Read in the reader, with word lookup
Դատաստանագիրք, Ա խմբագրություն · 2/2
Թարգմանությունը՝ Նախագիր · մեքենայական (Claude), դեռ չխմբագրված · CC BY-SA 4.0
[ՃԸ]
ՎԿԱՆԵՐԻ ԵՎ ՍՈՒՏ ՎԿԱՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Մեկ վկան չպետք է հաստատվի՝ վկայելու մարդու դեմ որևէ անիրավության, որևէ հանցանքի և որևէ մեղքի համար, որ նա գործի։
Երկու և երեք վկաների բերանով պիտի հաստատվի ամեն խոսք։
Եվ եթե սուտ վկա կանգնի մարդու դեմ և նրան որևէ ամբարշտության մեջ չարախոսի, երկու մարդիկ, որոնց միջև վեճ կա, թող կանգնեն Տիրոջ առաջ, քահանաների առաջ և դատավորների առաջ, որ այն օրերին կլինեն, և դատավորները թող ճշմարտությամբ քննեն. և ահա, (եթե) անիրավ վկան անիրավություն է վկայել, իր եղբոր դեմ է կանգնել, արե՛ք նրան այնպես, ինչպես նա մտածեց չարիք անել իր եղբորը, և վերացրե՛ք չարը ձեր միջից։
Օրենքի այս դատաստանը երկու և երեք վկաներով է հաստատում խոսքը և հրամայում է սուտ վկային պատժել ըստ նրա չար կամքի։
Եթե արյան համար կամեցավ վկայել կամ այլ բաների՝ նույնով դատել։
[ՃԹ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԵԹԵ ԴԱՇՏԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ՍՊԱՆՎԱԾ ԳՏՆՎԻ
Եվ եթե քո երկրում, որ Տերը՝ քո Աստվածը, քեզ կտա ժառանգելու, դաշտում ընկած սպանված գտնվի, և չիմանան այն մարդուն, որ խոցեց նրան, թող դուրս գան քո ծերերը և քո դատավորները և չափեն սպանվածի շուրջը եղած քաղաքների տեղերը։
Եվ այն քաղաքը, որ մոտ կլինի սպանվածին, այդ քաղաքի ծերերը թող մի երինջ առնեն նախիրից, և մնացյալը։
Սրանից հայտնի է, որ այդպիսի սպանության համար ո՛չ տուգանք է լինում և ո՛չ արյան դատաստան, այլ քավություն զոհով՝ այնտեղ, իսկ այստեղ՝ ապաշխարություն։
Դատավորները դրան պետք է հետևեն, քանի դեռ անհայտ է, իսկ հայտնի դառնալու դեպքում՝ տուգանք՝ մասնակիցներին, և արյան դատաստան՝ սպանողներին։
[ՃԺ]
ԳԵՐՎԱԾ ԱՅԼԱԶԳԻ ԿԱՆԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե պատերազմի ելնես քո թշնամիների դեմ, և Տերը՝ քո Աստվածը, նրանց մատնի քո ձեռքը, և նրանց ավարն առնես։
Եվ ավարի մեջ տեսքով գեղեցիկ կին տեսնես և ցանկանաս նրան, և նրան քեզ կին առնես, և տանես նրան քո տունը, և ածիլես նրա գլուխը, և կտրես նրա եղունգները, և հանես նրա գերության հագուստը, և նա նստի քո տանը և մեկ ամիս ողբա իր հորն ու մորը, և ապա մտնես նրա մոտ և բնակվես նրա հետ, և նա քո կինը կլինի։
Եվ եթե նրան չհավանես, ազատ կարձակես նրան, և վաճառելով չվաճառես նրան արծաթով, և չանարգես նրան, որովհետև լլկեցիր նրան։
Եվ սա թող ընդունեն Օրենքի լրացմամբ. եթե քրիստոնյայի պատահի՝ նախ մկրտել և հնության օրինակը վերացնել և ապա կին առնել ըստ ամուսնության կարգի։
Եվ ոչ թե երբ չհավանի՝ ազատ արձակի, այլ բնավ իրավունք չունի արձակելու, բացի պոռնկության պատճառից։
[ՃԺԱ]
ՈՐԴԻՆԵՐԻՆ ԱՆԴՐԱՆԻԿ ԴԱՐՁՆՈՂ ՀԱՅՐԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե մի մարդ երկու կին ունենա, նրանցից մեկը՝ սիրելի և մյուսը՝ ատելի, և սիրելին ու ատելին նրա համար որդիներ ծնեն, և անդրանիկ որդին ատելիինը լինի։
Այն օրը, երբ իր ունեցվածքը ժառանգություն տա իր որդիներին, իրավունք չունի անդրանիկ դարձնելու սիրելիի որդուն՝ անտեսելով ատելիի անդրանիկ որդուն, այլ ատելիի անդրանիկին թող ճանաչի՝ նրան կրկնակի տալով այն ամենից, ինչ ունի, որովհետև նա է նրա որդիների սկիզբը, և նրան է պատկանում անդրանկությունը։
Արդ, այս դատաստանը մեզ մոտ այսպես ընդունենք։
Որովհետև թեև քրիստոնյաներին չի կարելի միաժամանակ երկու կին ունենալ, սակայն մեկ կնոջից որդիներ են լինում, և եթե երկրորդ կին առնի և նրանից որդի ունենա, կրտսերի սիրո համար նրան թող անդրանիկ չդարձնի, կամ վերջին կնոջը աչառելով՝ նրա որդուն։
Այլ թող պատվի որդիների սկիզբը, ինչպես և Տերը պատվիրեց. տալ առաջին ծնունդին, ավելին տալ ժառանգությունից. բացի եթե պատահի, որ անպիտանության պատճառով արժանի չհամարի։
[ՃԺԲ]
ԱՆԶԳԱՄ ՈՐԴԻՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե մեկի որդին կամակոր և անզգամ լինի և չլսի իր հոր ու մոր ձայնը, և նրան խրատեն, և չանսա, նրա հայրն ու մայրը թող բռնեն նրան և տանեն իրենց քաղաքի ծերերի մոտ և իրենց տեղի դուռը և ասեն իրենց քաղաքի մարդկանց. մեր այս որդին կամակոր է և անզգամ և մեր ձայնը չի լսում, շվայտ է և հարբեցող։
Եվ նրա քաղաքի մարդիկ թող քարերով քարկոծեն նրան, և թող մեռնի, և վերացրե՛ք չարը ձեր միջից. և մյուսները լսելով՝ կվախենան։
Այս դատաստանը հավասար է նրան, որ ծնողներին խփողի մասին է, որովհետև այնտեղ՝ մահով թող մեռնի, քանի որ իր ծնողին է անարգում և նրանով՝ բոլորի Աստծուն, իսկ այստեղ՝ առանց միջնորդի՝ միայն Աստծուն, պատվիրանը խախտելով։
Դրա համար այնտեղ՝ մահով թող մեռնի, որ երկու մահ է, իսկ այստեղ՝ պարզապես թող մեռնի, որովհետև հանցանքը միայն Աստծու դեմ է։
Բայց ինչպես այնտեղ իրավամբ դրվեց՝ մահվան փոխարեն ժառանգությունից զրկվել, նույնը թող լինի և այստեղ։
[ՃԺԳ]
ՄԵՌԱԾ ՄԱՀԱՊԱՐՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե մեկին մահապարտության մեղք հասնի, և նա մեռնի, և նրան կախեք փայտից, նրա մարմինը թող չգիշերի փայտի վրա, այլ անպայման թաղեք նրան նույն օրը, որովհետև Աստծուց անիծված է ամեն ոք, որ կախվում է փայտից։
Թեև այս ամբողջ օրենսդրությունը ոչ միայն ըստ խոսքի, այլև ըստ իմաստի շատ պատճառներ ունի, բայց մենք պետք է առնենք այնքան, որքան անհրաժեշտ է դատաստանի իրավունքի համար։
Եվ որովհետև այնտեղ Իսրայելին ասվեց իր ազգակիցների մարմինները թաղել, և որովհետև մեր թագավորներին հրամայված չէ հավատացյալին սպանել, այլ միայն խրատել։
Իսկ եթե մահվան դատապարտվածը այլազգի լինի, իրավունքից դուրս չէ, բնությունը պատվելու համար, հրամայել թաղել, որ օրն էլ լինի։
[ՃԺԴ]
ԿՈՐՈՒՍՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Չլինի թե քո եղբոր արջառը կամ ոչխարը ճանապարհին մոլորված տեսնելով՝ անտեսես դրանք, այլ անպայման ետ դարձրու դրանք և տար քո եղբոր մոտ։
Իսկ եթե քո եղբայրը քեզ մոտ չլինի, և նրան չճանաչես, հավաքիր դրանք քո տունը, և թող քեզ մոտ մնան, մինչև քո եղբայրը փնտրի դրանք, և կտաս նրան։
Նույնպես կանես նրա էշի հետ, նույնպես կանես և նրա հագուստի հետ, նույնպես կանես քո եղբոր ամեն կորստի հետ. ինչ որ նա կորցնի, և դու գտնես, իրավունք չունես անտեսելու այն։
Աստվածային այս օրենքը սովորեցնում է սիրո գութ և խնամք ունենալ ոչ միայն մերձավորների, այլև հեռավորների նկատմամբ. ամեն կորստի մեջ հավատարիմ լինել և առանց վարձի, որովհետև դատաստանի իրավունքից դուրս է վարձով կորուստը վերադարձնելը։
[ՃԺԵ]
ԸՆԿԱԾ ՉՈՐՔՈՏԱՆԻՆԵՐԻՆ ՈՏՔԻ ՀԱՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Չլինի թե քո եղբոր էշը կամ նրա եզը ճանապարհին ընկած տեսնես և անցնես նրանց կողքով, այլ անպայման նրա հետ ոտքի հանիր։
Սա էլ է հրամայում առանց վարձի։
Եվ թեև օրենսդրություն է, սակայն դատավորներն էլ պետք է իմանան դա և խրատեն նրանց, ովքեր սրա համար ատյան են գնում։
[ՃԺԶ]
ԿԱՆԱՆՑ ՀԱԳՈՒՍՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Տղամարդու հագուստ թող չլինի կնոջ վրա, և տղամարդը կնոջ զգեստ թող չհագնի, որովհետև պիղծ է քո Տեր Աստծու համար ամեն ոք, որ այդ անում է։
Որովհետև դրանով շատ չարիքներ կարող էին լինել և անվայելչություն իսկ, որի համար էլ արգելեց։
Ըստ այսմ պետք է խրատեն դատավորները և քարոզիչները։
[ՃԺԷ]
ԹՌՉՈՒՆՆԵՐԻ ԲՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե ճանապարհին քո առաջ թռչունների բույն հանդիպի՝ ծառի վրա թե գետնին, ձագերով կամ ձվերով, և մայրը տաքացնելով նստած լինի ձվերի կամ ձագերի վրա, մորը ձագերի հետ միասին մի՛ առ, անպայման արձակիր մորը և ձագերին առ քեզ, որպեսզի քեզ բարիք լինի, և երկար օրեր ունենաս երկրի վրա։
Եվ արդ, թող ոչ ոք մեզ չպարսավի սրանց համար, թե քանի որ օրենսդրություն է, ինչպե՞ս կլինի դատաստանի գործերում, նմանապես և՝ սրանց նմանները։
Պետք է իմանալ, որ ամեն օրենսդրություն, (երբ) խախտողը զղջում է, դատաստանի կարիք չունի, իսկ անհնազանդների համար դատաստան է պետք։
Եվ դա Տերը հայտնի դարձրեց՝ ասելով. ճանապարհին զղջալով՝ տո՛ւր հաշիվը ոսոխին, որպեսզի դատաստանի մեջ չընկնես։
Եվ որովհետև սա օրենսդրություն է և արդարության կատարում։
Իսկ խախտողի և զղջացողի համար՝ վարդապետների ձեռքով վերստին ուղղում, բայց չզղջացողների համար՝ դատաստանի իրավունք։
Այս փոքրագույն օրենսդրությամբ հիմա կտեսնես, որ մեծամեծներն էլ սրանով են չափվում։
Եվ որպեսզի հայտնի դարձնի, որ թռչունները մեզ համար են եղել, հրամայում է մորը թողնել՝ աճելու պատճառով, իսկ ձագերն ու ձվերը մեր կարիքի համար առնել։
Եվ սրանցով վարձ է խոստանում՝ ցույց տալով, թե որքան են պսակվում մեծամեծ պատվիրանները կատարողները, բայց զղջացողները ուղղվում են, իսկ չզղջացողները սրանում՝ դատվում։
Եվ իրավացի եմ կարծում, որ դատավորները տուգանքը սահմանեն՝ ձագերի խափանումը հավասար համարելով թռչունների կյանքի տարիներին։
[ՃԺԸ]
ՆՈՐԱՇԵՆ ՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե նորաշեն տուն շինես, տանիքի շուրջը պսակ կանես և քո տանը սպանություն չես գործի, որպեսզի ընկնողը նրանից չընկնի։
Կարելի է կարծել, թե այս պատվիրանն էլ, նման նրան, որ սպանված գտնելիս հրամայում էր զոհերով քավել և ոչ թե դատաստանով արյուն պահանջել, պատահածը դատավորների ձեռքը չի տալիս։
Եվ որպեսզի դրա կարիքը չունենան, սովորեցնում է զգուշանալ։
Իսկ մեզ համար թող ապաշխարություն լինի։
[ՃԺԹ]
ՓԱԽԱԾ ԾԱՌԱՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Մի՛ մատնիր ծառային իր տիրոջը, որ իր տիրոջից քեզ մոտ է եկել։
Թող քեզ հետ բնակվի և քեզ մոտ տեղավորվի ամեն տեղ, որտեղ էլ իրեն հաճելի լինի. և մի՛ նեղեք նրան։
Ոչ միայն այլազգիների մասին է ասում, այլև եբրայեցիների, որ եթե (տերը) հանդգնելով չի կամենում յոթերորդ տարում թողնել նրան, և դրա համար փախչի, որի մասին ասում է՝ թող քեզ հետ բնակվի, և եթե այլ տեղ հաճելի լինի՝ այնտեղ, իսկ եթե այլ բան է՝ հաշտեցնել և ոչ թե զուր տեղը հանձնել։
Սա մեզ համար էլ պահելը իրավացի դատաստան է։
[ՃԻ]
ՀՈՒՆՁՔԻ ՄԵՋ ՄՏՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե մտնես քո ընկերոջ հունձքի մեջ, քո ձեռքերով հասկ կքաղես, բայց մանգաղ չես գցի քո ընկերոջ արտին։
Որովհետև Օրենքը ողորմությունը կամենում է անողի կամքով և ոչ թե տանողների կամքով, և եթե հանդգնի՝ դատաստանով պետք է պատիժ առնել իբրև հափշտակողից։
[ՃԻԱ]
ԸՆԿԵՐՆԵՐԻ ԱՅԳԻՆ ՄՏՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մտնես քո ընկերոջ այգին, խաղող կուտես մինչև կշտանալդ, բայց ամանի մեջ չես դնի։
Այս ճշմարիտ օրենսդրությունը ակամա ողորմության չափ և իրավունք է դնում այգեգործների համար, որպեսզի չձանձրանան, որպեսզի ուտելու հետ տանելը նրանց կամքով լինի, իսկ ուտողի կամքով (տանելու համար) պատիժ լինի։
[ՃԻԲ]
ԿԱՆԱՆՑ ԱՐՁԱԿԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը կին առնի և մտնի նրա մոտ, և լինի, որ նա շնորհ չգտնի նրա առաջ, որովհետև նրա մեջ անարգ բան գտավ, թող նա ապահարզանի գիր գրի և տա նրա ձեռքը և արձակի նրան իր տնից։
Եվ նա գնա այլ մարդու կին լինի, և եթե վերջին ամուսինն ատի նրան, թող նրան բաժանման գիր գրի և տա նրա ձեռքը և արձակի նրան իր տնից։
Իսկ եթե մեռնի նրա վերջին ամուսինը, որ նրան կին էր առել, առաջին ամուսինը, որ արձակել էր նրան, չի կարող նորից նրան իրեն կին առնել նրա պղծվելուց հետո, որովհետև դա պիղծ է քո Տեր Աստծու առաջ. և մի՛ պղծեք այն երկիրը, որ Տեր Աստված ձեզ ժառանգություն կտա։
Սա մի անգամ հրեաները պատասխանեցին Տիրոջը՝ ասելով. Մովսեսը հրամայեց կանանց բաժանման գիր գրել. և Տերը ցույց տվեց պատճառը, թե ձեր խստասրտության համար թույլատրվեց։
Որպեսզի միշտ զուր տեղը չթողնեն, Օրենքում ասաց՝ անարգվածին չառնել։
Եվ որովհետև ազատ էր ուրիշին առնել և միաժամանակ երկուսին տանը ունենալ, և այն՝ առանց պոռնկության պատճառի։
Եվ որովհետև մեզ մոտ այդպես չէ, եթե պատահի, որ թողնելուց և (մյուսի) մահից հետո զղջան նրանք, որ ատելությամբ բաժանվեցին, ապաշխարությամբ թող միանան, բացի եթե պատահի, որ այնպիսիք լինեն, որոնց միավորելը արժան չէ։
[ՃԻԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ՆՈՐ ԿԻՆ ԱՌՆՈՂՆԵՐԸ ՊԱՏԵՐԱԶՄ ՉՄՏՆԵՆ
Եվ եթե մեկը նոր կին առնի, թող պատերազմ չմտնի, և նրա վրա թող ոչ մի բան չդրվի, այլ թող ազատ լինի, իր տանը ուրախացնի իր կնոջը, որին առավ։
Աստված մարդասեր է, կամենում է, որ պատերազմում ընկնելով՝ տարաժամ սուգ չլինի, որի համար էլ միանգամայն անմեղադրելի են, (որ) կամ ամբարտավանանալով չհանդգնի ճակատել, կամ չերկմտի՝ վախենալով։
Այս իրավունքը զորավարները պետք է պահեն զորքի նկատմամբ։
[ՃԻԴ]
ԵՐԿԱՆՔ ԳՐԱՎ ԱՌՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Գրավ մի՛ առ վերին և ներքին երկանաքարերը, որովհետև այդպիսին հոգի է գրավ առնում։
Չի հրամայում բնավ գրավ չառնել, այլ ցույց է տալիս դրանց իրավունքը, որ մեկով թերևս զղջա և մյուսը վերադարձնի, ուստի և խղճի օրինակը ծանրացրեց՝ այդպիսին, ասում է, հոգի է գրավ առնում, որովհետև դրանց սպասավորությամբ է հոգին մնում մարմնում։
Դա մենք էլ պետք է պահենք ամեն ինչում՝ խիստ անհրաժեշտ բաները գրավ չառնել, և եթե հանդգնի՝ դատավորները թող պատժեն։
[ՃԻԵ]
ՊԱՐՏՔԵՐԻ ԵՎ ԴՐԱՆՑ ԳՐԱՎՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե քո ընկերը քեզ ինչ-որ բան պարտք լինի, մի՛ մտիր նրա տունը գրավ առնելու, այլ դրսում կկանգնես, և այն մարդը, որի մոտ քո պարտքն է, գրավը դուրս կհանի։
Եվ եթե մարդն աղքատ է, նրա գրավը թող քեզ մոտ չգիշերի։
Անպայման վերադարձրու նրա գրավը արևը մտնելիս, և նա կքնի իր հագուստով և կօրհնի քեզ, և դա քեզ ողորմածություն կհամարվի քո Տեր Աստծու առաջ։
Թույլ չի տալիս մտնել և գրավ առնել, որպեսզի բռնություն չլինի, այլ՝ կամովին. հանվածը, դարձյալ, թող անհրաժեշտ ունեցվածքից չլինի։
Իսկ եթե աղքատության պատճառով անհրաժեշտ բաներն են, հրամայում է (իր մոտ) չգիշերել տալ, և սրանով կամենում է, որ նրանք իրավունքի հետ ողորմած լինեն։
Այս նույնը մենք էլ պետք է ընտրենք ըստ դատաստանի։
[ՃԻԶ]
ՎԱՐՁԿԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ՝ ԸՍՏ ԱՄԵՆԱՅՆԻ
Մի՛ զլացիր վարձը տնանկին և կարոտյալին՝ քո եղբայրներից կամ քո քաղաքների եկվորներից։
Նույն օրը կհատուցես նրա վարձը, և արևը թող չմտնի դրա վրա, որովհետև տնանկ է, և դա է նրա հույսը, և թող քո դեմ չբողոքի Տիրոջը, և դա քեզ մեղք չլինի։
Հայտնի է, որ աղքատության և օրվա կարիքի պատճառով դարձավ վարձկան։
Եվ եթե գործի օրը չհատուցի, դատաստանով պետք է վարձից ավելին հատուցի։
[ՃԻԷ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ՀԱՅՐԵՐՆ ՈՒ ՈՐԴԻՆԵՐԸ ՄԻՄՅԱՆՑ ՓՈԽԱՐԵՆ ՉՄԵՌՆԵՆ
Հայրերը թող չմեռնեն որդիների փոխարեն, և որդիները թող չմեռնեն իրենց հայրերի փոխարեն. ամեն ոք իր մեղքի համար թող մեռնի։
Եվ սա ասում է նրա համար, որ եթե պատահի ըստ օրենքի մահապարտ լինել, հայրերը, թեև կամենան մեռնել որդիներին փրկելու համար, թող չմեռնեն, այլ թող մեռնի մահապարտ որդին, որպեսզի դատաստանը չխեղաթյուրվի։
Նույնպես և որդիները թող չմեռնեն հայրերի փոխարեն։
Նաև դատավորները, եթե չկարողանան մահապարտ որդուն բռնել, չպետք է հորը մահվան դատապարտեն։
Եվ սա մեզ մոտ հաստատուն թող մնա։
[ՃԻԸ]
ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ ԽԵՂԱԹՅՈՒՐՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Մի՛ խեղաթյուրիր եկվորի, որբի և այրու իրավունքը։
Դատավորներին օրենք է դնում՝ չվարվել կաշառքով և այլ խաբեություններով, ինչպես ցույց տվեց այլ տեղերում. և եթե այս գործն անի՝ թող զրկվի պատվից։
[ՃԻԹ]
ԱՅՐՈՒ ԳՐԱՎԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Գրավ մի՛ առ այրու հագուստը։
Թեև այլ դեպքերում սահմանով թույլ տվեց գրավը, բայց այստեղ ցույց տվեց, որ անհրաժեշտ է այրուց գրավ չառնել՝ նրանց սովորեցնելով խնամակալությունն իր օրինակով, ինչպես (արեց) Եգիպտոսում ամեն կերպ, որովհետև նրանց նեղելը դատաստանից էլ դուրս է։
[ՃԼ]
ԾԵԾԻ ԱՐԺԱՆԻՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Դատաստանի ատյանում, ինչպիսին էլ լինի, երբ (մեկը) ծեծի արժանի լինի, թեև ոչ ըստ Օրենքի՝ քառասուն (հարված), սակայն անվնաս։
Արժան է, որ դատավորները դրանով վարվեն ըմբոստներին խրատելու համար։
[ՃԼԱ]
ԿՌՎՈՂՆԵՐԻ ԵՎ ԱԶԱՏՈՂ ԿՆՈՋ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե տղամարդիկ կռվեն միմյանց հետ, և մեկի կինը, ազատելու համար, բռնի հաղթող տղամարդու ամորձիներից, ըստ Օրենքի պետք է ձեռքը կտրել, իսկ մեզ մոտ՝ ձեռքի գինը, ինչպես և ցույց է տրված ամեն զգայարանի համար։
[ՃԼԲ]
ԴԻԱԿԱՊՈՒՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Դիակապուտը եթե բռնվի և ապա կամովին խոստովանի՝ թող չմեռնի, իսկ եթե մեկը չսպանի, սուրբ եկեղեցին թող քննի նրան. մինչև մահ թող որոշվի, որովհետև նրա ապաշխարության տեղ չկա։
Ասվածից հայտնի է, որ չզղջացողների համար մահ սահմանեց, բայց այդպիսիների համար թող արյան գին լինի ըստ ցույց տրված օրինակի, և դարձյալ՝ պատշաճ ապաշխարություն։
Եվ դա թող լինի նրանց իրավացի դատաստանը։
[ՃԼԳ]
ԱԿԱՄԱ ՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը անմեղ ճանապարհ գնա և առաջուց ոչ ոքի թշնամի չուներ, այլ բոլորի գողն ու ավազակը նրան հանդիպի, և սա նրան սպանի, սուրբ եկեղեցին թող նրան իբրև սպանողի չդատի։
Բայց ահավոր սեղանի համար թող մի քանի օր մաքրի իրեն՝ մտածելով, թե ինչու, թեկուզ և ակամա, հանդիպեցին, թեև մատնումը Աստծուց լինի։
Ահավոր սեղան ասելու պատճառով կարծել է տալիս, թե քահանաների մասին է, բայց բոլորի համար ընդհանուր է։
Բայց այս դատաստանը եկեղեցու դատավորները պետք է դատեն և ոչ թե դրսինները՝ յուրաքանչյուրի օգուտն ըստ գործի։
[ՃԼԴ]
ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՀԻՄՆԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եկեղեցու հիմքերը միայն եպիսկոպոսը իրավունք ունի գծելու ուղղափառությամբ, կամ քորեպիսկոպոսը, կամ պերետուտը՝ եպիսկոպոսի հրամանով։
Իսկ եթե առանց եպիսկոպոսի կամ քորեպիսկոպոսի մեկը հանդգնի՝ հրամայեցինք քանդել այդ հիմքերը. իսկ եթե թողնվի՝ երկրորդ անգամ թող սահմանները կարգվեն, և այդպես եկեղեցու կարգը անարատ կլինի։
Պետք է իմանալ, որ քորեպիսկոպոսները երկուսն են՝ մեկը ձեռնադրված և մյուսը՝ ոչ. և պերետուտն այն է, որ հիմա բուտ է (կոչվում)։
Եվ եթե եպիսկոպոսը նայի պատահածին և զղջմանը և չքանդի, հրամայում է կարգը կրկնել։
Եվ դա նրանց հաստատուն դատաստանն է։
[ՃԼԵ]
ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԻ ՁԵՌՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եպիսկոպոսին արժան է աթոռ նստեցնել նրանց ձեռքով, ովքեր այդ աշխարհում և վիճակում եպիսկոպոսներ են. իսկ եթե որևէ շտապ բանի և ընկերների հեռավորության պատճառով՝ երեք եպիսկոպոս, հեռու եղողների կամքով, վկայության թղթերով թող նստեցնեն։
Բայց պատիվը և շնորհը արժան է տալ գլխավորին, այսինքն՝ կաթողիկոսին. (այսպես) կամեցավ մեծ ժողովը։
Հրամայում է, որ ձեռնադրությունը կարգով լինի. նախ շատերը պիտի ընտրեն, և բոլորի հավանությամբ ձեռնադրում է կաթողիկոսը կամ նրա հրամանով՝ երկուսը և երեքը։
Բայց կաթողիկոսի անունը այստեղ ցույց տրվեց մյուսների գլխավորը լինել, սակայն այսուհետև մամոնա է։
[ՃԼԶ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ԿԱՐԳԻՑ ԵՎ ԱՂՈԹՔԻՑ ՄԵՐԺՎԱԾ ԵՆ
Նրանց մասին, ովքեր կարգից և աղոթքից մերժված են՝ աշխարհական մեկը կամ պաշտոնյաների կարգից, եթե մի տեղ գնալով իրեն կարգի մեջ դնի, թող չընդունեն։
Եվ ով այլ վարդապետից բանադրված է կամ մերժված, այլ վարդապետ թող նրան չմոտեցնի կամ կարգի մեջ չդնի, բացի եթե ստույգ քննություն անեն՝ վարդապետության խոսքով բժշկելու և նորից բուն վարդապետին հնազանդեցնելու համար։
