՝ հանդերձյալ դատաստանի համար։
Եվ ապաշխարության հարյուր «Տեր, ողորմեա»-ն՝ հարյուր ոչխարների խորհրդով, որոնցից մեկը պակասել էր։
Եվ հիսունը՝ մարտիրոսների համար, որովհետև ազատվեցին։
Եվ երեքը՝ Երրորդության դեմքով, տերունական տոներին, մեր հոգու, մարմնի և մտքի սրբության համար։
Իսկ ասելը՝ «Օրհնյալ է մեր Տերը և Փրկիչը՝ Հիսուս Քրիստոսը»։
Նախ՝ որ օրհնությունից սկսելով՝ նույնով ենք ավարտում։
Եվ դարձյալ՝ մեր բոլոր աղոթքները Քրիստոսին ենք նվիրում. որ նա ընծայի Հորը։
Դրանից հետո սաղմոսների կանոնը. յոթ գուբղան՝ այս կյանքի համար. և ութը՝ հանդերձյալի։
Նույնպես և ութերորդ կանոնը, որ աստիճանների ելք է կոչվում, նշանակում է այստեղից ելնելը։
Իսկ կանոնագլուխը կրկնակի խորհուրդ ունի։
Նախ՝ ինչպես Հեսուն յոթ անգամ, յոթ օր շրջեց Երիքովի շուրջը. վեց օրը լռությամբ. և յոթերորդին՝ աղաղակով. և պարիսպը ձայնից կործանվեց։
Այսպես և մենք վեց գուբղան թվով ենք ասում. և յոթերորդը՝ ձայնով. և փոխը՝ աղաղակով. և մեղքերը կործանվելիս՝ ապա Աստծու օրհնությունն ենք նվագում։
Դարձյալ՝ վեցով շարժվում ենք կյանքում. և յոթերորդում հոգիների հանգիստն է. և փողի գոչելիս վեր ենք կենում. և ապա օրհնությունը հրեշտակների հետ ենք մատուցում։
Որովհետև կիրակիի տասը օրհնությունը. նույնպես և մարտիրոսների օրհնությունը. որովհետև ազատվեցին այստեղից։
Իսկ պահքերին օրհնություն չկա. որովհետև ապաշխարության տակ ենք. նույնպես և խունկ չկա. որովհետև մեղքերով գարշահոտ ենք։
Իսկ «Թագավորք»-ը երեքական տուն է՝ Երրորդության դեմքով. և միջին տունը սաղմոսներից է խառնված. որովհետև Աստված մարդացած է։
Եվ Աստծու թագավորությունը կրկնակի է. առաջինը՝ կամեցողների. և վերջինը՝ կամեցողների և չկամեցողների։
Եվ դարձյալ՝ առաջին թագավորը Քրիստոսն է. և վերջինը՝ նրա հետ թագավորածները՝ թե այստեղ, թե հանդերձյալում. դրա համար կարդում ենք նրանց հիշատակները։
Եվ տերունական տոներին հրեշտակների երգակից ենք լինում. և այստեղ կատարվում է կեսգիշերի ժամը։
Իսկ «Հարցն»-ը երեքական տուն է։
Նախ՝ Երրորդության դեմքով։
Երկրորդ՝ երեք նախահայրերի համար։
Երրորդ՝ որովհետև մանուկները երեքն էին։
Եվ գործատունը երկու տուն է, որովհետև արարածները երկուսն են՝ երկնավորներ և երկրավորներ. իմանալիներ և զգալիներ։
Եվ սաղմոսը վաթսուն տուն է, որովհետև Բելի պատկերը վաթսուն կանգուն էր։
Եվ շարականի վեց տունը՝ լայնությունը վեց կանգուն էր։
Եվ երեք «Աստված, քավի՛ր»-ը ապաշխարության է, ինչպես ասաց մաքսավորը։
Իսկ «Մեծացուսցէ»-ն բոլոր խորհուրդների կատարումն է. որովհետև եթե կույսից ծնված չլիներ, ո՛չ խաչված կլիներ, և ո՛չ հարություն առած։
Եվ որովհետև «Հարցն»-ը Ադամի դեմքով էր. և «Ողորմեա»-ն Եվայի դեմքով՝ ապաշխարության համար. «Մեծացուսցէ»-ն մեջտեղում է, որովհետև երկու դատապարտությունների լուծիչն է։
Եվ այն, որ կիրակի օրը փակում ենք դուռը, թաղման և հարության խորհուրդ է։
Եվ Ավետարանի համբույրը, որ Պետրոսին անունով կանչեց. բայց Քրիստոսը մարմնով եկավ մեզ մոտ՝ համբույրի։
Իսկ «Ողորմեա»-ի հետ կուրծքը ծեծելը. որովհետև կանայք սովոր են ապաշխարելիս կուրծքը ծեծել։
Եվ «Տեր երկնից»-ը բարձրաձայն՝ հրեշտակների հետ երգ. և երեք փոխը՝ Երրորդության դեմքով։
Եվ այնտեղ՝ «Փառք ի բարձունս», որ հրեշտակները երգեցին ծննդյան ժամանակ. և երրորդ ժողովում ապա կատարվեց։
Այս դավանությունը լույսի ծագման հետ է. որովհետև հրեշտակները սովորեցրին. և ծննդյան ժամանակ ասվեց. և Նիկիայում՝ ընդհանուր օրը. որ առաքյալները և հայրապետները կարգեցին։
Եվ այն, որ համաձայնում ենք՝ որովհետև հրեշտակները մարդկանց հետ երգեցին։
Նաև հանդերձյալում համաձայնում ենք նրանց հետ Աստծուն՝ հրեշտակների հետ։
Եվ առավոտյան երգը խաչի դեմքով է. որովհետև չորս բաժին է։
Եվ ապա երեք «Սուրբ»-ը. «անմահ, որ խաչվեցիր մեզ համար»։
Եվ ինչպես ճաշի մեսեդին և երեկոյանը նշանակում են գինու և յուղի չորրորդ մասի որակը։
Նույնպես և առավոտյան երգը՝ քառաթև խաչը։
Իսկ երեք «Սուրբ»-ը Քրիստոսի դեմքով է. Ավետարանը վկայեց. (սա ասաց Եսային. և խոսեց նրա մասին։)
Եվ սա է իմաստը. թեպետ իբրև մարդ բռնվեցիր, Աստված ես. և թեպետ կամովին տկարացար, հզոր ես. և թեպետ մարմնով մեռար, անմահ ես. քո չարչարանքների համար ողորմի՛ր մեզ։
Սա ասաց Հովսեփ Արիմաթացին. և ստացավ աստվածացած մարմինը խաչից։
Եվ «Փառավորյալ»-ը Թովմաս առաքյալն ասաց Աստվածամոր՝ կույսի փոխման ժամանակ։
Եվ այն, որ ճաշի ժամին չենք ասում. որովհետև դեմ առ դեմ ենք խոսում. և բարեխոսի և միջնորդի կարոտ չենք։
Եվ որ օրը երեք անգամ է. այսինքն՝ նախ՝ մեր հոգու, մարմնի և մտքի սրբության համար։
Երկրորդ՝ հրեշտակների ինը դասերի դեմքով, որոնք երեք երրյակի են բաժանված։
Երրորդ՝ եկեղեցու ինը աստիճանների խորհրդով։
Եվ սրանից հետո «Մանկունք»-ը. որ Քրիստոսով մանուկ դառնանք։
Նախ՝ մկրտությամբ։
Երկրորդ՝ ապաշխարությամբ։
Երրորդ՝ արյամբ։
Չորրորդ՝ հանդերձյալում՝ հարությամբ։
Եվ այստեղ կատարվում է առավոտյան ժամը։
Դրանից հետո՝ արևագալը։
Նախ՝ այն խորհրդով. (որ նստում է երկնքում, երկրի արևելքում, ինչպես ասում է մարգարեն։)
Երկրորդ՝ և արևելքից է գալու վախճանին. ինչպես զգալի արևը ծագեց, հայցում ենք, որ իմանալի լույսը ծագի մեր հոգիներում։
Դարձյալ՝ առավոտյան Քրիստոսը հարություն առավ. և եգիպտացիներն առավոտյան ընկղմվեցին ծովում. առավոտյան Աստված ստեղծեց արարածները։
Եվ օրվա առաջին ժամին Քրիստոսը երևաց յուղաբեր կանանց։
Եվ օրվա առաջին ժամին Տերը սովորեցնում էր ժողովրդին։
Եվ օրվա առաջին ժամին կապանքներով կանգնեցրին Պիղատոսի առաջ։
Եվ պետք է իմանալ, որ հնում ժամը յոթ անգամ էր. և նորում՝ ինը անգամ։
Առավոտյան արևագալը և երեկոյան խաղաղականը հնում չկային. այլ նորում են ավելացված։
Խաղաղականը իջնելու խորհրդով է։
դժոխք, որ խաղաղեցրեց հոգիներին։
Եվ արևագալը՝ հարության խորհրդով. որովհետև կեսգիշերին հարություն առնելով՝ արշալույսին երևաց առաքյալներին և յուղաբեր կանանց։
Սա է առավոտյան երեք ժամերի խորհուրդը։
Իսկ ճաշի ժամին երեք «Ողորմեա»-ն ցերեկվա երեք ժամերն են։
Առաջին «Ողորմեա»-ն Հոգու դեմքով է. որ երրորդ ժամին իջավ առաքյալների դասի վրա։
Եվ օրվա երրորդ ժամին Քրիստոսը կապվեց հրեաներից։
Եվ երրորդ ժամին խաչվեց՝ ըստ Մարկոս ավետարանչի գրածի։
Եվ երրորդ ժամին նրանցից կանոնվեց Քրիստոսին պատարագել։
Եվ երրորդ ժամին արդար դատավորից վճիռ է կտրվում մեղավորների վրա. ըստ որի մահվան վճիռ կտրեցին անմահ թագավորի վրա։
Եվ երրորդ ժամին կինը, հավանելով, ճաշակեց արգելված ծառից։
Իսկ երկրորդ «Ողորմեա»-ն վեցերորդ ժամին է՝ նախաստեղծների ճաշակման համար. որոնք ընկան մեղքի մեջ. և վտարվեցին դրախտից։
Եվ այս ժամին մահվան իշխանը հասնում է ամեն մեկի վրա. ինչպես նախնիներին, որոնք մերկացան սրբության պատմուճանից։
Այսպես երկրորդ Ադամը օրվա վեցերորդ ժամին եկավ իմանալի դրախտը՝ սուրբ Աստվածածնի մեջ. և հղացվեց նրանից։
Եվ այս ժամին մերկացած բևեռվեց խաչին. փայտի վրա ճաշակեց լեղին. Նաև օրվա վեցերորդ ժամին երևաց տասնմեկին և կերավ նրանց հետ այն օրը, երբ կամեցավ համբառնալ երկինք։
Եվ օրվա վեցերորդ ժամին պղնձե օձը Մովսեսից բարձրացվեց Սինայի անապատում՝ Փրկչի՝ Հիսուսի օրինակով։
Իսկ երրորդ «Ողորմեա»-ն օրվա իններորդ ժամին է՝ այս առադրությամբ. որովհետև այն ժամի չափ, որքան Ադամը հանցանք գործեց և մեղքերից հետո մնաց դրախտում, նույն չափ Քրիստոսը չարչարվեց խաչի վրա. ինչպես ասում է և Եմեսիայի եպիսկոպոս Սեբերիանոսը։
Եվ այն ժամին, երբ անզղջական խոստովանության համար դատապարտվեցին հրամանով ելնել վայրերի փափկությունից, նույն ժամին արարածների Տերը արձակեց և ավանդեց աստվածացած մարդկային հոգին. և արձակեց կապված հոգիները մահվան բռնությունից։
Եվ այն ժամին, երբ դրախտը փակվեց, դժոխքի նիգերը փշրվեցին։
Եվ երբ կենաց ծառը ծածկվեց, նույն ժամին զինվորը գեղարդով խոցեց Փրկչի կողը. կողից աղբյուր բացվեց, և արյուն և ջուր ելավ։
Եվ այն ժամին, երբ Ադամը մերժվեց Եդեմից, այն ժամանակ ավազակն իր խոստովանության համար մտավ՝ իբրև կարապետ նրանց, ովքեր այնտեղ պիտի դառնան։
Դրա համար այս ժամին ենք աղոթում։
և փառավորում ենք Քրիստոսին. որ մտնենք այնտեղ, ուր ինքը մեզ համար ճանապարհ հարթեց։
Նաև օրվա իններորդ ժամին Քրիստոսը համբարձվեց երկինք և նստեց Հոր աջ կողմում։
Եվ Մովսեսը օրվա իններորդ ժամին զարկեց վեմին, և ջուրը բխեց։
Այսքան պատճառներով ենք աղոթում այս իններորդ ժամին։
Իսկ տասներորդ ժամին, երբ կյանքի Տերն իջավ մեռածների շիրիմը. և անապական հարությամբ հաստատեց մարդկային սեռի հույսը. և այն ժամին, երբ առաջին մարդը մաշկով պատվեց, նա, որ բնակվում է անմատչելի լույսի մեջ, պաստառներով պատվեց։
Եվ այն ժամին, երբ Ադամը հեռացավ դրախտից, Հոր աջ կողմում գահակալողն իջավ երկրի սիրտը. որտեղից պետք է աղոթել. (որ նա, որ իջավ երկրի ստորին կողմերը,) մեզ տանի վերին աշխարհը՝ անմահ մարմնով նորոգված։
Իսկ երեկոյան ժամին փառավորում ենք Աստծուն. որովհետև այդ ժամին Քրիստոսը կատարեց պատարագը վերնատանը. և լվաց աշակերտների ոտքերը։
Եվ նույն ժամին իջեցրին խաչից. նաև գոհություն՝ ցերեկը կատարելու համար։
Նաև լույսի խավարելուն հասած պատճառներից մեծ և ավելի հոգ ունեն լրման, որովայնի համար՝ գիշերվա պակասության պատճառով. որի համար գիշերվա խափանումը մտքի բերելով՝ եկեղեցին աղոթում է՝ մարգարեի պես ասելով. (ես Աստծուն կանչեցի։)
Իսկ երեկոյի վերջին ժամին, որ խաղաղականն է, օրհնում ենք Աստծուն. որովհետև նույն ժամին, երբ Քրիստոսն աղոթում էր, նրանից արյան քրտինք թափվեց։
Եվ նույն ժամին դրվեց գերեզման։
Եվ նույն ժամին կանգնեց աշակերտների մեջ՝ դռները փակ, և նրանց ողջույն տվեց։
Եվ այսպիսի բարիքների համար, որ ստացել ենք Քրիստոսից, նույն ժամին փառավորում ենք նրան։
Այսքանը՝ սրա մասին։
Նույնի քարոզը աղոթքների մասին. այն խոսքի վրա՝ (Յոթն էին հարճերը, և ինն՝ հարսնացուները, ասում է Երգը։)
Երգ երգոց. 6. 7։
(Գլուխ ՁԵ)
Այս առակավոր խոսքը հայտնում է աղոթքների ժամանակը՝ հնում և նորում։
Որովհետև հնում յոթ անգամ աղոթքներով հարճեր և աղախիններ եղան. որովհետև օրենքը ծառայական էր. իսկ նորում, ինը անգամ աղոթելով, փեսայի՝ Քրիստոսի սիրելի հարսը դարձանք։
Եվ թե ինչո՞ւ ենք օրը ինը անգամ աղոթքի կանգնում։
Ասում ենք՝ ինը պատճառով։
Նախ՝ որովհետև երկնքում պաշտոնյաների ինը դաս կա. նրանց թվով ինը անգամ է աղոթում սուրբ եկեղեցին։
Երկրորդ՝ եկեղեցում ինը կարգ կա. քահանաների յոթ աստիճանները. և եպիսկոպոսը և կաթողիկոսը. նրանց խորհրդով ինը անգամ է աղոթում։
Երրորդ պատճառ՝ խորհրդի ինը կարգ կա. եկեղեցու յոթ խորհուրդները, որ հայտնի են. և ննջեցյալների կարգը, որ կատարում ենք. և հարության կարգը, որի համար աղաչում ենք և հուսում. այս խորհրդով ինը անգամ է աղոթում սուրբ եկեղեցին։
Չորրորդ պատճառ՝ Տերն Ավետարանում ինը երանություն խոստացավ. աղքատներին, հեզերին և արդարներին։
Դրա համար ինը անգամ ենք աղոթում. որ արժանավոր լինենք խոստացված պարգևներին։
Հինգերորդ՝ աղոթքի ինը խոսք կա, որ Տերը սովորեցրեց իր աշակերտներին. և ամեն օր նույնն ենք աղոթում. (Հայր մեր, որ երկնքում ես և այլն. ) նույն թվով ինը անգամ ենք աղոթում և փրկություն ենք խնդրում Տիրոջից։
Վեցերորդ՝ մեր մեջ մեր հոգու զորությունը յոթն է. այսինքն՝ հույս, հավատ և սեր. խորագիտություն. արիություն. պարկեշտություն. արդարություն. ըստ ուրիշների՝ նաև մեր հոգին և մարմինը. սրանց սրբության համար ինը անգամ ենք աղոթում։
Յոթերորդ պատճառ՝ ինը անգամ ենք աղոթում. որովհետև մեր մարմինը չորս տարրերից է. և սրանցից երեք տեսակ մեղքեր են ծնվում։
Կրակից՝ բարկություն. ջրից՝ խոնավություն. օդից՝ թեթևամտություն. և հողից՝ ծուլություն. և հինգ զգայարան ունենք, որոնցով մեղանչում ենք. տեսողությունը, լսողությունը և մյուսները։
Այս ինը մեղքերի թողության համար ենք օրը ինը անգամ աղոթում։
Ութերորդ պատճառ՝ մանուկը ինը ամիս մնում է մոր արգանդում. և ապա ծնվում է խավարից դեպի այս աշխարհի լույսը. դրա համար ինը անգամ ենք աղոթում. որ այս կենցաղի խավարից ելնենք դեպի հավիտենական լույսը։
Իններորդ՝ ձմռանը օրը նվազում է մինչև ինը ժամ. և ամռանը՝ գիշերը. սրանց թվով ինը անգամ ենք աղոթում. որ ազատվենք չարից. ըստ այն խոսքի. (օրվա համար իր չարը բավական է. ) իբր ասել՝ ամեն ժամ սատանայից չար է պատրաստված բոլոր մարդկանց համար. պետք է ամեն ժամ աղոթել, որ փրկվենք ամեն ինչից։
Իսկ աշխարհականների կանոնն է չորս անգամ աղոթել։
Նախ՝ մարմնի, հոգու և մտքի սրբության համար։
Երկրորդ՝ որովհետև մեղքերի սեռերը չորսն են. խորհուրդների, խոսքերի և գործերի. սրանց թողության համար երեք անգամ ենք աղոթում։
Երրորդ՝ որովհետև հոգու մասերը, որոնցով մեղանչում ենք, երեքն են. բանականը, ցասումը և ցանկությունը. սրանց դեմ երեք անգամ ենք աղոթում։
Չորրորդ՝ մեր մտքում մեղքի կարողությունը երեք է. կամքը, իմացումը և հիշողականը, որ միտքն է. կամքն այն է, որով հոժարում ենք մեղքի և կամովին գործում. իմացումն այն է, որով չարն ենք խորհում և ապա գործում. միտքն այն է, որով մշտապես մտքում ենք պահում և հիշում մեղքերի հեշտությունը և գործում. դրա համար սրանց դեմ երեք անգամ աղոթք ենք անում։
Հինգերորդ պատճառ՝ որովհետև այն ժամանակը, որի մեջ մեղանչում ենք, երեք է. այսինքն՝ անցյալը, ներկան և ապագան. դրա համար երեք ժամանակներում աղոթք ենք անում։
Վեցերորդ՝ որովհետև մեր հասակը երեք է. առաջին. միջին. և վերջին. որ մանկությունն է, երիտասարդությունը և ծերությունը. և սրանցում մեղանչում ենք. դրա համար օրը երեք անգամ ենք աղոթում. և երեք հասակների սրբությունն ենք խնդրում։
Յոթերորդ՝ մեր կյանքի որպիսությունը երեք է. առաջին՝ այս կյանքը. որի մեջ հոգով և մարմնով մեղանչում ենք և ապականվում։
Եվ մահից հետո, որ միայն հոգին է՝ առանց մարմնի։
Եվ հարությունից հետո, որ հոգով և մարմնով անապականության ենք փոխվում. դրա համար երեք անգամ ենք աղոթում։
Ութերորդ՝ խնդրանքի մեջ երեք բան կա. նախ՝ խնդրելը. և ապա՝ ստանալը. և ապա՝ գոհանալը։
Այս խորհրդով երեք անգամ ենք աղոթում։
Իններորդ՝ ամեն օր բաներ են պետք մեզ. նախ՝ գործը և վաստակը. երկրորդ՝ անհրաժեշտ պետքերը. երրորդ՝ մարմնի հանգիստը և խաղաղությունը. դրա համար առավոտյան աղոթում ենք, որ մեր գործն ու վաստակը հաջողվի։
Ճաշին աղոթում ենք, որ նա տա մեր կերակուրը. ըստ որի. (բոլորի աչքերը քեզ են հուսում. և դու նրանց կերակուրն իր ժամին ես տալիս։)
Երեկոյան աղոթում ենք, որ (խաղաղությամբ քնենք և արթնանանք։)
Տասներորդ՝ Սուրբ Երրորդության դեմքով երեք անգամ ենք աղոթում. առավոտյան Հորն ենք աղաղակում. որովհետև նրանից են ծագում աշխարհում բոլոր պարգևները։
Կեսօրին՝ Որդու դեմքով. որովհետև նա է տալիս մեզ հոգևոր և մարմնավոր կերակուր՝ իր մարմնի և արյան սուրբ պատարագը։
Երեկոյան՝ Սուրբ Հոգուն. որովհետև նա է մեր խաղաղությունը և մեր հոգիների հանգիստը. այժմ՝ մեր անկողիններում. և հետո՝ գերեզմանում. և հետո՝ հավիտենական հանգստի մեջ։
Եվ այստեղ պետք է հարցնել, թե ինչպե՞ս են զանազանվում ընդհանուր աղոթքը և առանձնականը։
Այսպես ենք ասում։
Նախ՝ ընդհանուր աղոթքն անհրաժեշտ է. իսկ առանձնականը՝ կամավոր։
Դարձյալ՝ ընդհանուրը պարտքն է վճարում. և առանձնականը պսակն է նյութում։
Դարձյալ՝ ընդհանուրը զգայարաններով է կատարվում. իսկ առանձնականը լուսափայլում է մտքում։
Եվ չորրորդ՝ ընդհանուր աղոթքը միակի պատիվ և փառք է. և առանձնականը՝ կրկնակի։
Բայց թեպետ առանձնականը կամավոր է, բայց վանականների համար, որոնք աբեղաներ և կրոնավորներ են, անհրաժեշտ է՝ չորս պատճառով։
Նախ՝ Տիրոջ խոսքերից է հայտնի. ինչպես սովորեցրեց ընդհանուր աղոթել. ըստ այն խոսքի. (եթե ձեզնից երկուսը կամ երեքը միաբանվեն և խնդրեն, կլինի։)
Նույնպես սովորեցրեց և առանձնականը. ըստ այն խոսքի. (մտի՛ր քո սենյակը և աղոթի՛ր ծածուկ. ) և ինքը շատ տեղերում առանձին էր աղոթում։
Երկրորդ՝ որովհետև քահանա ենք, պետք է ընդհանուր աղոթել. և որովհետև աբեղա ենք, պետք է առանձին աղոթել։
Երրորդ՝ որովհետև ընդհանուր բնություն ունենք, պետք է ընդհանուր աղոթել. և որովհետև հատուկ անձ և դեմք ունենք, պետք է առանձնակի աղոթել։
Չորրորդ՝ ընդհանուր և հայտնի մեղքերի համար պետք է ընդհանուր և հայտնի աղոթել։
Եվ սա էլ պետք է իմանալ, որ ոմանք մշտապես, բոլոր կարգված աղոթքներից հետո, առանձնակի են աղոթում։
Բայց նրանք, որ չեն հասցնում, պետք է ամեն օր երկու անգամ աղոթեն՝ այգաբացին և երեկոյան։
Նախ՝ որովհետև մարդը հոգի է և մարմին։
Եվ դարձյալ՝ մեկը գիշերվա սկիզբն ու վախճանն է. և մյուսը՝ ցերեկվա։
Եվ դարձյալ՝ մեր ելքի և մուտքի համար. որ կյանքն ու մահն է։
Եվ չորրորդ՝ այս աշխարհի և հանդերձյալի համար առանձնակի ենք աղոթում՝ փորձություններից փրկվելու համար։
Իսկ ոմանք էլ, ամեն ինչով կատարյալ, երեք ժամանակներում են առանձին աղոթում։
Մեկը՝ կեսգիշերին՝ ընդհանուր ժամից առաջ. և մեկը՝ այգաբացին. և մեկը՝ երեկոյան։
Եվ սա խորհրդավոր է։
Նախ՝ որովհետև երեքից ենք գոյացած. մարմնից, հոգուց և մտքից, ինչպես ասում են ոմանք։
Դրա համար երեք անգամ առանձնական աղոթք ենք մատուցում։
Եվ դարձյալ՝ ժամանակը երեք է. անցյալը, ներկան և ապագան։
Եվ դարձյալ՝ մեր որպիսություններն ու փոփոխությունները երեք են. այս կյանքում, մահից հետո և հարությունից հետո. դրա համար երեք անգամ ենք աղոթում առանձնակի։
Եվ մի ուրիշ խորհուրդ. երեք առանձնական աղոթքը և ինը ընդհանուրը, որոնք բոլորը միասին լինում են տասներկու անգամ աղոթք։
Որովհետև ցերեկն ու գիշերը քսանչորս ժամ են. ուրեմն լինում է այնպես, որ երկու ժամը մեկ աղոթում ենք։
Որով հայտնի է, որ օրվա կեսում, որ տասներկու ժամ է, ամեն օր պետք է աղոթենք, և մյուս կեսում զբաղվենք մարմնական հոգսերով. գործով, աշխատանքով, քնով կամ ուրիշ բաներով։
Դարձյալ՝ տասներկու անդամ ունենք. ըստ յուրաքանչյուրի՝ մեկական ժամ աղոթք ենք անում։
Նաև երկնքի հրեշտակների տասներկու գնդերին և տասներկու առաքյալներին բարեխոս ենք դնում Աստծու մոտ։
Դարձյալ՝ տասներկուսը կրկնակի վեց է. և մենք մշտապես վեցակի շարժումով մեղանչում ենք հոգով և մարմնով. սրանց համար տասներկու ժամի աղոթքներով թողություն ենք խնդրում։
Իսկ որո՞նք են աղոթքների ինը ժամերը։
Պետք է իմանալ, որ Մովսեսի հին օրենքում աղոթքների ժամերը յոթն էին. ինչպես ասում է Դավիթը. (օրը յոթ անգամ կօրհնեմ քեզ։)
Եվ նրանց առաջին ժամը երեկոն էր. որովհետև երեկոն էին ասում օրվա սկիզբ. ինչպես ասում է Դավիթը։
(Ես Աստծուն կանչեցի, և նա ինձ լսեց՝ երեկոյան։)
Եվ ապա հանգստյան ժամը. և ապա կեսգիշերին. և ապա առավոտյան. ինչպես ասում է Դավիթը. (կեսգիշերին վեր էի կենում քեզ խոստովանելու. ) և թե. (առավոտյան կկանխեմ։)
Այս չորս ժամերի աղոթքները գիշերն էին կատարում։
Եվ ապա իններորդ ժամը, որ նրանց աղոթքների ավարտն էր։
Իսկ նորում քրիստոնյա ազգի եկեղեցին երկու ժամ է ավելացրել. այսինքն՝ արևագալը, որ առավոտից հետո է. և երեկոյից հետո՝ խաղաղականը. որ լինում է ինը անգամ աղոթք՝ ըստ հրեշտակների ինը դասերի։
Նաև եկեղեցու աստիճաններն ինն են։
Եվ սա էլ մարգարեն է սովորեցնում. (օրհնեցե՛ք Աստծուն և սաղմոս ասացե՛ք նրան. ճանապարհ հարթե՛ք նրա համար, որ նստում է երկնքում՝ երկրի արևելքում։)
Եվ դարձյալ ասում է. (երկրի թագավորություննե՛ր, օրհնեցե՛ք Աստծուն. ճանապարհ հարթե՛ք նրա համար, որ նստում է արևմուտքում։)
Սա է՝ որ Բանն Աստված, որ երկնքում էր, երկրից վեր, հրեշտակների պայծառ և լուսավոր դասերից օրհնաբանված, եկավ երկիր, որ արևմուտք է և խավար. և մարդու որդի եղավ. այս իմաստով մենք՝ քրիստոնյա ազգերս, արևի ելքին և մուտքին վերին զվարթունների հետ համաձայն աղոթում ենք Քրիստոս Աստծուն։
Եվ աղոթքների առաջին ժամը կեսգիշերին է. որովհետև կեսգիշերին հարություն առավ Քրիստոսը. և կեսգիշերին է մեր ընդհանուր հարությունը. դրա համար այս ժամին է ամբողջ օրվա աղոթքների սկիզբը. որի մեջ ասում ենք «Տէր, եթէ շրթունս»-ը. և մյուս սաղմոսը՝ Հայր Աստծու դեմքով։
Երկրորդ ժամը երեք մանուկների օրհնությունն է՝ Որդու դեմքով. որ նա իջավ այս աշխարհի հնոցի մեջ և փրկեց մեզ։
Երրորդ ժամը արևագալն է՝ Սուրբ Հոգուն. այս երեք ժամերը գիշերն են կատարվում։
Իսկ չորրորդ ժամը՝ ցերեկը։
Երրորդ ժամի «Ողորմեա»-ն Սուրբ Հոգու դեմքով է. որ երրորդ ժամին իջավ առաքյալների վրա։
Հինգերորդ ժամը միջին «Ողորմեա»-ն է, որ պատարագն է. «Ողորմեա»-ն Հոր դեմքով է, որ Որդուն խաչի ուղարկեց. և պատարագը՝ Որդու դեմքով, որ խաչվեց մեզ համար։
Վեցերորդ ժամը վերջին «Ողորմեա»-ն է՝ իններորդ ժամի աղոթքը. որի մեջ Քրիստոսն իր հոգին ավանդեց Հոր ձեռքը. որ այժմ այս երեք «Ողորմեա»-ն և պատարագը միասին են կատարվում։
Յոթերորդ ժամը «Խոնարհեցո»-ն և «Ապրեցո»-ն է՝ Քրիստոսի թաղման խորհրդով. այն ժամին, երբ մարմնով իջավ գերեզմանի հողը։
Ութերորդը խաղաղականն է. Քրիստոսի հոգու խորհրդով. այն ժամին, երբ իջավ դժոխք. և լույս ծագեց նրանց. և քարոզեց արձակում. և հոգիները խաղաղվեցին տանջանքների խռովությունից։
Իններորդ ժամը «Եկեսցէ»-ն է. որի մեջ աղոթում ենք անկողինների վրա և քնում. որ ամբողջ օրվա բոլոր ժամերի վերջն ու ավարտն է. որ մեր մահն է նշանակում. երբ մեր կենցաղի վախճանին մտնում ենք գերեզման։
Եվ ամբողջ սաղմոսի ինը փոխը գիշերվա ինը ժամերի պահպանության համար է, որ անպակաս է մնում։
Եվ կիսատի վեց փոխը, որովհետև գիշերը մինչև հինգ ժամ ավելանում և պակասում է։
Եվ սա պետք է իմանալ, որ գիշերը չորս անգամ աղոթք է կատարվում. այսինքն՝ հանգստյանը, կեսգիշերինը, առավոտինը և արևագալինը։
Եվ սա երեք պատճառով։
Նախ՝ որովհետև գիշերը չորս պահ է. առաջին պահը, երբ ասում ենք «Եկեսցէ»-ն. երկրորդ պահը կեսգիշերն է, երբ ասում ենք Դավթի սաղմոսը. երրորդ պահը աքաղաղականչն է, երբ ասում ենք երեք մանուկների երգը. չորրորդ պահը առավոտի լույսն է, երբ ասում ենք արևագալը։
Որովհետև գիշերվա յուրաքանչյուր պահին աղոթք ենք կատարում։
Երկրորդ պատճառ. որովհետև Տերն այս ժամանակներում զգուշացրեց մեզ արթուն կենալ և աղոթել. ինչպես ասում է. (չգիտեք, թե որ ժամին է գողը գալիս. երեկոյան, կեսգիշերին, աքաղաղականչին, թե առավոտյան։)
Որովհետև ամեն մարդու հասակը չորս անգամ է փոխվում։
Երեկոն մանկությունն է, երբ նոր ենք գալիս այս կենցաղի խավարը։
Կեսգիշերը երիտասարդությունն է, երբ ավելի ենք թմրում մեղքերի մեջ։
Աքաղաղականչը՝ ալևորությունը։
Եվ առավոտը ծերն է, որ մոտ է հանդերձյալ աշխարհի ծագմանը։
Եվ գողը պատ քանդող մահն է. որ ամեն օր մեր կյանքից մեկ քար է քաշում. և ծակում է մեր շինվածքի տունը։
Եվ դարձյալ՝ հանկարծակի է գալիս գողի պես. ըստ այն խոսքի. (այն օրը որոգայթի պես հանկարծակի կգա ձեզ վրա։)
Եվ դարձյալ՝ գողը մարդու ունեցվածքն է գողանում. իսկ նա հափշտակում է հոգին, որ մեր պատվական ունեցվածքն է. այս իմաստով գիշերը չորս անգամ ենք աղոթում։
Երրորդ պատճառ. որովհետև մեր մարմնի բնությունը չորեքնյութ է. և սրանցով ենք հանցանք գործում. սրանց համար գիշերը չորս անգամ ենք աղոթում՝ մեր մարմնի դեմքով։
Իսկ ցերեկը հինգ անգամ ենք աղոթում՝ մեր հոգու դեմքով։
Նախ՝ որովհետև հոգին եռամաս է. բանականը, ցասումը և ցանկությունը. և ունի իմացում և կամք։
Եվ դարձյալ՝ հոգին ունի հինգ ներքին զգայարան. որ են՝ ընդհանուր զգայությունը. երևակայությունը. կարծիքը. տրամախոհությունը. հիշողականը, որ միտքն է։
Եվ հինգ արտաքին զգայարան. տեսողությունը. լսողությունը. հոտառությունը. ճաշակելիքը. և շոշափելիքը. և սրանցով է մարդը գործում ամեն չար և բարի. դրա համար ցերեկը հինգ անգամ ենք աղոթում։
Եվ սա էլ պետք է իմանալ, որ մի բան է պտղավետ աղոթելը. և մի ուրիշ բան՝ անպտուղը. որ երեք կողմի է բաժանվում։
Որովհետև երբ միտքը, խորհուրդները և զգայարանները միասին ենք հավաքում, և ինչ որ լեզվով ասում ենք, մտքով այն ենք խորհում, սա է պտղավետ աղոթքը և Աստծուն ընդունելի։
Իսկ երբ լեզվով ենք աղոթում և մտքով չենք խորհում, սա է անպտուղ աղոթքը. և սա ո՛չ չար է, ո՛չ բարի։
Իսկ երբ լեզվով ենք աղոթում և մտքով չարն ենք խորհում, և խորհրդով ցրվում ենք տեսակ-տեսակ մարմնական հեշտությունների մեջ, սա բոլորովին չար է և մահացու հանցանք. որովհետև լեզուն և միտքը հակառակ են միմյանց. թեպետ լեզուն բարին է աղոթում, բայց միտքը լեզվի աղբյուրն է. և նա հակառակն է խորհում. դրա համար այդպիսին չար է և անընդունելի Աստծուն. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
ԳԼՈՒԽ ՁԶ-Ղ
Նույնի քարոզը առավոտի մասին. այն խոսքի վրա՝ (Առավոտյան կկանխեմ՝ քո առաջ կանգնելու։)
Սաղմ. 62. 7։
(Գլուխ ՁԶ)
Բազում պատճառներով պետք է առավոտյան աղոթենք։
Նախ՝ ինչպես մարդը հոգի է և մարմին. նույնպես օրը ցերեկ է և գիշեր։
Որովհետև եթե միշտ ցերեկ լիներ, մարմինը չէր կարող տանել և միշտ աշխատել. և եթե միշտ գիշեր, չէր կարող գործել։
Այլ Արարիչ Աստված ստեղծեց ցերեկը, որ մինչև երեկո մարդը վաստակի մարմնի պետքերը. ըստ այն խոսքի, թե. (քո երեսի քրտինքով կուտես քո հացը։)
Իսկ երեկոյի համար գիշեր պատրաստեց. որ հանգստանա ցերեկվա աշխատանքներից. և դարձյալ ուժ առնի մյուս օրը գործելու համար։
Արդ՝ ինչպես քունը մարմնի հանգիստն է. նույնպես աղոթքը հոգու հանգիստն է։
Եվ ինչպես ամբողջ գիշեր քնով հանգստացրինք մարմինը. նույնպես առավոտյան պետք է աղոթքներով հանգստացնել հոգին։
Երկրորդ՝ որովհետև գիշերը թշնամին՝ սատանան, շատ բաներ անցկացրեց մեր գլխով. պետք է առավոտյան դրա համար գանգատվել մեր Արարչին. ինչպես ծառան գանգատվում է իր տիրոջը, թե՝ այս ու այն անիրավությունն արեց ինձ իմ թշնամին։
Եվ այս իմաստն ունի «Տէր, եթէ շրթունս»-ի ամբողջ սաղմոսը, որ ասում է։
(Տե՛ր, որովհետև իմ նեղիչները շատացան և այլն։)
Երրորդ՝ առավոտյան ժամին ցանկության շարժումն ավելանում է. որովհետև քնով հեշտացել է և թոթափվել վաստակների հոգնածությունից։
Դրա համար այդ ժամին պետք է ոտքի կանգնել և աղոթել. որ փորձության ժամն անցնի։
Եվ այդ ժամին աղոթում ենք երեք մանուկների երգը. որ ինչպես նրանք ապրեցին բորբոքված բոցից. այսպես և մենք ապրենք ցանկությունների կրակից։
Չորրորդ՝ առավոտյան պետք է գոհանալ Աստծուց, որ խաղաղությամբ պահեց գիշերը. երբ բոլորս քնած էինք, և թշնամին՝ սատանան, արթուն. (որովհետև առյուծի պես գոչում է. շրջում է և փնտրում, թե ում կլանի, ասում է Պետրոսը։)
Նաև կարող է տունը փլցնել. և կրակ իջեցնել մարդու վրա և կորցնել ունեցվածքը. ինչպես Հոբին արեց։