Իսկ եթե մեղքերի և չար գործերի համար է մերժված եկեղեցուց, ապաշխարության դեղերով թող բժշկեն։
Եվ այս բարեկարգությունը աստվածային դատաստանով է. ոչ ոքի առանց իմանալու չընդունել, և վարդապետները միմյանց չարհամարհեն և անկարգներին նորից դարձի իմաստությամբ բժշկեն։
[ՃԼԷ]
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՆԵՐԻ ՁԵՌՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Նախնիների սովորությունը թող մնա Եգիպտոսում, որ Ալեքսանդրիայի եպիսկոպոսը բոլորի վրա իշխի, որովհետև Հռոմի եպիսկոպոսն էլ այս սովորությունն ունի, նույնպես և անտիոքացիներինը, և այլ իշխանություններում թող պահվի եկեղեցիների մեծության պատիվը։
Եվ բոլորին նմանապես հայտնի թող լինի, որ եթե առանց կաթողիկոսի կամքի մեկը եպիսկոպոս դառնա, այդպիսինի մասին մեծ ժողովը որոշեց, որ այլևս եպիսկոպոս չլինի։
Իսկ եթե բոլորը միաբան, ճշմարտությամբ ընտրելով, ըստ եկեղեցու կարգի արժանի համարեն, և երկու կամ երեք հոգի անձնական անզգամությամբ կամ հակառակությամբ ընդդիմանան, թող հաստատվի շատերի ընտրությունը։
Որովհետև սովորություն և նախնիների կարգ դարձավ, որ Երուսաղեմի եպիսկոպոսը պատվվի, թող պատիվ ընդունի, որպեսզի մայրաքաղաքների պատիվը ըստ արժանվույն պահվի։
Ինչ որ առաջ հիշատակեց՝ կաթողիկոսի անունը, այստեղ ցույց է տալիս, որ նրանք էլ ըստ նախնիների սովորության մնան։
Եվ ըստ չորս ավետարանիչների է նշանակում նրանց, և նմանապես այլ իշխանություններում, որ լինեն առաքելական աթոռ թե չլինեն՝ հրամայում է կաթողիկոս լինել. և եթե Հովհաննեսի աթոռը Եփեսոսից Բյուզանդիա փոխադրվեց՝ պատվի համար էր, այլ ոչ թե կաթողիկոսության պատճառով։
Եվ որոշում է նրանց, ովքեր կաթողիկոսի կամքով չեն ձեռնադրվում, որից հայտնի է, որ նրա հրամանով են ձեռնադրվում։
Եթե պատահի, որ ոչ թե իրենից, այլ շատերի ընտրությունից լինի, ամեն տեղ ճշմարիտ է, և կաթողիկոս ձեռնադրելիս էլ։
[ՃԼԸ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԻ ԵՎ ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ, ՈՐ ՈՒՐԻՇՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԸ ԵՎ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ՀԱՓՇՏԱԿՈՒՄ ԵՆ
Բազում խռովությունների և մեծամեծ աղմուկների համար, որ լինում են տեղ-տեղ, երբ եպիսկոպոս դարձածները ջանում են ուրիշների վիճակը հափշտակել, և երեց դարձածները ցանկանում են այլ քաղաք և ժողովուրդ հափշտակել, մեծ ժողովս կամեցավ, որ այդպիսիներին դադարեցնեն՝ յուրաքանչյուրին իր վիճակում։
Իսկ եթե բռնությամբ կամ կաշառքով հանդգնի այդ գործն անել և առաքելական կանոնին հակառակվի, մեծ ժողովս կամեցավ, որ այդպիսինին դուրս գցեն աթոռից և քահանայության կարգից և բնավ հեռացնեն պաշտոնից, և այնուհետև թող քեզ համար լինի իբրև անզգամներից մեկը, որովհետև ում տրված է՝ կտրվի և կավելանա, իսկ ով չգիտի ունենալ՝ ինչ ունի, այն էլ կվերցվի նրանից։
Այս հոգևոր-կանոնական դատաստանը բնավ անհայտ չէ, և ըստ սրա հիմա շատ եպիսկոպոսներ և քահանաներ պետք է մերժվեն։
[ՃԼԹ]
ԱՆԿԱՐԳ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Նրանց մասին, ովքեր կարգի, կանոնի և եկեղեցու ուխտի մեջ են և ագահության ու շահամոլության մեջ են ընկնում, իր արծաթը վարձով է տալիս և տոկոսներով պահանջում, և մոռանում է աստվածային Գրքի խոսքը, որ ասում է՝ իր արծաթը նա վարձով չի տա, և մանավանդ՝ գայթելով պաշտամունքի մեջ և թուլասիրտ՝ աղոթքում, մեղկ և ծույլ՝ հավատի մեջ, այդպիսինին Գիրքն ասում է. վա՜յ նրանց, ովքեր թողել են մանկության ուսումը և մոռացել աստվածային ուխտը։
Մեծ ժողովս կամեցավ այդպիսիներին մերժել կարգից կամ բարեսեր կամքով ուղղության բերել։
Թող քահանաները լսեն այս կանոնական դատաստանի վճիռը և սարսափեն, ապա թե ոչ՝ վերջին և անաչառ դատաստանով են դատվելու։
[ՃԽ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՆՇԱՆՎԱԾ ԱՂՋԻԿՆԵՐԻՆ ՀԱՓՇՏԱԿՈՒՄ ԵՆ
Այն աղջիկները, որ նշանված են և զուգված գտնվեն, և դրանից հետո ուրիշները հափշտակեն, (ժողովը) կամեցավ, որ ետ տան նրան, ում նշանված էր. թեև բռնության ապավինի՝ թող չթողնեն։
Զուգվածին և նշանվածին մեկ է համարում և (հրամայում է) ետ դարձնել, թեև հափշտակողի հետ պսակված լինի։
Եվ դա նրանց ճշմարիտ դատաստանն է։
[ՃԽԱ]
ՈՒԽՏԱԿԱՆՆԵՐԻ ՄՍԱԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ովքեր ուխտի մեջ են՝ երեցներ կամ սարկավագներ կամ պաշտոնյաներից այլ մեկը, և մսից հեռու են, և նրանց միտքը հոժարի ճաշակել, համարձակ թող ուտեն և ոչ թե գաղտնի, իսկ եթե կամենան՝ թող պահեն. կանոններն ընդունում են երկուսն էլ։
Իսկ եթե մեկը պիղծ համարի (միսը) կամ բանջարն ու հացը, որ մսոտ են, եկեղեցու կարգը նրան չի ընդունում։
Ուխտական՝ հայտնի է, որ անվանում է ամուսնացածներին, կույսերին և բոլոր նրանց, ովքեր եկեղեցում են։
Ուրեմն զուր է հույների ազգի և մեր՝ միմյանց բամբասելը, որովհետև, ասում է, կանոններն ընդունում են երկուսն էլ։
Արդ, չուտելը ավելի լավ է, քան ուտելը, թեև (ուտելը) չի պարսավվում, ինչպես մեզ մոտ շատ պահողներ են գտնվում. բայց միմյանց դատելը դատաստանից դուրս է։
[ՃԽԲ]
ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՈՒՆԵՑՎԱԾՔԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Այն ունեցվածքի մասին, որ եկեղեցունն է կոչվում, ինչ էլ լինի՝ գյուղ թե այլ բան, (եթե) քանի դեռ եպիսկոպոսը տեղում չէր եղել, երեցները վաճառեցին, նա իրավունք ունի նույնը ետ պահանջելու. բայց եպիսկոպոսը թող կշռի իրավացին և արժանը՝ կարելի՞ է գինն առնել, թե վերադարձնել։
Այս կանոնական հրամանը կամենում է, որ եկեղեցունը անվաճառելի լինի, և իշխողը՝ եպիսկոպոսը և ոչ թե քահանաները. առնել թե վերադարձնել՝ եպիսկոպոսը թող տեսնի։
Այսպես է. եթե գնողը տարիների ընթացքում գնի չափ կերել է՝ գինը չվերադարձնել, իսկ եթե ոչինչ չի շահել՝ վերադարձնել։
Ըստ այս օրինակի է ասում կշռելը։
Տեղին է և սա իմանալ, որ եկեղեցունը այլ կերպ չի վաճառվում, բացի եթե վաճառի անպատշաճները և նույն գնով այլ հարմար բան գնի։
Եվ դա ընդունելի դատաստան է եկեղեցիներում։
[ՃԽԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱ, ՈՎ ԿՈՒՍՈՒԹՅՈՒՆ ԽՈՍՏԱՆԱԼՈՎ՝ ՍՏՈՒՄ Է
Նրանց մասին, ովքեր չափահաս դառնալով խոստանում են կուսություն պահել և ստում են խոստմանը՝ շնության մեջ ընկան. այնուհետև կույս չի կարող լինել, այլ նա թող լինի ինչպես նա, ով երկու կին է առել, և թող նրանց սահմանն ու ապաշխարությունը կրի. երկու տարի դռան մոտ՝ ձեռքի տակ, և մեկ տարի եկեղեցի մտնելով՝ ապաշխարողների հետ թող դուրս գա։
Եվ թող տեսնեն ապաշխարության ջերմությունը, և թող հաղորդվի օրենքին, բայց քահանայության օծմանը թող չմոտենան։
Սա ավելի հայտնի ասում է Նիկիական (կանոնների) երեսուներորդ գլխում, իսկ այստեղ՝ նրա մասին, ով ամուսնանում է և շնանում։
Հայտնի է, որ շնության համար ապաշխարում է, իսկ ամուսնությունը երկկին մարդկանցն է, ուստի չի կարող քահանա լինել. և եթե երկրորդ անգամ ամուսնանա՝ իբրև երրորդ է համարվում։
Բայց թող նայեն և խոստովանողի հասակին և այնպես դատեն։
Եվ դա ըստ այդմ թող լինի։
Սա կգտնես նաև Լուսավորչի կանոններում՝ երեսուներորդ գլխում, և այլ տեղերում էլ։
[ՃԽԴ]
ՀՂԻ ԿԱՆԱՆՑ ՄԿՐՏԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆԻ ՄԱՍԻՆ
Հղի կանանց մասին. արժան է մկրտել, երբ էլ կամենան, որովհետև այսպիսի բանում ծնողը հավասար չէ ծնունդին, այլ արժան է, որ ամեն ոք իր կամքով հոժարությունը ցույց տա՝ մկրտության ընդունման խոստովանության համար։
Եվ սա թույլատրում է մահվան երկյուղի համար, որ ծննդաբերության մեջ կա, և դրա համար անմեղ են մկրտվողն ու մկրտողը։
Եվ որպեսզի չկարծվի, թե մանուկը նրա հետ է մկրտվում, ավելացնում է պատճառը։
Այս իրավունքը ընդունելի է եկեղեցում։
[ՃԽԵ]
ՊՈՌՆԻԿ ԿՆՈՋԸ ԱՐՁԱԿԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ եթե մեկը արձակի իր կնոջը պոռնկության պատճառով կամ այլ չարագործության համար, որ ոչ միայն ամուսինը, այլև աշխարհը վկայում է նրա չար գործերի մասին, թող արձակի. այս կանոնը նրան ընդունում է։
Բայց մեկ տարի թող ապաշխարի, ողորմության միջոցով մաքրվի և հաղորդվի օրենքին, և եթե կամենա՝ կին առնի. իսկ կինը իրավունք չունի այլ մարդու կին լինելու, քանի դեռ կենդանի է նրա ամուսինը։
Եվ թեև սա գրված է մեր դատաստանում՝ կրկնեցինք, որովհետև ոչ միայն պոռնկության, այլև այլ չար գործերի համար է հրամայում թողնել՝ կախարդության, թունավորման և այլ այսպիսիների։
Եվ որ դարձյալ միմյանց կամքով ամուսնանան, ինչպես լսել էինք, ասացինք։
Եվ որ դարձյալ միմյանց կամքով ամուսնանան, ինչպես լսել էինք, ասացինք։
Եվ որպեսզի կանոններին հակառակ չկարծվի, ինչպես կամենան, այնպես թող ընդունեն։
[ՃԽԶ]
ԿՆՈՋԸ ԱՏԵԼՈՒԹՅԱՄԲ ԱՐՁԱԿԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ եթե ո՛չ պոռնկության և ո՛չ չար գործերի համար թողեց իր կնոջը, այլ վատ բարքի պատճառով, իբր թե աչք է դրել ուրիշի վրա, այդպիսիներին կանոնները չեն ընդունում, մինչև նա առաջին կնոջ մոտ չվերադառնա. և հանցանքի համար յոթ տարի ապաշխարություն թող կրի, հինգ տարի՝ դրսում և երկու՝ ներսում։
Իսկ եթե չվերադառնա իր բուն կնոջ մոտ, թող իր տան ունեցվածքը բաժանի. կեսը տա իր կնոջը և տուգանք՝ եկեղեցուն, որովհետև օրհնության պսակը, որ ընդունեց իր ամուսնու համար, անարգեց։
Եվ ինքը իր կյանքի օրերում պոռնիկ թող կոչվի և Աստծու եկեղեցին չմտնի, այլ դռների մոտ մասնակցի աղոթքներին, տնանկներին տրվող ողորմության միջոցով, ջերմեռանդ արտասուքով ստանա վերջին թոշակը։
Իսկ եթե կինը մեռնի, և ամուսինը կին չառնի և ապաշխարության գա, հինգ տարի դռների մոտ թող կանգնի և երեք տարի ձեռքի տակ մասնակցի աղոթքներին, ողորմության միջոցով քավվելով՝ հաղորդվի։
Նաև սա էլ դրեցինք մեր առաջ դրված դատաստանի համար, ինչպես սրանից առաջվա գլխում ցույց տվեցինք, որ ասացինք միմյանց կամքով ամուսնանալ։
Եվ որովհետև այն, ինչ դրեցինք լսածից, ըստ կանոնների չի թվում, թող կանոնական խոսքն առնեն և այդպես աներկբա դատեն։
Առհասարակ դատաստանի գրքում, ինչ որ Գրքի հրամանին հակառակ է թվում, Գրքինն անելով՝ մեզ անբամբաս թող թողնեն, որովհետև աստվածային հրամաններին հակառակ չեմ, այլ լսածից՝ ճշմարիտների՝ ներումով դրեցինք խոսքը։
Սակայն ընդունողների կամքին է թողնված՝ (ընդունել) կամ ոչ, և դրա համար սիրով եղեք մեզ հետ և մեր այս սակավ վաստակը զուր մի՛ համարեք։
[ՃԽԷ]
ՇՆԱՑԱԾ ԿԱՆԱՆՑ ԱՐՁԱԿՈՂ ՍԱՐԿԱՎԱԳՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Նրանց մասին, ովքեր պատրաստված են քահանայության և կին ունեն. եթե քանի դեռ քահանայությանը չի մոտեցել, կինը շնանա, թող արձակի կնոջը, և նա իրավունք չունի (այլ) մարդու կին լինելու, իսկ ամուսինը թող քահանայությանը մոտենա։
Իսկ եթե կամենա ապրել կնոջ հետ, քահանա չի կարող լինել, որովհետև ո՛չ եկեղեցին է նրան ընդունում և ո՛չ կանոնները։
Իրավունք է տալիս երկու դեպքում էլ. և աշխարհական կանանց համար կամենում է, որ ամուսնու մահից հետո ամուսնանան, իսկ դրանց՝ ոչ։
Բայց թող ընդունելի դատաստանով տեսնվի։
[ՃԽԸ]
ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ ՊՂԾՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Քահանան եթե պղծության մեջ գտնվի, և գործը հայտնի դառնա, և չխոստովանի, և ոչ ոք չկարողանա հայտնապես հանդիմանել, թող թողնեն նրա կամքին՝ (քահանա) լինել-չլինելը, և եպիսկոպոսին։
Նույն կանոնը և սարկավագների համար է։
Խրատում է եկեղեցականներին և աշխարհականներին՝ այդպիսիներին թողնել իրենց և եպիսկոպոսին, որովհետև նրանք են քահանաների և սարկավագների դատավորները։
[ՃԽԹ]
ՁԵՌՆԱԴՐՎՈՂՆԵՐԻ ՏԱՐԻՔԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ամբողջ մեծ ժողովը կամեցավ, որ մինչև երեսուն տարեկան ոչ ոք քահանա չօծվի, որպեսզի փորձվի և ընտրվի, պիղծը սրբից զատվի, որովհետև մեր Տերն էլ երեսուն տարեկան էր, երբ մկրտության օծումն առավ և սկսեց նույն օրինակը սովորեցնել բոլորին՝ ութօրյա մկրտել, իսկ երեսուն տարեկանին քահանա օծել։
Եվ եթե ոչ ըստ այս սահմանի, որ պատկառելի օրինակն են դրել, գոնե թող անեն ըստ վերջին սուրբ հայրապետների՝ Գրիգորիսի և Ներսեսի կանոնի, որովհետև այս սահմանը խախտելը դատաստանի գրքից դուրս պետք է համարել։
[ՃԾ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՀԱՐԿԱԴՐԱԲԱՐ ԵՆ ԳԱԼԻՍ ՄԿՐՏՈՒԹՅԱՆ ԿԱՄ ԱՊԱՇԽԱՐՈՒԹՅԱՆ, ԻՆՉ ԿԵՐՊ ԷԼ ԼԻՆԻ
Նրանց մասին, ովքեր նեղության մեջ են ընկնում կամ ծանր հիվանդության, կամ բռնավորներից է բռնվում և նեղության պատճառով մկրտվում, կամ առաջ անունով քրիստոնյա էր, իսկ գործով՝ վատթար, և ապա նեղության պատճառով հավատի մեջ է հաստատվում. այդպիսինին եկեղեցին ընդունում է, բայց ոչ կատարելապես, որովհետև հավատը ակամա է։
Այսպիսինի մասին Գիրքն ասում է՝ մի՞թե հողի մեջ կխոստովանեն քեզ։
Եվ այս մարդասիրությունը Տերը ցույց է տվել առակով, բայց ըստ դատաստանի անկատար է։
[ՃԾԱ]
ԳԱՎԱՌԻ ԵՐԵՑՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Գավառի երեցներին քաղաքի եկեղեցում, երբ այնտեղ է եպիսկոպոսը կամ քաղաքի երեցը, վայել չէ պատարագ մատուցել կամ ագապի հաց տալ և ոչ էլ բաժանել եկեղեցում։
Իսկ եթե նրանք զբաղված լինեն, և (գավառի երեցը) կանչվի՝ ագապը թող տա, բայց շահը, ինչ էլ լինի, թող նույն եկեղեցում պահվի։
Որովհետև եթե քաղաքի մարդիկ պատիվ ունեն, որքա՜ն առավել՝ եպիսկոպոսը և քահանան։
Բայց եթե նրանք այլ տեղ զբաղված են կամ այնտեղ են և անպարապ, և կանչվում են, թող նրանց հրամանով անեն։
Եվ իրավամբ շահը եկեղեցունն է։
[ՃԾԲ]
ՔՈՐԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ քորեպիսկոպոսները յոթանասունի օրինակով և կարգով են, իբրև լծակիցներ և գործակիցներ՝ փրկության համար, որ աղքատների վրա է կատարվելու։
Քորեպիսկոպոսը թարգմանվում է գավառի տեսուչ և ձեռնադրում է ցածր աստիճանները, որ քահանայությունից ներքև են։
Դատաստանի գրքին հակառակ է, որ եպիսկոպոսները աշխարհական մարդկանց քորեպիսկոպոս դարձնեն կամ տգետ քահանայի՝ աղքատներին կռփողի և ոչ թե տեսուչի, որովհետև եպիսկոպոսն էլ տեսուչ է թարգմանվում, և նրանք՝ նրանց գործակիցները։
[ՃԾԳ]
ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՊՏՂԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ովքեր կամենում են եկեղեցու պտուղը եկեղեցուց դուրս առնել կամ տալ, և ոչ թե եպիսկոպոսի կամքով կամ նրա, ում (եպիսկոպոսը) ձեռնադրեց այդպիսի գործերի համար, և նրա կամքով չի անում և չի գործում, թող նզովված լինի։
Թող լսեն նրանք, ովքեր զլանում են եկեղեցիներին կամ իրենց են տալիս կամ ուրիշներին, և թող սարսափեն։
Եվ եթե այսքանի համար նզովք է, որքա՞ն՝ միմյանց եկեղեցին հափշտակողների համար։
Եվ այստեղ նզովքը դատաստանով է, որ ով եկեղեցու պտուղն օտարացրեց՝ ինքն էլ օտարանա եկեղեցուց։
[ՃԾԴ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ԹՈՂՆՈՒՄ ԵՆ ՈՐԴԻՆԵՐԻՆ
Ովքեր թողնում են իրենց որդիներին և չեն սնուցում և որքան ձեռնհաս են՝ հոգ չեն տանում Աստծու կարգի և սննդի համար մինչև չափահաս դառնալը, այլ իբր թե պահքի և վանականության պատճառով արհամարհում և անփույթ է անում, թող նզովված լինի։
Եվ կանոնի այս սահմանը թեև կարծում ենք, թե սաստիկ դրվել է աղանդի պատճառով, որ իրենց սուրբ էին քարոզում և շատ նորաձևություններ էին անում, ինչպես եկեղեցու պտղի և այլ բաների համար, բայց և այնպես աստվածային Գրքի հրամանն է՝ որդիներին սնուցել ըստ Աստծու կամքի, որպեսզի չհեռանան Աստծու օրենքից։
Եվ թեև իրենք կարծում են, թե դրանցով մոտ են լինում Աստծուն, դատաստանով է որոշվելը, որովհետև պատճառ եղան, որ ծնունդները հեռանան Տիրոջից։
[ՃԾԵ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՈՐԴԻՆԵՐԻ, ՈՐ ԹՈՂՆՈՒՄ ԵՆ ԾՆՈՂՆԵՐԻՆ
Եթե մեկի որդին, որի ծնողը առավել հավատացյալ է և առաքինի Աստծու կարգերում, հեռանա աստվածպաշտության պատճառաբանությամբ և արհամարհի և ծնողներին արժան և իրավացի պատիվը չհատուցի, թող նզովված լինի։
Եվ սրա համար դարձյալ խիստ պատվեր կա Գրքում, թեև ավելի զգուշացնում է ասված աղանդի պատճառով, որ աստվածպաշտության պատճառաբանությամբ ծնողներին արհամարհել էին տալիս, դրա համար էլ դրեց ծնողի հավատի առավելությունը։
Որովհետև Տերն էլ հրամայեց թողնել աստվածպաշտությունը խափանող ծնողներին, իսկ նրանք՝ լավերին էլ։
Դրա համար նզովքը իրավացի դրեցին։
[ՃԾԶ]
ԱՎԱԳ ՀԻՆԳՇԱԲԹԻ ՈՒՏՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը սուրբ քառասունքը պահի և զատկի հինգշաբթի օրը օրենքին և սուրբ բաժակին հաղորդվելուց ավելի բան համարձակվի ուտել, նրա պահած պահքը ունայն է, և նա նզովված է մեծ ժողովից։
Սա Նիկիայի ժողովում էլ դրեցին՝ այդ օրը մի քիչ չորակեր լինել։
Թող հույները և վրացիները լսեն մեծ օրն ուտողների դատաստանը, որովհետև ո՛չ Գանգրայում հավաքվածները և ո՛չ Նիկիայինները հայեր էին, այլ բոլոր ազգերից, մանավանդ հույներից։
Եվ այս դատաստանը անլուծելի է նրանց վրա, որովհետև ոչ թե արժանավոր ժողովից լուծվեց, այլ Քաղկեդոնի մերժված և անարգված ժողովից։
[ՃԾԷ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԸ ՀՆԱԶԱՆԴՎԵՆ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՆԵՐԻՆ
Յուրաքանչյուր իշխանության եպիսկոպոսները թող իմանան, որ մայրաքաղաքի եպիսկոպոսը նրանց թիկունքն է և հոգաբարձուն, և ամեն ոք, ինչ պատասխան էլ կամենում է տալ, նրան է դիմում՝ լինի արքունի և իշխանների մուրհակ եկեղեցու գործերի և ընդհանուր կարգերի համար։
Դրա համար կամեցավ, որ նա պատվով առաջ լինի, և առանց նրա (ոչ ոք) իրավունք չունենա որևէ բան անելու, ըստ մեր հայրերի՝ նախնիների սովորության, որ կանոններով կարգված է, բայց միայն իր իշխանության մեջ իրավունք ունենա անելու՝ լինեն գյուղեր, գավառներ, քահանայության օծում կամ ինչ գործեր որ իր գավառինն ու իշխանությանն են, իսկ ուրիշինը բնավ իրավունք չունենա որևէ բան անելու և ձեռնամուխ լինելու առանց մայրաքաղաքի եպիսկոպոսի կամքի։
Եվ ոչ էլ նույն կաթողիկոսը՝ առանց մյուս եպիսկոպոսների համաձայնության որևէ բան անելու։
Այս հոգևոր դատաստանը հայտնի է և հիմա բոլորովին խախտված։
Թող եպիսկոպոսներն ու եպիսկոպոսապետները մեզ վրա չբարկանան, որովհետև նրանք չեն փնտրում արժանիներին ձեռնադրելու, այլ սպասում են, որ մեկին ախտը շարժի, և նրանք՝ գավառի այլ ախտավորներին, և գնում են ընծայական թղթերով՝ վկայողների կողմից։
Թեև հայրապետներին հայտնի է, որ լավերից ո՞վ է ինքնուրույն դրան համարձակվել, կամովին խաբվում են։
Եվ դա է նրանց՝ հայրապետներին հակառակվելու պատճառը, որովհետև ո՛չ Տիրոջից կանչվեցին և ո՛չ եպիսկոպոսների համաձայնությամբ ձեռնադրվեցին։
[ՃԾԸ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԻՑ ԼՈՒԾՎՈՒՄ ԵՆ
Եթե մեկը իր եպիսկոպոսից ընկավ՝ երեց կամ սարկավագ, և եպիսկոպոսի դատաստանը հանձն չառավ և համարձակվեց ձանձրացնել շատ ժողովուրդների լսելիքը, թե ինչ իրավունք որ ունի՝ թող ասի շատ եպիսկոպոսների առաջ և նրանցից ակնկալի ստանալ արդար դատաստանի վճիռը։
Իսկ եթե նրանցից էլ դժգոհեց և արհամարհեց, և համարձակվեց թագավորին դիմել և ձանձրացնել, այդպիսինին արժանի չանել թողության կամ ընդունելության կամ բնավ որևէ հույս չտալ, որ հետագայում նույն տեղում հաստատվի։
Այս դատաստանը արդար է, որովհետև մեկ և երկու անգամ հանդիմանվելուց հետո հանդգնեց։
Որովհետև եթե կարծում է, թե իր եպիսկոպոսը նախանձից է անում, մի՞թե շատերն էլ։
Բայց զղջալու դեպքում՝ դա էլ թող տեսնվի։
[ՃԾԹ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԸ ՈՒՐԻՇԻ ՎԻՃԱԿԻՑ ՉՁԵՌՆԱԴՐԵՆ
Եպիսկոպոսներից ոչ ոք ոչ մի տեղ թող իրավունք չունենա և չհամարձակվի մի իշխանությունից մյուսը մտնել և եկեղեցիներում ձեռնադրություն անել և որևէ մեկին աստիճանի մոտեցնել. և ոչ էլ բազմությամբ մտնել այլ իշխանություն, բացի եթե մայրաքաղաքի (եպիսկոպոսը) և նրա հետ եղող եպիսկոպոսները, համարձակություն և թղթեր տալով, նրան մուտք տան։
Իսկ եթե առանց որևէ մեկից կանչվելու, անկարգաբար դիմի ձեռնադրություններ անելու որևէ մեկին և հաստատելու եկեղեցու գործերը, որ բնավ իրեն չեն վերաբերում, անվավեր թող լինի նրա արածը, և նա պատասխանատու լինի իր անկարգության համար և անմիտ ձեռնադրության համար արժանի դատաստանն ընդունի՝ տեղնուտեղը թող մերժվի սուրբ ժողովից։
Շատ կանոններում և գրեթե բոլորում սա դրվեց, որովհետև չար է և անկարգության պատճառ։
Անվավեր թող լինի՝ այսպես է. եթե նրանից ձեռնադրվածը արժանավոր է, զղջալով՝ թող հաստատվի պատշաճ օրհնությամբ իր եպիսկոպոսից, նմանապես և՝ այլ կարգվածները. և ինքն էլ թող հաստատվի՝ արժանի ապաշավանք ցույց տալով, ապա թե ոչ՝ ընդմիշտ մերժված թող լինի։
[ՃԿ]
ԱՄԲԱՍՏԱՆՎԱԾ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե եպիսկոպոսներից մեկը որևէ հանցանքի և մեղադրանքի գործով դատապարտվի, և ապա պատահի, որ նրա մասին չմիաբանեն այդ իշխանության եպիսկոպոսները, և նրանցից ոմանք կամենան անպարտ և արդար հայտարարել, իսկ ոմանք՝ մեղավոր ճանաչել, որպեսզի կեղծավորության հակառակությունը ամեն կերպ վերջանա, սուրբ ժողովը կամեցավ, որ մայրաքաղաքի եպիսկոպոսը մոտակա գավառներից և իշխանությունից կանչի այլ ոմանց, որ դատեն և կեղծավորության հակառակությունները վերացնեն. որովհետև հաստատուն է այն, ինչ կկարգեն այդ իշխանությունից եղողները։
Տե՛ս, թե որքան ստույգ է հրամայում կաթողիկոսներին դատել և չխաբվել ագահության պատճառով և չխեղաթյուրել ճշմարիտ դատաստանը։
[ՃԿԱ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՀԻՆ ՍՈՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՉՆՈՐԱՁԵՎԵՆ
Չպետք է գավառի եկեղեցիների վաղեմի սովորությունները նորաձևել։
Վիճակների, աթոռների և ժողովուրդների մասին է ասում։
Եվ եթե հայրապետներից մեկը կամենում է ասվածներից (որևէ բան) փոխել, պետք է ժողովով անի, որ անվտանգ է ըստ դատաստանի գրքի։
[ՃԿԲ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ՍՐԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԱՅԼ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԻ ՉՏԱՆ
Չպետք է սրբությունները օրհնության կարգով զատկին այլ եկեղեցիներ ուղարկել։
Արգելում է նշխարը այլ եկեղեցիների տալը, որպեսզի խռովության պատճառ չլինի, որովհետև կանոնները ամեն ինչում ուղիղ դատաստանի համար են զգուշանում։
[ՃԿԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ԽՆԱՄՈՒԹՅԱՄԲ ԽԱՌՆՎՈՒՄ ԵՆ ԱՅԼԱԶԳԻՆԵՐԻ ՀԵՏ
Չի կարելի, որ մեր եկեղեցուց եղողները իրենց տղաներին և աղջիկներին մոտեցնեն այլազգիների պես-պես և ցոփ հարսանիքներին, նրանց կին տան կամ նրանցից կին առնեն։
Ըստ կանոնների կամքի այդպիսիների դատաստանը այս թող լինի. եթե հեթանոս այլազգիների են տալիս, և (զավակները) զրկվում են հաղորդությունից, տվողները թող զրկվեն իրենց հաղորդությունից, իսկ եթե հերձվածողների, որոնց հետ մենք չենք հաղորդվում, խղճի դատաստանը թող հատուցեն ծնողները, որ նրանց հետ ամուսնացրին։
[ՃԿԴ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՆԵՐԻ, ՈՐ ՈՒՐԻՇԻ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԻՑ ԱՌՆԵԼՈՎ՝ ԻՐԵՆՆ ԵՆ ԶԱՐԴԱՐՈՒՄ
Որևէ եպիսկոպոս, եթե շատ գավառների (եպիսկոպոս) է և իր ձեռքի տակ իշխանություն ունի, իրավունք չունի ուրիշի իշխանությունից առնելու և իր եկեղեցին զարդարելու, որովհետև աչառությամբ վարվեց, և դա իր անձի դատապարտությունն է։
Այդպիսին, եթե չհամաձայնի ետ դառնալ այդ բաներից, թող լուծվի. և նրանք, որոնցից առավ և ուրիշինով շինեց եկեղեցին, թող նրա անունը իրենց վարդապետ չկոչեն։
Այս հոգևոր դատաստանը հայտնի է և եկեղեցում ստույգ պահելի։
[ՃԿԵ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱ, ՈՎ ԻՐ ԽԵԼՔԻՆ ՉԷ ԵՎ ԻՆՔՆ ԻՐԵՆ ՎԵՐՋ Է ՏԱԼԻՍ
Հարցում. Ով իր խելքին չէ և ինքն իրեն վերջ է տալիս, այսինքն՝ կամ գահավեժ է լինում, կամ այլ մահով է մեռնում, պե՞տք է նրա համար պատարագ մատուցել, թե ոչ։
Պատասխան. Հոգևորականը պետք է քննի, թե արդյոք ճշմարտապես պակասամիտ էր և արեց դա, որովհետև շատ անգամ տուժածի մերձավորները, կամենալով հասնել, որ նրա համար պատարագ մատուցվի, ստում են, ասում են, թե իր խելքին չէր, որպեսզի պատարագը մատուցեն։
Արդ, պետք է քննել՝ գուցե մարդկանց բռնությունից կամ այլ կերպ արեց դա, ապա չպետք է նրա համար պատարագ լինի, որովհետև իր անձի ինքնասպանը եղավ։
Ուրեմն պետք է ամեն ինչ ճշմարտությամբ քննել, որպեսզի մատուցողը դատաստանի տակ չընկնի։
Արդ, թեև հայտնի է ըստ այդ հարցման և պատասխանի, բայց վերակացուները պարտավոր են ապաշխարել ըստ վարդապետների դատելու։
Եվ դա դատավորների գործը չէ։
[ՃԿԶ]
ԱՅՍԱՀԱՐ ԿՆՈՋ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարցում. Եթե մի կին սաստիկ այսահարվի, այնպես որ երկաթներ կրի, և նրա ամուսինն ասի՝ չեմ կարող ժուժկալ լինել, և կամենա այլ կին առնել, օրինավո՞ր է, թե ոչ։
Պատասխան. Այդ գործի մեջ շնություն է միջամտում. և թե ինչն է պետք և արժան, դրա մասին չգիտեմ։
Ներման կարգով այս դատաստանն էլ ժամանակին գրեցինք. ինչպես կամենան՝ թող ընդունեն դատավորները և մեզ դրա համար անպարսավ թողնեն։
[ՃԿԷ]
ԱՆԿԱՐՈՂ ՏՂԱՄԱՐԴԿԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե մի տղամարդ անկարող լինի արական գործին, և կինը հեռանա նրանից, եթե մեկը այդ կնոջը կին առնի, այդպիսինին պե՞տք է արձակված կանանց հետ համարել, թե՞ անմեղ համարել։
Կամ եթե ամուսինը չի արձակում կնոջը և այսպես է ասում, թե՝ ինձ բաժին է հասել Աստծուց, մնա և ծառայիր ինձ, մենք ի՞նչ պատասխան տանք։
Պատասխան. Արժան չէ արձակել, և ոչ էլ դուք նրան թույլ տվեք։
Այս կանոնական դատաստանն էլ է դրված. ներումով՝ կամքին է թողնված հաճելը երկուսի համար էլ, նմանապես և՝ եկեղեցու դատավորների։
[ՃԿԸ]
ԿՆՈՋ ՀԱՇՄՎԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե մեկի կինը հաշմվի և իր ամուսնուն ասի, թե՝ ես ահա արժանի չեմ ամուսնական կյանքի, դու քեզ այլ կին առ, որ քեզ պիտանի լինի և տունը շեն պահի, իսկ ինձ տարեցտարի հաց և հագուստ տուր, և ես կնստեմ եկեղեցու մոտ մինչև իմ կյանքի վերջը, և նա հանձն առնի ամեն ինչ անել, այդ գործը պատժի՞ տակ է, որ այլ կին է առնում, թե՞ անվնաս է։
Պատասխան. Վնասակար է, իրավունք չկա այլ կին առնելու, քանի դեռ այն կինը կենդանի է։
Այս դատաստանը նախապես դրվեց ընտրությամբ զիջելով։
Սրանց ընդունումն էլ թողեցինք եկեղեցու դատավորների կամքին, միայն թե խղճից ազատվեմ։
[ՃԿԹ]
ԱՆԱՍՆԱՊՂԾՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե մի տղամարդ անասունի հետ պղծվի, և պղծությունից հետո զղջա և ապաշխարի, և աշխատի ուրկանոցում, ինչպես և հրամայում են վարդապետները, և նրա կինը հանցանքից հետո չի կամենում նրա կինը մնալ այն պղծության պատճառով, որ դրվեց նրա վրա, և ամուսինն այսպես ասի, թե՝ կամ առաջին կինը թող համաձայնի, կամ հրամայեք այլ կին առնել։
Պատասխան. Կինը իրավունք ունի բաժանվելու, իսկ ամուսինը՝ այլ կին առնելու։
Այս դատաստանը ժամանակին նշվեց, բայց հիմա սրբի հրամանը դրեցինք ի լրումն նրա։
[ՃՀ]
ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ ՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե քահանաներից մեկը ճանապարհին լինի, և ավազակները հարձակվեն, և պատահի, որ քահանան սպանի ավազակներից ոմանց և իրեն ու ընկերներին փրկի, նա պե՞տք է մնա քահանայության կարգում, թե ոչ։
Պատասխան. Արժան չէ քահանայության մեջ մնալ, որովհետև քահանային արժան չէ որևէ մարդ սպանել, թեկուզ ինքը մեռնի, և ոչ էլ անասուն։
Այս դատաստանի մասին լսեցի, թե իր անձի համար չպետք է սպանի, բայց ընկերների համար լավ է սպանել, երբ ավազակները այլազգիներ են։
Իսկ քահանայությունը պաշտել կամ ոչ՝ ըստ դիպվածի թող տեսնեն վարդապետները։
[ՃՀԱ]
ԱՅՍԱՀԱՐՆԵՐԻ ԵՎ ԱՅԼ ԽԵԼԱԳԱՐՆԵՐԻ ՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե մեկը իր դիվահարության ժամանակ, իր անզգայության մեջ, մարդ սպանի, երբ մաքրվի դևից, իբրև սպանո՞ղ պետք է ապաշխարի, թե ինչպե՞ս։
Պատասխան. Մի քիչ, որովհետև գործը չարից է։
Նույնը թող լինի և այլ խելագարների համար։
Բայց ըստ հոգևոր դատաստանի, իրենց վնասեն թե ուրիշներին, հսկողները առանց ապաշխարության թող չմնան։
Իսկ մարմնավոր դատավորներն այստեղ գործ չունեն։
[ՃՀԲ]
ԿԱՆԱՆՑ ԱՄԼՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե մեկը ամլության պատճառով թողեց իր կնոջը և ծնող կին է առնում և նույն կնոջ հետ ապաշխարություն է խնդրում, ի՞նչ պետք է անել։
Պատասխան. Շնացող է։
Այս դատաստանն էլ է քննությամբ գրված։
Բայց դատավորները թող որոշեն՝ հարգել սրբի հրամանը, թե նախապես դատվածը, և մեզ բամբասանքից ազատ թողնեն։
Բարսեղն էլ է սա ներում։
[ՃՀԳ]
ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ ԵՎ ԱՅԼՈՑ ԱԿԱՄԱ ՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Եթե քահանաներից մեկը մաքրում է իր արտը կամ պարտեզը և քար է գցում պատի վրայով, և այն դիպչում է մարդու, և նա մեռնում է, ի՞նչ պետք է անել քահանայության պաշտոնի կարգի համար։
Կամ եթե աշխարհականներից մեկին նույնպես ակամա սպանություն պատահի, ինչպե՞ս պետք է ապաշխարություն տալ։
Պատասխան. Սպանող է, թող ապաշխարի և քահանայություն չպաշտի։
Նմանապես և՝ վարդապետից խրատի համար ծեծված և մեռած, ըստ սովորության, նույնպես և՝ հայրը՝ որդուն, և այլ այսպիսիք։
Եվ այսպես է. քահանան սաստով ծառաներին ուղարկեց փախած ծառայի հետևից, իսկ եթե ամբոխի մեջ ձիով խփում է թիկունքին և սպանում, ասում է՝ քահանայության գալ, և այստեղ արձակում է, կամ որովհետև քահանա չէր, կամ ամբոխից եղավ՝ ներում է։
Սրա նման ակամա սպանությունը Օրենքն է սովորեցնում, ինչպես կացնի դուրս թռչելը կամ այլ այսպիսի բան, որի համար, ասում է, ապաստանի քաղաքներն ընկնել և ապրել, որ երկրորդ մահվան տեղն են բռնում։
Կա դարձյալ կամա և ակամա, երբ մեկը նետ է արձակում որսի կամ գազանի վրա, կամ այլ կերպ, և այն դիպչում է թշնամուն, որի վրա ուրախանում է. խառն է երկուսից։
Դրա համար թագավորների դատաստաններում, երբ այլազգին ակամա սպանում է քրիստոնյային, դատաստանը դրեցինք իբրև կամավորի համար, որովհետև բնությամբ նրանք ուրախանում են մեր կորստով։
Եվ արդ, քանի որ արժան է ակամա սպանությունը, (երբ) խոստովանում է, ուղղել ըստ կանոնական դատաստանի, իսկ դատավորների ձեռքն ընկածը՝ ճշգրիտ դատել կաման և ակաման և երկուսից եղածը և այնպես պատիժները ուղղել։
Բայց կատարյալ կաման և ակաման կսովորես սուրբ Բարսեղի կանոններից։
[ՃՀԴ]
ՊԱՏԵՐԱԶՄՈՒՄ ՍՊԱՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ պատերազմներում գործված սպանությունները մեր հայրերը բնավ մեղք չհամարեցին. ըստ որի՝ մեզ հաճելի թվաց հետևել այս նույն խորհրդին։
Բայց ձեռքերը մաքրելու համար լավ է, որ այդպիսիները երեք տարի հաղորդությունից դուրս լինեն։
Սա օրենքի տակ էլ չմտավ։
Եվ այստեղ միայն հաղորդությունից դուրս է ասում։
Սրանից թող սովորեն դատավորները, և թող ոչ մի պատիժ չլինի։
[ՃՀԵ]
ՈՐԴԻՆԵՐԻ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Որդիները, որ չեն հնազանդվում իրենց ծնողներին, ինչ որ հասնում է նրանց ունեցվածքից, թող (ծնողները) սիրով տան նրանց և առանձին բնակեցնեն. գուցե որևէ չարիք պատահի։
Եվ ովքեր կին են առնում՝ նույնպես թող անեն, որովհետև դա է հաճելի Աստծուն, քանի որ Պողոսն այսպես հրամայեց։
Թերևս այն է, որ ասում է. հայրե՛ր, սիրեցեք ձեր որդիներին, և այլն։
Եվ սա ընտրելով՝ ներումով է կամենում։
[ՃՀԶ]
ՆԵՐՔԻՆԻՆԵՐԻ ԵՎ ՄԱՐՄՆԱԽԵՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը ներքինի լինի կամ մարմնախեղ և կեղծավորությամբ կին առնի, կինը, գործին վերահասու լինելով, իրավունք ունի մնալու կամ քանդելու. և եթե քանդվի, ում հետ կամենա՝ նրա կինը թող լինի։
Եվ ունեցվածքի կեսը թող առնեն և տուգանք տան եկեղեցուն՝ պսակն անարգելու համար։
Եվ երեք տարի թող ապաշխարի։
[ՃՀԷ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱ, ՈՎ ՏԵՂՈՒՄ ՈՒՏՈՒՄ Է
Եթե մեկը տեղում ուտի, մեկի փոխարեն չորս թող տա, ապա թե ոչ՝ ըստ կանոնի թող ապաշխարի կամ աղքատներին տա, եթե այդպես պատահի։
Եվ դա թող լինի նրանց դատաստանը։
[ՃՀԸ]
ՀՐԴԵՀՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը հրդեհի արդար վաստակը, թող մեկի փոխարեն եռապատիկ տուժի, թե ոչ՝ տասը տարի թող ապաշխարի։
Սա ցույց տրվեց և ըստ Օրենքի։
[ՃՀԹ]
ՀԱՓՇՏԱԿՈՂ ԱՐՀԵՍՏԱՎՈՐՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Արհեստավորները, որ հափշտակում են ուրիշների ունեցվածքը, թող մեկի փոխարեն չորս տան, ապա թե ոչ՝ ապաշխարեն ըստ վարդապետի հրամանի։
Ասում է, որ հայտնի դարձածը և դատաստանի ընկածը հատուցեն նրանք, ովքեր կարող են, իսկ ովքեր կարողություն չունեն, և ծածուկների համար՝ ապաշխարեն։
[ՃՁ]
ՏՂԱՆԵՐԻ ԵՎ ԱՂՋԻԿՆԵՐԻ ՄԻՋԵՎ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը վախճանվի և ունենա տղաներ և աղջիկներ, ծնողների ունեցվածքից երկու քրոջը մեկ եղբոր բաժին թող դնեն՝ հավասարապես։
Ըստ Օրենքի առաջ գրեցինք այս դատաստանը և դրեցինք, որ տանը գտնվող դուստրը որդու բաժին առնի, իսկ (ամուսնացած) դուրս եկածները՝ երկուսը մեկ եղբոր (բաժինը)։
Եվ սա Օրենքում հայտնի չասվեց, և այստեղ կանոնական հրամանները դա չեն զանազանում, և հեթանոսներն էլ նրանց չեն տարբերում։
Բայց ես գործերից հավաստի գիտեմ հենց այն, որ դուստրը հոր տնից բաժնով է դուրս գալիս, իսկ ով դեռ տանն է՝ անբաժին է։
Արդ, նրանց հոր մահից հետո հավասարաբաժին անելը արդարադատություն չէ, որովհետև այդպես ամուսնացած դուստրերը եղբայրների հետ (հավասար) բաժին առած կլինեն, իսկ տանը եղողները՝ երկուսը մեկ։
Իսկ եթե մեկն ասի, թե որդիները ծախս ունեն կին բերելու համար, պետք է իմանալ, որ որքան ծախս կա, այնքան էլ աշխատանք, քանի որ արու է, և նրա կնոջ հետ բաժին բերվեց։
Ըստ այսմ հավաստի է երևում, որ ամուսնացածները՝ երկուսը մեկ լինեն, իսկ տանը եղողները որդիների հետ համարվեն։
Եվ այդպես բոլորի համար հավասարություն կլինի, և տկար սեռը կխնամվի և պակաս չի լինի, որովհետև շատ ծնողներ դուստրերին առավել են պատվում. և սա՝ նախախնամությամբ, որովհետև որդիների համար ապրելն ավելի հեշտ է, քան դուստրերի։
Եվ սա հայտնի դարձրինք, որովհետև գործն էլ այդպես է պատահում, բայց դատավորների կամքը թող ընտրի՝ բոլոր դուստրերին երկուսը մեկ համարել, թե ըստ այս դատման, ինչպես գրվեց։
Նաև սա եմ իրավունք համարում, որ շատ անգամ պատահում է դստերը երկու անգամ ամուսնացնել. նրանց բավական թող լինի դա իբրև բաժնի մաս, եթե ծախսն էլ նրա վրա ըստ ծնողների ունեցվածքի է արվել, ապա թե ոչ՝ թող հավասարություն տեսնվի, սակայն առածը թող բավական լինի իբրև մաս։
Եվ երկրորդ ամուսնությունից տղաներն ու աղջիկները բաժնի մեջ պակաս թող ստանան, ինչպես և գրված է։
Իսկ հոր տունը սովոր են կրտսեր որդուն տալ, բայց թող տեսնվի, որ հարմարինը լինի, ով բավական է հոր տեղը բռնելու։
Իսկ անդրանիկը պատիվ թող ունենա, ինչպես ծանուցված է. ըստ այդմ, եթե ժառանգությունը տղաների միջև հավասար բաժանվի, (նրանը) պատվի համար ավելի թող լինի։
[ՃՁԱ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ Ո՞Ր ԺԱՄԱՆԱԿԻՑ ՊԵՏՔ Է ԾՆՈՒՆԴԸ ԺԱՌԱՆԳ ՀԱՄԱՐԵԼ
Աստվածային օրենսդրությունը և կանոնական հրամանը կերպարանք առած սաղմը արյան դատաստանի մեջ են դնում, և այն՝ որովհետև անվնաս լինելու դեպքում ծնունդն առջևում էր։
Բայց ժառանգ լինելու մասին, թեև Մահմեդի աշակերտները, սնոտի իմաստասիրելով, ասում են՝ (երբ) մանուկը աստղերը տեսնի, բայց մեզ համար հավաստի թող լինի Տիրոջ ասածը՝ նեղությունը չի հիշում ուրախության պատճառով, որ մարդ ծնվեց աշխարհ, և դարձյալ՝ մարմնից ծնվածը մարմին է։
Եվ մարմնից ծնված մարմինը ժառանգ թող լինի, ինչպես Աստծուց ծնվածները՝ Աստծու (ժառանգ)։
Իսկ եթե ամուսնու մեռնելիս կինը հղի լինի, դատավորները թող սպասեն ծնունդին և այնպես ժառանգությունը հաստատեն ծնվելիս։
Եվ եթե նույն օրը, երբ ծնվեց, մեռնի՝ մանուկը ժառանգ է. ուրիշները մանկանից կժառանգեն և ոչ թե հորից։
Եվ եթե մանկան մայրը մեռնի՝ ծննդաբերելիս թե ծնունդից հետո, թեկուզ նույն օրը մեռնի, մանուկը մոր ժառանգն է, և մանկանից հայրն է ժառանգում։
Ըստ ասվածների տղաներն ու աղջիկները թող ժառանգ լինեն, իսկ եթե չլինեն՝ ում կամենա, թող ժառանգ դարձնի՝ ազգատոհմից մեկին, ծառայի, թե սիրելիի, որովհետև ինքնիշխան է նրանց ժառանգ դարձնելու։
Բայց մահից հետո, եթե ինքը չի հաստատել, տոհմի մերձավորներն են ժառանգում և ոչ թե հեռավորները, ինչպես և դա դատվեց ըստ Օրենքի։
[ՃՁԲ]
ՀԱՇՄ ԶԱՎԱԿՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եթե պատահի, որ զավակը հաշմ լինի, այնպես որ բնավ խելք և իմացություն չունենա, նա ժառանգ չէ, որովհետև ոչինչ չի հասկանում, որով հայրենիքը գործի դնի, քանի որ ի ծնե այդպես է պատահել։
Իսկ եթե ախտը հետո է եղել և կարծվում է, թե կբժշկվի, թող (բաժինը) այլ ժառանգների ավանդեն. եթե առողջանան՝ կժառանգեն, ապա թե ոչ՝ ժառանգողները թող խնամեն մինչև մահ։
Իսկ եթե այլ կերպ է՝ կաղ, կամ կույր, կամ այսահար, որ անզգա չեն դարձել, կամ բորոտ, որ բոլորովին ապականված չէ, կամ իմաստուն անդամալույծ և այլ այսպիսիք, որ ուրիշ սպասավորների միջոցով կարող են հայրենիքը ժառանգել, թող չզրկվեն ժառանգ լինելուց, իսկ անկարողները թող այլ ժառանգորդների կողմից խնամվեն մինչև մահ, ինչպես ահա ցույց տրվեց։
Եվ դա նրանց իրավացի դատաստանն ենք համարում։
Որովհետև ըստ Օրենքի էլ անարատ կենդանիներն էին զոհասեղան բարձրանում՝ Աստծուն նվեր, իսկ արատավորները ընդհանուրի համար էին մորթվում։
Այսպես հոգով և մարմնով անարատները թող մարդկանցից Աստծուն ընծա և ժառանգ լինեն, իսկ արատավորները մարդկանց համար անմերժելի ժառանգ են։
[ՃՁԳ]
ԿՏԱԿՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ կտակը թող լինի, ինչպես սովորեցնում են կանոնները. հիվանդության երեք օրից հետո հիվանդը թող կանչի քահանաներին և եկեղեցու ժառանգավորներին և երեք վկայով կտակն անի և իր տան ամբողջ ունեցվածքի, հոգու և իր թաղման մասին խոսի ըստ իր հաճության։
Եվ եթե նույն օրը պատահի մեռնել, կտակը հաստատուն թող լինի, եթե խելքը չի կորցրել. ոչ թե ինչպես Մահմեդի չեղած իմաստուններն են ասում՝ հիվանդի քառասուն օր ապրելուց հետո է կտակը հաստատվում։
Բայց հաստատուն կտակը առողջ ժամանակ (արվածն) է, թեև ասվածն էլ անմերժելի է, որովհետև այն կամավոր է, իսկ սա խառն է երևում։
Եվ եթե պատահի, որ հիվանդը ոտքի կանգնի և կտակը փոխի, իրավունք ունի, որովհետև կտակը մահից հետո է հաստատուն՝ ըստ առաքյալի։
Բայց Աստծուն արված կտակը հաստատուն թող մնա, մինչև կատարի այն, ինչ բերանով խոսեց նեղության մեջ, և թե՝ ուխտ դրեք և կատարեք։
Ինչ որ հարմար է ոտքի կանգնելիս կատարել՝ թող կատարի, և ինչ որ մահից հետո՝ դա էլ անվտանգ է, հետո թող կատարեն։
Եվ եթե ուխտածներից փոխում է՝ իրավունք ունի ավելացնելու և ոչ թե պակասեցնելու։
Եվ դա է դրա ամենահարմար դատաստանը։
[ՃՁԴ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԻՆՉՊԵ՞Ս Է ԱՐԺԱՆ ՄԵՌԵԼՈՑՆ ԱՆԵԼ
Եվ եթե ամուսինն ու կինը երկար ժամանակ միասին են ապրել և որդիներ ծնել, և նրանց ունեցվածքի մեջ զանազանություն չկա, մեռելոցը (թաղման և հոգեհացի ծախսը) թող ընդհանուր ունեցվածքից լինի, իսկ եթե կնոջ ունեցվածքը հայտնապես երևում է՝ թող ժառանգներինը լինի։
Եվ եթե ձեռնհաս է՝ ամուսինը թող մեռելոցն անի, իսկ եթե չէ՝ նրա յուրայինների հաշվին, և ամուսինը թող ժառանգություն չստանա։
Եվ եթե կինն ամուլ լինի, և երկար ժամանակ միասին լինեն, մեռելոցը թող ամուսնունը լինի, և ամուսինը ժառանգության մաս թող չունենա, այլ կնոջ յուրայինները թող ժառանգեն։
Իսկ կարճ ժամանակ կին եղածը և առանց ամուսնության մեռածը՝ իր յուրայինների հաշվին թող լինի, և ամուսինը չի ժառանգում։
Իսկ եթե որդի կամ դուստր է ծնվել, կենդանի լինեն թե մեռած, մեռելոցը և ժառանգության մասը ամուսնունը թող լինի։
Եվ դրանք առաջին և երկրորդ ամուսնության մեջ միևնույն կերպ թող լինեն։
Իսկ մեռած ամուսնու մեռելոցը, ասված բոլոր դեպքերում, թող նրա յուրայինների հաշվին լինի։