Արդ՝ Աստված է, որ պահում էր մեզ. ըստ այն խոսքի. (չի ննջում և չի քնում Իսրայելի պահապանը։)
Ուրեմն մենք պետք է առավոտյան գլուխ խոնարհենք և ծունր կրկնենք. երկրպագենք և գոհանանք նրանից, որ խաղաղությամբ բերեց առավոտի լույսին։
Օրինակ՝ մի հարբած մարդ փողոցում ընկած է. մի սիրելի, տեսնելով նրան, մոտը կանգնի և պահի մինչև լույս. և երբ արթնանում է, շնորհակալ է լինում նրանից և գոհանում. այսպես առավել ևս մենք պետք է գոհանանք Աստծուց, որ միշտ մեր պահապանն է. ինչպես սովորեցնում է քարոզը. (գոհացե՛ք նրանից, որ պահեց խաղաղությամբ. և առաջնորդեց մահից դեպի կյանք. ապականությունից դեպի անապականություն և այլն։)
Հինգերորդ՝ որովհետև ցերեկը յուրաքանչյուրն ընթանում է վաստակի. գործի, ճանապարհի և այլն. պետք է նախ աղոթել և օգնություն խնդրել. որ անվնաս և հաջողությամբ հասնի կատարման։
Վեցերորդ՝ արևի զգալի լույսի ծագման հետ մարդկանց հոգիներում ծագում է իմանալի լույսը և հոգևոր շնորհը. ըստ մարգարեի։
(Առավոտի լույսի ծագման ժամանակ քո ճշմարտությունն է բազմանում, Տե՛ր. ) պետք է այդ ժամին արթուն կենալ և բացել միտքը և ընդունել շնորհների իմանալի ծագումը։
Եվ ինչպես թռչուններն ու անբան կենդանիները զվարթանում են լույսի ծագման ժամանակ և օրհնում Արարչին. ինչպես աքաղաղն իր խոսքով օրհնում է Աստծուն. և մյուսները ճվճվալով, ուրախացած, թռչում են դեպի երկինք. որքա՜ն առավել մենք՝ բանականներս, պետք է ուրախանանք և օրհնենք Աստծուն, որ կրկին լույսի ենք արժանանում։
Յոթերորդ՝ առավոտյան ժամը ամբողջ օրվա սկիզբն է. և Աստված բոլոր եղածների սկիզբն ու պատճառն է. դրա համար արժան է մեր սկզբի այդ ժամը աղերսել և մատուցել աղոթքներով և սրբությամբ։
Եվ սա սովոր են անել աշխարհականները. որոնք նախ ընթանում են մեծամեծների դռները. ողջույն են տալիս թագավորներին և իշխաններին՝ հնազանդություն ցույց տալով։
Նույնպես և մենք՝ մեր Արարչին, որ թագավորների թագավորն է. և մենք նրա ծառաներն ենք։
Եվ եթե սա անում են այլազգիները, տաճիկները, հրեաները, կռապաշտները, որքա՜ն առավել մենք՝ քրիստոնյաներս, պետք է անենք. ընթանալ եկեղեցիներ՝ խաչի պատվանդանի մոտ. կամ աղոթել ուրիշ սուրբ տեղերում. որ ցույց տրվի, թե Քրիստոսի ծառաներն ենք և նրա արյամբ գնված։
Ութերորդ՝ այս ժամին մեր նախահայր Ադամը ստեղծվեց հողից. և դրվեց դրախտում. դրա համար պետք է այս ժամին երկրպագել Արարչին և գոհանալ, որ կոխան հողից այսպիսի կենդանի ստեղծեց մեզ. և աղոթքներով նրանից արքայություն խնդրել. ըստ այն խոսքի. (նախ խնդրեցե՛ք Աստծու արքայությունը և նրա արդարությունը, և այդ ամենը կավելացվի ձեզ։)
Իններորդ՝ առավոտյան այս ժամին մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսը կանգնած էր դատավորի առաջ և չարչարվում էր մեր փրկության համար։
Եվ մենք պետք է այս ժամին ոտքի կանգնենք աղոթքի և Քրիստոսի չարչարակից լինենք՝ արտասուքով ծեծելով սրտերը, խոնարհվենք և ծունր կրկնենք. որ հարության շնորհներին էլ, որ մեղքերի թաղումն է, մասնակից լինենք։
Տեսե՛ք, քրիստոնյանե՛ր, թե որքա՜ն մեծ հանցանք է, որ Քրիստոսը քեզ համար չարչարվում է. և դու անկողնում հեշտանում ես. նա քեզ համար արտասվում է, և դու մեղքերի քնով ննջում ես։
Որովհետև չունես ո՛չ Քրիստոսի սերը, և ո՛չ կրակի տանջանքների երկյուղը։
Տասներորդ՝ որովհետև առավոտյան այս ժամին, վերջին գիշերը, հարություն ենք առնելու մեռելներից. և դատաստանի ենք ընթանալու ահեղ դատավորի առաջ։
Եվ այդ առավոտը լինելու է արդարների և մեղավորների բաժանումը՝ դեպի կյանք և դեպի տանջանք. ըստ այն խոսքի. (առավոտյան սպանում էի երկրի բոլոր մեղավորներին. Տիրոջ քաղաքում կսատկեցնեմ բոլոր նրանց, ովքեր անօրենություն են գործում։)
Դրա համար, եղբայրնե՛ր, այն սարսափելի առավոտը հիշելով՝ այս ժամին թոթափենք քունն աչքերից և մեղքերն անձից. ոտքի կանգնենք դատապարտված ծառայի պես. ընկնենք և լանք մեր Արարիչ Տիրոջ առաջ. որ նա փրկի մեզ տանջանքների անշեջ կրակից. և դասի աջակողմյան դասին. և երանավետ կոչմանը արժանի անի առհասարակ իր անվան բոլոր հավատացյալներին և երկրպագուներին Քրիստոսը՝ մեր Աստվածը. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
Նույնի մի ուրիշ քարոզը առավոտի մասին. այն խոսքի վրա՝ (Գիշերից կանխում է իմ հոգին, որ առավոտը քեզ մոտ անի, Աստվա՛ծ։)
Եսայի. 26. 9։
(Գլուխ ՁԷ)
Արարիչ Աստված մարդկանց կյանքի ժամանակը ցերեկ և գիշեր է արել. որովհետև ամբողջ օրվա մեկ բաժինը ցերեկ է, և մյուսը՝ գիշեր։
Որովհետև եթե մշտապես գիշեր լիներ, ե՞րբ մարդը կգտներ իր մարմնի պետքերը. և եթե միշտ ցերեկ լիներ, մարդը չէր կարող անհանգիստ կենալ գործի և վաստակի մեջ։
Այլ մեկ օրը գիշեր և ցերեկ է. ինչպես ասում է Գիրքը. (եղավ երեկո, և եղավ առավոտ՝ մեկ օր։)
Եվ սա չորս պատճառով։
Առաջին՝ որ մինչև երեկո մարդիկ վաստակեն իրենց գործի և վաստակի մեջ և գտնեն մարմնի պետքերը. և գիշերը քնով հանգստանան. որ ցերեկվա հոգնությունն ու աշխատանքը հանեն մարմնից. և էլի ուժ առնեն մյուս անգամ գործելու համար։
Եվ դարձյալ՝ ցերեկ է և գիշեր. որ ցերեկը հոգևոր բարիքները գործեն, ինչպես մարմնավորը. և ապա գիշերը հանգստանան և դադարեն. ինչպես ասվում է մեր աղոթքներում. (որ ցերեկն արեցիր բարեգործության զբոսանքի և մեր անձերի փրկության համար. և գիշերը՝ մեր տկարացած բնության քնի հանգստի համար։
Երկրորդ պատճառ. որ ցերեկը բարի գործերի օրինակն է. և գիշերը՝ չար գործերի։
Նախ՝ որովհետև ցերեկն ու գիշերը մեկը մյուսին են փոխարինում. այսպես մեր մեջ բարի գործն ու չարը մեկը մյուսին են փոխարինում։)
Որովհետև երբ կամենում ենք բարին գործել, չարը փոխվում է և կորչում. և երբ կամենում ենք չարը գործել, բարին ենք կորցնում։
Եվ ամռանը ցերեկն ավելանում է, և գիշերը նվազում. և ձմռանը գիշերն ավելանում է, և ցերեկը նվազում։
Այսպես և մենք, երբ ջերմանում ենք Աստծու սիրով, բարի գործն ավելանում է մեր մեջ, և չարը նվազում. և երբ սառում ենք աստվածային սիրուց, չարի ձմեռն է տիրում մեզ, և բարին նվազում է։
Եվ դարձյալ՝ ինչպես ցերեկը լույս է, և նրանով ամեն ինչ տեսնում ենք ճանապարհին. և ուղիղ ենք ընթանում. բարեկամներին և թշնամիներին ճանաչում ենք և պատրաստվում. իսկ գիշերը չենք ճանաչում. այլ խորխորատն ենք ընկղմվում։
Այսպես բարի գործը մեր հոգիների լույսն է. և նրանով տեսնում ենք Աստծուն և հանդերձյալ կյանքը. և Աստծու պատվիրանի մեջ ուղիղ ենք ընթանում։
Նաև բարի գործով ճանաչում ենք սատանային և մեղքը. և մարդկանցից չարերին. որոնք մեր հոգիների թշնամիներն են. և պատրաստում ենք մեզ։
Իսկ մեղքն ու չար գործերը, որոնք չեն երևում, քաշում են հանդերձյալ կյանքից. և մեղքերով խոտորվում ենք Աստծու պատվիրաններից և ընկղմվում դժոխքի խորխորատը. և չենք զանազանում սիրելիներին և թշնամիներին. մեղքը և սատանային. և մեղսասերներին մեզ բարեկամ ենք կարծում. իսկ արդարությունը, հրեշտակներին, բարի գործերը և մարդկանցից բարիներին թշնամի ենք կարծում. նրա համար, որ մեղքը խավարեցրել է միտքը. (որովհետև մեղքերի մեջ բռնված հոգիները մտքից էլ են ընկնում։)
Սա է երկրորդ պատճառը։
Երրորդ պատճառ՝ օրը ցերեկ և գիշեր է. որովհետև գիշերը այս կենցաղի օրինակն է. և ցերեկը՝ հանդերձյալ կյանքի։
Եվ որովհետև մարդու կյանքը գիշեր և խավար է. դրա համար բոլոր մարգարեները սգի և տրտմության մեջ էին. և մարմնի մեջ երկարելուց ձանձրանում էին, ինչպես խավարի մեջ. ինչպես ասում է Դավիթը. (վա՜յ ինձ, որ իմ պանդխտությունը երկարեց. որովհետև բնակվեցի Կեդարի վրաններում. ) որ խավարն է. որովհետև Կեդարը «խավար» է նշանակում։
Իսկ ցերեկն ու լույսը հանդերձյալ կյանքն է. ինչպես ասում է առաքյալը. (գիշերն անցավ, և ցերեկը մոտեցավ. դե՛ն գցեք խավարի գործերը. որ լույսի որդիներ լինեք։)
Նախ՝ որովհետև ինչպես լույսը կրկնակի հատկություն ունի. մեկը, որ ծածուկն է հայտնում. ինչպես այն, ինչ մեզ մոտ՝ երկրի վրա է. և մեկը, որ հայտնիներն է ծածկում. ինչպես երկնքի լուսինը և աստղերը։
Այսպես հանդերձյալում հայտնի են դառնում մարդկանց բոլոր գործերը. ինչ որ այստեղ ծածուկ գործեցինք և թաքցրինք, այնտեղ ամբողջը հայտնի է դառնում. և տեսանելի է դառնում բոլոր մարդկանց և հրեշտակներին։
Եվ ինչ որ մեզ մոտ հայտնի է և պայծառ, ինչպես թագավորությունը, իշխանությունը, փառքը և ունեցվածքի մեծությունը, բոլորը ծածկվում և կորչում են։
Եվ դարձյալ՝ ինչպես գիշերը գազանները, գողերը և վնասակար մարդիկ համարձակ շրջում են. բայց ցերեկը բոլորը կորչում և խափանվում են։
Այսպես այս կենցաղի գիշերում չար գազանը՝ սատանան, վնասում է մարդկանց. ինչպես ասում է Պետրոսը. (ձեր ոսոխ սատանան առյուծի պես գոչում է. շրջում է և փնտրում, թե ում կլանի. ) և մարդկանցից մեղքերն ու չարերը վնասում են մեզ. բայց հանդերձյալում սատանան, մեղքը և մեղսասերները խափանվում և կորչում են. ինչպես ասում է մարգարեն. (մեղավորները թող պակասեն երկրից. և ամբարիշտներն այլևս չգտնվեն նրա վրա։)
Սա է երրորդ պատճառը։
Չորրորդ պատճառ. գիշերը մեր մահվան և գերեզմանի օրինակն է. և ցերեկը՝ հարության օրինակը։
Եվ սա վեց պատճառով։
Նախ՝ ինչպես ցերեկը ամեն մարդ աշխատում է զանազան գործերում. և երեկոյան քնում և հանգստանում է անկողնում. այսպես ամեն մարդ կենդանության ժամանակ աշխատանքների և չարչարանքների մեջ է. բայց երբ մեռնում է և մտնում գերեզման, հանգստանում է. ինչպես ասում է Հոբը. (մարդու մահը հանգիստ է։)
Որովհետև եթե բարի է գործել, հոգին գնում է Աստծու մոտ և հանգստանում հոգիների կայաններում՝ լույսի և ուրախության տեղում։
Նույնպես, եթե չար է գործել, այնպես է հանգստանում, որ այլևս չի կարող չար գործել. թեպետ մեղավորի հոգին չի հանգստանում. այլ տանջվում է իր մեղքերից։
Երկրորդ՝ ինչպես բոլոր հագուստները հանում են և մերկացած մտնում անկողին, որ գերեզմանն է նշանակում. այսպես մահվան մոտենալով՝ այս աշխարհի բոլոր հագուստներից և ունեցվածքից մերկանում ենք և գնում գերեզման. ինչպես ասում է Հոբը. (մերկ եկանք այս աշխարհ մորից. և մերկ ենք գնում մեր մոր մոտ, որ հողն է։)
Երրորդ՝ նրանք, որ քնում են, դատարկ են մնում մարմնի գործից. որովհետև ո՛չ աչքն է տեսնում, ո՛չ լսում է, ո՛չ խոսում, ո՛չ գործում և ո՛չ շարժվում. այլ միայն մտքով շրջում է երազներում. անցյալն ու գալիքն է նկատում. այսպես նրանք, որ մեռնում են, խափանվում են բոլոր գործերից. որովհետև ո՛չ չար կարող են գործել, և ո՛չ բարի. ինչպես ասում է մարգարեն. (ոչ թե մեռելները կօրհնեն քեզ. և ոչ էլ բոլոր նրանք, որ իջնում են դժոխք։)
Որովհետև չունեն աչքեր, որ արտասվեն. և ոչ բերան, որ խոստովանեն. և ոչ մարմին, որ պահք պահեն և աղոթքի կանգնեն. և ոչ ունեցվածք ունեն, որ ողորմություն բաշխեն. որովհետև մարմինը հողի մեջ է լուծվել. բայց հոգին, որ կենդանի է, տեսնում է անցյալ գործը, որ գործեց, թե բարի, թե չար. նաև նկատում է, ինչ որ լինելու է հանդերձյալում. արդարների փառքը կամ մեղավորների տանջանքները. որոնք պահվում են նրա համար դատաստանի օրը. և այսպես ուրախանում և հանգստանում է իր բարի գործերով. և տանջվում և չարչարվում է իր չար գործերով։
Չորրորդ՝ ինչպես աքաղաղը խոսում է կեսգիշերին և առավոտյան, և աքաղաղի ձայնից մարդիկ արթնանում են քնից. այսպես Գաբրիելի փողի ձայնից, երբ գոչի կեսգիշերին, մարդկանց բոլոր հոգիները, արծվի պես սլանալով, մտնում են իրենց մարմինները, հարություն են առնում մեռելներից. ինչպես ասում է Ավետարանը. (կեսգիշերին ձայն եղավ. ահա փեսան գալիս է. ելե՛ք նրան ընդառաջ։)
Հինգերորդ՝ ինչպես ամեն մարդ, որ արթնանում է, իր հագուստն է հագնում և ոչ թե ուրիշինը. ինչպես տղամարդը, կինը, ծերն ու երեխան իրենցն են հագնում։
Նույնպես հարության ժամանակ ամեն մարդ իր գործերն է հագնում, ինչ որ գործեց, թե բարի, թե չար. և ոչ թե ուրիշինը. որովհետև բարի գործը սպիտակ հագուստ է. և արիությունն ու ողջախոհությունը՝ ոսկե գոտի. և ողորմությունը՝ թագ գլխին և մոմ ձեռքին. և այսպես զարդարված և վառ լապտերներով ելնում են Քրիստոսին ընդառաջ, ինչպես իմաստուն կույսերը։
Իսկ մեղավորներն ու չարերը՝ հարսանեկան հագուստից մերկ. սրտերը տրտմած. գլուխները խոնարհած. լապտերները հանգած, ինչպես հիմար կույսերինը. հալածվում են փեսայի ձայնից, որ ասում է. (չեմ ճանաչում ձեզ։)
Վեցերորդ՝ երբ հագուստը հագնում են, արևի լույսով գնում են իրենց զանազան գործերին։
Այսպես մեռելներից հարություն առածները արդարության արևի լույսով ընթանում են՝ յուրաքանչյուր սուրբ և արդար՝ դեպի իր փառքն ու պսակները երկնքի արքայության մեջ. ըստ այն խոսքի. (եկե՛ք, ժառանգեցե՛ք հավիտենական կյանքը. ) և մեղսասերներն ու չարերը՝ դեպի զանազան տանջանքներ և հավիտենական դժոխք. ինչպես ասում է Տերը. (գնացե՛ք ինձնից, անիծյալնե՛ր, դեպի հավիտենական կրակը. որ պատրաստված է սատանայի և նրա հրեշտակների համար։)
Այսպես ցերեկն ու գիշերը նշանակում են մեր մահը և հարությունը. դրա համար պետք է այս առավոտ վաղ կամ ուշ արթնանանք. մտքի բերենք մեր մահը և հարությունը. ընթանանք եկեղեցիներ. և մեր մեղքերի թողությունը խնդրենք. ինչպես ասում է մարգարեն։
(Գիշերից կանխում է իմ հոգին, որ առավոտը քեզ մոտ անի։)
Այժմ ասենք, թե ո՞ւմ ենք օրինակ ունենք և ո՞ւմ ենք նմանվում, երբ առավոտյան աղոթքներն ենք կատարում։
Ասում ենք, թե առավոտյան աղոթքների համար տասը տեսակ օրինակ և վկայություն ունենք։
Առաջին՝ հրեշտակների ինը դասերի նմանությունն ենք բերում մեր մեջ. ինչպես նրանք՝ հազար հազարավոր և բյուր բյուրավոր, մշտապես և միշտ անդադար բերանով, անհանգիստ բարբառով կանխում են Աստծու օրհնաբանությանը. բայց առավել ևս, երբ առավոտվա և երեկոյի գիտությունն են ստանում, բարեբանում են Արարչին։
Եվ ո՞րն է նրանց մոտ առավոտն ու երեկոն. որովհետև այս արևը մեզ մոտ է, որ ելնում և մտնում է. որ լինում է առավոտ և երեկո. բայց նրանց մոտ՝ ոչ։
Վարդապետներն ասում են, թե նրանք Աստծուց կրկնակի գիտություն են ստանում, որ կոչվում է առավոտյան ճանաչում և երեկոյան. որովհետև Աստծու Բանի մեջ տեսնելով՝ կոչվում է առավոտյան գիտություն. և արարածների մեջ տեսնելով՝ կոչվում է երեկոյան գիտություն. սա է նրանց մոտ առավոտն ու երեկոն։
Այսպես և մենք, երբ առավոտյան աղոթքի ենք կանգնում և Աստծու օրհնաբանությամբ հրեշտակների նմանությունն ենք բերում մեր մեջ, կրկնակի շնորհի ենք արժանանում. մեկը՝ այս զգալի լույսի. և մյուսը՝ Աստծու իմանալի շնորհների, որ ծագեցնում է մեր հոգիներում։
Բայց եղո՜ւկ և վա՜յ նրանց, որ այս առավոտյան ժամին, քնելով և մեղքերի հեշտությամբ, զրկվում են Աստծու շնորհներից։
Երկրորդ՝ առավոտյան աղոթքների օրինակը Ադամը եղավ. որ առաջին ժամին, առավոտյան, ստեղծվեց և դրվեց դրախտում. և որքան պատվիրանը պահում էր, Աստծու հետ էր խոսում և հրեշտակների հետ փառաբանում. և դրախտի լույսի մեջ էր բնակվում։
Եվ երբ զանցեց Աստծու հրամանը, նրա կյանքը երեկո և մութ դարձավ. լույսից մերկացավ. դրախտից մերժվեց. այլևս չտեսավ ո՛չ Աստծուն, և ո՛չ հրեշտակներին։
Այսպես առավոտյան ժամին մտնում ենք այս եկեղեցու դրախտը և Աստծու հետ խոսում. և հրեշտակների հետ փառավորում և լուսավորվում մտքով։
Իսկ նրանք, որ այս ժամին քնում են մեղքերի մեջ, զրկված են այսպիսի մեծամեծ շնորհներից. և Ադամի հետ դուրս են ելնում Աստծու արքայությունից։
Երրորդ՝ առավոտյան աղոթքը օրինակվեց Մովսես մարգարեով. որ կեսգիշերին զարկեց Եգիպտոսը. և սատկեցրեց նրանց անդրանիկներին. և հանեց ժողովրդին. և լույսի սյունն առաջնորդում էր նրանց։
Այսպես և մենք պետք է այս ժամին վեր կենանք քնից և զարկենք եգիպտացիների անդրանիկներին. այսինքն՝ մեղքերի հեշտությունը. և քունը, որ մեզ սիրելի և անդրանիկ է երևում, սատկեցնենք և դեն թողնենք մեր անձից. և լուսավորենք մեր միտքը՝ կախված աղոթքի մեջ առ Աստված։
Չորրորդ՝ առավոտյան աղոթքը օրինակվեց, երբ Մովսեսը պատառեց ծովը, և ժողովուրդն անցավ. և Փարավոնն իր զորքերով ընկղմվեց, ինչպես ասում է Գիրքը. և առավոտվա պահին խռովեց եգիպտացիների բանակը. և քշում էր նրանց բռնությամբ. և սատկեցրեց նրանց ծովի մեջ. և ալիքները նրանց հանեցին մյուս կողմը՝ իսրայելացիների մոտ. և նրանք կողոպտեցին դիակները. և օրհնում էին Աստծուն և ասում։
(Օրհնենք Տիրոջը, որովհետև փառքով է փառավորված. հեծյալներին և երիվարներին ծովը գցեց և այլն։)
Նույնպես և մենք, այս առավոտ վեր կենալով, աղոթքների միջոցով սատկեցնում ենք իմանալի Փարավոնին և դևերին. և նրանց զորքերին, որոնք զանազան մեղքերն են. և ապա արժանի ենք լինում օրհնելու Աստծուն և փառավորելու նրա անունը։
Հինգերորդ՝ առավոտյան աղոթքը օրինակվեց, երբ Մովսեսը հրամայեց քահանաներին առավոտյան մտնել տաճար և խունկ ծխել. և գառը խորովել գինով և բաղարջով և դնել սեղանի վրա Տիրոջ առաջ։
Նույնպես և երեկոյան մտնում էին տաճար. և վառում էին աշտանակը. և դնում էին պատարագը։
Սա նշանակում է մեր երեկոյի և առավոտյան աղոթքները. որ վառում ենք մեր մտքերի լույսը. և մատուցում ենք աղոթքների խունկը։
Նաև մեր հոգին և մարմինը նվիրում ենք Աստծուն. նաև մեր առաքինությունն ու ուրախությունը հոգով ենք մատուցում. ինչպես կյանքի գինին և հացը։
Վեցերորդ՝ առավոտյան աղոթքների օրինակն այն է, որ Աստված հրամայեց ժողովրդին, որ ամեն օր առավոտյան ելնեն իրենց խորանի դուռը. և գավազանով կանգնեն. մինչև որ մանանան իջնում էր. և գնում հավաքում էին՝ իրենց չափով. և ապա մտնում էին իրենց տները։
Այսպես մենք պետք է արթուն լինենք և ոտքի կանգնենք այս առավոտ, որ կյանքի մանանան ստանանք. այսինքն՝ Աստծու քաղցրությունը. և ապա յուրաքանչյուրս ուրախությամբ գնանք մեր գործերին և վաստակներին։
Յոթերորդ՝ մարգարեների օրինակով. ինչպես Եսային է ասում. (գիշերից կանխում է իմ հոգին՝ առավոտն անելու։)
Եվ Դավիթը սովորություն ուներ կիրակի օրը կեսգիշերին վեր կենալ աղոթքի. ինչպես ասում է. (կեսգիշերին վեր էի կենում քեզ խոստովանելու։)
Եվ սովորական օրը առավոտյան էր աղոթքի կանգնում. ինչպես ասում է. (առավոտյան կկանխեմ՝ քո առաջ կանգնելու, իմ թագավո՛ր։)
Նաև սովորեցնում էին ժողովրդին դառնալ Աստծուն և առավոտ անել. ինչպես ասում է. (երբ սպանում էր նրանց, դառնում էին և առավոտ էին անում նրա մոտ։)
Այսպես և մենք պետք է ամեն կիրակի կեսգիշերին աղոթենք Աստծուն. և սովորական օրերին՝ առավոտյան։
Առավել ևս այն ժամանակ, երբ խրատի մի պատուհաս է գալիս աշխարհի վրա, պետք է պաշտամունքով և աղոթքներով կանխել Աստծու մոտ։
Ութերորդ՝ օրինակվեց մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսով. որ ամբողջ գիշերն առանձին աղոթքի մեջ էր կենում. և առավոտյան ընթանում էր տաճար. և երբ ժողովուրդն առավոտյան գալիս էր, քարոզում էր նրանց կյանքի խոսքը. ինչպես ասում է Ավետարանը. (ցերեկը տաճարում սովորեցնում էր. և գիշերը ելնում էր այն լեռը, որ կոչվում էր Ձիթենյաց. և առավոտյան ժողովուրդը կանխում էր նրա մոտ՝ տաճարում, նրանից լսելու։)
Այսպես քահանաները պետք է ամբողջ գիշերն առանձին աղոթքներ մատուցեն. և երբ ժողովուրդն առավոտյան գալիս է աղոթքի, աղոթեն և սովորեցնեն նրանց հոգևոր խոսքեր. և ապա արձակեն նրանց իրենց տները։
Իններորդ՝ առավոտյան աղոթքը օրինակվեց աքաղաղի խոսելով. որովհետև գիշերվա երեք բաժինը քնում է և լռում. և չորրորդ բաժնում արթնանում է և ձայն տալիս՝ երկու բանի համար։
Մեկ՝ որ մեզ արթնացնում է, թե՝ բավական է ձեր քնելը. այժմ արթնացե՛ք և օրհնեցե՛ք Աստծուն. ինչպես և Դավիթն է ասում։
(Արթնացի՛ր, իմ փառք. արթնացի՛ր, և ես կարթնանամ առավոտից։)
Եվ մյուսը՝ որ աքաղաղն արթնանում է և իր ձայնով օրհնում է Աստծուն. ուրեմն մենք էլ պետք է այս առավոտ արթուն լինենք և աղոթենք։
Կամ նմանվել փառաբանող հրեշտակներին. կամ մարգարեներին և առաքյալներին, որոնք Քրիստոսից սովորեցին և սովորեցրին բոլոր քրիստոնյաներին։
Ապա եթե նրանց նման չես կարող լինել, մարդն անբան և անպիտան աքաղաղից ցածր չէ. որ նա առավոտյան թոթափում է քունը և օրհնում Աստծուն. իսկ մարդը քնում է։
Տասներորդ՝ առավոտյան աղոթքն ունի մեր հարության օրինակն ու խորհուրդը, ինչպես վերևում ասվեց. որովհետև ինչպես այս առավոտ թոթափում ենք քունը և ընթանում եկեղեցիներ. այսպես և այն առավոտը հարություն ենք առնելու մահից և ընթանալու Քրիստոսի առաջ։
Այս առավոտ երկրպագում ենք Քրիստոսի սուրբ խաչին. որ այն առավոտ արժանի լինենք խաչի լույսի տեսությանը, որ նախընթաց է լինելու Քրիստոսի առաջ։
Այս առավոտ (խոստովանում ենք Քրիստոս Աստծուն մարդկանց առաջ. որ այն առավոտ ինքը խոստովանի մեզ Հոր և սուրբ հրեշտակների առաջ։)
Այն է, որ քաղցր ձայնով ասում է, թե. եկե՛ք, իմ Հոր օրհնյալնե՛ր. ժառանգեցե՛ք արքայությունը։)
Որին թող արժանի անի մեզ Քրիստոս Աստվածը. որի հետ Հորը և Սուրբ Հոգուն՝ փառք, պատիվ և իշխանություն, հավիտյանս հավիտենից. ամեն։
Նույնի քարոզը ճաշի ժամի մասին. այն խոսքի վրա՝ (Ես Աստծուն կանչեցի, և Նա ինձ լսեց՝ երեկոյան, առավոտյան և կեսօրին։)
Սաղմ. 54. 14։
(Գլուխ ՁԸ)
Եվ բազում պատճառներով պետք է կեսօրին աղոթքի կանգնենք։
Նախ՝ որովհետև ինչպես կերակուրները մարմնի համար են. նույնպես աղոթքը հոգու համար է. ըստ այն խոսքի. (մարդ միայն հացով չի ապրի, այլ Աստծու ամեն խոսքով։)
Ուրեմն պետք է նախ հոգին կերակրել աղոթքներով. և ապա մարմինը՝ հացով. որովհետև հոգին տեր է, և մարմինը՝ ծառա. և հոգին Աստծու պատկեր է, և մարմինը՝ հողի և անասունների. դրա համար հոգին պետք է նախադասել մարմնից։
Երկրորդ՝ այս ժամը կերակրվելու ժամ է. նախ պետք է աղոթել և գոհանալ պարգևողից. և ապա կերակրվել. որովհետև Աստված է մեզ բոլորիս կերակուր պարգևում. ըստ այն խոսքի. (բոլորի աչքերը քեզ են հուսում. և դու նրանց կերակուրն իր ժամին ես տալիս։)
Եվ ինչպես տեսնում է կենդանիների կարոտությունը և կերակրում. նույնպես և մարդկանց. այս իմաստով, երբ նստում ենք սեղանի, նախ աղոթում և օրհնում ենք. և հետո դարձյալ գոհանում։
Եվ եթե մեկն ասի՝ ինչպե՞ս է Աստված կերակրում. որովհետև ահա ես վաստակում եմ և ապա ուտում։
Այդպիսուն ասում ենք, թե՝ նայի՛ր քեզ և տե՛ս. որ Աստված քեզ տվեց կարողություն, իմաստություն և մարմնական գործիքներ, որ գործես։
Դարձյալ՝ քեզ տվեց սերմերը, եզները, փայտը և երկաթը, որոնցով վաստակում ես։
Դարձյալ՝ Աստծու հրամանով երկինքը տալիս է անձրևը. և երկիրը՝ պտուղը. նույնպես և ծառերը պտղաբերում են։
Ապա եթե անասնաբար ենք ուտում՝ առանց աղոթքի, դրա համար են պակասում արտերի և ծառերի պտուղները. երաշտով, կարկուտով, խորշակով, մորեխով և այլ բաներով. դրա համար այս ժամին բոլորը պետք է աղոթեն և ապա ուտեն։
Երրորդ՝ ձանձրության դևն այս ժամին ավելի է պատերազմում. և, ինչպես ասում են սուրբ հայրերը, կեսօրին ծանրացնում է ամեն գործ. և ձանձրություն է բերում իր հետ, և հայհոյություն՝ մտքի մեջ։
Դրա համար այս ժամանակ պետք է աղոթենք. որ պատերազմն անցնի մեզնից՝ Աստծու անունով և խաչի նշանով. ըստ այն խոսքի. (չար դևի ձանձրության մարտը, որ այս ժամին է պատերազմում, թող հալածվի մեր հոգիներից՝ քո սուրբ խաչի նշանով։)
Չորրորդ՝ այս ժամին են իմաստունները դնում օրվա սկիզբը. երբ արևը թագավորում է երկնքի կամարի գագաթին. որովհետև մինչև վեցերորդ ժամը վեր է բարձրանում. և վեցերորդ ժամից վար է խոնարհվում. բայց այս ժամին հաստատված է իր իշխանության մեջ. կատարյալ տարածում է իր ջերմությունն ու լույսը. և հալածում է ամեն ստվեր. և հալեցնում է ցուրտը։
Դրա համար այս ժամին պետք է աղոթքի կանգնել մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի առաջ, որ արդարության արևն է. որ սիրո ջերմությունը և լույսի ճառագայթը տարածի մեր սրտերում. և ջնջի մեղքերի խավարը. և հալածի անհավատության ցուրտը. և վառի մեզ իր լույսով։
Հինգերորդ՝ այս ժամին մեր աչքերն ավելի են վայելում աշխարհի զբոսանքների և մեղքերի ցանկությունների տեսքը. և սա սատանայի գաղտնի նետն է, որ թռչում է ցերեկը և խոցում մեր հոգիները. ըստ այն խոսքի. (այն բանից, որ շրջում է խավարի մեջ. կեսօրվա դևի գայթակղությունից։)
Դրա համար պետք է աղոթքներով սպառազինվենք, որ անվնաս մնանք. ըստ այն խոսքի. (նրա ճշմարտությունը զենքի պես կլինի քո շուրջը. չես վախենա գիշերվա երկյուղից. և ոչ էլ ցերեկը թռչող նետից։)
Օրինակ՝ զինվորները կրկնակի զենքով են սպառազինվում։
Նախ՝ իրենց ամրացնում են զրահներով, սաղավարտով և այլն. որ թշնամու սրից անվնաս մնան։
Եվ երկրորդ՝ ձեռքերն են առնում զենքը՝ սուրը և այլն։
Նմանապես և մենք կրկնազեն լինենք։
Նախ՝ մեր զգայարանները և միտքը շուրջբոլորը պնդացնենք. ինչպես խրատում է Պողոսը. (արդարության զրահը հագնենք. հավատի վահանը. և հույսի սաղավարտը. և ապա ձեռք առնենք Հոգու սուսերը, որ Աստծու խոսքն է. ) և սուրբ սրտից աղոթքներով անվնաս մնանք մեր թշնամուց։
Վեցերորդ՝ այս ժամին դևերի բազմությունն ավելի է հավաքվում մարդու վրա. այսինքն՝ ծուլության, տրտմության, բարկության, հպարտության և այլն. որովհետև յուրաքանչյուր ժամին մեկական դև է պատերազմում. բայց այս ժամին հազարներ և բյուրեր են կուտակվում մարդու վրա և խռովում մարդուն. ըստ այն խոսքի. (քո կողքին հազարներ կընկնեն, և բյուրեր՝ քո աջ կողմում։)
Դրա համար այս ժամին պետք է աղոթքներով հրեշտակների բանակները օգնական և պահապան խնդրել. որ հալածեն դևերի գնդերը. ինչպես ասում է Դավիթը. (Տիրոջ հրեշտակների բանակները իր երկյուղածների շուրջն են և պահում են նրանց։)
Եվ ինչպես Հակոբը տեսավ հրեշտակների բանակները՝ Հորդանանով անցնելիս։
Եվ Եղիսեի մոտ բացեց պատանու աչքերը. և նա տեսավ բազում զորքեր շուրջբոլորը։
Նույնպես աղոթողի մոտ անտեսանելիորեն հավաքվում են հրեշտակների բանակներ։
Յոթերորդ՝ այս ժամին նախահայր Ադամը կերավ պտուղը. և ելավ դրախտից. որովհետև երրորդ ժամին կինը խաբվեց օձից. և վեցերորդ ժամին Ադամը կերավ պտուղը. և երկուսն էլ մերկացան։
Դրա համար այս ժամին պետք է արտասուքով աղոթենք, որ վերստին արժանանանք դրախտին։
Ութերորդ՝ այս ժամին մեր փրկության համար մեր Տեր Քրիստոսը ճաշակեց դառնության լեղին. որովհետև երրորդ ժամին ելավ խաչ. և վեցերորդ ժամին լեղին ճաշակեց. և իններորդ ժամին հոգին ավանդեց. որ քավի նախահայր Ադամի մեղքերը։
Դրա համար այս ժամին պետք է աղոթենք և Քրիստոսի խաչակից լինենք. որ քավի մեր մեղքերը, ինչպես նրանցը։
Իններորդ՝ այս ժամին բազում տեղերում պատարագ է մատուցվում. որովհետև երբ օրինավոր է լինում, պատարագը վեցերորդ ժամին է։
Դրա համար այս ժամին պետք է աղոթենք և մասնակից լինենք սուրբ պատարագներին, որ ամեն տեղ են։