Եվ տղաներ ու աղջիկներ ծնածը ժառանգում է կնոջից, և նրա յուրայիններից՝ կինը, իսկ ամուլից չի ժառանգում, բացի մասի փոքր նշանից. բայց ամուլ կինը ժառանգում է ամուսնուց՝ տնտեսության համար։
Եվ շուտ մեռած ամուսնուց կույս մնացած կինը չի ժառանգում, իսկ ծնունդ ծնածը, կենդանի լինեն թե մեռած, ժառանգում է ամուսնուց, թեկուզ կարճ ժամանակ միասին լինեն։
Եվ մաշված հագուստները բաժանման ժամանակ չեն հիշվում երկու կողմերի համար էլ, բացի նրանից, որ մնացել է. նույնպես և՝ միմյանց տված նվերները, եթե մաշված են, բայց ոսկին և ինչ որ մնայուն է, դրանք ըստ իրավունքի դատվելով թող վճարվեն։
Եվ հարսանիքի ծախսերը նմանապես հաշվի մեջ չեն մտնում, որովհետև դրանք կամովին են լինում։
Բայց ինչ որ արժան է, դատավորները իրավամբ թող տեսնեն ըստ դեպքի և ըստ գավառի սովորության, որովհետև դատաստանը, որ դրեցինք, իրավացի կարծիքով է։
Իսկ եթե կարծիքը ճշմարիտ իրավունքից դուրս է, իրավունքի դարձնելը ուղղում է, միայն թե մեզ սիրով ների և պակասության համար թողություն անի, սուր հայացքով թերին լրացնի։
[ՃՁԵ]
ՎԱՃԱՌՔԻ ՆԵՆԳՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը իր արատավոր բանը տալիս է իր ընկերոջը վաճառքի պատրվակով և նենգությամբ զրկում է և խաբում սուտ երդումով, և ինքն իր մեջ պարծենում է ընկերոջը զրկելու համար, թող նզովված լինի։
Եվ որպեսզի այդպիսի վաճառողները նզովքի տակ չընկնեն, սրանց դատաստանը դնենք։
Արատավորը տալն այսպես է. եթե հարու տվող է, կամ բարքի կամ մարմնի մեջ որևէ արատ կա, կամ վաճառվածը անշունչներից է, և այդպիսի բիծ ունի, եթե որևէ վնաս է գործել, դատաստանով վաճառողը պետք է վճարի, որովհետև Օրենքը հրամայում է վերացնել և ոչ թե վաճառել։
Իսկ եթե այլ բան է և հայտնի դառնա՝ կամ պարծենալիս, կամ վկաներ լինեն, որ գիտեր և վաճառեց, թող ետ դարձվի, և եթե գնողին հաճելի է՝ որքան արժան է, թող ուղղվի։
Եվ եթե չգիտի և չիմանալով է վաճառում, և գնողը փոշմանում է, արժան է փոշմանանքը վերացնել։
Եվ վաճառելիս ամեն բիծ թող ասի, ինչպես Եպիփանը՝ կամակոր էշը վաճառելիս. և գնողը, իմանալով անվնաս պատճառը, ըստ իր հաճության որքան արժան է, թող գնի. և այդպես կանոնական նզովքից կազատվի, ապա թե ոչ՝ ապաշխարությունը գողերի և հափշտակողների հետ թող լինի։
[ՃՁԶ]
ՍՈՒՏ ՎԿԱՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե սուտ վկա է գնում և մեկին գցում մահվան կամ ծեծի որոգայթը, հինգ տարի թող կանգնի ունկնդիրների հետ և մեկ տարի ձեռքի տակ՝ տնանկներին տալով, ապա արժանի լինի օրենքին։
Այս դատաստանը դրվեց ըստ Օրենքի, բայց այս կանոնականը հիմա կրկնվում է։
Մահվան կամ ծեծի որոգայթ է ասում, բայց ով չի մեռնում կամ տուգանքով է ազատվում, սրանց դատաստանը թող լինի՝ որքան վնասեց՝ հատուցի, ըստ այնմ, թե ինչպես մտածեց անել՝ թող լինի իրեն. կամ եթե բավական չէ՝ ըստ այդ կանոնների հրամանի թող ապաշխարի։
[ՃՁԷ]
ԿՈՒՅՍԻ ԵՎ ԵՐԿԱՄՈՒՍՆՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ որ մեկը կույս է և մյուսը՝ երկամուսին, և մեկը վախճանվի, ամուսնանալն անհնար է. և եթե մեկը հանդգնի՝ թող երեքկնոջ ապաշխարությունը լինի, և քահանան թող լուծվի։
Կասկածելի է, որ այս կանոնը սուրբ Բարսեղինն է, և եթե նրանն է՝ անհնար է, որ այս կանոններինը լինի։
Բայց ուսումից, ներումով, այսպես հասկացանք, որ այդպիսիների համար երկկնոջ կրկնակի ապաշխարություն թող լինի։
Եվ քահանան պետք է սովորեցնի կանոնի այս սահմանը, որպեսզի աչառելու համար չդատապարտվի։
Դա ենք իմացել նրանց դատաստանը։
[ՃՁԸ]
ՆՇԱՆՎԱԾ ԿԱՆԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ եթե (մեկը) կին նշանի, կամ քահանայով և երկու կամ երեք վկայով հաստատված լինի, իրավունք չունի նրան թողնելու և այլ կին առնելու, բացի եթե պոռնկության կամ մարմնի արատի պատճառով։
Որովհետև քահանայով և վկաներով նշանված կինը երաշխավորված է, և պոռնկության պատճառով իրավունք ունի առնելու կամ ոչ, որովհետև հանցանքը նրա տանը չի եղել։
Եվ մարմնի արատ ունեցողն է՝ մարմնով ապականված, անբուժելի վերքեր ունի, և սրանում իրավունք ունի, բժշկվելու ակնկալությամբ, առնելու կամ ոչ։
Իսկ այլ պատճառներով արժան չէ նշանվածին թողնել։
[ՃՁԹ]
ԱԽՏԱԺԵՏ ՏՂԱՄԱՐԴԿԱՆՑ ԵՎ ԿԱՆԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հիվանդոտ, կամ ախտաժետ, կամ արվագետ կինը կամ տղամարդը իրավունք չունեն ամուսնանալու և օրհնության պսակն անարգելու։
Եթե մեկը հանդգնի՝ իր ունեցվածքի կեսը թող տա եկեղեցուն և երեք տարի ապաշխարի։
Եվ սա ասում է ախտերի մեջ ընկածների մասին, որ նախ առողջանան, կամ հոգևորների՝ որ դրանով զբաղվեն, արվագետների և անասնագետների՝ որ դրա պատճառով ապաշխարությունը չմոռանան և ժամանակի ընթացքում մաքրվեն։
[ՃՂ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ՝ ՈՒՐՈՒԿՆԵՐԻ, ԲՈՐՈՏՆԵՐԻ, ԿԱՂԵՐԻ, ԿՈՒՅՐԵՐԻ, ԽՈՒԼԵՐԻ, ՀԱՄՐԵՐԻ ԱՄՈՒՍՆԱՆԱԼ-ՉԱՄՈՒՍՆԱՆԱԼՈՒ
Եվ հիմա դնեմ սրանց դատաստանը՝ ամուսնանալ կամ ոչ։
Շնության մասին կանոններից սովորեցինք ուրուկների մասին, որ եթե նրանց ծնունդը նույնպես ուրուկ է լինում, դրա համար թող արգելվեն, որպեսզի ախտը չտարածվի ծնունդի վրա։
Թող արգելվեն և բորոտները, որովհետև թեև բժիշկներն ասում են, թե փոխանցվում են այն ախտերը, որոնցից հոտ է գալիս, և բորոտների մոտ չի լինում, քանի որ ուրուկների մոտ վերքերի պատճառով է լինում, իսկ այնտեղ վերք չկա, սակայն կանոնները ախտը փոխանցելի ցույց տվեցին։
Եվ որպեսզի ախտը ծնունդների մեջ չլինի, թող արգելվեն. և որովհետև Օրենքը ոչ միայն ամուսնանալուց, այլև բանակից է մերժում։
Եվ եթե մեկն ասի, թե Օրենքինը նշանակ էր, սակայն ըստ մարմնի զատում էր, ինչպես և հիմա՝ ասված պատճառով։
Իսկ կաղը, եթե բոլորովին լուծված չէ, այնպես որ խափանվի կամ ամուսնությունը, կամ արհեստը, կամ այլ անհրաժեշտ բաներ, թող ամուսնանա. և դա՝ տղամարդու, նմանապես և կնոջ համար թող լինի։
Իսկ երկու աչքով կույրերի մասին. կինը թող չամուսնանա, որովհետև ո՛չ մանուկ սնուցել կարող է լինել և ո՛չ այլ սպասավորություն, իսկ տղամարդը՝ եթե ժուժկալ է, լավ է, իսկ եթե ի վիճակի է կին և տուն հոգալու՝ նախնիների ունեցվածքով թե այլ պատճառներով, ներելի է այլ վտանգի համար։
Իսկ խուլ կինը, եթե ուշիմ է, և մեկը համաձայնի առնել, թող լինի. նմանապես և՝ տղամարդը։
Իսկ համրը՝ տղամարդ թե կին, անասունների հետ է համարված. թող չամուսնանա։
Այս դատումները ես ճշմարիտ եմ կարծում։
Եվ եթե մեկ ուրիշը, ուղիղ տեսություն ունենալով, սա պարսավի, մտքով անխռով եմ, որովհետև ոչ մի դատաստանի վճիռ չի կտրվում լինել, ոչ էլ կանոնական հրամանների, որ այս դատաստանի մեջ բերեցի՝ դատաստանի նույն զորությունն ունենալով, այլ մեր ընտրության հետ կանոններինն էլ կրկնեցի։
Որովհետև եթե մերը հակառակ թվա՝ սրբերի խոսքը պատվելով նույնի մեջ, նրանցից ինձ համար թողություն խնդրեք, որովհետև այնքան հանդուգն չեմ, որ համարձակվեի դնել այն, ինչ ներման կարգով չէ կամ ուրիշից զորություն չի առել։
Եվ եթե մեկը հանդուգն համարի՝ թող համարի, միայն թե օգտակարն ընտրելով դատի, և ես էլ կհետևեմ՝ ոչ թե պարսավելով, այլ շնորհակալ լինելով և գովելով։
[ՃՂԱ]
ԱՅԼ ԿԵՐՊ ՆՇԱՆՎԱԾ ԿԱՆԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկի համար կին է նշանված, և նախքան աղջկա եկեղեցի մտնելը չար գործերը հայտնի դարձան, տղամարդն իրավունք ունի առնելու և չառնելու։
Իսկ եթե եկեղեցի է մտել, իրավունք չունի արձակելու, և եթե արձակի, այրի թող կոչվի և երեք տարի ապաշխարի։
Եվ մեկ այլ գլխում հրամայում է նշանվածին թողնել պոռնկության պատճառով, իսկ այստեղ՝ եկեղեցի մտածի համար՝ ոչ։
Սակայն եթե որդիներ էլ է ծնել, իրավունք ունի թողնելու պոռնկության պատճառով, բայց այստեղ ասում է եկեղեցին պատվելու համար։
Ուրեմն եկեղեցուց դուրս դրվածը պսակ չէ։
Եվ քանի որ ամուսնու տանը չէ, զգաստանալն առջևում է, իսկ եթե վարքը նույնը մնա, այնուհետև իրավունք ունի թողնելու։
[ՃՂԲ]
ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՊՍԱԿԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Երեխաների պսակ թող ոչ ոք չհամարձակվի դնել, մինչև չափահաս դառնալով՝ իրենց հաճելին իմանան, և եթե մեկը հանդգնի՝ թող լուծվի քահանայությունից և հարյուր դրամ տուգանք տա եկեղեցուն. և երեխան, չափահաս դառնալով, ում հետ կամենա, թող ամուսնանա։
Ինչ որ մեկ այլ կանոնում էլ է ասում՝ չպսակել առանց միմյանց տեսնելու, որովհետև անհայտ է, թե գուցե բնավ չեն կամենում ամուսնանալ կամ միմյանց չեն հավանում, հրամայում է չանել։
Իսկ եթե լինի, և չափահաս դառնալով չկամենա, անվտանգ է դարձնում ակամա գործի պատճառով։
Թող այս դատաստանը ընդունելի լինի Աստծու եկեղեցում։
[ՃՂԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՄԵԿ ՄՈՐ ԿԱԹՈՎ ԵՆ ՍՆՎԵԼ
Հարց. Ովքեր մեկ մոր կաթով են սնվել՝ միմյանց օտար լինելով, երբ չափահաս են դառնում, արժա՞ն է ամուսնանալ։
Պատասխան. Արժան չէ, որովհետև ծնողն ու ստնտուն նույնն են համարվում։
[ՃՂԴ]
ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԸ ՓՈԽՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Հարց. Ով հափշտակում է ընկերոջ սահմանները, ի՞նչ է (նրա պատիժը)։
Պատասխան. Ինչ որ Մովսեսը գրեց Օրենքում Աստծու հրամանով՝ այն անեծքները թող իջնեն նրանց գլխին, և նզովված թող լինի կյանքում և մահվան մեջ։
Թող սա լսեն սահմաններ հափշտակողները և սարսափեն, որովհետև աստվածային դատաստան է։
Եվ եթե արտերի համար որևէ վեճ լինի, թող վկաներով լուծվի, որովհետև դա ավելի հավաստի եմ կարծում, քան մեկի՝ խաչ և Ավետարան բարձրացնելը, որովհետև շատ անգամ խաբեություն է լինում, և որովհետև այդ կերպ երդում է, որ չի հրամայվել։
Եվ եթե դատաստանի գործն այդպես է ավարտվում, խաչը բարձրացնողը թող մեկ վկա լինի, և մեկը՝ երդումը, և եղավ երկու՝ ըստ Օրենքի։
Բայց սա ոչ թե հրաման տալով ենք ասում, ինչպես առաջ էլ գրեցինք երդման մասին, այլ կամեցանք հայտնի դարձնել, որ եթե մեկը սա անում է՝ դատաստանի գործն ավարտված է, ինչպես ցույց տրվեց, որ երկու վկայի տեղ է բռնում։
Եվ եթե սա լինի, թող ապաշխարությունը լրացնի, ինչպես ցույց է տրված երդման ճառում։
[ՂՃԵ]
ԿԻՆ ԱՐՁԱԿՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը թողնի կնոջը՝ որդիների մորը, առանց պոռնկության կամ կախարդության պատճառի, կամ մարմնի վրա որևէ չար արատ չլինի, այլ ամուսինը շնաբարո լինի, ուրիշի վրա աչք դրած լինի, դատաստանը այս թող լինի. որդիներին, ունեցվածքը, տունը, հողը, ջուրը և ամեն ինչ թող հավասար բաժանեն և կեսը տան կնոջը։
Եվ եթե կինը կամենում է ամուսին բերել իր տունը, թող ազատ բերի։
Եվ բաժինը թող պահեն և արքունի հարկը ամբողջությամբ վճարեն։
Եվ ամուսինը, որ թողեց, յոթ տարի թող ապաշխարի, և եկեղեցուն տուգանք տան. եթե ազատ է՝ երեք հարյուր դրամ, իսկ եթե շինական է՝ թող ծեծվի և հարյուր դրամ տուգանվի եկեղեցուն՝ օրհնությամբ եղած ամուսնությունն արհամարհելու փոխարեն։
Իսկ եթե քանի դեռ վեճի և տուգանքի մեջ են, մի կին հանդգնի կնաթողի կինը դառնալ, և մեկ տարի անցած չլինի, հայտնի եղավ, որ նա է առաջին կնոջը թողնել տվել, թող բռնեն կնոջը և ուրկանոց տան, և մեկ տարի թող աղա բորոտների համար. եթե ազատ է և ուրկանոց չի գնում՝ հարյուր դրամ տուգանք թող տա բորոտներին։
Մեկ և երկու անգամ դրեցինք այս դատաստանը. դարձյալ և հիմա, որպեսզի ինձ ազատեմ կանոններին հակառակվելու կարծիքից և յուրաքանչյուր հրամանի հավելվածը դնեմ, ինչպես և այս կանոնում՝ մյուսների հետ։
Եվ հրամայում է ամուսնուն տնից մերժել և ուրիշին ներս բերել, որ սաստի առավելություն է։
[ՃՂԶ]
ԱՄՈՒԼ ԿՆՈՋ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե մեկը կին առավ, և նա ամուլ եղավ, և ամուսինը ամլության պատճառով հանի նրան, ինչ գույք որ կինը բերել է տուն՝ աղախին, անասուն, հագուստ թե արծաթ, իրավունք ունի առնելու և գնալու։
Եվ եթե ամլությունից բացի այլ արատ չկա կնոջ մեջ, թող տուգանք էլ տա կնոջը անարգանքի համար. եթե ազատ է՝ հազար երկու հարյուր դրամ, իսկ եթե շինական՝ վեց հարյուր դրամ։
Իսկ եթե քանի դեռ դատաստանի և տուգանքի մեջ են, և մեկ տարի չի անցել, կանանցից մեկը հանդգնի և այդ մարդու կինը դառնա, թող բռնեն կնոջը և ուրկանոց տան, որովհետև հայտնի եղավ, որ կնոջը հանելու պատճառը նա եղավ, և մեկ տարի թող աղա բորոտների համար և աղախնության մեջ մնա, և եկեղեցու համար հարյուր դրամ տուգանք թող առնեն, քանի որ բուն ամուսնությունը նրա պատճառով արհամարհվեց. իսկ եթե ազատ է և բորոտանոց չի գնում, հարյուր դրամ թող տա բորոտներին։
Իսկ եթե ամուսինը նախապես խորհուրդ է արել, թե՝ իմը թողնում եմ և քեզ առնում, կամ պոռնկությամբ կապված է եղել, ամուսինը հարյուր դրամ տուգանք թող տա եկեղեցուն, և ամուսնու ապաշխարությունը՝ երեք տարի ունկնդիրների հետ թող կանգնի և մեկ տարի՝ ձեռքի տակ, և մտնի եկեղեցի։
Եվ ով որդիների մորը թողնի առանց պոռնկության կամ այլ արատի, ամուսնու և կնոջ պատիժ՝ տուգանք և ապաշխարություն, այս կանոնը թող մնա։
Եվ որքան հնարավոր էր և տեղին, սրա դատաստանը մենք էլ դրեցինք, և ինչ որ կանոններում է՝ դա էլ գրեցինք, որպեսզի դատավորների համար հեշտ լինի յուրաքանչյուրի արժանը ուղիղ վճռելը։
Եվ որովհետև մենք յուրաքանչյուրի համար դատաստանը չափավոր դրեցինք և ապաշխարությունը թողեցինք կանոններին։
Եվ սա հիմա հայտնեցինք, որպեսզի իմանաս, որ բոլոր դատաստաններում, որտեղ ապաշխարություն է պետք, կանոններին թողեցինք։
[ՃՂԷ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԿԱՆԱՆՑ, ՈՐ ԹՈՂՆՈՒՄ ԵՆ ԻՐԵՆՑ ԱՄՈՒՍԻՆՆԵՐԻՆ
Եթե մի կին ամուսնուց հեռանում է, թող բռնեն և ետ տան իր ամուսնուն, և մանավանդ նրան, որ վարձանքով է առնված և ոչ թե բոզաբար. թեկուզ և վաճառի, թեկուզ և աղախնության մեջ պահի, եթե կամենա՝ թող հոգևոր և բարի խրատով ու սիրով պահի։
Իսկ եթե ամուսինը չարաբարո է կամ պոռնիկ, կամ շվայտ և հարբեցող, կամ այլ արատավոր բան, ծեծով և խրատով թող կշտամբեն ամուսնուն և երկուսին էլ հնազանդեցնեն. իսկ եթե ազատ է, տուգանքով և խրատով ամուսնուն կարգի թող բերեն։
Իսկ եթե ամուսինը դիվահարվի, կինը թող նրան խնամի։
Թե ինչ պատճառով կինը հեռանա ամուսնուց և թե չհեռանա, դա էլ է նշված մեր զիջմամբ՝ ավելի մեծ վնասի երկյուղի համար։
Նաև կանոնական հրամանով հոժարեցինք հիմա սրբերի հենց այս խոսքը դնել, որովհետև հրամայում է անզգամ կնոջը և ամուսնուն խրատել։
Եվ որպեսզի հայտնի դարձնենք, որ մեր կամքը կանոններին հակառակը չի կամենում, այլ եթե այլ դատավորներ կամենան մերից որևէ բան առնել՝ թող առնեն, ապա թե ոչ՝ կանոնները հաստատուն թող մնան։
[ՃՂԸ]
ԱՌԵՎԱՆԳՈՒՄՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ովքեր առևանգում են, թող բռնեն կնոջը և ետ տան իր հորն ու մորը. և անարգանքի փոխարեն թող տուգանք տան՝ եթե ազատ է՝ հազար երկու հարյուր դրամ, եթե շինական է՝ վեց հարյուր։
Եվ ովքեր հրոսակ էին գնացել և սուտ փեսային օգնական, յուրաքանչյուրը հարյուր դրամ տուգանք թող տա. և հրոսակների դրամի կեսը թող տան եկեղեցուն և կեսը՝ կարոտյալներին։
Իսկ եթե սուտ փեսան աղջկա հետ պոռնկացավ առանց պսակ դնելու, եկեղեցու համար հարյուր դրամ տուգանք թող առնեն, որովհետև օրհնության պսակն անարգեց, և երեք տարի ապաշխարության մեջ թող մնա։
Իսկ եթե մի երեց գաղտնի պսակ է դրել առանց աղջկա հոր և մոր, երեցը իրավունք չունի քահանայություն պաշտելու, և հարյուր դրամ տուգանք թող առնեն և կարոտյալներին բաշխեն, և պսակը, որ դրեց, անվավեր թող լինի։
Իսկ եթե այս խռովությունից և տուգանքից հետո դարձյալ համաձայնության գան աղջկա և ծնողների կամքով, և առաջ պոռնկացել են, պսակ թող չօրհնվի, այլ իբրև երկամուսնու՝ տերունական նշանով ուռ թող դնեն գլխին. իսկ եթե կույս են մնացել, ըստ օրենքի թող օրհնվի։
Ազատ լինի թե շինական՝ այս կանոնը թող մնա։
Թեև այս դատաստանը դրված է ըստ զանազանության, բայց այստեղ շատ լիովին կարգվեց, որի համար հոժարեցինք սա էլ գրել, որպեսզի դատավորների համար այդ դեպքերը անտարակույս լինեն, և տուգանքները ըստ ժամանակի և ըստ կարողության համեմատելով անեն։
Եվ թող սովորեն այժմյան եպիսկոպոսները, որ պոռնիկի տուգանքը աղքատներին է հրամայված։
Եվ դրանց ու այլոց միջև տարբերություն կա, որ հիմա իրենց են առնում դատավորները, որ եպիսկոպոսներն են, որից պետք էր սարսափել և խորշել, որովհետև հանցանքները քավելու համար է լինում, և հիմա մնում են անքավելի։
[ՃՂԹ]
ԱՎԱԳ ԵՐԵՑՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Քահանաները գահասիրությամբ թող չհակառակվեն միմյանց, որովհետև ում Աստծու շնորհը նախ ընտրեց քահանայության՝ նա է նախագահը եկեղեցում։
Եվ սա ասում է նրանց մասին, ովքեր կամենում են առաջին պատիվը։
Եվ ուղիղ դատաստանով է, որ ով առաջինն օծվեց՝ առաջինը լինի, եթե առաջադեմ է, իսկ եթե չէ՝ ում ընտրում են մյուսները, եպիսկոպոսի կամքով առաջին թող կարգեն, որպեսզի բարեզարդությամբ լցնի եկեղեցին, մանավանդ եթե հյուրասիրությամբ է վկայված։
[Մ]
ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ ԵՎ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՄՈՒՏՔԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ աշխարհականները թող նրանցից չհրապուրվեն սուրբ եկեղեցին բաժանելու, որովհետև խռովության պատճառ է բերում, այլ պտուղները և մուտքերը աշխարհականները միաբան թող հատուցեն սուրբ եկեղեցուն ամենայն հոժարությամբ, անխափան, և ըստ դասերի և երդերի բաժին չանեն, որ վնաս եղավ։
Եվ քահանաները, սուրբ եկեղեցուց առնելով, թող կարգով բաժանեն, ինչպես և օրենքն է. գլխավոր քահանային՝ երկու մաս և կես մասի կեսը, իսկ մյուս քահանաներին՝ երկուական մաս, սարկավագներին՝ մեկական մաս, դպիրներին՝ կես մաս, և այրի կանանց, եթե պարկեշտ են՝ մեկ մաս, առանց որևէ հակառակության։
Իսկ եթե լինի մեկը, որ հակառակվի և խռովություն անի, այդպիսին թող դատապարտվի իր կարգից, և նրա ընկերները իրավունք չունենան այդպիսինի հետ հաղորդվելու, և ոչ էլ աշխարհականները՝ նրանց քահանա համարելու։
[ՄԱ]
ՍՊԱՍԱՎՈՐԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Սուրբ եկեղեցու պաշտամունքը, պատարագի պարագաները և սպասքը գլխավոր քահանայի տանը թող լինեն, ինչպես նախապես կարգված է։
Գլխավոր քահանան իրավունք չունի եկեղեցին թողնելու և տան գործով զբաղվելու, այլ մշտապես սուրբ եկեղեցում թող մնա, որպեսզի պաշտամունքը և ցերեկվա ու գիշերվա ժամերի աղոթքները և ժողովրդի տեսչությունը չխափանի։
Իսկ մյուս ընկերները ամռանը հերթով թող նրա հետ լինեն առանց ծուլանալու։
Իսկ եթե լինի մեկը, որ ծուլությամբ կամ երկրային հոգսերով թերանա պաշտամունքից, իրավունք չունի մուտքերից մաս առնելու։
Քահանաները միակամ թող լինեն՝ միաբան օրհնելու ժողովրդին և որոշելու սուրբ եկեղեցուց։
Այս աստվածային և սուրբ կանոնը բարեկարգ ցույց տվեց հասույթների դատաստանը և քահանաների սպասավորությունը, եթե մեկը կամենա ճշմարտությամբ մնալ քահանայության գործում, ապա թե ոչ՝ եկեղեցու դատաստանները անպարտ թող լինեն, և պարտավորությունը հեղգացողները կրեն։
[ՄԲ]
ՎԱՆՔԵՐԻ, ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՎ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Կամեցա սրանց մասին էլ մի քիչ գրել, որովհետև մեր իսկ աշխարհում ոչ փոքր հակառակություն է լինում սրանց՝ աշխարհական քահանաների և վանքերի պատճառով։
Սակայն մտաբերեցի և մեծն Սահակի կանոնները, թե որքան գեղեցիկ և կարգով է բաժանում վանքերի և աշխարհում եղած եկեղեցու հասույթներն ու տոները, և հիմա այդ ամենը խառնվել և ապականվել է։
Դրա համար լռեցինք այս դատաստանների մասին, որովհետև եթե սրբի խոսքերից չեն պատկառում, ինչպե՞ս մերից (կպատկառեն)։
Եվ եթե մեկը կամենում է այս դատաստանի համար, որ ուղղի, արժան է դրանցով վարվել և ոչ այլ կերպ, որովհետև եթե կարծիք լիներ, թե այժմ գրվածներով կդատեն, մեզ տեղին չէր հանդգնել, թող թե բնավ այդ կարծիքը չկա։
Այսպես եմ կարծում և մեր բոլոր աշխատությունների մասին։
[ՄԳ]
ՆՆՋԵՑՅԱԼԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Վախճանվածների հիշատակի համար նրանց ընտանիքից, ինչ որ քրիստոնեության օրենքի կարգով է, որ սուրբ հայրերի հրամանով կատարում են նրանց հոգիների մխիթարության համար՝ կամ քառասունքը և ագապները նրանց հանգստի համար, կամ տուրքերը, ինչ էլ որ վախճանվածը հրամայի իր հոգու համար, իրավունք չունեն այլ եկեղեցիների կամ կրոնավորների տալու, այլ այդպիսի հասույթները հենց գյուղի եկեղեցու երեցինը և վանքինը թող լինեն, և իրենց տան երեցինը, որտեղ սուրբ ավազանի շնորհով վերստին ծնվեց և պսակվեց և կյանքի հացով կերակրվեց, որտեղից և ճանապարհվելով գնում է Աստծու մոտ։
Իսկ երբ անհրաժեշտը կատարված լինի իր եկեղեցում, և կամենա ավելորդ բան անել այլ եկեղեցիների, կամ կրոնավորների, կամ աղքատների համար, ապա ազատ թող լինի անելու։
Շատ ուղիղ է այս դատաստանը՝ անհրաժեշտն իր եկեղեցում անելուց հետո նոր ուրիշներին կամ կրոնավորներին տալ։
Կամ եթե պատահի անձեռնհասության կամ հեռավորների վրա հույսի պատճառով անհրաժեշտն էլ տալ՝ իր երեցի համաձայնությամբ և իր վանքի առաջնորդի հրամանով, նրանց ըստ կարողության շահելով, դրանք էլ ներելի են, երբ իրենը արհամարհելու համար չէ։
Իսկ եթե նրանք չկամենան, նույն տեղում որքան կարող են՝ թող անեն. և դա անհակառակ է։
[ՄԴ]
ԲԱՆԱԴՐՎԱԾՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Աշխարհականը, որ պես-պես սխալների համար բանադրվում է եպիսկոպոսներից, եթե մեռնի՝ քահանան թող նրան չթաղի, և ոչ էլ երեխային մկրտի։
Եվ եթե պատահի, որ այդպիսինը երեխա ունենա կամ մեկը մեռնի, քահանան թող մկրտի երեխային և թաղի մեռածին և բանադրանքի մյուս կարգերը խստությամբ անլուծելի պահի։
Հրամայում է իրեն՝ բանադրվածին չթաղել, եթե մեռնի, և եթե երեխա է՝ չմկրտել, բայց նրա տան մեռածին թաղել և նրա տան երեխային մկրտել։
Եվ երկուսի համար օրենք է դնում եպիսկոպոսներին, որ ամբողջ տունը բանադրանքի տակ չդնեն, կամ քահանան անգիտությամբ մեկի բանադրանքի պատճառով մյուսներին չզրկի։
Նաև քահանային օրինավոր չէ մեկի պատճառով տան բոլորին բանադրանքի տակ դնել, և այլ քահանա, եթե այդպիսի բան պատահի, թող թաղի և մկրտի, բայց մյուս սահմանը պահի։
Եվ եթե բանադրանքը չափից ավելի է, աղաչանքով պետք է հայտնել, որպեսզի մյուսները բանադրանքի տակ չմնան մեկ մեղավորի պատճառով։
[ՄԵ]
ԵԿԵՂԵՑՈՒ ԴՌՆԵՐԸ ՓԱԿՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Քորեպիսկոպոսները իրավունք չունեն եկեղեցու դուռը փակելու և աստվածային աղոթքների ժամը խափանելու օրընթրիքի համար կամ մեկի հանցանքի համար, այլ ընթրիքի պարտավորներին և մեղավոր անձանց թող բանադրեն։
Կարծել է տալիս, թե այլ հանցանքի համար հրամայում է փակել։
Հայտնի է, որ մեկի հանցանքի համար տեղին չէ եկեղեցիները փակել և սպասավորությունը խափանել, այլ սպասավորները թող սաստեն հանցավորներին, եթե եկեղեցիները փակել տան, բացի եթե պատահի հակառակ և առանց հրամանի շինել։
Նույն սաստը դնում է և գյուղավագներին՝ նզովքի հետ միասին։
[ՄԶ]
ԳԵՐՎԱԾ ՏՂԱՄԱՐԴԿԱՆՑ ԵՎ ԿԱՆԱՆՑ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Երբ մեր մեղքերի համար այս աշխարհը գերվեց, շատ տղամարդիկ և կանայք, որ գերության մեջ էին, և նրանց ամուսինները՝ այստեղ, առանց վարդապետների հրամանի կին առան և մարդու գնացին։
Այդպիսիների համար այսպես սահմանեցինք։
Եթե յոթ տարուց առաջ մեկը հանդգնեց, մինչ կողակիցները գերության մեջ էին, և ուրիշին առան, այդպիսիներին դա պոռնկություն թող համարվի, և ծեծ ու պատիժ թող կրեն, և ունեցվածքից ու ստացվածքից առնել և աղքատներին բաշխել, և թող զատեն միմյանցից, և յոթ տարի ապաշխարեն։
Եվ յոթ տարուց հետո, եթե ամուսինները վերադառնան գերությունից, թող ետ դառնան յուրաքանչյուրն իր ամուսնու մոտ, ապա թե ոչ՝ վերը գրված ապաշխարությունից հետո թող պահեն նրան, ում առան։
Եվ նրանք, ովքեր վերադառնում են յոթ տարուց հետո, օրհնությամբ այլ կին թող առնեն և այլ մարդու գնան, և նրանց վրա երկրորդ ամուսնության ապաշխարությունը թող լինի։
Իսկ ով համբերեց մինչև յոթ տարին, յոթ տարուց հետո ուրիշին թող առնի՝ առանց տուգանքի և պատժի, և նրա վրա երկրորդ ամուսնության ապաշխարությունը թող լինի։
Նույնպես և ովքեր յոթ տարուց հետո վերադառնում են գերությունից, եթե կամենան՝ այլ կին թող առնեն և այլ մարդու գնան, և նույնպես նրանց վրա երկրորդ ամուսնության ապաշխարությունը թող լինի։
Սա առնված է վերջին կանոնի հրամանից, որ և մենք չափավոր, ըստ զանազանության, դրեցինք մերի մեջ էլ, և նույնն այստեղ ավելացրինք, որովհետև այստեղ այս դատաստանը ամենակատարյալն է։
Եվ եթե մերի մեջ որևէ բան հակառակ թվա, սրանցով վարվելով՝ մենք անբամբաս կմնանք, որովհետև մեր խնդիրը միայն այն է, որ եկեղեցիներում ճշմարիտ դատաստան լինի։
[ՄԷ]
ԵԿԵՂԵՑՈՒ ԺԱՌԱՆԳԱՎՈՐՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե սուրբ եկեղեցուց մի տղամարդ կամ կին անորդի մեռնի, իր կենդանության ժամանակ ինքը իրավունք ունի ամեն ինչ ունենալու, և նրա մահից հետո ոչ ոք իրավունք չունի հողը, ջուրը և ժողովուրդը մերձավորներից հեռացնելու։
Եվ մերձավորների մեջ, եթե շատ են, և կամենում է մեկին որդի դարձնել, իրավունք ունի դարձնելու նրան, ով իրեն լավ կպահի, բայց հեռավորի թող չտա։
Բայց շարժական ունեցվածքը և կտակվածը, որի տերն է, օտարի տա թե նրան, ով իրեն լավ կխնամի, և եթե կամենում է վաճառել կամ հոգու համար տալ, իրավունք ունի։
Իսկ եթե որդեգիրներից մեկը քահանա է ձեռնադրվում՝ գյուղի վկայությամբ կամ ինքնուրույն, որին քահանայությունը չէր պատկանում, ձեռնադրության համար շնորհի կեսը թող պահի իր կենդանության ժամանակ՝ առանց հարկի և առանց բեկարի, իսկ շնորհի կեսը՝ հողն ու ջուրը, ամբողջությամբ սուրբ եկեղեցու իրավատերերին թող թողնի։
Եվ քահանայի և նրա կնոջ մահից հետո ամբողջ շնորհը լիովին իրավատերերին թող գնա, որովհետև վայել չէ սուրբ եկեղեցու ժառանգությունը իրավատերերից հեռացնել և տալ հեռավորներին և օտարներին։
Բացի եթե իրավատերերի կամքով կամ հաճությամբ տալը թույլ տա վարդապետը, և այն՝ ոչ թե որևէ շինականի, այլ սուրբ եկեղեցու ուխտից (մեկին), թեկուզ և հեռավոր լինի՝ մերձեցնողը իրավունք ունի մերձեցնելու։
Իսկ եթե գյուղ պատահի, որտեղ երեցի ժառանգությունը վերացել է, այն սուրբ աթոռի ժառանգությունն է. ում վարդապետը կամենա՝ թող ժառանգ դարձնի, նա իշխանություն ունի։
Եվ այս սահմանադրությունը Հերակլի և Խոսրովի ժամանակներից այս կողմ թող լինի։
Բայց ինչ որ նրանց ժամանակից առաջ է եղել, թող չշարժվի, որովհետև հաստատ ոչինչ հայտնի չէ. ինչպես պահել են՝ թող պահեն։
Բայց նրանց ժամանակներից և այսուհետև հավիտյան այս գիրը հաստատուն թող մնա, և ոչ ոք թող չանցնի այս սահմանը։
Տեսնենք և այս հոգևոր դատաստանը, որ իրավունք է տալիս իրենը տալ ում կամենա, իսկ եկեղեցունը իրավատերերից չհեռացնել։
Եվ եթե պատահի, որ հեռավոր իրավատերերից կամ օտարներից մեկը, որին որդեգրեց, քահանա դառնա, ասում է՝ իրենից հետո մերձավոր իրավատերերին թողնել. եթե պատահի, որ նրանցից մեկը քահանա դառնա՝ թող պահեն, ապա թե ոչ՝ առաջնորդը իրավունք ունի օտարներին տալու, սակայն թող քահանայական տնից լինի նա, ում ժառանգ են դարձնում։
Սրանց վրա տեղին է ավելացնել, որ ոչ միայն երբ ժառանգավորները վերանում են եկեղեցուց՝ այն սուրբ աթոռինն է, այլ եթե պատահի, որ իրավատերերը անարժան լինեն, քահանա լինեն թե չլինեն, (աթոռը) իրավունք ունի քահանաներից արժանավորներին կարգելու։
Եվ դա ըստ ճշմարտության է։
[ՄԸ]
ՔԱՀԱՆԱՆԵՐԻ ՏՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ազատները, երբ իրենց երդերն ու մարդկանց բաժանում են, շատերը չարակնությամբ են անում և տենչում են եկեղեցու մանուկներին ծառա դարձնել և ստրկության մեջ պահել, որ վայել չէ քրիստոնյաներին։
Որովհետև երիցս երանելի սուրբ Գրիգորը և երանելի Տրդատ թագավորը սուրբ եկեղեցու ժառանգությունը մյուս ազատների տների շարքում են կարգել, և ազատ էին սուրբ եկեղեցու հողով և ջրով։
Եվ պարսից թագավորության ժամանակ, թեև բեկարի տակ գցեցին, սակայն տունը դիվանում հայտնի է և շինականների հետ խառնված չէ, միայն թե հարկերն էին տալիս արքունիքին։
Արդ, եթե մեկը ագահ աչքով նայի և եկեղեցու ազատ մանուկներին բաժնի, վիճակի և ծառայության մեջ գցի, այդպիսին թող հեռու լինի մեր ժողովի օրհնությունից, և վարդապետն ու քահանաները թող իրավունք չունենան այդպիսինի պատարագը օրհնելու։
Այլև ոմանք Ոզիայի ախտով են ախտանում և յուրաքանչյուրն իր կամքով և իր քմահաճույքով բաժանում են սուրբ եկեղեցու շնորհները և ինչպես կամենում են՝ տնօրինում, և վարդապետի հրամանին և իրավունքին ականջ չեն դնում. այդպիսիները նույնպես թող հեռու լինեն մեր օրհնությունից, ովքեր հանդգնում են այդպիսի բան անել։
Թող լսեն ազատները, որ Վիրքում են, որ այսպիսիները խախտում են ուղիղ և նախնական կանոնական հրամանը։
[ՄԹ]
ՎԱՆՔԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Որոշ տանուտերեր և ազատներ իշխանություն են բանեցնում վանքերի վրա և վանականներից ում կամենում են՝ հանում են, և ում կամենում են՝ նստեցնում՝ ժլատության պատճառով։
Այլև ոմանք հենց վանքերում են նստում և, ըստ գրվածի, իբր թե տուն չունեն հաց ուտելու, որ Աստծու եկեղեցին արհամարհում են անպատկառ անամոթությամբ։
Այդպիսիները եթե ուղղության գան և թողնեն եպիսկոպոսին, որ տեսչություն է անում սրբերի լույսի և պաշտամունքի և դպրոցները կարգավորելու համար, այդպիսիներին անցած մեղքերի թողություն թող շնորհվի, և ժողովից օրհնված լինեն։
Եվ ժողովրդով, պտղաբերությամբ և ուխտադրությամբ թող գնան և աղոթեն վանքերում, ինչպես պետք է՝ իրենց հայրերի վաստակներում և աղոթատեղիներում, բայց ժլատանալու և որևէ բան հանելու իրավունք թող չունենան։
Իսկ եթե հակառակվեն հայրերի հրամանին և մեր այդ պատվիրանին, այդպիսիները թող հեռու լինեն մեր օրհնությունից և հատուցումը սուրբ վկաներից ստանան։
Ինչպես և գրված է, թե՝ վրեժխնդրություն կանեն ազգերի մեջ և հանդիմանություն՝ ժողովուրդների մեջ։
[ՄԺ]
ՏԿԱՐԱՆՈՑՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ոմանք տկարանոցների վրա իշխանություն են բանեցնում և բռնությամբ պահանջում հարկեր, նշեմ, կերակուր և ըմպելիք, և իրենց գործակալներին են դնում նրանց վրա, և կոռով ու պահակությամբ նեղում, և անխղճաբար չարչարում են ողորմելի եղբայրներին, որոնց մանավանդ ավելի պետք է դարմանել, և բոլոր քրիստոնյաները պետք է փաթաթեն նրանց բոլոր վերքերը։
Արդ, եթե մեկը այսուհետև հանդգնի այսպիսի բան անել տկարանոցներում, անողորմ դատաստանով են դատվելու նրանք, ովքեր ողորմություն չեն անում։
[ՄԺԱ]
ՎԱՆՔԵՐՈՒՄ ԻՋԵՎԱՆԵԼՈՒ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Որոշ ազատներ և հեծյալներ, որ գյուղեր են հասնում, որտեղ որ վանք է լինում, գյուղում չեն իջևանում, այլ ոմանք կանանցով և նաժիշտներով վանքում են իջևանում և այդպես ոտնակոխ անում հայրերի կանոնը, և գուսաններով ու վարձակներով, սրբությունների և պաշտամունքի տանը ընթրիք են ուտում, որ քրիստոնյաների համար սոսկալի է լսել, թող թե տեսնել։
Արդ, վերը գրված կանոնները վանքերի երեցները թող ասեն այդպիսիների ականջին. եթե լսեն և գյուղում օթևանեն՝ լավ է, իսկ եթե նույն անհնազանդության մեջ մնան՝ այդպիսիները նույնպես թող հեռու լինեն մեր օրհնությունից և վրեժխնդրությունը սրբերից ստանան։
Որովհետև վանքերը սրբերի հանգստարան են կոչվում և եպիսկոպոսների, քահանաների, աբեղաների և աղքատների օթևան։
Իսկ ազատները և հեծյալները, երբ հրավերով կանչվում են՝ տղամարդիկ և կանայք, մեծ երկյուղով պետք է աղոթեն և աղոթքին ու պաշտամունքին մասնակցեն, ինչպես վայել է Աստծու տանը։
Այս օրենսդրական դատաստանը հայտնի է բոլորին։
[ՄԺԲ]
ԱԶԳԱԿԱՆՆԵՐԻ ԱՄՈՒՍՆՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՍՏԻՃԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ինչպես մեր բոլոր աթոռակիցներին հարկ եղավ գրել Որմիզդի որդի Խոսրովի տերության նույն տասնութերորդ տարում, նույնը հարկ համարեցինք գրել և քո սրբությանը՝ ամուր պահել Սուրբ Հոգու պատվերը Օրենքի և Մարգարեների միջոցով, որ առաքելական կանոնադրությամբ հաստատեցին սուրբ և ուղղափառ վարդապետները։
Բայց մանավանդ առավել զգուշանալ մերձավորների անիծյալ ամուսնությունից, որ ազգակցական մերձավորություն է, և կործանվում են այնքան չարիքների մեջ։
Որովհետև այդպիսիները ոչ միայն ազգահամարի խառնակություն են գործում, այլև ագահություն, որ առաքյալը բոլոր չարիքների արմատն ասաց, (և) անաստված հեթանոսական օրենք է լինում, ինչպես և նախամարգարեի միջոցով ծանուցեց բոլոր աստվածապաշտներին. և բյուր այլ չարիքներ, ինչպես և իմաստուններին հայտնի է։
Որովհետև եթե աստվածային բերանն անիծում է մարդկանց, որ փոխում են ընկերոջ դրած սահմանները, ապա բոլորի Արարչի սահմանադրությունը և պատվերը ոտնահարողներն ու արհամարհողները մեծ բարկության են արժանի, և նրանց պատճառով՝ ուրիշներն էլ։
Եվ հայտնի է նրանից, որ հնում, ելքից հետո, Աստված այսպես ասաց, թե՝ եգիպտացիների և քանանացիների ազգերի կրոնի համաձայն մի՛ գնացեք, ես եմ ձեր Տեր Աստվածը։
Եվ կարգով թվարկելով՝ այսպիսի անկողինները կոչեց խայտառակների ամոթույք, որով վարվում էին ամբարիշտները։
Հրաժարեցրեց առաջին աստիճանից և ապա՝ երկրորդից և հասնելով նրան, որին մենք խորթ ենք կոչում, ասում է՝ մի՛ հայտնիր, որովհետև քո համամայր քույրն է։
Եվ ապա ոչ քիչ խոսքերից հետո զարմանքի արժանի մի բան էլ է նշում. որովհետև երբ ասաց, թե համամայր քույր է, դարձյալ կրկնում է այսպես, թե՝ կնոջ և նրա դստեր ամոթույքը, որոնցից մեկը կին է լինում, և մյուսը՝ խորթ, մի՛ հայտնիր, և նրա տղայի դստերը, այսինքն՝ խորթի, կամ նրա դստեր դստերը մի՛ առ, որովհետև ամբարշտություն է։
Ապա սրանից վերև նշում է այն, որ մեզ նույն երրորդ աստիճանն է թվում, ըստ մեր նախապես հայտնի դարձրածի՝ քո տղայի դստեր կամ քո դստեր դստեր ամոթույքը մի՛ հայտնիր։
Բայց թող ոչ ոք չկարծի, թե ասվածը միայն ծնողի մասին է, այլ նաև նրանից եղածների, որովհետև սա էլ կատարյալ հիմարություն է, քանի որ ոչ ոք եղբայր կամ քույր չէ առանց հոր, այլ թեկուզ և հորաքրոջ որդի կամ մորաքրոջ, որովհետև ազգակցությունը մեկն է և նույնն է և որդիների համար։
Որովհետև ինչպես առաջին, երկրորդ և երրորդ աստիճան են ասվում, այսպես և եղբորորդու կամ այլոց՝ միմյանց նկատմամբ առաջին աստիճան, երկրորդ, երրորդ և չորրորդ աստիճան են ասվում։
Եվ ոչ միայն այսքանը. այլ զարմանքի արժանի մի ուրիշ որոշում էլ է սովորեցնում մեզ աստվածատուր Օրենքը. հարսի ամոթույքը մի՛ հայտնիր և նրա դստեր դստերը կամ նրա տղայի դստերը մի՛ առ։
Որ ցույց է տալիս սա. իբր թե որդին մեռել է, և հարսը այլ մարդու կին է դարձել և տղա ծնել, և նա կին առնելով՝ մի դուստր ծնվի՝ նրան կին մի՛ առ, որովհետև ամբարշտություն է։
Սրանով ցույց է տալիս հենց կատարյալ սահմանը և թե մինչև ո՞ր (աստիճանը) պետք է խորշել ամուսնությունից։
Իսկ Սուրբ Հոգին Օսեե մարգարեի միջոցով բոլոր անհնարին և չարաչար մեղքերը փոքր համարեց այս հանցանքի և ամբաստանության համեմատ։
Լսի՛ր, թե ինչ է նշանակում ասվածը. եթե միայն անունով կա, ի՞նչ հարազատություն կա մեջտեղում, ասում է. Տերը դատ ունի աշխարհի բնակիչների հետ, որովհետև չկա ճշմարտություն, ողորմություն և Աստծու գիտություն երկրի վրա, այլ անեծք, ստություն, գողություն, շնություն և սպանություն են թափվել երկրի վրա։
Իսկ ավելի մեծ ամբարշտություն և կսկծալի մեղք այն է, որ արյունը արյան հետ են խառնում, որ ազգականների ամուսնությունն է։
Եվ դրա հատուցումը այսպես է պատմում. դրա համար, ասում է, երկիրը սուգ կանի և կնվազի իր բոլոր բնակիչներով, այլև անապատի գազանները, սողունները և երկնքի թռչունները կպակասեն, որովհետև չկար մեկը, որ հանդիմաներ և դատեր։
Արդ, քանի որ այդպիսիներին հանդիմանելու և դատելու խոսքը ձեզ է վստահվել, և անփույթ ես լինում, դատապարտում ես և՛ քեզ, և՛ նրանց, ում վրա իշխում ես։
Բայց եթե թույլ չես տալիս արյունը արյան հետ խառնվել, այսինքն՝ մինչև մերձավորության անունը սպառվի, կատարյալ արդարությամբ զարդարում ես քո վիճակը։
Իսկ հանդգնողներին և Սուրբ Հոգու դեմ պատերազմողներին՝ կանոնի խոսքը, որ երանելի հայրերը Քրիստոսով հաստատել են, և մինչև հիմա արեգակի պես անշեջ պահվում է, նրանց սա կավանդես. սկիզբը հինգերորդից այն կողմ է, որովհետև նրանց, ում սիրելի էր անասունների բնության մեջ ընկնել, ողորմելով՝ սահմանը մեղմացրին, բայց լավերի համար բուն (սահմանն) է, որին տեղյակ է և քո սրբությունը։
Գրեթե բոլոր կանոններում սրանց սահմանը դրվեց, բայց լիովին՝ այստեղ, որ առնելով ցույց տվեց Օրենքից և Մարգարեներից։
Մենք էլ պետք է քննենք սրանք, թե արդյոք ո՞ր հավելումն է եղել ըստ նորիս՝ կանոնների միջոցով։
Որովհետև Օրենքը հրաժարեցրեց հոր կողմից և մոր կողմից քրոջից, որ այսպես է. եթե պատահի կին առնել, և նա դուստր ունենա, կամ առնելուց հետո ծնվի։
Իսկ կանոնները՝ այսպես. խորթերին միմյանց չտալ և ոչ էլ նրանցից ծնվածներին մինչև երրորդ սերունդը, ապա խորթերի ծնողներից ծնվածները մինչև որդիները, որ առանց խորթերի՝ հինգերորդ աստիճան են լինում, ապա թող ամուսնանան։
Միմյանց խորթ ասելով՝ խորթակիցներին է ասում մինչև երրորդը, հայտնի է, որ չորրորդին թույլ է տալիս, և խորթերի ծնողներից ծնվածները մինչև որդիները՝ երրորդի մասին է ասում, որ խորթերով լինում է չորրորդ և ծնողներով՝ հինգերորդ։
Եվ սա ասում է, որ եթե պատահի մեկը խորթերից, և մյուսը՝ խորթերի ծնողների ծնունդներից, կամ խորթերի ծնողներից՝ չորրորդ, և խորթը՝ հինգերորդ, ապա թող ամուսնանան։
Եվ որովհետև Օրենքը հորաքրոջն ու մորաքրոջն է հիշում, իսկ կանոնները նրանց ծնունդից և մոր եղբոր ու այլոց ծնունդից միապես են հրաժարեցնում։
Խորթերից և թոռներից, որ որդուց և դստերից են, և եղբայրների ծնունդներից կանոններն ու Օրենքը միակերպ են հրաժարեցնում. նմանապես և՝ հարսից եղած ծնունդից։
[ՄԺԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԹԵ ԸՍՏ ՕՐԵՆՔԻ ԵՎ ԿԱՆՈՆՆԵՐԻ ԻՆՉՊԵ՞Ս ԵՆ ԶՈՒԳՎՈՒՄ, ԵՎ ԵԹԵ ՈՉ՝ Ո՞ՒՄ ԿԱՐԵԼԻ Է ՆԵՐԵԼ ԵՎ Ո՞ՒՄ ՊԵՏՔ Է ԲԱԺԱՆԵԼ
Պետք է իմանալ, որ կանոնները հրամայում են՝ ոչ ոք իրավունք չունի խնամություն անելու մինչև չորրորդ և հինգերորդ սերունդը։
Նույնն է ասում և Օրենքի մասին, որովհետև երրորդ ծնունդը, որ հրամայում է չառնել, հայտնի է, որ չորրորդին թույլ է տալիս առնել, և ով առնում է՝ լինում է հինգերորդ։
Եվ սա պետք է հասկանալ բոլոր ազգակցությունների մասին, և սա է չորրորդը և հինգերորդը։
Եվ եթե Օրենքն ու կանոնները խնամիներին չեն հիշում, (դա) մեկ օրինակ ցույց տալու համար է՝ մյուսների նման ծնունդներով բաժանվել. որովհետև Օրենքը սա է ասում՝ երկու քույր չառնել, և կանոններն ասում են, որ կնոջ քույրը փոխվում է ամուսնու ազգակցության։
Ուստի հայտնի է, որ այսպես ամեն կերպ խնամիները ազգակցության են փոխվում, և մյուս մերձավորների նման՝ ծնունդներով են զատվում։
Եվ արդ, ըստ Օրենքի և կանոնների այսպես են զուգվում, եղբայրների ծնունդներ լինեն թե այլոց, որովհետև առաջինը՝ ծնողները, թվի մեջ չեն մտնում, քանի որ դրա համար է ասում չորրորդ կամ հինգերորդ սերունդ։
Եվ դարձյալ՝ որ սրանից ցածր չլինի, որովհետև ասում է, որ չորրորդը մի կողմից լինի, և եթե մյուս կողմից մեկ պատահի՝ անխտրելի է. և սա հայտնի է Օրենքից՝ ամոթույքը մի՛ հայտնիր. հենց իրենն է ասում, որ երրորդին թույլ չի տալիս և չորրորդին առնում է, և առնողը հինգերորդն է։
Նույնն է ըստ կանոնների։
Եթե հինգ պատահի լինել՝ լավ է, և սերունդների հինգ լինելը նույնն է. և եթե որքան մի կողմն է, մյուսն էլ նույնը գտնվի՝ առավելություն է, ապա թե չգտնվի՝ թող լինի ինչպես ցույց տրվեց։
Եվ եթե երեք մի կողմից լինեն, և երեք՝ մյուս, կարելի է։
Եվ եթե երեք մի կողմից լինեն, և երկու՝ մյուս, սա էլ կարելի է, որովհետև ինչպես հրամայվեց Օրենքում՝ հինգերորդը չորրորդին առնի, որովհետև երբ առնի, կմնա երրորդը։
Նույնն է, երբ երեք մի կողմից է, և երկու՝ մյուսից, լինելիս մնում է երեք, որովհետև ինչպես որ իրենն է առնում ըստ Օրենքի, և մնում է երեք։
Նույնը թող լինի և որդիների համար, որովհետև հեռավորության կերպը մեկն է։
Նույնպես, եթե երեք մի կողմից է, և երեքը՝ մյուս, լինելիս մնում է չորրորդը. և դա ըստ հինգերորդ սերնդի է, ինչպես այն՝ ըստ չորրորդի։
Այսպես բոլոր խնամություններում դրանք թող լինեն, որ լինելիս մնա երեքը կամ չորսը։
Բայց հինգերորդը թող քահանաների համար լինի, չորրորդը՝ բոլոր աշխարհականների։
Իսկ երեք մի կողմից, և մեկը՝ մյուսից, չի կարելի. նույնպես՝ երկու՝ մեկից, և երկու՝ մյուսից, որովհետև լինելիս մնում են երկու և ոչ թե երեք։
Արդ, սրանց չպետք է համարձակվել, իսկ եթե հանդգնեն՝ թող քանդեն. ապա թե չկարողանան՝ ապաշխարությամբ թող ուղղեն։
Իսկ եթե անգիտությամբ անեն՝ կամ ազգակցությունը, կամ պատվիրանի սաստը (չիմանալով), դրանց ներելը այլ կերպ թող լինի։
Իսկ եթե երկու մի կողմից է, և մեկ՝ մյուսից, բնավ թույլ թող չտան, իսկ եթե համառելով անեն՝ թող քանդեն. իսկ եթե չեն կարող՝ կամ հանդգնության պատճառով, կամ որովհետև իշխաններ են, ծանր ապաշխարություն թող սահմանեն. իսկ եթե անգիտությամբ է ըստ ասվածների, ներելը այլ կերպ թող լինի։
Սակայն իշխանների համար ներման այլ կերպ թող լինի ամեն ինչում։
Իսկ եթե մեկ մի կողմից է, և մեկ՝ մյուսից, բնավ ներել չի կարելի, գիտենալով լինի թե անգիտությամբ՝ նզովքով թող քանդվեն, ապա թե չեն կարող՝ թող նրանց հետ չհաղորդվեն, այլ հեռացված լինեն իբրև պոռնիկներ, մինչև զղջալով քանդվեն և ապաշխարությամբ ուղղվեն, որովհետև լինելիս ոչ մեկը չի մնում, ինչպես չորրորդում՝ երկուսը և երրորդում՝ մեկը։
Եվ դա ըստ կանոնների ներման է, որ ասում է. որովհետև նրանց, ում սիրելի էր անասունների բնության մեջ ընկնել, ողորմելով՝ սահմանը մեղմացրին, բայց լավերի համար բուն (սահմանն) է։
Հայտնի է, որ չորրորդի և հինգերորդի մասին է ասում։
Դա ըստ Օրենքի և կանոնների դատեցինք, թե ինչպե՞ս են զուգվում, կամ ներվում, կամ բաժանվում։
Եվ եթե դրանց մասին մտքի տեսությամբ այլ բան ունեի դնելու, չկամեցա, որպեսզի կանոններին հակառակ չթվամ, այլ ինչ որ կանոններում չի թվում, կենդանի ձայնից առանք։
Եվ եթե մեկը գրքերի սովորությանը վարժ է, թող այս ամենը հաստատապես տեսնի Օրենքից և կանոններից, որովհետև տեսնում ենք, որ գրքերից շատ մարդիկ անտեղյակ են դրան, որովհետև որքան որ մի կողմից է չորրորդը կամ հինգերորդը, նույնը և մյուս կողմից են պահանջում, որ հազվադեպ է գտնվում, որովհետև Օրենքն իրենն է ասում՝ ամոթույքը մի՛ հայտնիր, և երրորդը մեջտեղում թողնելով՝ հրամայում է չորրորդին առնել։
Նույնն է և ծնունդների համար ըստ կանոնների։
Սակայն տգետներից շատերը առաջ են բերում Հովհան Ոսկեբերանի ասածները, թե Օրենքը հրամայում է մերձավորներից՝ ազգականներից կին առնել՝ չկամենալով սերը օտարներին տալ, իսկ Ավետարանը՝ որ սերը հեռավորների նկատմամբ լինի։
Եվ արդ, եթե պատճառն այդքանն է, ինչո՞ւ են ճշտությամբ փնտրում ազգակցությունը։
Պետք է իմանալ, որ սուրբը այդ ասածով Օրենքի և Ավետարանի զորությունն է ասում, այլ ոչ թե պահպանությունը, որովհետև չասաց, թե դրա համար ազգականը խտրելի չէ, այլ գիտի, որ Օրենք է և պետք է պահել, որովհետև ըստ ժամանակների տարբերվեցին դրանց Օրենքները, քանի որ ըստ բնության մեղք չէ, այլ ըստ Օրենքի դրության՝ գիտություն հայտնելու համար։
Օրենքից առաջ քույրերին իսկ առնում էին, և Օրենքը հրաժարեցրեց։
Օրենքը հորաքրոջ, մորաքրոջ և մոր եղբոր դուստրերից չհրաժարեցրեց, իսկ կանոնները սրանցից և սրանց նմաններից իբրև մերձավորներից հրաժարեցրին՝ ասելով. ոչ ոք խնամություն թող չանի մինչև չորրորդ և հինգերորդ սերունդը։
Եվ սա անորոշ է ասում, ոչ թե Օրենքի պես թվելով, թե ո՞ւմ կարելի է և ո՞ւմ չի կարելի, որպեսզի հայտնի դարձնի, որ ամեն ազգակցություն ծնունդներով է բաժանվում։
Եվ որովհետև այս օրենսդրությունը Սուրբ Հոգունն է, զգուշությամբ պահենք, որպեսզի չդատապարտվենք։
Եվ արդ, եթե այս դատաստանը հաճելի թվա եկեղեցիներում, որովհետև որքան հնարավոր էր՝ գրքերից ճշտելով դրեցինք, թող ըստ սրա վարվեն, իսկ եթե անհաճո է՝ թող իբրև հանդուգնի չպարսավի, այլ իբրև տգետի՝ մեզ թողություն շնորհի և, ըստ գրքերի ուղիղ դատաստանով վարվելով, ինչպես սուր մտքով տեսնում է, իրեն և մեզ ազատի մեծ և անաչառ դատաստանից։
Միայն թե կաշառքով կուրացած չլինեն, ինչպես շատերին ենք տեսնում, որովհետև այնքան են այդ օրենքի վրեժխնդիր, որքան ձեռքերը կաշառքով են լցնում, որոնց դատը հատուցելու են։
[ՄԺԴ]
ԾՈՎՈՒՄ ԽՈՐՏԱԿՎԱԾ ՆԱՎԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ ծովում խորտակված նավերը մոտակա քաղաքը թող օգնության ձեռք մեկնելով փրկի, քանի որ նրա շահերը վայելողն էր լինելու. բայց խորտակման պատճառով ավար առնելը դատաստանից դուրս է։
Եվ եթե ձրի չեն կամենում փրկել, որքան հնարավոր է՝ վարձ թող տան, և մտաբերեն Օրենքը՝ ընկած գրաստը իր տիրոջ հետ ոտքի հանել։
Իսկ ագահելու և հափշտակելու համար դատաստանը այսպես թող լինի. կամ ինչպես նա, ով ավարն ազատում է, կամ իբրև տեր, որ հնազանդներից տասանորդ է առնում կամ հինգերորդ։
Եվ դա քիչ դրեցինք դատաստան, որովհետև հռոմեացիները դրանց նկատմամբ խիստ հակառակ են գործում իրավունքին. և որպեսզի այդպես չլինի, եթե պատահի, որ մեր ազգերից (մեկը) տիրի ծովին։
[ՄԺԵ]
ԽԱԲԵԲԱՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ որովհետև շատերը շրջում են խաբեությամբ՝ սրբերի և վանքերի եկեղեցիների անունով և այլ բազմապիսի պատճառներով, և շատերին խաբում են, այնպես որ հեշտ չէ հասկանալ նրանց քողարկված չարիքները, որովհետև հնարում են ընծայական թղթեր ունենալ և կեղծավորության այլ ձևեր էլ են ստանում։
Արդ, երբ պատահի նրանց բռնել և նրանց խաբեությունը գտնել, հավաքած ունեցվածքը առնել, որ այլ եկեղեցու անունով է, և եթե հնարավոր է՝ այնտեղ ուղարկել, իսկ եթե դա չլինի՝ յուրաքանչյուր տեղին տալ։
Եվ եթե դա հնարավոր չլինի, իրավունք եմ կարծում, որ եպիսկոպոսները, կամ ով էլ լինի, այնպես տնօրինեն՝ ըստ հավաքելու պատճառի։
Եթե եկեղեցի շինելու պատճառով է և դրա համար բավական է, այդպես անել, իսկ եթե ոչ՝ ըստ բավականության եկեղեցու կարիքների համար գործածել։
Եվ եթե գերության պատճառով է, դրանց համար գործածել։
Ըստ այս օրինակի թող լինի և մնացած ամեն ինչը։
[ՄԺԶ]
ԳՅՈՒՂԵՐ ՆՈՐՈԳ ՇԻՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Երբ առաջին անգամ գյուղ է շինվում, հողի, ջրի և այլ այսպիսի բաների բաժանումը հաստատուն չէ, մինչև բավական բնակիչներ հավաքվեն, և ապա բաժանումը հաստատվի։
Իսկ եթե ավերակ է շինվում և շատ ժամանակ չի անցել, այնպես որ յուրաքանչյուրը գիտի արտերի և այլ բաների սահմանը, յուրաքանչյուրը թող ըստ նախնիների սահմանի ունենա։
Իսկ եթե շատ ժամանակ է անցել և անհայտ է, և տերության փոփոխություն է եղել, նոր բաժանում թող անեն արդարությամբ, նախ՝ եկեղեցուն և ապա՝ մյուսներին, ավելի մաս տալով գյուղի գլխավորին՝ մյուսների համար հոգալու համար։
[ՄԺԷ]
ԲՈԼՈՐ ՎԱՃԱՌՔՆԵՐԻ ՀԱՍՏԱՏՄԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Բոլոր վաճառքները հաստատվում են, երբ վաճառողների հետ է բոլորի (ժառանգների) հանձնառության վկայության կամքը։
Ըստ այսմ՝ եթե հայրն է վաճառում, պետք է տղաների և աղջիկների կամքը նրա հետ լինի, և եղբայրների, որ ժառանգ են. նմանապես՝ եթե որդին է վաճառում՝ հոր, մյուս եղբայրների և քույրերի. ապա թե ոչ, երբ կամենան ետ վերադարձնել՝ իրավունք ունեն, թեկուզ և գրով հաստատված լինի։
Եվ եթե միասին գրով և վկաներով վաճառեն, և աղքատության պատճառով լինի, և ժամկետով, որ դնում է վաճառողը, կամ ինչպես առաջ ցույց է տրված, իրավունք ունեն ետ վերադարձնելու, իսկ եթե առանց պատճառի է՝ հաստատուն թող լինի։
Արդ, այդպես՝ կամ թող ետ դարձվեն, կամ ըստ արժանվույն համաձայնեն։
Իսկ հաստատուն գիրը դատավորի կնիքով թող լինի, սակայն կնիքը թող լինի կամ ճշմարիտ դատավորինը՝ Քրիստոսի խաչի նշանը, կամ եպիսկոպոսի պատկերը կամ այլ դատավորների, այսինքն՝ հայրապետների։
Եվ թեև ուրիշների ձեռքով են գրվում, նրանցով կնքվելով՝ հաստատուն թող լինի, ինչպես թագավորների տանը գիր են գրում, սակայն արքունի կնիքով են կնքում և այդպես հաստատվում. նույնպես և այստեղ թող լինի։
[ՄԺԸ]
ՀԱՐՍՆԵՐԻ ԲԱԺԻՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ երբ եղբայրները բաժանվեն միմյանցից և հայրենիքը բաժանեն, նախ հարսների բաժինները թող հայտնի դարձնեն և յուրաքանչյուրին տան, և ապա՝ իրենց հայրենիքը։
Իսկ եթե եղբայրների մեջ մեկի բաժինը ծախսված է, թող բոլորից վերականգնվի, որովհետև ամեն մեկը իր ունեցածի տերն է։
Դա ընդհանուր դատաստան պետք է համարել ըստ աշխարհի քաղաքավարության։
[ՄԺԹ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ՝ ԾԱՌԻՑ ԸՆԿԱԾՆԵՐԻ ԿԱՄ ԿԱԽՎԱԾՆԵՐԻ, ԵՎ ԵԿԵՂԵՑՈՒՑ ԸՆԿԱԾՆԵՐԻ ԿԱՄ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ՔԱՐՈՎ ՄԵՌԱԾՆԵՐԻ
Իսկ որ հարցրել էիր ծառից ընկած և մեռած մարդու մասին կամ թե ծառից կախվելով խեղդվածի, տունկերը ոչ մի մեղք չունեն, որովհետև անշունչ և անզգա են, բնավ պատճառ չեղան նրանց մահվան, որ այդպես պատահեց։
Բայց եթե անեն ըստ Մովսեսի Օրենքի, որում Աստված հրամայեց անասունների մասին, որ եթե նրանք անասնագետ մարդկանց հոգիների և մարմինների պղծության անոթ դարձան, նրա կաթը թող չուտեն, եթե այդ տեսակ կենդանիներից է, և անասունին քարկոծեն, և նրա միսը շները ուտեն։
Նույնպես եթե եղջյուրավորները հարվածեն մարդուն, և նա մեռնի, թող սպանեն անասունին և չուտեն. ոչ թե որովհետև մեղավոր են, այլ որովհետև մեղսական պղծության և սպանության անոթ դարձան։
Ըստ այս օրինակի, եթե սա էլ անեն՝ կտրեն այն տունկը, որպեսզի նրա պտղից չուտեն, բայց եթե նրա արմատից ուրիշը բուսնի և հասունանա, թող անխտիր ուտեն և չարհամարհեն, ինչպես և այս անասուններից ծնվածները անխտիր են։
Սա հավաստիապես ըստ Օրենքի՝ եկեղեցին էլ նույնպես ընդունում է։
Իսկ եթե եկեղեցուց (մեկը) վայր ընկնի, կամ քար պոկվի և ընկնի մարդու վրա, և նա մեռնի, եկեղեցին անվնաս է, թող նրանում պատարագ մատուցվի, ինչպես և կամենում է Տերը։
Բայց տեղին է թվում մի քանի օր սուգ պահել, ինչպես մայրը՝ ծնունդների վրա. և դա ինչպես կամենան՝ թող անեն։
[ՄԻ]
ԳՈՂԵՐԻՆ ՓԱՅՏ ՀԱՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ գողերին փայտ հանելու մասին էիք հարցրել։
Այլազգի լինի թե քրիստոնյա, եթե քրիստոնյային հրամայեն փայտ հանել, եթե հնարավոր է՝ թող խույս տա այդ տեղից, ապա թե ոչ՝ կաշառքով ազատվի։
Իսկ եթե սրանք չօգնեն, ապա տերերի հրամայածը հարկադրաբար պետք է կատարել, բայց ոչ ավելիով, ինչպես Հովհաննեսը հրամայում է զինվորներին, թե՝ ձեզ հրամայվածից ավելի ոչինչ մի՛ արեք, որովհետև Աստված սրտին է նայում, իսկ մարդը՝ երեսին, ինչպես Տերը հրամայեց Սամուելին։
[ՄԻԱ]
ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻՑ ՍՊԱՆՎԱԾՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ եթե մարդը կամակոր ջորի ունենա, կամ քացի տվող կամ մարդակեր ձի, ինչպես Ալեքսանդրի ցլագլուխ ձին, կամ հարու տվող եզ, և նա իմանա, և ուրիշները նրան զգուշացնեն և բողոքեն և վնասը ցույց տան, և նա անհոգ մնա և դրանց ճարը չտեսնի, ինչպես արժան էր, և (անասունը) քացի տալով, կամ կծելով, կամ հարու տալով մեկին սպանի, նրա տերը մահապարտ է, և անասունը թող սպանվի, իսկ եթե չգիտեր՝ անպարտ է։
Եվ եթե անսուրբ անասուններից է՝ ձի թե ջորի, տերերը թող տան մեռածի յուրայիններին, որ նրա հոգու կարիքների համար ծախսեն։
Սակայն թող հայտնեն պատճառը և վաճառեն նրանց, ովքեր կարող են դրանց վարժեցնել։
Եվ այս դատաստանը ժամանակին դրեցինք ըստ Օրենքի, բայց կամեցանք կանոններով էլ հաստատել՝ մասամբ ավելացնելով։
[ՄԻԲ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՄԱՐԴ ԵՆ ՈՒՂԱՐԿՈՒՄ ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԵՎ ԱՅԼ ԳՈՐԾԻ, ԵՎ ՍՊԱՆՈՒԹՅԱՄԲ ՎՆԱՍՎԱԾՆԵՐԻ
Իսկ մարդուն ճանապարհ ուղարկելու մասին շատ օրինակներ են երևում հարցերի մեջ՝ խղճի և անխղճի։
Որովհետև կան ոմանք, որ իրենց տերերից մշակության գործի են կարգված, և ոմանք՝ այգեգործության, և ուրիշները՝ զինվորության, և դարձյալ ուրիշները՝ այլ գործի, որ մեր կյանքի ընդհանուր կարիքների համար օրենքով պատրաստված է։
Սրանց, ում իրենց գործի մեջ մահվան որոգայթ հասնի, նրանց տերերը անպարտ են, մանավանդ նրանք, ովքեր զգուշության պատվերը միշտ հասցնում են իրենց հնազանդների ականջին։
Իսկ եթե ծառաների տերերը հրամայեն գործել ընդհանուր միաբանության սիրո և մեր խաղաղ կյանքի հակառակը, և այնտեղ մեկին մահ կամ սպանություն պատահի, նրա տերը մահապարտ է։
Դարձյալ՝ եթե նրանցից մեկը իր տիրոջը հայտնում է առջևում եղած վնասը, և տերը, անհոգ լինելով, անպատրաստ ուղարկում է գործի, և պատահում է այն վնասը, որից վախենում էր, ուղարկողը արյունապարտ է։
[ՄԻԳ]
ՄԱՆՈՒԿՆԵՐԻՆ ՈՒՍՈՒՑԱՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Չպետք է վարձով ուսուցանել մանուկներին՝ ըստ կանոնի հրամանների։
Եթե որբ են, տեղին է նրանց ամեն խնամք տանել, իսկ եթե չեն՝ միայն կերակուրն ու հագուստը թող յուրայինները հոգան։
Եվ եթե կարող են և իրենց հոժարությամբ ընծա տան ուսուցանողներին, արժան է, որ հոգևորը սերմանողները մարմնավորը հնձեն, իսկ եթե աղքատ են՝ չպահանջել։
Բայց եթե մեկը հակառակվի և բռնանա, դատաստանով՝ միայն այն պետք է հատուցել, ինչ ծախսվել է մանկան վրա, այլ ոչ թե հոգևոր շնորհի համար։
Դատավորներին արժան է հոգևորապես հետևել դրանց։
[ՄԻԴ]
ՀԱՐԲԵՑՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ եկեղեցու առաջնորդներից և սպասավորներից շատերը չգիտեն հարբեցության սահմանը։
Միայն եթե չեն փսխում՝ համարձակվում են եկեղեցու գործին։
Արդ, պետք է դնել դրա սահմանը։
Հարբեցությունը, ըստ ստուգաբանության, հենց հագենալն է, իսկ փսխել կամ չփսխելը շատ անգամ մարմնի կազմվածքից է պատահում։
Իսկ եթե հարբեցության սահմանը հագենալն է, ապա և չհարբելու սահմանը չհագենալն է։
Եվ դարձյալ՝ հարբեցության նշանը մարմնի և խոսքի երերալն է։
Արդ, ով ըստ այս սահմանի կամ նշանի է, արժան է, որ հեռու մնա յուրաքանչյուր սպասավորությունից և լրացնի ապաշխարության չափը և ապա մոտենա շնորհի գործին, իսկ եթե անփույթ անեն՝ հարբեցողների դատաստանի տակ են։
[ՄԻԵ]
ԵԿԵՂԵՑՈՒ ԵՎ ԹԱԳԱՎՈՐԻ ՏԱՆ ԿԱՐԳԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ի՞նչն է մարդու գործը՝ ճանաչեցինք աստվածպաշտությունը։
Ուրեմն արժան է, որ մարդը քննի իր պաշտոնակիցներին, որով ավելի լավ կջանա իրեն մաքուր և զվարթուն դարձնել՝ նրանց նայելով, և դրանից հետո հասու լինի եկեղեցու և թագավորների կարգերին, որ պաշտում ենք։
Արդ ահա, ինչպես բոլորին հայտնի է, երկու արարած եղան խորհրդական և բանավոր՝ հրեշտակները և մարդիկ. մեկը՝ պարզ և անխառն բնությունից, իսկ մյուսը՝ շատերից գոյացած։
Եվ Մովսեսը սկզբում չգրեց հրեշտակների մասին և մարդու մասին պատմեց՝ ասելով, թե Աստված մարդուն ստեղծեց երկրի հողից և նրա երեսին կենդանի շունչ փչեց, և մարդը կենդանի հոգի դարձավ։
Բայց ապուշները կարծում են, թե Աստված բերանով և այլ գործիքներով է վարվում, և անբովանդակելին զգայության մեջ է բովանդակված. բայց փչելը պետք է հասկանալ՝ կենդանացրեց կամ հոգի տվեց։
Նույնպես իմացիր և երկրի հողի մասին՝ ոչ թե պարզապես հող հասկանալ, այլ որ ամբողջությամբ չորս բնություններն ունի՝ ցամաքը և խոնավը, տաքը և ցուրտը, և հողմը։
Ինչպես բժիշկների աշակերտները բաժանում են՝ հողի ցամաքությունը՝ ոսկորներին, և մարմինը՝ ջրերի խոնավությանը, և ջրինը՝ արյան երակներին, հողմի ցրտությունը՝ շնչերակներին, կրակի ջերմությունը խառնում են ամեն ինչի հետ։
Այլև արականի և իգականի են բաժանում և միսն ու մորթը իգական են ասում։
Եվ այս ամենը Մովսեսը չասաց, ոչ էլ հրեշտակների բնությունը, սակայն նրանք լինելություն ունեն։
Իսկ արդ, անե՞ղ են, կամ ինքնե՞ղ, կամ արարածների սկսվելուց առա՞ջ, որի համար Մովսեսը չասաց, թե Աստված հրեշտակներին ստեղծեց, այլ թե հրամայեց սերովբեներին բոցեղեն սրով պահել կենաց ծառի ճանապարհը։
Եթե դա այդպես է, ապա ջուրն էլ անեղ պետք է համարենք, որովհետև ասաց, թե սկզբում Աստված ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, և չասաց, թե՝ ջուրը, այլ թե երկիրն աներևույթ էր և անզարդ, և Աստծու հոգին շրջում էր ջրերի վրա։
Բայց մենք պետք է հասկանանք և ասենք, որ երբ Աստված ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, նրա հետ ստեղծեց և երկնքի բոլոր զորքերը, և ջրերը, և քարերը, և ամեն ինչ, որ երկրի վրա է, որովհետև երկիր ասելով՝ եբրայեցիների լեզվով միայն հողն է ասվում։
Ուրեմն ջրերն էլ երկրի հետ ստեղծվեցին, ինչպես և Դավիթն է ասում՝ նրանն է ծովը, և նա ստեղծեց այն։
Եվ երկնքի հետ հրեշտակները ստեղծվեցին, ըստ ասվածի՝ ո՞վ իր հրեշտակներին հոգիներ դարձրեց և իր պաշտոնյաներին՝ կրակի բոց։
Հրեշտակներ և պաշտոնյաներ լսելով՝ դասերը չեն հայտնում, այլ սեռական անունով են անվանում։
Բայց Մովսեսը այսպես ծածուկ ոչ միայն դասը չհայտնեց, այլև սկզբում հրեշտակներին չհիշեց իսկ, այլ հետո ասաց Աբրահամի մոտ, թե հրեշտակը Հագարին գտավ անապատում. և դարձյալ ասում է, թե հրեշտակները եկան Սոդոմ։
Եվ ոչ մի կերպարանք չասաց, այլ իբրև մարդիկ երևացած. ոչ միայն սրանց, այլև ո՛չ քերովբեների և ո՛չ սերովբեների կերպարանքի մասին ոչինչ չասաց։
Իսկ Հակոբը տեսիլքում ասում է հրեշտակների կերպը, ինչպես Ակյուղասն է ցույց տալիս՝ ասելով. տեսնում էր երկրի վրա հաստատված սանդուղք, որի գլուխը հասնում էր երկինք, և թևավոր մարդկանց բազմություն, որ ելնում և իջնում էին։
Ինձ թվում է՝ յոթանասունը, խոսքը կարճելու համար, հրեշտակների անունը բավական համարելով, կերպը չեն հիշում։
Նույն կերպ լսում ենք և քերովբեների մասին, որ Սողոմոնը ոսկուց շինեց և դրեց տաճարում, որ Մովսեսն արել էր խորանում՝ երկթևյան և թևը թևին կցած, որ հովանի էին անում քավության վրա։
Դարձյալ և մեքենովթների վրա լսում ենք քերովբեներ, առյուծներ և եզներ, և մարդու ուսեր և ձեռքեր, անիվներ՝ ինչպես կառքի։
Եվ ստույգ չեն ասում կամ չեն կարող հասու լինել դասերին և կերպերին, այլ միայն նմանեցնում են, ինչպես թռչող թիթեղները՝ լուսեղեն երամի։
Իսկ Միքիան ասում է, որ երկնքի զորքերը շուրջը կանգնած են Աստծու աթոռի, և ո՛չ դասերի թիվն է կոչում, ո՛չ անունները։
Բայց Եսային ասում է սերովբեների անունը և վեցթևյան կերպը և փառաբանությունն է հայտնում։
Իսկ Եզեկիելը այլ դասեր է հայտնում և ավելացնում չորեքկերպյաններին և չորեքթևյաններին. և սա նման է տաճարի մեքենովթին։
Բայց նրա արմավենու փոխարեն սրա մոտ արծիվն է, թեև խորհրդով՝ մտքի համար, նույնն է բերում, սակայն կերպով տարբերվում է։
Եզեկիելը տեսնում է և այլակերպ անիվներ, և ոչ թե մեքենովթի նման, այլ անիվ անիվների մեջ՝ նոր և հրաշալի։
Սա ինձ այլ դաս է թվում, որովհետև անիվները առանձին է ասում, քանի որ կենդանի հոգի կար նրանց մեջ։
Եվ ասում է այլ դասեր, որ բազմաչյա են, ասում է և ահագին կրակ՝ խառնված և բորբոքված. սա առանձին է ակնարկում։
Թեև այս ամենն ասացին մարգարեները, սակայն ծածուկ և ոչ թե հայտնապես՝ յուրաքանչյուր դասը։
Նաև Տերը Ավետարանում այլ բան չհայտնեց, բացի միայն հրեշտակների գնդերի բազմությունից։
Բայց սուրբ առաքյալ Հուդան պարզ և հայտնի ցույց է տալիս մեզ յոթ դաս և յուրաքանչյուրի անունն էլ է ասում. Հրեշտակներ և Հրեշտակապետներ, Իշխանություններ, Զորություններ, Աթոռներ, Պետություններ, Տերություններ, Սերովբեներ և Քերովբեներ։
Իսկ սուրբ Դիոնիսիոսը՝ աթենացիների պարծանքը, Արիսպագացին, առաքյալի աշակերտը և հետևորդը, ինը դաս ասաց. ինչ որ առաքյալը երկուսը մեկում էր ասել, նա զատ ասաց՝ Հրեշտակապետներին Հրեշտակներից և Քերովբեներին՝ Սերովբեներից։
Եվ նրանց թվեց ինը դաս ստուգությամբ, այսպիսի կարգով, որից և մենք սովորելով՝ պատմում ենք քո հարցասիրությանը, որ են.