Որովհետև թեպետ մարմնի աչքերով չենք տեսնում, հավատի աչքերով հաղորդվենք սուրբ խորհրդին։
Տասներորդ՝ այս ժամը Քրիստոսի վերջին դատաստանինն է. երբ Երրորդության անստվեր լույսով արարածները լուսավորվում են. երբ տապ է մեղավորների համար. երբ բոլորս ընթանում ենք Քրիստոսին ընդառաջ։
Դրա համար այս ժամին աղոթքի ենք կանգնում դատապարտված ծառայի պես՝ մեր մտքում դատելով մեզ. հիշելով բոլոր մեղքերը, որ գործեցինք, և թողություն խնդրելով. որ այն ժամանակ չլսենք. (չա՛ր և վա՛տ ծառա. ) և թե. (չեմ ճանաչում ձեզ. ) և թե. (կապեցե՛ք դրա ոտքերն ու ձեռքերը. և հանե՛ք արտաքին խավարը և այլն։)
Այս պատճառն ունի ճաշի ժամը, որ բոլորս հավաքվում ենք եկեղեցիներ և աղոթում։
Այսքանը՝ սրա մասին։
Նույնի քարոզը սեղանի օրհնության մասին. այն խոսքի վրա՝ (Բոլորի աչքերը Քեզ են հուսում. և Դու նրանց կերակուրն իր ժամին ես տալիս։)
Սաղմ. 144. 15։
(Գլուխ ՁԹ)
Քրիստոնյաների սովորությունն է ամեն կերակուր և ըմպելիք օրհնել և ապա կերակրվել։
Եվ սա բազում պատճառներով։
Նախ՝ ինչպես ասում է մարգարեն։
(Բոլորի աչքերը քեզ են հուսում. ) այսինքն՝ քեզնից են խնդրում. դրա համար նախ պետք է աղոթքներով խնդրենք. և ապա նա մեզ կերակուր կտա. ինչպես մանուկները նախ խնդրում են, և ապա ծնողները կերակրում։
Եվ որովհետև նախ խնդրելն է և ապա ստանալը. նախ պետք է օրհնել, և ապա ճաշակել։
Երկրորդ՝ ինչպես ասացինք, աղոթքը հոգու կերակուրն է. և հացը՝ մարմնի. նախ պետք է հոգին կերակրել. և ապա մարմինը։
Երրորդ՝ սա Քրիստոսից սովորեցինք. որովհետև երբ գարեհացերը բաշխեց, նախ գոհացավ Հորից. և ապա բաշխեց։
Նույնպես և մենք նախ աղոթում ենք Աստծուն. և ապա ճաշակում. որ քիչ կերակուրն առատանա և բավական լինի. ինչպես այն ժամանակ քիչ հացից շատերը կերակրվեցին. (և վերցրին կտորների մնացորդները՝ յոթ զամբյուղ. կամ տասներկու լի սակառ. ) այսպես ամեն կերակուրի առատությունն Աստծու օրհնությունն է. դրա համար սեղանն ենք օրհնում։
Չորրորդ՝ որ մեր կերակուրը բաժանվի անասուններից, որոնք առանց օրհնության են լցնում մարմինը. նույնպես անում են և այլազգիները։
Բայց մենք, որովհետև բանական մարդ ենք, նաև քրիստոնյա, պետք է օրհնությամբ կերակրվենք. որ տարբերվենք նրանցից, ինչպես ասվեց Ադամին. (ուտելով կուտես. ) այսինքն՝ մանր-մանր ծամելով և գոհությամբ. և ոչ գազանի պես մեծամեծ կտորներ կլանել. (որովհետև լավ է սիրտը շնորհքով հաստատել, և ոչ թե կերակուրով, ինչպես ասում է առաքյալը։)
Հինգերորդ՝ քրիստոնյաների մարմինները Աստծու սրբության տաճար են. և ինչպես տաճարը մտնում է ամեն ինչ, որ սուրբ է, իսկ պիղծը չի մտնում. նույնպես սուրբ կերակուրը պետք է դարձյալ Աստծու անունով սրբել և ապա ուտել։
Որովհետև ո՞վ գիտի, թե կալում կամ հնձանում ինչ-որ աղտեղություն խառնված է լինում։
Կամ եթե մազե մաղով ենք մաղում ալյուրը, կամ ուրիշ այսպիսի մի բան, թող մաքրվեն մեր մտքում. որ ոչ մի կերակուր կամ ըմպելիք խղճով չուտենք։
Վեցերորդ՝ կերակուրի կամ ըմպելիքի հետ դևը, որ մեր թշնամին է, մեծ վնաս է խառնում. ինչպես նրանք, որ մահվան դեղ են խառնում. դրա համար խաչի նշանով կնքում ենք բոլոր կերակուրներն ու ըմպելիքները. որ դևերը փախչեն, և անվնաս ուտենք։
Իսկ կերակուրից հետո դարձյալ կրկին օրհնում ենք՝ Քրիստոսից սովորած. որ վերնատանը ընթրիքից հետո (օրհնեցին և ելան Ձիթենյաց լեռը. ) նույնպես և մենք սեղանի կերակուրներից հետո օրհնում ենք Աստծուն։
Նախ՝ որովհետև մեզ կրկնակի պարգևներ տվեց. հոգևոր և մարմնավոր. դրա համար կրկին ենք օրհնում։
Երկրորդ՝ որովհետև կրկնակի մարդ ենք. այսինքն՝ հոգի և մարմին. պետք է կրկնակի օրհնենք Արարչին։
Եվ ոմանք երեք անգամ են օրհնում. սկզբում, մեջտեղում և կերակուրից հետո։
Որովհետև մարդս երեքից ենք գոյացած. այսինքն՝ հոգի, մարմին և միտք։
Եվ ոմանք յուրաքանչյուր պատառի հետ մտքի են բերում մահը և դատաստանը։
Կամ մեկական տուն սաղմոս են ասում. որ կերակուրը պարկեշտությամբ լինի. և միշտ անպակաս լինեն աղոթքներից։
Երրորդ՝ առաջին օրհնությունը խնդրելն է. և վերջինը՝ գոհանալը։
Որովհետև աղքատները սովոր են նախ խնդրել. և երբ ստանում են, գոհանում են. նույնպես և մենք ենք անում. որովհետև գոհությունը կրկնակի զորություն ունի. նախ հատուցում է ստացված պարգևները. և ապա դարձյալ պարտապան է դարձնում։
Դրա համար ոմանք ասում են, թե գոհացողները Աստծուն պարտական են դարձնում։
Չորրորդ՝ որովհետև կերակուրների և ըմպելիքների համար բազում աշխատողներ կան. այն օրվանից, որ սերմանում են, հնձում, եփում և պատրաստում սեղանի համար. պետք է նրանց բոլորի համար աղոթել. և նրանց պարտքը վճարել. որովհետև մենք նրանց վաստակից վայելեցինք. թող նրանք էլ մերից բաժին ունենան։
Եվ երկու դասերն էլ Քրիստոսի սեղանից, որ երկնքի արքայությունն է, թող մաս և բաժին ստանան. ամեն։
Այսքանը մարմնավոր կերակուրի մասին ասվեց։
Այժմ պետք է ասել հոգևոր կերակուրների և ըմպելիքների մասին։
Եվ սրանք չորս եղանակով են հասկացվում։
Նախ՝ Աստծու խոսքը հոգևոր կերակուր է. և Սուրբ Հոգին՝ ըմպելիք. ըստ այն խոսքի. (մարդ միայն հացով չի ապրի, այլ Աստծու ամեն խոսքով. ) և Հոգու մասին ասում էր. (ով ծարավ է, թող գա և խմի այն ջրից, որ ես կտամ. ) և հավելում է. (սա ասում էր Հոգու մասին, որ պիտի ընդունեին։)
Երկրորդ՝ հոգևոր կերակուր է փրկարար մարմինն ու արյունը. ըստ այն խոսքի. (իմ մարմինը ճշմարիտ կերակուր է. և իմ արյունը՝ ճշմարիտ ըմպելիք. ով ուտում է իմ մարմինը և խմում իմ արյունը, կապրի հավիտյան։)
Երրորդ՝ հոգևոր կերակուր է գործնական առաքինությունը. ինչպես պահքը, աղոթքը, ողորմությունը, արդարությունը և այլն։
Իսկ տեսական իմաստությունը և գրքերի ուսումը ըմպելիք և զովացում են ծարավ հոգիների համար։
Չորրորդ՝ հոգևոր կերակուր է հավատն ու հույսն առ Աստված. որով հոգին հաստատվում և զորանում է։
Իսկ ըմպելիքն Աստծու սերն է, որով հմայվում և ուրախանում է. և սրանց մասին ասում է Դավիթը. (գինին ուրախացնում է, որ սերն է. յուղը զվարթացնում է, որ հույսն է. և հացը հաստատում է մարդու սիրտը, որ հավատն է՝ հոգու հաստատությունը։)
Հարց՝ ի՞նչ է աղ ու հաց կտրելը։
Պատասխան՝ սա էլ Քրիստոսից սովորեցինք. որովհետև այսպես խաչանման երկու ձեռքով էր կոտրում հացը։
Եվ հարությունից հետո այդ սովորությամբ ճանաչեցին նրան. ըստ այն խոսքի. (նրանց ճանաչել տվեց հացը կոտրելիս։)
Եվ սա սովորեցինք մենք՝ քրիստոնյա ազգերս. որ երկուսը բաժանում են մեկ հացը. և դարձյալ կտրում են իրենց ձեռքերում. և խաչ է լինում։
Եվ սա է խորհուրդը։
Նախ՝ որ սրանով հաղորդվենք Քրիստոսի խաչին. և սուրբ հացին, որ վերնատանը բաժանեց։
Երկրորդ՝ որ սովորենք այսպես մեր ամբողջ ունեցվածքը կարոտյալների պետքերին բաժին հանել. և միմյանց սիրով մեծարել և պատվել։
Երրորդ՝ որ այսպես հաղորդ ենք լինում վերին սեղանին, որ երկնքի արքայությունն է. դրա համար պետք է հացը բաժանել քրիստոնյաների հետ. որոնք միմյանց հաղորդակից ենք և երկնքի արքայության բաժանորդ. և ոչ թե այլազգիների հետ. (որովհետև հավատացյալն անհավատի հետ ոչ մի բաժին չունի։)
Հարց՝ ի՞նչ է, որ երբ գինի ենք խմում, օրհնում ենք և շնորհակալություն հայտնում միմյանց. իսկ մյուս կերակուրների և ըմպելիքների ժամանակ նույնը չենք անում։
Պատասխան՝ սա էլ մենք՝ քրիստոնյաներս, Քրիստոսից ունենք. որ հարսանիքում ջուրը գինու փոխեց և օրհնեց. նաև վերնատանը բաժակն օրհնեց. դրա համար մեզ՝ քրիստոնյաներիս համար, ըմպելիք և օրհնության բաժակ դարձավ։
Եվ երբ խմում ենք, Քրիստոսի նույն օրհնությունն ենք հիշատակում. և սա այլազգիները չունեն. այլ մեզնից են սովորել։
Դրա համար սուրբ Եվագրիոսն ասում է միայնակյացներին, թե. բոլորովին գինի մի՛ խմիր. և դառնում է աշխարհականներին՝ ասելով. ապա եթե խմես, Արարչին օրհնիր. այսինքն՝ Ստեղծողին, որ ամեն ինչ ոչնչից արեց. նաև գինու օրհնության Արարչին՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին։
Եվ սա է խորհուրդը։
Նախ՝ որ տարբերվենք այլազգիներից, որոնք մեղքի գինին են խմում. և մեղքի համար հարբում և շռայլվում են։
Բայց մենք օրհնության բաժակներից չափավորն ենք ճաշակում. և ոչ թե անչափը, որ մեղք է և հարբեցողություն։
Դրա համար խմելուց առաջ օրհնում ենք. և խմելուց հետո դարձյալ շնորհակալ ենք լինում. որ այն մեղքի կամ մահվան չդառնա։
Երկրորդ՝ որ այսպես հաղորդվենք երկնավոր գինուն, որ Աստծու իմաստությունն է. ըստ այն խոսքի. (կուտեք և կխմեք իմ Հոր սեղանից, ասում է մեր Տերը։)
Իսկ ըստ կարգի բաժանելը՝ որովհետև միմյանց հետ հավասարություն ունենք. նաև կարգ՝ առաջին, միջին և վերջին։
Եվ դարձյալ՝ երկնքի արքայության մեջ այսպես, ըստ յուրաքանչյուրի չափի և արժանիքի, կարգավորապես է պարգևում իմաստությունը. և ոչ թե անկարգ, կամ զրկանքով, կամ աղաչելով։
Իսկ մատռվակը ոտքի է կանգնած, որ նշանակում է ծառային սպասավորության գործի մեջ։
Իսկ տերերը բազմած են՝ վայելքի հանգստի մեջ։
Եվ դարձյալ, ինչպես ասում է Տերը. (ձեզ կբազմեցնեմ իմ Հոր սեղանի շուրջ և անցնելով կսպասավորեմ։)
Որոնց թող արժանի անի առհասարակ իր անվան բոլոր հավատացյալներին Քրիստոս Հիսուսը՝ մեր Տերը. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը երեկոյի մասին. այն խոսքի վրա՝ (Ես Աստծուն կանչեցի, և նա ինձ լսեց՝ երեկոյան։)
Սաղմ. 54. 14։
(Գլուխ Ղ)
Եվ բազում պատճառներով պետք է երեկոյան աղոթել։
Նախ՝ որովհետև ցերեկը մարմնի վաստակի մեջ գործեցինք. պետք է երեկոյան հոգևոր աղոթքներով վաստակել. որովհետև մարդը մարմին է և հոգի։
Երկրորդ՝ որովհետև ցերեկը շատ ցավեր անցան մեր գլխով. թե՛ խորհուրդներում, թե՛ զգայարաններում. պետք է երեկոյան աղոթել և թողություն խնդրել Աստծուց. ըստ այն խոսքի. (ինչ որ ասում եք ձեր սրտերում, ձեր անկողիններում զղջացե՛ք. ) և ապա սուրբ սրտով քնել անկողնում։
Երրորդ՝ որովհետև այս կյանքը, որի մեջ այժմ ենք, երեկո է և խավար. իսկ աղոթքը հոգու լույսն է. ինչպես երեկոյան ճրագ ենք վառում. նույնպես պետք է աղոթքների լույսը վառել մեր հոգիներում. որով տեսնում ենք Աստծուն։
Նաև մտքի բերենք մեզ, թե այսօր որն ավելի գործեցինք. բարի՞ն, թե՞ չարը. որ չարը չավելանա և չկորցնի բարին։
Չորրորդ՝ որովհետև խաղաղությամբ հասանք երեկոյին. պետք է գոհանալ Աստծուց, որ փրկեց օրվա չարից. յուրաքանչյուր ժամին չար է պատրաստված մարդու համար. ըստ այն խոսքի. (օրվա համար իր չարը բավական է։)
Հինգերորդ՝ որովհետև գիշեր և խավար պիտի լինի. և հոգու և մարմնի թշնամիների արշավանքներ. պետք է աղոթքներով պահպանություն խնդրել։
Վեցերորդ՝ որովհետև գիշերը երկար ժամանակ քնած ենք. դրա համար պետք է երեկոյան բոլոր ժամերի աղոթքները վճարել. որ ոչ մի ժամ առանց աղոթքի չմնա։
Օրինակ՝ անասունները երեկոյան մոտ շտապում են կերակուրի. որ գիշերը սոված չմնան։
Յոթերորդ՝ երեկոն գիշերվա սկիզբն է. ինչպես առավոտը՝ ցերեկվա. պետք է այս ժամը աղոթքներով և բարի գործերով մատուցել մեր սկզբին, որ Աստված է։
Ութերորդ՝ Ադամը երեկոյան վտարվեց դրախտից. և սովոր չէր գիշերվա մթին. սուգ մտավ, մինչև որ առավոտյան դարձյալ լույսը տեսավ. պետք է այս ժամին աղոթել և սգալ մեզ համար. հիշելով մեր խավարային կյանքը. և լուսեղեն կյանքից մերժվելը։
Իններորդ՝ այս ժամին, երեկոյան, մեր Փրկիչը խոնարհվեց գերեզմանի հողի մեջ. պետք է երկրպագել. և Քրիստոսի թաղմանը մասնակից լինել. որ հարության փառքին էլ կցորդ լինենք։
Տասներորդ՝ երեկոն, որ արևի մուտքն է, մեր կյանքի վախճանն է նշանակում. երբ մահվան խավարը պատում է մեզ. և անկողնում քնելը՝ գերեզմանում հանգստանալը. երբ ամեն ինչից մերկացած՝ մտնում ենք հող. և երեք պահից հետո աքաղաղի խոսելը՝ փողի գոչումը ժամանակի երեք մասերից հետո. որ անցյալն է, ներկան և ապառնին։
Եվ լույսի ծագման ժամանակ ամեն մեկը, վեր կենալով, իր զգեստն է հագնում. նույնպես վերջին առավոտին, բոլորի հարություն առնելով, ամեն մեկը հագնում է իր բարի գործերը, որ այստեղ գործեց. առաքինությունը, պահքը, աղոթքները, ողորմությունները և մյուսները։
Այդ խորհրդով երեկոյան աղոթում ենք՝ հիշելով մեր մահը և հարությունը։
Եվ պետք է իմանալ, որ աղոթքների եղանակները վեցն են։
Նախ՝ մարմնով ծունր կրկնել։
Երկրորդ՝ խոսքով խոստովանել։
Երրորդ՝ ձայնով կանչել. ըստ այն խոսքի. (իմ ձայնով ես Տիրոջը կանչեցի։)
Չորրորդ՝ սրտով աղաղակել. ըստ այն խոսքի. (սաղմոս կասեմ հոգով, սաղմոս կասեմ մտքով։)
Հինգերորդ՝ արտասուքը։
Վեցերորդ՝ աղոթել պատարագներով, որոնք եկեղեցու նվերներն են. ըստ այն խոսքի. (քեզ վայել է օրհնություն, Աստվա՛ծ, Սիոնում. և քեզ թող աղոթքներ տանեն Երուսաղեմում։)
Եվ թե ինչո՞ւ են աղոթքները շատ։
Ասում ենք. նախ՝ որ ոչ ոք աղոթքներից չզրկվի. որովհետև եթե մեկին չհանդիպի, մյուսով կաղոթի։
Երկրորդ պատճառ՝ որովհետև ինչ որ Աստված տվեց մեզ, ամեն բանից մաս և բաժին է խնդրում. որովհետև մեզ տվեց մարմնի մասեր. ձեռքեր և ոտքեր, որոնցով ծունր ենք կրկնում. և տվեց լեզու և խոսք՝ խոսքով ենք աղոթում. և ձայն ունենք, դրա համար ձայնով ենք կանչում. և մյուսները նմանապես։
Եվ եթե մեկն ասի՝ շատ անգամ եմ աղոթում, և Աստված չի լսում։
Վարդապետներն ասում են, թե բազում պատճառներով չի լսում աղոթքները, այլ երկարացնում է։
Նախ՝ որ աղաչող չէ, իբր խնդրանքի համար միշտ է աղաչում։
Երկրորդ՝ եթե սիրտը սուրբ չէ։
Երրորդ՝ եթե նա, ում համար խնդրանքն է, զղջացած չէ։
Չորրորդ՝ եթե տալն արժան չէ, և չարիքների կցորդ լինել է։
Հինգերորդ՝ եթե մարմնական է. ինչպես հեթանոսների շատախոսությունը, որ արգելեց։
Վեցերորդ՝ եթե նույն վիճակում լինելը նրա համար շահ է, խնդրածը չի տալիս. մեկ՝ հաշմության, օտարության, բանտի կամ այլ փորձանքների համար։
Երկու՝ որ պահում է նույն փորձության մեջ, որ հայտնի լինի. ինչպես Հոբի հավատը։
Երեք՝ եթե նրա համար խոնարհության պատճառ է. ինչպես Պողոսի մարմնի խեթը, որ ստացավ Աղեքսանդրից։
Յոթերորդ՝ եթե անպատշաճ է. ինչպես օդով թռչել. կամ անմահ մնալ. կամ ծերի համար՝ երեխա դառնալ։
Ութերորդ՝ եթե հպարտությամբ է խնդրում. ինչպես Մովսեսը՝ ջրի հոսելը, որ չեղավ։
Իններորդ՝ որովհետև լինում են այնպիսիներ, որ հրապարակների անկյուններում են և մարդկանց ցույց տալու համար. (որովհետև այդ է նրանց վարձը, ասաց Տերը։)
Տասներորդ՝ որովհետև ժամանակն անցած է լինում. ըստ Պողոսի. (ահա ընդունելի ժամանակ, ահա փրկության օր։)
Տասնմեկերորդ՝ եթե փառասիրությամբ է լինում. ինչպես օրինական փարիսեցին. ոչ միայն խնդրածը չեղավ, այլև այն, ինչ ուներ, կորավ նրանից։
Տասներկուերորդ՝ որովհետև թերի է լինում և ոչ կատարյալ հավատով. (որովհետև այդպիսին, ասում է, նման է քամուց քշված և ծովի ալիքներից տատանված. այդ մարդը թող չսպասի, թե Աստծուց որևէ բան կստանա։)
Եվ խնդրանքի համար պետք է նախ՝ կատարյալ հավատ։
Երկրորդ՝ անձի սրբություն։
Երրորդ՝ անձի խոնարհություն. ինչպես ասաց մաքսավորը։
Չորրորդ՝ ամբողջ հոժար սրտով։
Հինգերորդ՝ ժամանակը։
Վեցերորդ՝ սուրբ տեղերը։
Յոթերորդ՝ որ մշտապես անի։
Ութերորդ՝ որ բոլոր ուրիշներն աննենգ և անխեթ լինեն նրա հետ։
Իններորդ՝ որ ինքն էլ թողած լինի նրանց հանցանքները։
Տասներորդ՝ որ ամեն կողմից հավաքի միտքը և միայն Աստծու մասին խորհի։
Եվ թե որո՞նք են այն խնդրանքները, որոնք միշտ լսելի են լինում։
Նախ՝ խնդրել Աստծու արքայությունը։
Երկրորդ՝ բախել մեղքերի թողության համար։
Երրորդ՝ հայցել ուրիշների հանցանքների համար։
Չորրորդ՝ խնդրել քիչ պետքեր՝ օրեցօր անհրաժեշտը մարմնի համար։
Հինգերորդ՝ (քո վրա սուրբ կոչել Աստծու անունը. ) որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
ԳԼՈՒԽ ՂԱ-ՂԵ
Նույնի քարոզը ձայնական աղոթքների մասին. այն խոսքի վրա՝ (Իմ ձայնով ես Տիրոջը կանչեցի։)
Սաղմ. 144. 1։
(Գլուխ ՂԱ)
Բազում պատճառներով բարձր ձայնով ենք աղոթում Աստծուն. ըստ մարգարեի։
(Իմ ձայնով ես Տիրոջը կանչեցի։)
Նախ՝ ինչպես մարգարեները քնարով և գործիքներով էին օրհնություն երգում. ըստ այն խոսքի. (տասնալար սաղմոսարանով սաղմոս կասեմ քեզ։)
Այսպես և մենք Սուրբ Հոգու կենդանի քնար ենք. հոգու և մարմնի տասը զգայարաններով օրհնություն ենք երգում։
Երկրորդ՝ բարձունքներում Բարձրյալին բարձր ձայնով ենք բարեբանում. ինչպես խրատում է մարգարեն. (բարձրացրե՛ք մեր Տեր Աստծուն. երկրպագե՛ք և այլն։)
Եվ նաև. (օրհնեցե՛ք նրան ցնծության ձայնով. և լսելի բարբառով։)
Երրորդ՝ հրեշտակներն անդադար բերանով, անհանգիստ բարբառով իրենց ձայներով բարեբանում են Աստծուն. ինչպես սերովբեները, որոնք աղաղակում էին մեկը մյուսին. (սուրբ, սուրբ, սուրբ է զորությունների Տերը. ) և մենք, նրանց նմանվելով, ձայնակից ենք լինում՝ մեր կարողության չափով։
Չորրորդ՝ ձայնը հեռավորների համար է. իբր թե մեղքերով հեռացել ենք Աստծուց. ըստ որի. (ձեր մեղքերը բաժանում են իմ և ձեր միջև. ) դրա համար բարձր ենք աղաղակում, որ լսի և ողորմի մեզ։
Հինգերորդ՝ վերափոխված հոգիները մեզնից շատ հեռու են. կյանքով և աշխարհով. և մենք սրբերին մաղթում ենք, որ բարեխոսեն մեզ համար. և մեղանչածների համար թողություն ենք խնդրում։
Վեցերորդ՝ որովհետև դևերը սարսում և չքանում են հոգենվագ ձայներից. ինչպես դևը, որ չարչարում էր Սավուղին, փախչում էր Դավթի սաղմոսելիս. և ինչպես կայծակներն ու որոտը և կարկուտը, այսպես աստվածային ձայներն ու հոգևոր երգերն այրում են սատանային. և ահաբեկված հեռանում է մեզնից. ըստ Դավթի. (Տերը որոտաց երկնքից, և Բարձրյալը. իր ձայնը տվեց կարկուտի և կրակի կայծակների մեջ։)
Ինչպես Ղազարոսի գերեզմանի մոտ Հիսուսը մեծ ձայնով գոչեց, որ սարսեն դժոխքի դռնապանները, որոնք դևերն են և մեղավորները. և ոչ միայն մարդկանցից, այլև աքաղաղի խոսելու և ժամահարների ձայնից դևերը հալածվում են. որովհետև նրանց ձայները Աստծու օրհնությունների կոչնակներ և օրինակներ են։
Յոթերորդ՝ բարձր ձայնով կանչում ենք հրեշտակներին, որ մեզ երգակից լինեն. ինչպես հրավիրում է մարգարեն. (օրհնեցե՛ք Տիրոջը, նրա բոլոր հրեշտակներ և զորություններ։)
Եվ որ մեզ երգակից են, ասում է ուրիշ տեղ. (իշխանները կանխեցին օրհնություն հանել գուսանների և գովողների մեջ։)
Ութերորդ՝ մեր հոգևոր ուրախությունն է նշանակում. ըստ որի. (իմ բերանը ցնծության շրթունքներով թող օրհնի քեզ։)
Եվ թե. (օրհնեցե՛ք Տիրոջը ցնծությամբ և ուրախությամբ. ) ինչպես հրեշտակները ծննդյան ժամանակ, ցնծացած, բարձր ձայնով երգում էին «Փառք ի բարձունս». և ծծկեր երեխաները և աշակերտները Տիրոջ գալստյան ժամանակ մեծաձայնությամբ Ովսաննա էին երգում։
Իններորդ՝ մեր անձկությունն ու նեղսրտությունն է նշանակում, որ կրում ենք սատանայից. դրա համար բարձրաձայն աղաղակում ենք հզոր Բարձրյալին, որ փրկի մեզ։
Տասներորդ՝ որովհետև մեզ տվեց ձայնական գործիքներ՝ մարմնի մասերը, որով պաշտամունքով և բարձր ձայնով օրհնում ենք Տվողին. ըստ Դավթի. (օրհնեցե՛ք նրան քաղցր խոսքերով և գոհության ձայնով։)
Տասնմեկերորդ՝ ժողովրդի համար. որ բոլորը լսեն և արթնանան մեղքերի թմրությունից և քնից. ըստ Եսայու խրատի. (գոչի՛ր զորությամբ և մի՛ խնայիր. բարձրացրո՛ւ քո բարբառը փողի պես. ) դրա համար աղաղակում ենք. (արթնացե՛ք և մի՛ քնեք՝ հիմար կույսերի և մյուսների նման։)
Տասներկուերորդ՝ բարձր ձայնով փրկության ավետիս ենք տալիս բոլոր հավատացյալներին. ըստ որի. (ելի՛ր բարձր լեռան վրա, Սիոնի ավետարանի՛չ. բարձրացրո՛ւ քո բարբառը փողի պես, Երուսաղեմի ավետարանի՛չ։)
Տասներեքերորդ՝ ձայնն ավելի է վարժեցնում մարդկանց միտքն իր հետ. դրա համար քաղցրաձայն երգով մարդկանց միտքը հրավիրում ենք Աստծու քաղցրությանը։
Տասնչորսերորդ՝ հրամայեց միաբան աղոթել. ըստ այն խոսքի. (եթե ձեզնից երկուսը կամ երեքը երկրի վրա միաբանվեն որևէ բանի համար, այնտեղ եմ ես։)
Արդ՝ սա ձայնով ավելի է կատարվում. որովհետև ներդաշնակաբար ձայնակցում ենք միմյանց օրհնության բարբառով։
Տասնհինգերորդ՝ ձայնով աղոթելը չվախենալն է նշանակում. ըստ այն խոսքի. (ով ինձ խոստովանի մարդկանց առաջ, ես էլ նրան կխոստովանեմ իմ Հոր առաջ. ) ըստ Դավթի. (քո վկայությունները խոսում էի թագավորների առաջ և չէի ամաչում։)
Նույնի քարոզը ձայնական աղոթքների մասին. այն խոսքի վրա՝ (Իմ ձայնով ես Տիրոջը կանչեցի։)
Սաղմ. 144. 1։
(Գլուխ ՂԲ)
Եվ բազում պատճառներով պետք է ձայնով աղոթենք։
Նախ՝ որովհետև աղաղակը սրտին է հատուկ. որովհետև մեր ըղձանքներն է նշանակում. ինչպես ձայնը՝ բերանինը. և խոսքը՝ լեզվինը. դրա համար ձայնով ենք աղաղակում, որ պաղատանքները հայտնում է մեր լսելիքին։
Երկրորդ՝ բարձր աղաղակելը հայտնում է ներքին կսկիծը, որ ունենք մեր հոգիներում մեղքերի և Աստծուց հեռանալու համար։
Երրորդ՝ ինչպես Մովսեսն ասաց օրենքում, թե գառան պատարագի հետ գինու և յուղի դորակի չորրորդ մասը բերեն. և խոյի հետ՝ դորակի երրորդ մասը. և զվարակի հետ՝ դորակի կեսը. մեկը մյուսից ավելի։
Արդ՝ գառը նշանակում է սուրբ և անմեղ միտքը։
Եվ խոյը՝ խոնարհ հոգին։
Եվ զվարակը՝ բարու մեջ վաստակած մարմինը. ըստ այն խոսքի. (Աստծու պատարագը խոնարհ հոգին է. սուրբ սիրտը և խոնարհ հոգին Աստված չի արհամարհում։)
Իսկ յուղը՝ մեր մտքի զվարթությունը։
Եվ գինին՝ հոգու ուրախությունն է նշանակում։
Իսկ ավելի ձայնը նշանակում և ցույց է տալիս հոգու ավելի ուրախությունը. որ պետք է օրեցօր ավելացնել բարի գործերով։
Չորրորդ՝ բարձր ձայնը, երբ ձայնական գործիքները պրկվում են, ավելի է չարչարվում և վաստակում. որովհետև ինչպես ծունր կրկնողն է վաստակում. նույնպես բարձր աղաղակելով՝ աշխատում է Աստծու սիրո համար։
Հինգերորդ՝ խորխորատն ընկածը բարձր է աղաղակում դեպի վեր. որ լսեն և հանեն։
Նույնպես և մենք, մեղքերի խորխորատն ընկղմված, բարձր ենք աղաղակում Աստծուն. ինչպես Հովնանը՝ կետի փորն ընկած. և Դավիթն ասում է. (խորքից կանչեցի քեզ։)
Վեցերորդ՝ որքան որ պաշտամունքի ձայնը հասնում է, հալածվում են դևերը, որոնք բնակվում են օդում։
Որովհետև քահանաների ձայնը նրանց համար որոտի ձայնի պես սարսռելի է. և Աստծու անվան կոչումը փայլակի պես խոցում է նրանց. և խաչի կնիքը քարե կարկուտի պես զարկում է նրանց. ըստ այն խոսքի. (Տերը որոտաց երկնքից, և Բարձրյալն իր ձայնը տվեց կարկուտի մեջ։)
Յոթերորդ՝ ինչպես պատերազմում հաղթողների ձայնը լքում և ջախջախում է թշնամիների մեջքը. նույնպես բարձր ձայնով աղաղակելը թշնամիների վրա հաղթանակն է նշանակում. ինչպես երբ Երիքովի շուրջը յոթ անգամ շրջեցին փողերով և պաշտամունքով, և յոթերորդին բարձր աղաղակելիս պարիսպը կործանվեց և ջրի պես թափվեց. նույնպես քահանաների աղաղակելիս դևերի բազմությունները կործանվում են։
Ութերորդ՝ ձայնը բոլորին շարժում է դեպի ողբ և արտասուք։
Իններորդ՝ ձայնով միմյանց հետ համաձայնում ենք աղոթքի մեջ։
Տասներորդ՝ ձայնը նշանակում է օրհնության երգերը, որ երգում ենք Աստծու հաղթանակի համար. ինչպես երբ ժողովուրդը ծովով անցավ, և Փարավոնն ընկղմվեց, Մարիամն առավ թմբուկը. և նրա հետ բոլոր կանայք. օրհնում էին Աստծուն և ասում. (օրհնենք Տիրոջը, որովհետև փառքով է փառավորված. հեծյալներին և երիվարներին ծովը գցեց։)
Տասնմեկերորդ՝ (կռած փողի ձայնով, օրհնությամբ և ցնծությամբ սաղմոսեցե՛ք, ասում է Դավիթը. ) փողերի փոխարեն՝ մեր ձայնական գործիքները։
Տասներկուերորդ՝ (բարձրացրե՛ք մեր Տեր Աստծուն, երկրպագե՛ք նրա սուրբ լեռան վրա. ) որ առաքինությամբ լեռ դարձած եկեղեցին է։
Տասներեքերորդ՝ սաղմոսներով, օրհնությամբ և հոգևոր երգերով ենք փառավորում. այսինքն՝ սաղմոսը թվով և աղոթքը. օրհնությունը՝ շարականը. և հոգևոր երգերը ձայնավորներն են։
Տասնչորսերորդ՝ կուռքերի տոներին և հին տաճարում այսպես էին երգում. և պետք չէ, որ Աստծու տաճարը և այս նոր պաշտամունքը նրանցից պակաս լինեն. և անխրախճան, խուլ և համր. դրա համար, ինչպես նրանցը մարմնավոր երգ էր, մերը հոգևորի փոխեցին։
Անմարմինը՝ մարմնի։
Բարձունքները՝ ցածության։
Հեռուն՝ մոտի։
Դժվարինը՝ դյուրինի։
Արդ՝ առաջինը, անմարմինը՝ մարմնի. այսինքն՝ որ դևերն անմարմին են, անտեսանելի և անըմբռնելի մեզ համար։
Արդ՝ նրանց չարությանը և պատերազմին ներսում՝ մեր մարմիններում հաղթենք. որովհետև երբ հաղթում ենք մեր մարմնի հեշտություններին, հաղթեցինք դևերին, որոնք մարմնի արտաքին թշնամիների հակառակն ու տիպն են. որովհետև նրանց զորությամբ ենք հաղթում. իսկ սրանց՝ տկարությամբ. (որովհետև որքան տկարանում ենք, այնքան զորանում ենք։)
Իսկ բարձունքները՝ ցածությունների. որովհետև այն, որ անհնար է ծանր մարմնի համար՝ բարձունքներ, երկինք բարձրանալ և բնության դեմ է, սա էլ մեզ համար հնարավոր արեց. որովհետև որքան ցածանում ենք և խոնարհվում, այնքան բարձրանում ենք, և խոնարհվում, այնքան բարձրանում ենք. թե՛ հեզությամբ և խոնարհությամբ, թե՛ ծունր կրկնելով և հողի իջնելով. եթե մարմնով իջնում ենք երկրի խորափիտերը, այնքան հոգով բարձրանում ենք բարձունքները։
Ինչպես Մանասեի մասին են պատմում. երկաթով կապված՝ խոր վիրապը գցված. որ քառասուն օրում աղոթքներով բարձրացավ և դուրս ելավ։
Նույնպես և ամեն ոք աղոթքների և խոնարհությունների միջոցով բարձրանում է վեր՝ երկինք։
Իսկ հեռուն՝ մոտի. որովհետև դատաստանի ընտրությունը հեռու է. և չգիտենք արդարին և մեղավորին։
Բայց այժմ մոտիկից ենք ճանաչում ընտրյալին և խոտանին։
Նախ՝ մեր մտքում. (երբ մեզ չեն հանդիմանում, ճանաչում ենք, թե Աստծուն հաճելի ենք։)
Երկրորդ՝ գործերին նայելով՝ հասկանում ենք արքայության բաժինը և դժոխքի ժառանգին։
Իսկ չորրորդ՝ դժվարինը դյուրինի. որովհետև դժվար է մտնել Աստծու արքայությունը. (այն, ինչ աչքը չտեսավ, և ականջը չլսեց և այլն։)
Բայց սա դյուրությամբ կարող ենք ստանալ. ապականացու բաների միջոցով անապական պսակն ստանալ. այսինքն՝ (քաղցածին կերակրել. և ծարավին խմեցնել. և մերկին հագցնել. և օտարին ընդունել. հիվանդներին այցելել. և բանտարկվածներին մխիթար լինել. բարին գործել. և հասնել Աստծու բարիքներին Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Տիրոջով. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը աղոթքների մասին. առակի խոսքի վրա, որ ասում է։
(Ճշմարտությունն ու արդարությունը լավ են, քան զոհերի արյունը։)
Առակ. 21. 3։
(Գլուխ ՂԳ)
Պետք է իմանալ, որ անասունների պատարագները մեր պատկերով էին մեռնում. և նրանց արյունը նվիրվում էր, և ողջակիզվում էին. իբր թե մենք մեռանք և նվիրվեցինք Աստծուն՝ այս օրինակով։
Որովհետև սրտից ելած արյունը ինքը արյուն է. և իր հետ ունի կենդանությունը. և շունչը՝ շնչափողի հետ խառնված։
Իսկ մեր սրտի միջից բխած աղոթքը ինքը խոսք է, ըղձանք և ճշմարտություն. և դրա հետ խառնված է հեծեծանքը՝ ըստ արյան չորս կրքերի։