Ներքին դասը Հրեշտակներինն է, որ պատգամավորներ և հրամանատարներ են. և նրանց փառաբանությունն է, որ հովիվները լսեցին՝ փառք բարձունքներում Աստծուն։
Երկրորդ դասը Հրեշտակապետներինն է. և նրանց փառաբանությունն է՝ Տե՛ր, ողորմիր քո արարածներին, որ Զաքարիան լսեց, թե՝ մինչև ե՞րբ չես ողորմի Երուսաղեմին և Հուդայի քաղաքներին։
Երրորդ դասը Իշխանություններինն է, որ Աստծու իշխանությունների փառաբանիչներն են՝ ասելով. քեզ տրվեցին հեթանոսները ժառանգություն և քեզ իշխանություն՝ երկրի բոլոր ծագերում։
Չորրորդ դասը Զորություններինն է, որ Աստծու զորությունների փառաբանիչներն են՝ ասելով. Տերը հզոր է պատերազմում։
Հինգերորդ դասը Աթոռներինն է, որ Աստծու աթոռների փառաբանիչներն են՝ ասելով. քո աթոռը, Աստվա՛ծ, հավիտյանս հավիտենից է, զորության գավազանը՝ քո արքայության գավազանը։
Վեցերորդ դասը Պետություններինն է, որ Աստծու քահանայության փառաբանիչներն են՝ ասելով. դու ես քահանա հավիտյան։
Յոթերորդ դասը Տերություններինն է, որ Աստծու տերությունների փառաբանիչներն են՝ ասելով. քո արքայությունը հավիտենական արքայություն է։
Ութերորդ դասը Սերովբեներինն է, որ հասկացվում են հրեղեն բերաններ, որ երեքսրբյանի փառաբանիչներն են, որ լսեց Եսային՝ սուրբ, սուրբ, սուրբ ես։
Իններորդ դասը Քերովբեներինն է, որ հասկացվում են վերիններ կամ մեծության հանճար, որ Աստծու մեծությունների գովողներն են՝ ասելով. զորությունների Տե՛ր, երկինքն ու երկիրը լի են քո փառքով։
Սրանք են երկնային ինը դասերը, և սա է նրանց գործը։
Սրանից ավելին ոչինչ թող չիմանանք, ինչպես եղկելի Որոգինեսը, գրվածից ավելին իմանալով, կործանվեց անկանգնելի՝ երկնային դասերը զանազանելով. ինչ-որ հրաշալի բաներ բարբառելով՝ անիրավություն խորհեց բարձունքների մասին՝ այսպիսի խոսք ասելով, թե մարդիկ չեն տեսնում հրեշտակներին, և հրեշտակապետները՝ մարդկանց հոգիները, և Սուրբ Հոգին չի տեսնում Որդուն, և Որդին չի տեսնում Հորը։
Բայց մեզ՝ քա՜վ լիցի այսպիսի հայհոյություն բարբառել, այլ (պետք է) ասել, որ երկնային դասերը աստվածության փառաբանիչներն են։
Եվ կայանի կարգով բաժանում են լուսավորությունը, և ապա դասերը լուսավորության չափով են ստանում, ինչպես Հոր անձն է, նույնպես և Որդու և Սուրբ Հոգու անձը։
Եվ արդ, ինչ որ երկնային դասերի մասին է, այսքանը թող բավական լինի։
Իսկ եկեղեցին՝ ինչպես մի գեղեցիկ հարս, որ պահվում է մեծ փեսայի՝ թագավորի որդու համար և իր սենյակը հորինում է գեղեցիկ կարգով, որպեսզի արքունական կարգերին առավել նման հարդարի թագավորի որդու պատիվը։
Նույնպես և եկեղեցին երկնային դասերի ընտանությամբ կարգեց իր նմանությունը և դասերը՝ թվով ինը, որովհետև խորանում ղևտացիների և պաշտոնյաների ինը դաս ենք տեսնում, քանի որ ոչ բոլորը մեկ կայանի արժանացան, այլ ըստ արժանավորության չափի ստացան սպասավորությունը։
Առաջին դասը՝ Մովսեսը և Ահարոնը և նրա որդիները։
Երկրորդ դասը՝ Ամրամի գունդը։
Երրորդը՝ Սահառի գունդը։
Չորրորդը՝ Քերոնի գունդը։
Հինգերորդը՝ Ոզիելի գունդը։
Վեցերորդը՝ Ռոբենի գունդը։
Յոթերորդը՝ Սեմեիի գունդը։
Ութերորդը՝ Մոողի գունդը։
Իններորդը՝ Մոոսեի գունդը։
Իսկ եթե մեկն ասի, թե Մովսեսը և Ահարոնը նույն գնդից են, թող իմանա, որ Աստված զատեց նրանց, որովհետև նրանք էին քահանաները՝ զոհեր մատուցելու, քավության խունկ ծխելու, խորանն իջեցնելու և այն ծածկոցով ծածկելու։
Ապա մյուս սպասավորները մոտենում և տանում էին ըստ արժանավորության, ոմանք՝ տախտակները և քավությունը, և ոմանք՝ խորանի ցցերը, խարիսխները և սրբության սպասքի ավելի փոքր կահը։
Եվ Մովսեսին հրամայեց բանակել ոչ թե մյուս դասերի հետ, այլ խորանի արևելյան կողմում։
Արդ, ահա հայտնապես ցույց տվեցինք, որ ըստ երկնային դասերի ինն են երևում, և հնում՝ ղևտացիները։
Առաքյալը թվարկում է Սուրբ Հոգու պարգևները. իմաստության խոսք, գիտության խոսք, հավատ, բժշկության շնորհ, զորությունների հաջողություն, մարգարեություն, հոգիների ընտրություն, լեզուների տեսակներ, լեզուների թարգմանություն։
Դարձյալ առաքյալը հայտնապես ցույց է տալիս մեզ եկեղեցու ինը դասը՝ այսպես ասելով. որոնց Աստված դրեց եկեղեցում, սրանք են.
նախ՝ Առաքյալներին,
երկրորդ՝ Մարգարեներին,
երրորդ՝ Վարդապետներին,
չորրորդ՝ Զորությունները,
հինգերորդ՝ Բժշկության շնորհները,
վեցերորդ՝ Օգնությունները,
յոթերորդ՝ Վարիչներին,
ութերորդ՝ Լեզուների տեսակները,
իններորդ՝ Լեզուների թարգմանությունները։
Որ սրանք են.
Եկեղեցու առաջին դասը՝ պատրիարքները, որ թարգմանվում են հայրապետներ, որ ունեն չորս ավետարանիչների աթոռը։
Եվ արդ, տե՛ս խորհրդի զորությունը՝ չորեքկերպյան կենդանիների փոխարեն դրվեցին սուրբ ավետարանիչները, որ նշանակում է. մարդու դեմքը՝ Մատթեոսին, որովհետև ասում է, որ Քրիստոսը իբրև մարդ ծնվեց Բեթղեհեմում։
Իսկ Մարկոսը նշանակվում է առյուծի դեմքով, որովհետև նա ասում է՝ Քրիստոսը առյուծի պես ելավ Հորդանանից Դաթան։
Եվ սատանան առյուծ է ասվում շաղղակերության և գազանաբար հափշտակելու և կենդանիներին գիշատելու համար։
Բայց մեր Փրկիչը առյուծ կոչվեց զորության համար և կենդանիների վրա թագավորելու։
Նույնը և Մարկոսն է ասում՝ Քրիստոսը առյուծի պես ելավ Հորդանանից, այսինքն՝ թագավորելու։
Իսկ եզան դեմքը նշանակում է Ղուկասին, որովհետև նա ասում է՝ իբրև եզ՝ աշխարհի փոխարեն զոհված։
Իսկ արծվի դեմքը նշանակում է Հովհաննեսին, ինչպես որ ասում է վերին քարոզությունը և ո՛չ երկրից և ո՛չ մարմնավորությունից է սկսում, ինչպես մյուսները, այլ արագաթև արծվի նման սրաթռիչ լինելով՝ սկիզբ անելով ասում է, թե՝ սկզբից էր Բանը, և Բանը Աստծու մոտ էր, և Բանն Աստված էր, որով ամեն ինչ եղավ։
Իրավամբ նրան անվանում է բարձրաթռիչ արծիվ և երկնքի թռչուն։
Արդ, ահա ցույց տվեցինք երկնքի փոխարեն՝ եկեղեցին, չորեքկերպյան կենդանիների փոխարեն՝ ավետարանիչներին, և նրանց փոխարեն՝ հայրապետների դասերը և նրանց աթոռները։
Ավագ և մեծ աթոռ՝ Անտիոքինը՝ Մատթեոսինը, Ալեքսանդրիայինը՝ Մարկոսինը, Հռոմինը՝ Ղուկասինը, Եփեսոսինը՝ Հովհաննեսինը։
Այս կարգով վարվեց եկեղեցին մինչև Հուստինիանոսի թագավորության օրերը. ըստ չորեքկերպյան կենդանիների, եդեմական չորեքկուսի բխման, ըստ չորեքեզրյան տիեզերքի, ըստ չորս ավետարանիչների աշխարհը բաժանվեց չորս ավետարանիչների իշխանության։
Իսկ Հուստինիանոսը, երբ թագավորեց, կամեցավ սուրբ Հովհաննեսի աթոռը Եփեսոսից փոխադրել Կոստանդնուպոլիս, և ժողովին համոզելով՝ նաև սուրբ Մատթեոսինը՝ Անտիոքից Երուսաղեմ, որովհետև մինչև նրա ժամանակները եպիսկոպոսները ինքնագլուխ էին, ո՛չ իրենք՝ ուրիշների տակ, և ո՛չ ուրիշները՝ նրանց տակ. Կոստանդնուպոլիսը՝ թագավորող քաղաք լինելու համար, և Երուսաղեմը՝ որովհետև երկնավոր թագավորի քաղաքն է։
Բայց ժողովում սուրբ հայրերը հրամայեցին, որ Երուսաղեմի եպիսկոպոսը վերևում նստի։
Ահա, ասացինք եկեղեցու առաջին դասը՝ հայրապետներին, որ ունեն առաքելական զգեստ և հնգապատիկ եմիփորոն։
Եվ հայրապետի գործն է ձեռնադրել արքեպիսկոպոսներին, որ վիճակի տակ են տիեզերքի չորս բաժնում. նա է հրաման տալիս ժողով անելու։
Եկեղեցու երկրորդ դասը՝ արքեպիսկոպոսները։
Նրանց սքեմն է պճղնավոր աքականու և փիլոն, և վրայից՝ քառապատիկ եմիփորոն։
Եվ նրանց գործն է ձեռնադրել մետրոպոլիտներին և օրհնել կնունքի ձեթը։
Եվ իշխանություն ունեն պատրիարքներ ձեռնադրելու։
Եկեղեցու երրորդ դասը՝ մետրոպոլիտները, որ թարգմանվում են մայրաքաղաքացիներ, որ ունեն նույն սքեմը, բայց եռապատիկ եմիփորոն։
Նրանց գործն է ձեռնադրել եպիսկոպոսներին և օրհնել կնունքի ձեթը՝ առաքելական ձեթի մեջ հավելում գցելու համար, որ եկեղեցին պահում է հավելումով։
Եվ երեք մետրոպոլիտ իշխանություն ունեն իրենց արքեպիսկոպոսին ձեռնադրելու։
Եկեղեցու չորրորդ դասը եպիսկոպոսներն են, որ ունեն նույն սքեմը, բայց կրկնակի եմիփորոն։
Նրանց գործն է ձեռնադրել բոլոր վիճակավորներին։
Եվ երեք եպիսկոպոս իշխանություն ունեն իրենց մետրոպոլիտին ձեռնադրելու։
Եվ նրանց գործն է սեղան օրհնել, և ավազան, և օծության յուղ։
Եկեղեցու հինգերորդ դասը՝ եռիսները և պապասները, որ քահանաներն ու երեցներն են։
Քահանաները քաղաքներում են լինում, իսկ երեցները՝ գյուղերում և ագարակներում. և երկուսն էլ մեկ են, բայց պատվի համար անունները տարբերվում են։
Իսկ նրանց սքեմը նույնն է, բացի եմիփորոնից, որովհետև սրանք միայն փակեղն են գցում երկու ուսերի վրա, նրանք և բաճկոնով իրավունք ունեն կանգնելու բեմի վրա։
Եվ նրանց գործն է պատարագ մատուցել, և բաշխել կենդանարար մարմինը, և մկրտել, և աղոթքներ մատուցել, և խաղաղություն տալ. և որտեղ եպիսկոպոսը չլինի՝ օրհնել խաչը և սրբության պատարագը։
Եվ եթե հրաման է առել եպիսկոպոսից, իշխանություն ունի և օծության յուղը օրհնելու և ձեռնադրելու անագանոսներին, փսաղտներին և կրոնավորներին։
Վեցերորդ դասը՝ սարկավագները։
Եվ նրանց սքեմը նույնն է, բայց գլխաբաց կանգնել, միայն առանց գոտու է, և ուրարը ձախ ուսին գցած։
Նրանց գործն է Ավետարան կարդալ և քարոզել, և մաղզման, սկիհը և քշոցը սենյակից սեղան բերել և սեղանից դուրս՝ բաշխումը, և խունկ ծխել և անել ինչ որ սպասավորություն է. և նստել՝ ոչ բոլորովին, բայց գիշերից մինչև առավոտյան ժամը, և եթե քահանան հրամայի։
Կան և կանանցից ձեռնադրված սարկավագներ, որ կոչվում են սարկավագուհիներ, կանանց քարոզելու և Ավետարան կարդալու համար, որպեսզի տղամարդ այնտեղ չմտնի, և նա վանքից դուրս չելնի։
Բայց երբ քահանաները մկրտություն են անում, գալիս են ավազանի մոտ, որովհետև կանանց նրանք են լվանում քավության ջրով՝ վարագույրի տակ։
Նրանց սքեմն է ամեն ինչ հավատավորների, բայց ճակատին խաչ է լինում, և քուշկեն աջ կողմից կախ ունենալով։
Սա նոր և անկարգ բան մի՛ համարիր, որովհետև սուրբ առաքյալի ավանդությունից ենք սովորում, քանի որ ասում է՝ հանձնարարում եմ ձեզ Փիբեին՝ մեր քրոջը, որ եկեղեցու սպասավոր է։
Եկեղեցու յոթերորդ դասը՝ դպիրները, որ կես սարկավագ են։
Նրանց սքեմն է երկփեղկյան պատմուճան՝ առանց օձիքի։
Եվ նրանց գործն է գլխաբաց և անգոտի կանգնել բեմի վրա, և քշոցները պահել, և քահանաների ձեռքերին ջուր լցնել, և խունկ գցել, և քահանաների զգեստներին սպասավորել։
Ութերորդ դասը՝ անագանոսները։
Նրանց սքեմն է վարսերը կտրել և իրենց մազերը կարճացնել և գլխաբաց կարդալ մարգարեական և առաքելական գրքերը տաճարի մեջ և դրսում՝ ժողովրդի մեջ։
Եվ նրանց գործն է դռան մոտ կանգնել և արգելել անարժանների մուտքը եկեղեցի, և դարձյալ՝ երեխաներին և նրանց, ովքեր չեն կարող հաղորդվել, դուրս է հանում, երբ սարկավագը քարոզում է՝ դռների մոտ ելնել և աղոթել։
Իններորդ դասը՝ փսաղտները, որ սաղմոս երգողներն են։
Նրանց սքեմն է՝ այլ զգեստով չերևալ, բացի կղերիկոսների ամբողջական պատմուճանից, և սպիտակ պարեգոտներ ունենալ։
Եվ նրանց գործն է երգել սաղմոսները և ձայնով՝ ստողոգիները։
Արդ, սրանից հետո կա հայրապետի մեկ այլ գործ էլ, որին ֆրանկները պապ են անվանում՝ կարգել և թագավորների դասերը։
Որովհետև եթե մարդը Աստծու պատկերն է, և ովքեր Քրիստոսով մկրտված են՝ Քրիստոսին են հագել, որքա՜ն առավել հավատացյալ թագավորները, որ գլխի վրա կրում են տերունական նշանը։
Նրանք պետք է նմանվեն Քրիստոսին, ոչ միայն խոնարհամիտ լինեն և Քրիստոսի չարչարանքները իրենց մարմնում կրեն, այլև փառքին նմանվեն, որ ցույց է տալիս մեր Տիրոջ և Փրկչի քաղցրությունը, որպեսզի հեթանոս թագավորներն էլ լսելով՝ հոժարեն գալ մեր Տեր Աստծու երկրպագության։
Եվ սա է երկնային դասերի նմանությունը.
Հրեշտակները՝ առաքելական զգեստով աղոթքի մեջ.
Հրեշտակապետները՝ քղամիդով.
Իշխանությունները՝ գնդով, առաքելական զգեստով աղոթքի մեջ.
Զորությունները՝ առաքելական զգեստով.
Աթոռները՝ հյուպատոսական զգեստով.
Պետությունները՝ առաքելական զգեստով.
Տերությունները՝ պսակով, առաքելական զգեստով.
Սերովբեները՝ վեցթևյան.
Քերովբեները՝ ութթևյան և բազմաչյա։
Այս ամենը մտածելով՝ սուրբ Կոստանդիանոս թագավորը, ինչ որ հեթանոսների կարգն էր ըստ դյութության, այն եղծեց ու խանգարեց և այսպես երկնքի և եկեղեցու դասերի կարգերը հարմարեցրեց թագավորության պատվին և պալատի պատվին և որոշեց յուրաքանչյուրի կայանի տեղը և գործերը հայտնեց, որ սրանք են.
Պալատի առաջին դասը՝ եղենդիարները, որ ոսկե վաղարի պահապաններն են։
Նրանց սքեմն է մետաքսե գրատ՝ վզնոցի կազմով, և ունեն ոսկե գավազաններ։
Եվ նրանց գործն է առաջ տանել ներկայացողներին և մյուսներին, ում արքան պահանջում է։
Երկրորդ դասը վեստիտորներինն է, որ արքայի պսակակապներն են։
Նրանց սքեմն է դիպակե գրատ, և գաղտնի զենք՝ ոսկե կոպաղներում։
Երրորդ դասը կանտիտորներինն է, որ ոսկե տեգերն են կրում։
Նրանց սքեմն է բեհեզե կտավ՝ ճարմանդավոր, և ոսկե մանյակ՝ պարանոցին։
Եվ երբ արքան ճանապարհին է լինում, սուրբ խաչը նրանք են կրում։
Եվ նրանցից են լինում սպաթարները՝ չորս մարդ, որ զենքերն են կրում։
Պալատի չորրորդ դասը պռոքսետորներինն է, որ վաղերն ունեն և երկաթե ասպարներ։
Նրանց սքեմն է կաճե գրատ՝ դիպակով։
Եվ երբ արքան վախճանվում է, նրանք են, որ դագաղը և գահույքը բարձրացնում են։
Պալատի հինգերորդ դասը եսկոպոտիրներինն է, որ մեծահասակ են լինում և ունեն կմբավոր վահաններ և փոքր ասպարներ։
Եվ նրանց սքեմն է ուղիղ կտավե գրատ, վարշամակ և կարթապատ՝ ճարմանդով, և կրկնակի ոսկե գոտի։
Եվ սրանցից են լինում սրկբուններն ու մանդատորները։
Պալատի վեցերորդ դասը՝ ստրատորները, որ ձին թամբում են և արքային հեծցնում։
Եվ նրանց սքեմն է ապու կալամին գրատ՝ կազմով, և կապակներ, և նրանց ձեռքին՝ միասայրի (սրեր) և փոքր ասպարներ։
Պալատի յոթերորդ դասը՝ սքողարները։
Եվ նրանց սքեմն է կտավե գրատ, և թեզանիքները՝ դիպակով։
Ունեն նիզակներ և սև ասպարներ։
Եվ սրանցից են լինում նրանք, ովքեր դրոշները և վիշապագլուխներն են կրում և կոչվում են սիգնաներ։
Պալատի ութերորդ դասը՝ դեկանիոնները, որ աղեղնավորներն են։
Եվ ունեն կրկնակի վարոցներ և անկազմ, հասարակ ասպարներ։
Եվ նրանց սքեմն է այծենի կարմիր գրատ, և տրեխներ ունեն։
Եվ երբ արքան դրսմոնում է լինում, նրանք են վարում ամբոխը։
Եվ սրանց եբրայեցիները կոչում են քերեթի։
Պալատի իններորդ դասը՝ կյուռսորները, որ հետևակ սուրհանդակներն են։
Եվ նրանց սքեմն է բամբակե գրատ՝ կազմով, ճարմանդներով և զանկապաններով, ունեն հողաթափներ։
Եվ սրանք սպասավորներ են։
Եվ սրանց եբրայեցիները կոչում են ոփելեթի։
Եվ բոլորը գլխաբաց են կանգնում և գոտիներ ունեն, բայց միայն սրանք են անգոտի։
Սրանք են պալատի պահապան դասերը՝ արու զինվորություններ, յուրաքանչյուրն իր կայանում, ոսկե բեղարից դուրս, և սա է նրանց գործը և սքեմը։
Կան և այլ արքունի սպասավորներ, ոմանք՝ արու, և ոմանք՝ ներքինի, որ ինը զինվորություններից չեն, այլ ազատ են, ո՛չ դաս են և ո՛չ թվի չափ ունեն, ո՛չ պահպանության տեղի կայան, այլ երբեմն շատ են լինում և երբեմն՝ քիչ։
Առաջին՝ դեմետրիտոսները, որ պատգամախոսներն են։
Երկրորդ՝ ռեքինարները, որ հայտարարությունները կարդում են արքայի առաջ։
Երրորդ՝ ասինկրիտները, որ արքայի թղթագիրներն են։
Չորրորդ՝ վենետորներ են ասվում, որ բաղնիքն են պատրաստում և լվանում արքային։
Հինգերորդ՝ տռիգլինարները, որ տաճարապետներն են, որ հացի հրավիրվածներին ներկայացնում են արքայի առաջ։
Իսկ ներքինիներից են լինում ակտարները, որ նշանագիրներն են։
Եվ ոպսիտարներ են ասվում նրանք, ովքեր արքայի ձեռքերին ջուր են լցնում։
Ապոկրիսիարներ են ասվում եկեղեցու սպասավորները։
Իսկ փղակոնները՝ նրանք կցուրդ ասողներն են և ազատ պաշտոնյաները։
Սպուդեները՝ քաղաքի կրոնավորները, որոնց գործն է գոբողաները, պաշտամունքը և կանոնները երգել։
Իսկ աբասներն ու մոնոզոնները, որ խարազնազգեստ են և ըստ իրենց կամքի են գալիս պաշտամունքի։
Իսկ փղակոնները և սպուդես մոնաքոսները՝ որ միայնակյացներն են։
Դոմետիկոսները՝ որ հավատադիրներն են, որ դրսինների աստվածաբանությունն են սովորում և եկեղեցականներով վարժվում։
Սրանք բոլորը եկեղեցու ինը դասերից չեն և որևէ սպասավորության չեն դիպչում, ո՛չ ամբիոն են ելնում, ո՛չ բեմ մտնում, այլ բոլորը սպասավորներ և փառաբանիչներ են՝ կարգված Տեր Աստծու տանը։
Եվ սա ոչ թե զուր տեղը դրեցինք դատաստանի գրքում, այլ որպեսզի իմանաք, որ սրանցով հայերը պարտական են հույներին, ինչպես սովորեցնում է Աղվանքի Պատմությունը և ուրիշները։
Դրա համար անհրաժեշտ է, որ այս կարգը եկեղեցում հայրապետները կարգեն, իսկ անփույթ լինելով՝ միշտ պարտավոր են երևում դատաստանի ատյանում։
Որովհետև մեր Լուսավորչից էլ պաշտամունքի այս դասերը երևում են եկեղեցում, ինչպես և սուրբ Եղիշեի Պատմության մեջ են հիշվում այս դասերը՝ ասելով. ձեզ հետ են գրակարդացները և սաղմոսասացները։
Նմանապես և սարկավագների անուններն են հիշվում կանոններում և այլուր։
Արդ, հայտնի է, որ եկեղեցիների ավերումից է խանգարվել այս կարգն էլ, և հետո՝ ուղղողների ծուլությունից։
Թեև այլ պատճառներ էլ են հորինում, սակայն արդարացնել չեն կարող։
Եվ եթե սրանք այլ կերպ են հիշվում սուրբ Դիոնիսիոսի գրքում, և այստեղ՝ այլ կերպ՝ փոփոխությամբ, սակայն թիվը ամբողջ են պահում, ուստի կասկածելի ոչինչ չկա։
Եվ արդ, ըստ ճշմարիտ դատաստանի եկեղեցին պետք է վարել այսպիսի կարգով՝ ըստ երկնայինների, որովհետև եթե թագավորի տունը ըստ սրա է հորինվում, որքա՜ն առավել՝ երկնավոր թագավորի՝ Քրիստոսի (տունը)։
[ՄԻԶ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԵԹԵ ՄԵԿԸ ՄԵԿԻՆ, ՈՐ ԻՐԵՆԸ ՉԷ, ԳՈՐԾԻ Է ՈՒՂԱՐԿՈՒՄ
Իսկ եթե մեկը մեկին, որ իրենը չէ, իր գործին է ուղարկում, և նա այնտեղ որոգայթի մեջ է ընկնում, արյան պարտական է։
Այս կանոնը հրամայում է զգուշանալ՝ զուր տեղը գործի չուղարկել մեկին, որ վարձկան չէ կամ այլ կերպ իրենը չէ, որովհետև հրամայում է, որ վնասվածների համար արյան դատաստան լինի։
Եվ դա ցույց է տրված դատաստան հոգևորապես և մարմնավորապես։
Սակայն թող քննվի ուղարկողի երախտիքի կերպը և մահվան պատահումը՝ կամա թե ակամա։
[ՄԻԷ]
ՎԱՐՁԿԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ եթե մեկը վարձկան լինի և տան տանուտերին ասի, թե՝ ուղարկիր ինձ կամ ինձ գործ տուր, որ անեմ, իսկ նա նախապես նրան հայտնի վնասի որոգայթը, և վարձկանը իր կարիքի հարկից հանձն առնի, և սա կրկին անպարտության խոսքն ասի նրան, և այնտեղ վարձկանին մահ պատահի, անպարտ է։
Եվ եթե անզգուշությամբ ուղարկի շատերից վկայված վնասի մեջ կամ հրամայի գործել, և այնտեղ նրան մահվան որոգայթ հասնի, արյան պարտական է։
Այս կանոնական դատաստանը հայտնի է։
Որովհետև երբ վարձկանը իր կամքով է գնում գործի՝ ուղարկողը անպարտ է, իսկ հարկադրվածի և վկայված վնասի մեջ ուղարկվածի համար՝ արյան դատաստանի տակ է, թեկուզ և վարձով լինի։
[ՄԻԸ]
ՀԱԿԱՌԱԿ ԵԿԵՂԵՑԻ ՇԻՆՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Իսկ որ հարցրել էիր հակառակ եկեղեցի շինելու մասին, սրա համար գրված է, թե՝ ով քանդում է հայրենի ցանկապատը, նրան օձը կխայթի և կսպանի, այսինքն՝ սահմանը և կարգը, որ դրեցին մարգարեները, առաքյալները և եկեղեցու վարդապետները։
Արդ, ով մեր հայրերի դրած կարգը խափանում է և հակառակ եկեղեցի է շինում՝ եպիսկոպոսներից կամ երեցներից, թող նզովվեն մահվան և կյանքի մեջ և լուծվեն ամբողջ քահանայական կարգից. և ուրիշները, որ նրանց կամակից եղան, նույն պատիժները թող կրեն, և շինած եկեղեցին իրավամբ թող թողնեն տեղի ժառանգավորներին։