Բայց զոհի մարմինը կրեց ցավը և մեռավ. և ողջակեզ եղավ։
Իսկ արդարության գործը մարմնում կրում է վաստակը և ախտի մեռելությունը. և Աստծու սիրով ողջակիզվում է՝ ըստ մարմնի պատարագի երեք կրքերի։
Արդ՝ աղոթքների պատարագը լավ է, քան զոհերի արյունը։
Նախ՝ որովհետև այն պատկեր և օրինակ ցույց տրվեց մեզ. իսկ սա ճշմարիտ պատարագ է. որ մեր հոգին և մարմինը նվիրում ենք Աստծուն։
Երկրորդ՝ որովհետև սրան Աստված հաճեց և ասում է. (օրհնության պատարագը կփառավորի ինձ։
Եվ Աստծու պատարագը սուրբ սիրտ է և խոնարհ հոգի, որ Աստված չի արհամարհում։)
Իսկ այն անարգեց՝ ասելով. (քո տնից զվարակներ չեմ ընդունում։)
Երրորդ՝ զոհի արյունով չենք խոսում Աստծու հետ. իսկ աղոթքը խոսք է Աստծու հետ։
Չորրորդ՝ Աստված պարզապես արյան մեջ չի հանգստանում. այլ աղոթքներով և գործերով Աստծու տաճար ենք դառնում։
Հինգերորդ՝ աղոթքներով և փառաբանությամբ նման ենք հրեշտակներին, որոնք Աստծուն մոտ են։
Իսկ զոհերի արյամբ նմանվում ենք անասուններին, որոնք Աստծուց հեռու են և մեզնից ցածր։
Վեցերորդ՝ աղոթքներով նմանվում ենք հրեշտակներին, որոնք Աստծու կամքը կատարողներն են. և զոհերի արյամբ նմանվում ենք անբաններին, որոնք մարդու կամքը կատարողներն են։
Յոթերորդ՝ աղոթքներով մեր խորհուրդը պարզվում և հստականում է և բարձրանում երկինք. իսկ զոհերի արյունը թանձրանալով մտնում է երկիր և ծածկվում։
Ութերորդ՝ արյամբ պատարագը մեկ անգամ է նվիրվում. իսկ աղոթքը սիրո նշան է. և շատ անգամ է նվիրվում. ախտերի մշտական մեռելություն և սիրո ողջակիզում։
Իններորդ՝ աղոթքը կենդանի և խոսուն պատարագ է. իսկ արյունը՝ անկենդան և անբան նվեր։
Տասներորդ՝ աղոթքն իրենից է, և ինքն իրեն է նվիրում Աստծուն. իսկ զոհերի մեջ օտար արյուն և օտար կենդանիներ ենք մատուցում։
Ուրեմն ճշմարտապես լավ են աղոթքներն ու գործերը, քան կենդանիների զոհերի արյունը։
Եվ պետք է իմանալ, որ անօրենների պատարագները պիղծ են Տիրոջ առաջ՝ հինգ պատճառով։
Նախ՝ եթե մատուցողն անօրեն է և պիղծ, նվերները չի ընդունում։
Երկրորդ՝ եթե պատարագը զրկանքով է և անարժան։
Երրորդ՝ եթե Աստծուն մատուցվածն անարժան է. ինչպես Կայենի խոտանն ու անարգը. որին Աստված ասում էր։
(Ուղիղ մատուցեցիր, բայց ուղիղ չբաժանեցիր. ) որովհետև վերջինն ու անարգը մատուցեց։
Չորրորդ՝ եթե չարության կամքով է, ինչպես Ոզիայի խունկը, ընդունելի չէ։
Հինգերորդ՝ եթե անդեպ ժամանակին է, ընդունելի չէ. ինչպես Սավուղի պատարագը։
Սրանցից հայտնի է, որ կամքը և ժամանակը չարը բարու են փոխում, և բարին՝ չարի. ինչպես սպանությունը չար է, բայց բարի կամքով, որ ըստ Աստծու և Աստծու համար է, հաճելի եղավ. ինչպես Եղիայինը և Փենեհեսինը։
Նույնպես և ժամանակը. եթե գողին գողությունից առաջ պատժեն, չար է. բայց գողությունից հետո պատիժը բարի է. այսպես, եթե պահքի օրերին միս են ուտում, չար է. և եթե ուտիքին, բարի է՝ ըստ ժամանակի։
Դարձյալ՝ կամքը և ժամանակը բարին չարի են փոխում. ինչպես կեղծավորների աղոթքը, պահքը և ողորմությունը բարի գործեր են. բայց փառասեր կամքը չարացրեց դրանք։
Այսպես և ժամանակը. երեկ ուտիք էր և կերակուրի և ամուսնության հրաման. եթե պահքին է կատարվում, թեպետ ամուսնությունը օրինավոր է, ժամանակի պատճառով շնություն է համարվում. և կերակուրը պղծեց մարդուն։
Իսկ արդարի պատարագն ընդունելի է. ինչպես Աբելինը և Նոյինը. որովհետև նախ Աստծուն իր մոտ է հանգստացնում. և ապա պատարագն է ընդունում։
Սա է պատճառը. որովհետև մարդիկ պատարագն են ընդունում. և դրանով հաշտվում նվիրողի հետ. իսկ Աստված այսպես չէ. այլ մատուցողի միջոցով է ընդունում պատարագը։
Սա երևում է և բանավոր պատարագի մեջ. որովհետև անարժան սրտից չի ընդունում աղոթքները. ըստ այն խոսքի. (ինչո՞ւ ես բնավ պատմում իմ արդարությունը և այլն։)
Եվ դարձյալ՝ այս բանավոր պատարագի համար մի ուրիշ պատճառ էլ կա. այսինքն՝ եթե սիրտն ու լեզուն միաբանվում են միմյանց հետ, ընդունելի է. ապա եթե մի ուրիշ բան է մտածում և մի ուրիշ բան աղոթում, ընդունելի չէ։
Նույնպես և ձայնականը. եթե սրտի ըղձանքն ու ձայնը զուգավորվում են, ընդունելի է. ապա թե ոչ՝ ավանդության լրում է. և ոչ թե սիրո պտուղ Աստծու հանդեպ կամ պաշտամունք։
Եվ սա պետք է իմանալ, որ մարմնական պատարագն այն է, երբ Աստծու անվան համար կենդանու սրտից արյունն ենք հանում. այն Աստծու բաժինն է, և կենդանին մեռնում է. սա է պատարագը և մատաղը։
Եվ երեքով է կատարվում. մեկ՝ որ Աստծու անունով է. երկու՝ արյունը սրտից ենք հանում. երեք՝ որ մարմինը մեռնում է։
Այսպես աղոթքը, որ բանավոր պատարագ է, մատուցում ենք Աստծուն։
Նախ՝ որ Աստծու անունով ենք աղոթում։
Երկրորդ՝ խոսքը սրտից ենք բխեցնում։
Երրորդ՝ որ ախտն ենք մեռցնում. այսպես և աղոթքն է պատարագ կոչվում։
Եվ թե սրանցից ո՞րն է ընդունելի, մարգարեն ասում է։
(Աստծուն օրհնության պատարագ մատուցիր։
Որովհետև Աստված զոհերին և պատարագներին չհաճեց. ) Եվ սա վեց պատճառով։
Նախ՝ որ աղոթքը բանավոր և խոսուն պատարագ է. և այն՝ անբան և առանց խոսքի։
Երկրորդ՝ սա մեր անձից և էությունից է. և այն՝ արտաքին բան։
Երրորդ՝ սա մեր հոգուց և մարմնից բաժին է. և այն՝ մեր ունեցվածքից բաժին է։
Չորրորդ՝ խոսքն անմարմին է և Աստծուն ազգակից. և նա մարմին է և Աստծուց օտար։
Հինգերորդ՝ սա միշտ կենդանի է և պատարագ. և նա պատարագվելիս վախճանվեց։
Վեցերորդ՝ սրտի ըղձանքը խոսքով ավելի է հպվում Աստծուն, քան արտաքին կենդանիներով։
Ուրեմն այսքան պատճառներով աղոթքների պատարագն ավելի է, քան մարմնական նվերը. և Քրիստոսին փառք հավիտյանս. ամեն։
Նույնի քարոզը ուրախության և տրտմության մասին. այն խոսքի վրա՝ (Ուրա՛խ եղեք Տիրոջով. դարձյալ ասում եմ՝ ուրա՛խ եղեք։)
Փիլիպ. 4. 4։
(Գլուխ ՂԴ)
Սա է խրատում, թե Քրիստոսին հավատացողը և բարեգործը այստեղ բոլորովին չի տրտմում։
Որովհետև տրտմությունը չորս բանի համար է. երկուսը՝ կարծեցյալ. և երկուսը՝ իսկապես։
Եվ սրանցից բարեպաշտ հոգին չի տրտմում։
Նախ՝ տրտմությունը մարմնավոր բաների՝ ունեցվածքի և այլոց պակասության համար է. և առաքինին սրանց համար չի տրտմում. որովհետև միշտ այն բաներին է ցանկանում։
Երկրորդ տրտմությունը մեղքերի համար է. և առաքինին մեղք չունի. և եթե տրտմում է աշխարհի մեղքերի և ապաշխարության համար, դա ուրախություն է հոգու մեջ. և կերպարանքով է տրտմություն. սրանք կարծեցյալ տրտմություններ են։
Իսկ իսկապես տրտմությունը առաջին մահն է, և դրանից հետո՝ տանջանքների երկյուղը. և առաքինիները մահից կյանքի են փոխվում. մահվան համար չեն տրտմում. նաև Քրիստոսով ազատվում են տանջանքներից. և դրա համար չեն տրտմում։
Իրավամբ ապա խրատում է առաքյալը, թե. (անտրտում ուրախությունը հանդերձյալ կյանքի գրավականն է. ) այժմ Աստծու սրբերն իրենց մեջ են ընդունում։
Դրա համար գրված է Հայրերի վարքում, թե սուրբ Ատոնը բնավ չէր տրտմում. և զվարթ երեսով էր և ուրախ սրտով. նմանապես և մյուսները։
Եվ պետք է իմանալ, որ ուրախությունը լինում է հոգեկան կամ մարմնական բաների բարեկարգությունից. իսկ ծիծաղը բխում է ուրախությունից. որովհետև ուրախությունը սրտինն է. և ծիծաղը՝ մարմնինը։
Իսկ զբոսանքները ծիծաղից են լինում. և տրտմության և ցավերի մոռացումը լինում է զբոսանքներից և զբաղմունքներից։
Եվ այսպես ուրախությունն ու ծիծաղը մոռանալ են տալիս անցած տրտմությունը. բայց ոչ գալիք երկյուղը և մահվան և տանջանքների տրտմությունը։
Դարձյալ՝ արժան է իմանալ, թե ինչպե՞ս են զանազանվում ամոթն ու տրտմությունը։
Պատասխան։
Այսպես են ընդհանուր։
Նախ՝ որ երկուսն էլ բանական մասինն են. և ոչ թե ցասման կամ ցանկության։
Եվ դարձյալ՝ որ երկուսն էլ ախորժելիների պակասություն են։
Բայց այսպես են զանազանվում։
Նախ՝ որ ամոթն իմացական մասի կիրքն է. և տրտմությունը՝ կամքինը։
Երկրորդ՝ որ տրտմությունը սրտի կիրքն է. և ամոթը՝ երեսինը։
Երրորդ՝ տրտմությունն ինքներս ենք կրում. և ամոթը՝ ուրիշից։
Չորրորդ՝ ամոթը միայն բարիքների պակասելուց է գոյանում. և տրտմությունը՝ բարիքների և չարիքների։
Որովհետև եթե մեկը ախորժում է բարին կամ չարը, դրանց պակասելիս տրտմում է. որովհետև տրտմությունը ախորժանքների պակասություն է։
Հինգերորդ՝ ամոթը միշտ անցյալ գործինն է. և տրտմությունը լինում է անցյալի համար, լինում է և ներկայի համար։
Եվ այսպես են զանազանվում այս երկուսը։
Որովհետև չարը, եթե անցյալ է, ամոթ է բերում. և եթե ներկային մոտ է, տրտմություն է. եթե հանդերձյալում է, երկյուղ է բերում։
Բայց այստեղ պետք է հարցնել, թե ի՞նչ է Տիրոջ ուրախությունը և աշխարհի ուրախությունը։
Պատասխան։
Տիրոջ ուրախությունը, որ հոգևոր է, և այս աշխարհի ուրախությունը, որ մարմնավոր է, այսպես են զանազանվում։
Նախ՝ որ հոգևորը մարմնով աշխատանք է բերում. և հույսով՝ ցնծություն. իսկ մարմնավորը՝ մարմնով փափկություն և հոգով վիշտ։
Երկրորդ՝ մարմնի ուրախությունը պատճառը պակասելիս զղջում ունի. իսկ հոգևորը զղջում չունի։
Երրորդ՝ որ մարմնի ուրախությունը հակառակ ունի տրտմությունը. իսկ հոգևորն առանց հակառակության է. որովհետև որքան մարմնի տրտմալիներն են ավելանում, այնքան աճում է ուրախությունն ըստ հոգու։
Չորրորդ՝ որ մարմնավորն անցավոր է և ժամանակավոր. իսկ հոգևորն անանց է և միշտ՝ կյանքում. և մահից հետո. ըստ որի. (ձեր ուրախությունը ոչ ոք չի հանի ձեզնից։)
Եվ դու տե՛ս Տիրոջ տրտմության չափը. որովհետև եթե Դավիթ մարգարեն, որ մարդ էր, տրտմում էր մեղավորների համար. ինչպես ասում է. (տրտմությունը բռնեց ինձ մեղավորների պատճառով. ) և առաքյալը, որ Աստծու սիրուց մի ճաշակ առավ, ասում էր. (ո՞վ է հիվանդանում, և ես չեմ հիվանդանում. ո՞վ է գայթակղվում, և ես չեմ վշտանում։)
Որքա՜ն առավել մեր Տեր Քրիստոսն է վշտանում և տրտմում մեղավորների համար։
Նախ՝ որովհետև մեր Արարիչն է և Հայրը. (ինչպես հայրն է գթում որդու վրա, այնպես Տերը կգթա. ) և ապա, որովհետև մեզ եղբայր և ազգակից եղավ։
Նաև մեզ համար խաչվեց և մեռավ. և տվեց իր արյունը և փրկեց մեզ և արդարացրեց։
Եվ երբ մենք այս ամենը մոռանում ենք, զրկվում ենք նրա շնորհներից և կորչում մեղքերով. որովհետև անասելի տրտմություն և վշտեր է կրում մեզ համար. և սրանք այսպես են ժամանակավոր կյանքում։
Դարձյալ՝ դատաստանի օրը Քրիստոսին տրտմություն ենք բերում. և սատանային՝ պարծանք. երբ մեր Փրկչին ասի, թե՝ դու այնքան երախտավոր ես մարդկանց, որ նրա համար ստեղծեցիր բոլոր արարածները. երկինքը և երկիրը և այս բոլոր բարիքները. նաև տվեցիր նրան օրենք և մարգարեներ. նաև նրա համար մարդ դարձար և խաչվեցիր և փրկեցիր նրան. այս բոլոր բարիքներն արեցիր. և նա թողեց քեզ. և իմ կամքն արեց. ես, որ նրան բարերար չէի. և ոչ արարածներ ստեղծեցի. և ոչ էլ խաչ ելա նրա համար։
Արդ՝ այդ ամենն արհամարհեց՝ և քեզ և քո գործերը. և եկավ իմ ետևից. և այսպես մեղավորը տրտմություն է Աստծու առաջ դատաստանում։
Եվ սա էլ պետք է իմանալ, որ ինչպես մեր մեղքը նրա համար տրտմություն է. այսպես մեր բարին գործելը Քրիստոսի համար ուրախություն է. ըստ այն խոսքի. (թող ուրախ լինի ձեր բարի վարքով։)
Որովհետև բավական չէ միայն չար չանել. այլ պետք է թողնել չարը և անել բարին. ինչպես խրատում է մարգարեն. (խոտորվի՛ր չարից. և բարի՛ն արա. ) ապա կատարյալ ենք լինում։
Որովհետև ո՛չ չար անել և ո՛չ բարի՝ անկատար է. և չար անել և բարի՝ խառնակ է. բարի չանել և չար գործել՝ բոլորովին չար է. չար չանել և բարի անել՝ կատարյալ առաքինություն է. որով Քրիստոսն ուրախանում է՝ բազում պատճառներով։
Նախ՝ երբ տեսնում է մեզ պատվիրանների ետևից ընթացած, աշխարհը թողած և նրան սիրած և նրա մոտ շտապած, այն ժամանակ Քրիստոսն ուրախանում է մեր գործերով։
Դարձյալ՝ երբ արդարապես կարգավորում ենք մեր հոգին և մարմինը, ինչպես բնական ստեղծումն է. այսինքն՝ միտքն ու հոգին դաստիարակ ենք կարգում շնչի և մարմնի համար. և սրանց՝ մտքի արբանյակ. և Աստծու օրենքները՝ մտքի դաստիարակ. այսպես՝ միտքը հետևեցնել Աստծու օրենքներին. և հոգին՝ մտքին. և շունչն ու մարմինը՝ հոգուն. այն ժամանակ մարդը լինում է ամբողջովին երկնային և ինքն իր մեջ կարգավորված։
Դարձյալ՝ մարդը ներսում մի ուրիշ կերպ էլ է կարգավորվում. որովհետև հոգին երեք մաս ունի. որ բանականն է, ցասումը և ցանկությունը։
Եվ բանականը ցասման իշխանն ու տերն է. և ցասումը՝ ցանկության. և սրանք հետևում են նրան և հնազանդ են բանականին. և այսպես Աստծու պատկերը պայծառանում է մեր մեջ. և Աստված ուրախանում է։
Ուրեմն, եթե այս կարգը շրջում ենք, ցասումը և ցանկությունը անհնազանդ ենք դարձնում բանականին և իշխող, այն ժամանակ Աստծու պատկերը կորչում է մեր մեջ. և ստեղծման կարգը շրջվում է։
Դարձյալ՝ Աստված մարդուն բարի է ստեղծել. հոգի, մարմին և շունչ. բայց սատանան գաղտնաբար գալիս է և մեր բարի բնության մեջ խառնում իր չար սերմերն այսպես։
Հոգու մեջ՝ չար խորհուրդ. և շնչի մեջ՝ չար խոսքեր. և մարմնի մեջ՝ չար գործեր. երբ մարդը զգուշանում է և տեղ չի տալիս չար սերմերին, այլ պահում է միտքը չար խորհուրդներից, և լեզուն՝ չար խոսքերից, և մարմինը՝ չար գործերից, այն ժամանակ Աստված ուրախանում է՝ տեսնելով մարդուն չարից հեռացած և բարու մեջ հաստատված։
Դարձյալ՝ սատանան Աստծու հակառակորդն է և մարդու թշնամին. և Աստված կամենում է, որ մշտապես մարտնչենք սատանայի դեմ և հաղթենք նրան. ըստ այն խոսքի. (մեր մարտը մարմնի և արյան դեմ չէ, այլ իշխանությունների։)
Արդ՝ երբ մեր արիությամբ հաղթում ենք հակառակորդին, Աստված ուրախանում է. և տալիս է հաղթության պսակը։
Եվ սատանայի հանդեպ հաղթանակը կրկնակի է. նախ՝ խորհրդի մեջ զգուշանալ և հաղթել չարին. սա է առաջին պատերազմը. և ապա՝ մարմնի մեջ. որովհետև երբ հաղթում ենք մեր մարմնին և տկարանում, հաղթեցինք չարին. և տկարացրինք նրան. և այսպես Քրիստոսն ուրախանում է։
Դարձյալ՝ երբ դառնում ենք մեղքերից զղջումով և խոստովանությամբ, և ապաշխարությամբ քավում ենք մեղքերը, ուրախություն է Աստծու և բոլոր երկնավորների համար. ինչպես անառակի, մոլորված ոչխարի և կորած դրամի դարձի ժամանակ։
Պետք է իմանալ, որ հրեշտակները մշտապես ուրախանում են և տոնակից լինում մարդկանց փրկությանը. ինչպես հայտնի է կորած դրամից, մոլորված ոչխարից և անառակ որդուց։
Եվ նրանց համար ավելի մեծ ուրախություն է ապաշխարող մեղավորի դարձը, քան բազում արդարների վրա։
Օրինակ՝ եթե մեկը շատ դրամ ունենա, բայց երբ գտնում է կորածը, ավելի է ուրախանում։
Կամ շատ եղբայր ունի, բայց կորած եղբոր գտնվելու ժամանակ ավելի է խնդում. նույնպես և հրեշտակները՝ մեր զղջման ժամանակ։
Որովհետև յուրաքանչյուր մարդ պահապան հրեշտակ ունի, որ թվում է մեր բոլոր գործերը. և մատուցում է Աստծուն. բայց մեր բարի գործով ուրախանում է. և չարով տրտմում. ինչպես գրված է Հայրերի հոգեշահ պատմություններում, թե մի մարդ, բոլոր մեղքերով ներկված, երբ մտնում էր եկեղեցի, տեսնում էր իր հրեշտակին իրենից հեռացած և զզված. և երբ բոլորին պատմեց և զղջաց իր մեղքերից, դարձյալ տեսավ հրեշտակին իրեն մոտ և պայծառացած. իսկ դևին՝ հեռացած և տրտմած։
Այսպես, եղբայրնե՛ր, մեր բարի գործով ուրախանում են հրեշտակները. և տրտմում են դևերը. որովհետև կրքերը կրկնակի են. այսինքն՝ ուրախություն և տրտմություն. և մարդը հոգի է և մարմին. և մենք ունենք հոգևոր ուրախություն և տրտմություն. և մարմնավոր ուրախություն և տրտմություն։
Որովհետև մեր մարմնավոր ուրախությունը դևերի ուրախությունն է և հրեշտակների տրտմությունը. և մարմնավոր տրտմությունը դևերի տրտմությունն է և հրեշտակների ուրախությունը. նույնպես հոգևոր ուրախությունը հրեշտակների ուրախությունն է և դևերի տրտմությունը։
Եվ այսպես ենք ճանաչում. որ մեր մարմնի հեշտությամբ դևերն են հեշտանում, և հրեշտակները նեղվում։
Եվ մեր մարմնի չարչարանքներով դևերն են չարչարվում, և հրեշտակները հեշտանում։
Ուրեմն մեր պարկեշտ վարքը թող լինի դևերի տրտմություն և հրեշտակների ուրախություն. որ նրանց հետ միասին հավիտենական ցնծության հարկերում ուրախությամբ տոնենք Քրիստոս Հիսուսով՝ մեր Աստծով. որ օրհնյալ է հավիտյանս. ամեն։
Ավարտ՝ ընդհանրապես աղոթքների մասին։
Ասենք այժմ պահքի մասին։
Նույնի քարոզը պահքի մասին. Զաքարիայի խոսքի վրա, որ ասում է։
(Ինձ համար պահի՛ր չորրորդը. պահի՛ր հինգերորդը. պահի՛ր յոթերորդը, պահի՛ր տասներորդը։)
Զաք. 8. 19։
(Գլուխ ՂԵ)
Պետք է իմանալ, որ մարմնի հիվանդության հինգ պատճառ ենք տեսնում. և առողջության՝ հինգ։
Նախ՝ տարրերի ներքին խառնուրդի հավասարությունը մարմնի առողջությունն է. ջերմը և ցուրտը, չորը և խոնավը. բայց ավելին ու պակասը հիվանդություն են առաջացնում։
Երկրորդ՝ արտաքին օդի բարեխառնությունն առողջություն է բերում. և խռովությունը՝ հիվանդություն։
Երրորդ՝ կերակուրի օգտակարն ու չափավորը առողջություն է. իսկ անչափն ու վնասակարը՝ հիվանդություն։
Չորրորդ՝ երբ հոգու կենդանական զորությունը թուլանում է, հիվանդություն է. և պակասելը՝ մահ. իսկ նրա զորությունը մարմնի առողջությունն է։
Հինգերորդ՝ Աստծու խնամքից, զանազան պատճառներով, մարդը հիվանդանում և առողջանում է։
Արդ՝ առաջին երեքի դեպքում բժշկական դեղով է լինում առողջությունը. իսկ վերջին երկուսի դեպքում՝ ոչ։
Նույնպես և հոգու հիվանդության և առողջության համար այս հինգ պատճառներն են երևում։
Նախ՝ հոգու մասնակից չորս առաքինությունների չափավորությունն առողջություն է. իսկ ավելին ու պակասը՝ հոգու հիվանդություն։
Երկրորդ՝ արտաքին զգայարաններից և չար դևերից հոգին հիվանդանում է. և նույն զգայարաններից և բարի կրքերից հոգին առողջանում է։
Երրորդ՝ նույնպես չափավոր կերակուրները և պահքը հոգու առողջություն են. ըստ առաքյալի. (երբ տկարանում եմ, այն ժամանակ զորանում եմ. ) և շվայտությունը հիվանդություն է առաջացնում, ինչպես մարմնի մեջ։
Չորրորդ պատճառ՝ և կենդանական զորությունները չորսն են. այսինքն՝ գիտությունը, հավատը, հույսը և սերը. սրանց թուլությունը հոգու հիվանդություն է. և պակասելը՝ մահ. իսկ սրանց զորությունը հոգու առողջությունն ու կյանքն է։
Հինգերորդ՝ Աստծու խնամքից. ոմանց պահում է առանց գայթակղության. և ծռվածներին ուղղում է. ինչպես սկզբից ընտրյալներին. և ոմանց թույլ է տալիս, և կորչում են. ինչպես խոտանվածներին. որի պատճառը միայն իրեն է հայտնի. և մեզնից լռվում է։
Արդ՝ հոգու առաջին երեք հիվանդությունները բժշկվում են մեր և այլ բժիշկների ձեռքով. իսկ չորրորդը միայն Աստծուն է հնարավոր. որ տալիս է գիտություն, հավատ, հույս և սեր։
Իսկ հինգերորդն անջնջելի պատճառ ունի։
Եվ ինչպես մարմնի հիվանդությունը բազում և զանազան է. որտեղից հայտնի է, որ բժշկական դեղերի նյութը բազմազան է՝ արմատներում, տերևներում և զանազան ծաղիկներում։
Նույնպես հոգիների ախտերը բազում են և տեսակ-տեսակ. և նրանց բժշկությունը զանազան է, որ սուրբ գրքերից է հավաքվում։
Եվ պահքը հոգու և մարմնի ցավերի բժշկություն է. ինչպես ցույց է տրվում հետագայում։
Արդ՝ պահքի մասին երեք բան պետք է տեսնել։
Նախ՝ պահքերի զանազանությունը։
Երկրորդ՝ պահքի սրբությունը։
Երրորդ՝ պահքի օգուտը։
Արդ՝ առաջինի մասին պետք է իմանալ, որ անընդունելի պահքերը շատ են։
Առաջին՝ այն պահքը, որ բռնավորների հարկադրանքով է լինում, ընդունելի չէ. և վարձ չունի. ինչպես դժոխքում դատապարտվածները միշտ պահք են պահում, բայց չեն ապաշխարում. որովհետև նրանց պահքը վարձ չունի. որովհետև կամավոր չեն։
Երկրորդ՝ եթե մեկը մարմնի տկարության համար է պահք պահում՝ չի ուտում, չի խմում, ապաշխարություն չէ. և վարձ չունի. որովհետև բնության հարկադրանքից է. ինչպես օրինակ բնական բաների մեջ. որովհետև կրակը վարձ չունի, որ տաքացնում է. և ոչ էլ արևը, որ լուսավորում է. և ոչ ուրիշ որևէ բան, որովհետև բնությամբ են գործում. որովհետև բնականների համար ո՛չ գովվում ենք, և ո՛չ պարսավվում և այլն։
Երրորդ՝ եթե մեկը արծաթսիրության համար է պահք պահում. և սա ագահներինն է, որոնք որովայնը սովեցնում են, որ դահեկաններ ավելացնեն. ապաշխարության պահք չէ. և ընդունելի չէ։
Եվ սրանք ավելի արծաթասեր են դատվում, քան պահք պահող։
Որովհետև յուրաքանչյուր գործ վախճանից է դատվում. որովհետև վախճանն է շարժում ներգործողին։
Որտեղից իմաստասեր Արիստոտելը օրինակ է տալիս, թե ով սիրում է պոռնկանալ մեծատուն պառավի հետ, որ արծաթ վերցնի, այդպիսին ավելի ագահ է դատվում, քան շնացող։
Այսպես և արծաթասերի պահքը վարձատրելի չէ։
Չորրորդ՝ եթե մեկը կեղծավորության և փառքի համար է պահք պահում, ընդունելի չէ. որովհետև ոչ թե ապաշխարության և Աստծու փառքի համար է. այլ կեղծավորության և մարդկանց փառքի համար. Տերը հրամայում է. (այդ իսկ է նրանց վարձը։)
Այսպես այս չորս պահքերն ընդունելի չեն։
Իսկ ով սրանցից դուրս կամովին պահք պահի և Աստծու սիրո և մեղքերի թողության համար, ընդունելի է Աստծուն։
Սա է առաջին գլուխը՝ պահքերի զանազանության մասին։
Երկրորդ՝ պահքի սրբության մասին այս չորսն են, որ մարգարեն է սովորեցնում։
Առաջինը, որ ասում է. (ինձ համար պահի՛ր չորրորդը. ) այսինքն՝ երբ մարդն իրեն պահում է չորս չարիքներից, որոնք սրտում են։
Նախ՝ չար խորհուրդներից։
Երկրորդ՝ պատրանքներից։
Երրորդ՝ չար հոժարություններից և կամքից։
Չորրորդ՝ չար հեշտություններից և սովորություններից։
Այսպիսի չորսից պահեցին մեր առաջին հայրերը. և մենք պետք է պահենք։
Իսկ հինգերորդի պահքն այն է, որ ասում է. (պահի՛ր հինգից։)
Երբ մեկն իրեն պահում է հինգ զգայարանների ախտերից. այսինքն՝ չարը տեսնելուց. լսելուց. հոտոտելուց. ճաշակելուց. և չարը շոշափելուց։
Այն առաջինը ներքին զգայարանների պահպանությունն է. և սա՝ արտաքինների։
Իսկ յոթերորդի պահքը, որ ասում է։
(Ինձ համար պահի՛ր յոթից. ) այսինքն՝ յոթ գլխավոր ախտերից, որոնք կատարվում են հոգով և մարմնով. այսինքն՝ հպարտություն. նախանձ. բարկություն. ծուլություն. ագահություն. որկրամոլություն. և պղծախոհ ցանկություն։
Սրանց մասին ասում է առակը. (եթե քո թշնամին աղաչի քեզ, մի՛ հավատա նրան. որովհետև յոթ չարիք կա նրա սրտում։)
Եվ Տերն ասում էր. (իրենից ավելի չար յոթ դև է վերցնում և բնակվում մարդու մեջ և այլն։)
Իսկ տասներորդի պահքն այն է, երբ զգուշանում ենք չարիքներից. և պահում ենք Աստծու տասը պատվիրանների պատգամների հրամանները։
Որոնցից հինգը հանձնառական են. և հինգը՝ հրաժարական. այսինքն՝ (Ես եմ քո Տեր Աստվածը. և ինձնից բացի ուրիշը չկա։
Սուտ մի՛ երդվիր քո Տեր Աստծու անունով։
Քո Տեր Աստծու անունը մի՛ կոչիր սնոտի բաների վրա։
Պատվի՛ր քո հորը և մորը. և պահի՛ր շաբաթ օրը։)
Սա է հանձնառականը։
Եվ հրաժարականը։
(Մի՛ շնացիր։
Մի՛ գողացիր։
Մի՛ սպանիր։
Սուտ մի՛ վկայիր։
Մի՛ ցանկացիր քո ընկերոջ ունեցվածքը և այլն։)
Սրանք են սրբության պահքերը, որոնք ընդունելի են, սրբության պահքերը, որոնք ընդունելի են և վարձ են ստանում Աստծուց։
Երրորդը պետք է տեսնել պահքի օգուտի մասին, թե ինչո՞ւ պետք է պահք պահենք։
Որի համար պետք է իմանալ. թեպետ պահքի մասնավոր օգուտը շատ է. որ կարգեցին մարգարեները, առաքյալները և եկեղեցու հայրապետները։
Բայց գլխավոր պատճառը եռակի է։
Նախ՝ ցավերի բժշկության համար։
Երկրորդ՝ թշնամուն հաղթելու համար։
Երրորդ՝ մտքի համբարձման համար։
Արդ՝ առաջինը՝ ցավերի բժշկության համար. որովհետև շատ կերակուրներից և ըմպելիքներից շատ հյութեր են ծնվում։
Եվ շատ հյութերից՝ շատ ապականություններ։
Եվ ապականություններից՝ մահաբեր հիվանդություններ, ինչպես վերևում ցույց տրվեց։
Արդ՝ ինչպես մարմնավոր ցավերի ժամանակ բժիշկները նախ անսննդություն են հրամայում, որ պահրեզ են կոչում. և ապա առողջության դեղ են տալիս։
Որտեղից Գալիանոսն ասում է, թե ծայրագույն դեղն անսննդությունն է. և հակադիրները հակադիրներով են բժշկվում։
Այսպես և հոգևորի մեջ. որովհետև առաջին ծնողները՝ Ադամն ու Եվան, կերակուրի ագահությամբ մեղանչեցին. և իրենց բոլոր ծնունդներին փոխանցեցին հիվանդության այս ժանգը։
Դրա համար դրա դեմ մեր սրբուհի մայրը՝ եկեղեցին, սահմանեց դեղ և առողջություն. սրանով բժշկում է հոգու և մարմնի բոլոր ցավերը։
Սա է առաջին օգուտը։
Երկրորդ օգուտը թշնամուն հաղթելու համար է։
Արդ՝ մեղքը, որ բնակվել է մեր մարմիններում, մեր հոգու թշնամին է. և ցանկությամբ մշտապես զինվորվում է հոգու դեմ. ինչպես ասում է առաքյալը. (մարմինը ցանկանում է հոգու դեմ. և հոգին՝ մարմնի դեմ։)
Դրա համար մեր մայրը՝ եկեղեցին, կամենալով արդարություն անել հոգու և մարմնի միջև, պահք սահմանեց. որ այսպես թշնամին, որ բնակվել է մեր մարմիններում, ինչ-որ կերպ հաղթվի։
Եվ ինչպես ամուր դղյակին հաղթում ենք՝ կերակուրն ու ըմպելիքը կտրելով. նույնպես պահքով ենք հաղթում մեր հոգիների թշնամիներին. և ինչպես կրակն ենք հանգցնում՝ նյութը պակասեցնելով. այսպես պահքը հանգցնում է մեր մարմնի ցանկության կրակը։
Այս թշնամին, որ մեղքերի բորբոքումն է, չորս ընկեր ունի, որոնք չորս որդի են ծնում. և սրանք հոգիները խոնարհեցնում են դեպի մեղքը։
Դրա համար մեղքերով են դատապարտվում. որովհետև մարմնում չորս տարր կա. որոնցից չորս հյութ են ծնվում։
Որոնց միջնորդությամբ հոգին խոնարհվում է դեպի զանազան մեղքեր. որ են՝ բարկություն. ագահություն. խոնավություն. և ծուլություն. և այսպես պահքով սրանք սանձահարվում են, ինչպես ցույց տրվեց։
Պահքի երրորդ օգուտը՝ որ մտքի համբարձում է. որովհետև որովայնի մեծ լիությունից միտքը տկարանում է. ինչպես ասում են վարդապետները, թե որքան ավելի ես որովայնդ ամբարում, այնքան ավելի է մտքի զգայությունը խցանվում։
Եվ սա է պատճառը. որ կերակուրներով լցվելուց գոլորշիներ են վեր ելնում և ծխի պես լցնում գլխուղեղը. և այդպես գլխի ուղեղը մշուշապատված՝ չի կարողանում հասկանալ։
Դարձյալ՝ տեսնում ենք նաև, որ կերակուր ընդունելիս ջերմությունն ամբողջովին հավաքվում է ներսում՝ մարմնի մեջ. իսկ երբ ստամոքսը պահքի մեջ է, տարածվում է մարմնի բոլոր մասերում։
Որ ուրիշ բան չի նշանակում, քան թե պահքի միջոցով հոգևոր սերն առ Աստված ուղղվում է. և սիրո ջերմությունը տարածվում է ընկերոջ վրա։
Եվ միտքը պահքի միջոցով վեր բարձրացած թեթևանում է. և ճանաչում է բոլոր բարիքները, որ նրա մեջ են, և ճշմարտությունը. և հեռանում է աշխարհի չարիքներից և ստություններից։
Այս բոլոր օգուտները պահքից են լինում. դրա համար որքան ավելի ենք պահք պահում, այնքան ավելի ենք հոգևոր օգուտ հավաքում մեր մեջ՝ Քրիստոսի՝ մեր Աստծու փառքի համար. ամեն։
Պահքի մասին այս քարոզում քիչ ասվեց. որովհետև շատերն ասված են գրքի առաջին հատորում։
Ասենք այժմ ողորմության մասին՝ կարգով։