Իսկ եթե մարդասիրաբար վարվեն, աշխատանքի գիրը թող նրանց տան, իսկ եթե դա չլինի, թող հանդարտությամբ քանդեն և չայրեն։
Իսկ եթե ամբողջ բազմությունը՝ եպիսկոպոսներով, քահանաներով և միաբան աշխարհականներով կամենան շինվածը, ոչ ոք թող չվիճի միաբան հրամանների դեմ։
Իսկ եթե մեկը հանդգնի և կրակ դնի եկեղեցուն կամ ավագների կաշառքով բռնություն բերի և քանդի եկեղեցին, այդպիսիները աստվածամարտ են և թող խաչահանողների հետ լինեն, իսկ եթե զղջան, մինչև մահ թող ապաշխարեն և աշխարհից իրենց կյանքի ելքին հաղորդվեն։
Այս կանոնական դատաստանը դրված է ամենայն ճշգրտությամբ, որովհետև ագահության համար հակառակ շինելը պետք է խափանել, բայց եպիսկոպոսի և մյուսների կամքով հաստատվում է, որպեսզի ոչ ոք եկեղեցին ժառանգություն չդարձնի և ըստ պատշաճի այլ եկեղեցի շինել թույլ չտա, որովհետև եկեղեցին միշտ եպիսկոպոսների ժառանգությունն է և ոչ թե քահանաների՝ ըստ իրենց կամքի։
[ՄԻԹ]
ԱՔՍՈՐՎՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Արդ, եթե եկեղեցական կարգից մեկը արժանի է աքսորի, ըստ իրավունքի այսպես թող լինի. սարկավագները և քահանաները թող լուծվեն եպիսկոպոսից, որովհետև նա է նրանց ձեռնադրողը. սարկավագուհիները՝ սարկավագներից. և աշխարհականները, հավատավորները, կրոնավորները և բոլոր նրանք, ովքեր քահանայից են ձեռնադրվում՝ քահանայից. եպիսկոպոսները՝ յուրաքանչյուրն իր ձեռնադրողներից. և կաթողիկոսը՝ կամ կաթողիկոսից, կամ իրեն ձեռնադրող եպիսկոպոսներից. իսկ վարդապետը՝ հրամանատու վարդապետներից։
Բայց վարդապետներին ըստ իրավունքի չէ քահանային աքսորել՝ կարգն առնելով, այլ միայն որոշել. նաև իրավունք ունի յուրաքանչյուր դասին խրատելու, հանդիմանելու և ուղղության բերելու, իսկ աքսորելը թող անի նրանց իշխողների, այսինքն՝ ձեռնադրողների միջոցով, որովհետև խոսքով է իշխում բոլորի վրա։
Իսկ հայրապետները բոլորի վրա իշխում են, բայց ոչ բոլորը՝ նրա վրա, բացի նրան ձեռնադրողներից։
[ՄԼ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԹԱԳԱՎՈՐԻ ԵՎ ՆՐԱ ՏԱԿ ԵՂՈՂՆԵՐԻ ԱՔՍՈՐԻ
Աստծուց կարգված թագավորները, ինչպես Իսրայելինը, թող Աստծուց վերացվեն կամ աքսորվեն, իսկ մարդկանցից կարգվածները՝ նրանցից թող աքսորվեն։
Եթե իշխանները թագավորեցնեն, և նա ըստ արժանվույն չվարի թագավորությունը, թող աքսորվի նույն կարգողներից. բայց նրանց որդիներին իրավացի չէ փոխել։
Իսկ թագավորությունը սեփական թող լինի՝ հորից որդուն անցնող։
Իսկ իշխաններին, որ կարգում է թագավորը, նրանից էլ թող աքսորվեն կամ խրատվեն։
Իսկ թագավորին խրատելը, եթե այդպես հարկ լինի խաղաղությունը պահելու համար, թող լինի այլ թագավորի և հայրապետի կամքով և բոլորի համաձայնությամբ։
Իսկ եթե իշխաններն ու ազատները իրենց համար իշխան են կարգում, նա նրանց միաբանությունից թող աքսորվի և խրատվի։
Բայց թագավորից կարգված իշխանին թագավորը թող աքսորի և խրատի։
Իսկ իշխանաց իշխանը՝ իշխանին խրատելիս կամ աքսորելիս և ազատին. եթե նրանցից է կարգված՝ նրանց միաբանությամբ թող անի, իսկ եթե թագավորից՝ թագավորի կամքով թող անի։
Իսկ ազատները իրավունք չունեն զինվորներին խրատելու, այլ միայն իրենցից հանելու. բայց խրատելը իշխաններինը թող լինի։
Նմանապես զինվորները շինականներին ո՛չ կարող են աքսորել և ո՛չ խրատել, այլ աքսորել՝ ազատները, և խրատել՝ իշխանները։
Դա ըստ այդ կարգի իրավացի դատաստան եմ համարում թագավորների տներում։
[ՄԼԱ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՎՆԱՍՈՒՄ ԵՆ ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻՆ՝ ՆՐԱՆՑ ՎՆԱՍԻՑ ՀԱՆԵԼԻՍ ԿԱՄ ՈՉ
Եթե կենդանիներից մեկը, սուրբ թե անսուրբ, մտնի արտ, կամ այգի, կամ այլ այսպիսի տեղ, խուրձերի կամ դիզված խոտի մեջ, և դրա տերը, բարկանալով, խփի և սպանի, դատաստանը թող լինի՝ (կենդանու տերը) եղած վնասը վճարելով հատուցի, իսկ նա, որ խփեց, սպանված կենդանին ըստ իրավունքի լիովին հատուցի, որովհետև պետք էր վնասից հանել և ոչ թե սպանել։
Բայց խփելը թող քննվի. և եթե խրտնելով ընկավ և մեռավ, որովհետև ոչ թե մեռնելն էր կամենում, այլ փախցնելը, դրանք թող ակամաներից համարվեն, գնի կեսը թող հատուցի. հարվածներից թող տեսնվի կամքը։
Իսկ եթե հարվածը բուժելի է, թող տա պարապուրդի և բուժման (ծախսը). իսկ եթե հարվածը անբուժելի է, եթե ոտքի է, և սուրբ կենդանիներից է, գինը լիովին թող տա, և միսը նրանը թող լինի, եթե անսուրբներից է՝ ամբողջությամբ թող հատուցվի։
Եթե կուրացնի, կամ ատամը գցի, կամ եղջյուրը, կամ կողը կոտրի, թեև բժշկվի, գինը չորսի բաժանելով՝ մեկ մասը մեկ վնասի դիմաց թող տրվի. և դա ուտելիների և անուտելիների համար թող լինի։
Եվ եթե պոչը կտրի, չորս մասից մեկը թող լինի։
Իսկ եթե անասունի տիրոջը շատ անգամ ասվել է վնասի մասին, և նա անփույթ է եղել, դրանք թող տեսնվեն և այնպես դատվեն։
Իսկ ոտքի կաղությունը մնալու դեպքում՝ տուգանքը գնի չորսից մեկը թող լինի։
Իսկ խաղի համար և զուր տեղը վնասողների համար տուգանքը ավելի թող լինի՝ կոտրելիս, և սպանելիս՝ գինը հատուցելիս։
[ՄԼԲ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ, ԵԹԵ ՄԵԿԸ ՉԱՐ ԿԱՄՔՈՎ ԿԱՄ ԽԱՂԻ ՀԱՄԱՐ ԽՐՏՆԵՑՆՈՒՄ Է ՁԻՆ, ԵՎ ՆՐԱՆԻՑ ԸՆԿՆԵԼՈՎ՝ ՄԵԿԸ ՄԵՌՆԻ ԿԱՄ ԿՈՏՐՎԱԾՔ ՍՏԱՆԱ, ԵՎ ԵԹԵ ԱՅԼ ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻՑ, ԿԱՄ ՄԻԱՅՆ ԽՐՏՆԻ ԱՆՊԱՏՃԱՌ՝ ՄԵԿԻՆ ՏԵՍՆԵԼԻՍ
Եթե չափահաս մեկն է և չար կամքով է անում, և ընկածը մեռնի, արյան դատաստան թող լինի, ինչպես գրված է՝ թող հատուցվի. իսկ կոտրվածք ստացածի համար՝ բուժման և դարմանի (ծախսը) թող տրվի. իսկ զգայարանները վնասելու համար՝ ինչպես գրված է, այնպես թող հատուցվի. իսկ ոչ անբիծ բժշկվածի համար՝ զգայարանների (գնի) կեսը թող հատուցվի։
Իսկ եթե խաղի համար է, նույն դատաստանը թող լինի, որովհետև ոչ թե խաղալ, այլ զարհուրել էր արժան, սակայն աշխարհի սովորության համար թող ներվի՝ մինչև կեսը հատուցել, կամ երեքից մեկը թող լինի։
Նույն կերպ և ապաշխարությունը թող լինի, եթե դատաստան չի մտնում։
Իսկ եթե մանուկ է, թող նայվի հասակը, ինչպես նախապես գրված է, և այնպես դատվի, միաժամանակ՝ չարակամությամբ անելը կամ խաղի համար։
Եվ այդ ամենում ճշգրտությամբ թող տեսնվի կաման և ակաման, որովհետև կատարյալ ակաման այն է, որին հետո զղջում է հետևում, իսկ կամավորին՝ ուրախություն։
Իսկ եթե (ձին) ինքնիրեն մեկին տեսնելով խրտնի, և այդպես մահվան վնաս լինի, եթե այլազգի թշնամիներից է, որովհետև նրանք բնությամբ ուրախանում են մեր կորստով, արյան կես դատաստան թող լինի. իսկ եթե քրիստոնյա թշնամի է՝ կեսի կեսը, բայց ըստ ապաշխարության՝ կեսը թող լինի։
Եվ կոտրվածք ստացածի և զգայարանները վնասվածի համար դրանցով թող դատեն։
Իսկ եթե թշնամի չէ, սակայն ահարկու շարժումով է վնասում, թող անպարտ չլինի՝ այլ անգամ զգուշանալու համար. քննելով՝ ամեն ինչում քիչ տուգանք թող լինի։
Իսկ եթե համեստ շարժումով և կարգին գնացքով էր, տուգանքի դատաստան թող չլինի, բացի իր խղճով և կամքով. նմանապես և ապաշխարությունը թող լինի։
[ՄԼԳ]
ԱԿԱՄԱ ԵՎ ԿԱՄԱ ՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ ակամա սպանությունը շատ կերպ է լինում, սակայն նշանները չափավոր տանք։
Եվ այսպես է։
Երբ մեկը փայտ կտրելիս՝ կացինը դուրս թռչի և մեկին դիպչելով սպանի։
Կամ բարձրից կամ լեռներից ցած թողած փայտը կամ քարը դիպչելով սպանի։
Կամ այգուց, կամ պարտեզից, կամ այլ այսպիսի տեղից մեկը քար դուրս նետի և սպանի։
Կամ ծառին քար նետի՝ պտուղ թափելու, և դիպչելով սպանի, կամ ծառից պտուղ ցած թափելիս՝ մնացած քարը, կամ ընկած գավազանը կամ այլ այսպիսի բան, որից մահ լինի։
Կամ վարդապետը աշակերտին խրատի համար չափով ծեծի, կամ հայրը՝ որդուն, կամ մայրը՝ դստերը, կամ սկեսուրը՝ հարսին, կամ եղբայրը՝ եղբորը, կամ տերը՝ ծառային, կամ տիկինը՝ աղախնին, կամ մեկը՝ մեկին, որից մահվան վնաս լինի։
Եվ եթե մեկը հրապարակով ձի վարի, կամ այլ կենդանի, կամ սայլ, և ոտքի տակ կոխելով՝ մահ լինի։
Կամ մեկը նետ արձակի որսի վրա, կամ նշանի, կամ դաշտում, և այն դիպչի մեկին և սպանի։
Եվ եթե մեկը քար նետի՝ կարծելով, թե կիսար է։
Կա և այլ կերպ ակամա, երբ եղբայրը հետապնդում է եղբորը՝ սպանելու, և նա հարկադրաբար ետ դառնա և սպանի, կամ մեկը՝ մեկին։
Կամ ավազակների մեջ ընկնելով՝ հարկադրաբար սպանի։
Եվ սրանք ակամայից և կամավորից են։
Իսկ պատերազմում սպանելը՝ կամավորից և ակամայից։
Եվ եթե գիշերը մեկը կարծի, թե թշնամուն է խփում, և խփելով բարեկամին սպանի. և սա կամավորից և ակամայից է։
Եվ եթե մեկը նետ արձակի, և այն թշնամուն դիպչելով սպանի, ակամայից և կամավորից է։
Իսկ կամավորը. եթե մեկը կարծր գավազանով խփում է մարդուն՝ կարծելով, թե չարագործին ուղղության է բերում, մինչև արյուն հանելը, որից և մեռնի։
Նույնպես՝ եթե քարով կամ փայտով մեկին խփելով չարչարի կարողությունից ավելի, համարվում է նրանց հետ, ովքեր սրով են սպանում կամ այլ այսպիսի բանով։
Նույնպես՝ և ով փայտատ նետի, և երկաթի ծանրությունից, և հենց սրությունից, և ձեռքից է երևում հարվածը. հարվածի բազմապատիկ տեսքից, որ նրա վրա են, գուշակվում է եղածը։
Նույն կերպ՝ առանց որևէ բանով խփելու կամավոր չարիքները, որ ավազակներն են գործում։
Իսկ կանայք, դեղ խմեցնելով, սովոր են տղամարդկանց սպանել. նույնպես, ով նախանձից դեղ է տալիս մերձավորին, մահապարտների հետ է համարվում։
Եվ տղամարդկանց ու կանանց վճիռը հավասար է։
Արդ, սրանք են կամավոր սպանությունները և սրանց նմանները, և ակամաները և երկուսից խառնները, ինչպես ցույց տրվեց. և հայտնի է, որ խոստովանությամբ են բժշկվում։
Բայց տանք դատաստանի օրինակը։
Ինչպես գրվեց թագավորների դատաստաններում, որ թեկուզ այլազգին ակամա սպանի քրիստոնյային, քանի որ ուրախանում է, արյան գնի համար թող դատվի իբրև կամավոր։
Իսկ քրիստոնյան քրիստոնյային սպանելիս՝ կամավոր։
Եվ կամավորն այն է, երբ կնոջ նախանձի համար, կամ ունեցվածքի համար, կամ փառքի համար, կամ այլ պատճառով սպանի. լիովին, ինչպես գրված է, թող դատվի։
Եվ եթե այլազգու սպանի, ինչպես և այնտեղ գրվեց՝ թող դատվի։
Իսկ եթե ակամա է, և սպանվածը թշնամի է լինում, որի վրա ուրախանում է, թող դատվի իբրև կամավոր կամ ներումով՝ կեսով, ինչպես գրվեց թագավորների դատաստաններում։
Իսկ եթե բոլորովին ակամա է, ըստ այնմ թող դատվի, և եթե խառն է կամավորից և ակամայից, ըստ այնմ թող դատվի։
[ՄԼԴ]
ՋՐՈՎ ՎՆԱՍՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եթե պատահի, որ մեկը առվով ջուր բերի որևէ գործի կամ ոռոգելու համար և իր գործն ավարտելով՝ բաց թողնի, և (ջուրը) վնաս տա իր ընկերոջ այգուն, կամ արտին, կամ բնակարանին, եթե զգուշացրել է, և ինքն էլ հոգ է տարել զգուշանալու, և ակամա վնաս է եղել, վնասի կեսը դատաստանով թող վճարվի. իսկ եթե ծուլանալով անփույթ է եղել և չի զգուշացրել, և ինքը չի զգուշացել, եղած վնասը ամբողջությամբ թող տուժի, մանավանդ եթե չարակամությամբ է անում։
Սակայն թող տեսնվի կերպը, թե ումի՞ց եղավ՝ իրենի՞ց, թե վարձկանից, չափահասի՞ց, թե անչափահասից, գիշերո՞վ, թե ցերեկով, և մնացածը այդպես թող դատվի։
[ՄԼԵ]
ԲԺԻՇԿՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Բժիշկներից շատերը շատ վնասներ են գործում դեղերով կամ դեղերը ուրիշների վրա փորձելով, կամ չարակամությամբ սպանում են դեղերով, կամ անգիտության պատճառով վնասակար դեղեր են տալիս, կամ անվարժ լինելով՝ չգիտեն ճանաչել ցավերը և դրա պատճառով մահ են պատճառում հիվանդներին, կամ ծուլանում են, որովհետև վարձը ըստ իրենց կամքի չի տրվում, և այդպես վնասում, կամ աշակերտներին նախանձելով՝ ուղիղ չսովորեցրին, և նրանք անգիտությամբ շատ վնասներ արեցին, և եթե ցավերի այլ ախտեր ներմուծեցին՝ իրենք թե աշակերտների միջոցով, սրանք բոլորը կամավոր ենք համարում։
Իսկ ակամաները. երբ վնասը լինի հիվանդին խնամողների ծուլությունից կամ հիվանդից, կամ որ ըստ նրա հրամանի չդարմանեն հիվանդին, կամ մեծ հարկից բժիշկը չկարողացավ գալ հիվանդի մոտ, և դրա պատճառով մահ եղավ, կամ գիտությամբ կյանքի համար տված դեղը մահվան պատճառ եղավ։
Նույնպես կտրելը և խարելը դրանցով թող դատվեն։
Արդ, կամավորների համար արյան դատաստան թող լինի, եթե վնասը հայտնի դառնա, իսկ եթե խոստովանությամբ իմացվի՝ կամավորի ապաշխարությունը թող լինի. իսկ ակամայի համար՝ երկուսում էլ անպարտ թող լինի։
Իսկ կամավորից և ակամայից եղած վնասի համար՝ երկուսում էլ անպարտ թող չլինի։
[ՄԼԶ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՄԵԿԻՆ ՀԱՐԿԱԴՐՈՒՄ ԵՎ ԲՌՆԱԴԱՏՈՒՄ ԵՆ ՈՐԵՎԷ ԳՈՐԾԻ, ՈՐԻՑ ՄԱՀՎԱՆ ՎՆԱՍ ԼԻՆԻ
Եթե մեկը մեկին հարկադրաբար ուղարկում է որևէ գործի, և մահվան վնաս է լինում, այսպիսի բան. եթե հարկադրում է ծառ բարձրանալ և պտուղ թափել, կամ հարկադրում է գետն անցնել, կամ հարկադրում է հեծնել ձի, որ կատաղի է, կամ այլ այսպիսի բան, կամ բռնադատում է, և (նա) յուրայիններից կամ վարձկան չէ, և մահ է պատահում, արյան դատաստան թող լինի՝ կամայի և ակամայի, բռնադատողների համար ավելին թող լինի։
Իսկ վարձկանի և յուրայինների դեպքում՝ եթե սովորականից ավելի է հարկադրում կամ բռնադատում, կամավորի և ակամայի դատաստանի տակ է։
[ՄԼԷ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԱՅԳԵԳՈՐԾ ՄՇԱԿՆԵՐԻ, ԸՆԿԵՐԱԿԻՑ ԲԱԺՆԵՏԵՐԵՐԻ, ՀԱԿԱՐԱՇՆԵՐԻ ԵՎ ՎԱՐՁԿԱՆՆԵՐԻ
Այգեգործների և մյուսների մասին չեմ կարող ճշգրտել կերպը՝ գավառների և աշխարհների տարբեր սովորությունների պատճառով, բայց իրավունքի մի փոքր նշան տանք, որ ըստ սովորության վճռի՝ այն հաստատուն մնա նրանց մոտ։
Արդ, թող ոչ ոք անիրավությամբ զրկանք չգործի, այլ իրավամբ բաժանի ընկերոջ հետ։
Իսկ եթե նրանց մեջ գող գտնվի, թող կրկնակի տուժի և ոչ թե քառապատիկ՝ ըստ Օրենքի, որովհետև իր վաստակի մեջ է անիրավում և ոչ թե օտարի, և դրա համար իրավացի եմ կարծում ներելը։
Իսկ վարձու մշակների վարձը թող դատվի առատության և նվազության եղանակներով. ավելացածը՝ նվազի համար թող լինի, և պակասածը՝ ավելանալու համար։
Նմանապես և տեղերի համար թող լինի։
[ՄԼԸ]
ՀՈՎԻՎՆԵՐԻ ԵՎ ՆԱԽՐԱՊԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ հովիվներն ու նախրապանները վարձի մեջ տարբերվում են ըստ գավառների սովորության, սակայն ճշմարտությամբ, ինչպես կարգվել են, թող պահվի նրանց նկատմամբ։
Թող արիությամբ զգուշանան, և եթե պատահի գազանից հոշոտվել, երբ ծուլությունից չէ, թող լեշը վկա բերի և անպարտ է։
Իսկ եթե մոտ չէր, և պատճառը անհոգությունն էր կամ այլ բան, որ եթե մոտ լիներ՝ վնաս չէր լինի, դատաստանով պետք է վճարեն՝ կամ ամբողջը, կամ կեսը. ամբողջը՝ եթե բոլորովին անփութությունից եղավ, և կեսը՝ եթե խառն բան էր։
Ակամա եղած վնասի համար վարձից թող չզրկվեն։
Իսկ եթե ծուլությունից և այդպիսի այլ պատճառներից գողացվեն, դատաստանով պետք է վճարի. իսկ ոչ այդպիսիներից եղածի և բոլորովին ակամաների համար՝ անպարտ է։
Իսկ եթե ինքն է գողացել և [ի] հայտ է եկել՝ ըստ Օրենքի պետք է վճարի։
Իսկ խփածը և սպանածը թող վճարվի՝ քարից լինի թե գավազանից, նմանապես և՝ կոտրելը կամ հղիին խփելը և վնասելը։
Նույնը թող լինի, եթե (անասունը) վայր ընկնելով մեռնի, երբ անփույթ եղավ և մոտ չէր։
Նույնը թող լինի և ձիապանների և մյուսների համար։
Իսկ եթե (անասունները) միմյանց խփեն և սպանեն՝ ըստ Օրենքի թող դատվեն։
[ՄԼԹ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԵԿԵՂԵՑՈՒՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀՈՂԻ, ԿԱՄ ՋՐԻ, ԿԱՄ ԱՅԳՈՒ, ԿԱՄ ԱՅԼ ԱՅՍՊԻՍԻ ԲԱՆԻ
Եթե պատահի, որ ավերվի այն եկեղեցին, որին նվերը տրվեց, վանքում լինի թե գյուղում, և աշխարհականները, բնակվելով, առնեն և ուտեն, նվիրողները իրավունք ունեն առնելու և այլ եկեղեցիների նվիրելու, եթե շինվելու ակնկալիք չկա, իսկ եթե կա՝ իրենք հոգևորապես թող տնօրինեն, մինչև շինվի, և ապա նորից հաստատեն. բայց իրենց մոտ թող չպահեն, որովհետև Աստծունն է այն պահից, երբ նվիրվեց։
Իսկ եթե պատահի, որ ավերված եկեղեցու ժողովրդին այլ եկեղեցի առնի, երբ շինվի՝ եպիսկոպոսը առանց որևէ հակառակության նորից թող հաստատի։
Իսկ եթե մեկը ուրիշի ժողովրդի մեջ կամենա եկեղեցի շինել՝ հակառակվելով, եպիսկոպոսը թող թույլ չտա. իսկ եթե ըստ կարիքի պահանջեն, եպիսկոպոսի հրամանով թող շինվի։
[ՄԽ]
ՎԱՃԱՌՔՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ վաճառքները թող կարգվեն քաղաքներում թագավորների հրամանով կամ իշխաններից՝ թագավորների հրամանով, քաղաքներում լինի, ավաններում, թե գավառների այլ տեղերում։
Եվ նախահոգությամբ չափերը, կշիռները և զույգերը նրանք թող դնեն՝ տեսնելով վաճառքի զորությունը։
Թող կարգեն և հսկիչներ՝ միշտ որոնելու և տեսնելու, որպեսզի որևէ նենգություն չանեն։
Իսկ խարդախների խրատը իշխանների հրամանով թող լինի։
Չափերի և կշիռների մեջ գողացողները թող քառապատիկ հատուցեն և հանդիմանությամբ նշանակվեն՝ մյուսներին զարհուրեցնելու համար։
Իսկ դահեկան կտրողների և դրամ կեղծողների ձեռքերը կտրել իշխանների հրամանով։
Իսկ մաքսը առնել իրավամբ, երբ քաղաքներ կամ գավառներ գալով վաճառեն։
Բայց ճանապարհների անցումներում թող չմաքսեն, եթե չեն վաճառում, այլ միայն վարձ (առնեն), եթե նրանց հետ գնալով թշնամիներից պահպանում են։
Իսկ մաքսը թագավորների հրամանով թող լինի, և իշխանները նմանապես նրանց հրամանով թող մաքսեն։
Իսկ վաճառքի մեջ տգետներին խաբողները թող հատուցեն գողերի պես։
Իսկ հացի, գինու և այլ այսպիսի բաների գինը, ըստ տարվա առատ բերքի կամ ըստ այլ պատճառի, նմանապես ըստ նվազության և ըստ այդպիսի պատճառի վեր ու վար փոխելը թող լինի թագավորների և իշխանների հրամանով՝ գավառապետների և ժողովրդապետների հիշեցմամբ։
Բայց անվավեր թող լինի կարիքից վաճառող աղքատների կամ անկարոտ վաճառող հարուստների կողմից փոխելը։
Բայց իշխանները գները վեր ու վար անելիս ուղիղ հայացքով թող անեն, որպեսզի մշակները և այլ գործավորները, նմանապես՝ վաճառականները, վրիպելով չզրկվեն իրենց աշխատանքից. կամ դատավորները ճշգրիտ քննությամբ թող անեն ըստ իշխանների հրամանի։
[ՄԽԱ]
ԲՈԼՈՐ ԽԱՐԴԱԽՈՂ ԱՐՀԵՍՏԱՎՈՐՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Բոլոր արհեստավորները, ինչ արհեստից էլ լինեն, կտորով գործեն թե վարձով, երբ ոչ թե տիրոջ հաճության համաձայն գործեն, այլ նյութն էլ փչացնեն, դատաստանով պետք է նորից անեն ըստ նրանց հաճության կամ գնից պակասածը ըստ արժանվույն լրացնեն և ապա լիովին վարձ ստանան, ապա թե ոչ՝ վարձից ըստ արժանվույն պակասեցնելով, ինչպես դատավորները տեսնեն՝ թող անեն։
Իսկ գող գտնվելով՝ ըստ Օրենքի թող հատուցեն և կորցրածը վճարեն։
Իսկ ցեցից կամ մկից վնասվածը, եթե այդպիսի նյութ է պատահում, երկար ժամանակ իրենց մոտ պահելու պատճառով, կամ այլ բան, որ վնասվի, դատաստանով թող հատուցեն, որովհետև գործելու և ոչ թե փչացնելու համար տվեցին։
Բայց եթե նրանցից գողանան և իրենցն էլ, և հավաստի լինի, անպարտ թող լինեն, իսկ եթե միայն գործի համար առածը և ամուր տեղից է առնվել, կեսը թող վճարվի. իսկ անզգույշ տեղում դրածի համար՝ լիովին թող հատուցեն։
Իսկ ավարի գնացածների համար անպարտ թող լինեն։
Բայց գրավ դրածը և կորցրածը թող վճարեն։
Իսկ ընդհանուր թշնամիներից կրակով այրվածը թող չհատուցեն, բայց իրենց պատճառով եղածը թող հատուցեն, իսկ տերերի պատճառով՝ թող չհատուցվի։
Դա այդպես թող դատեն։
[ՄԽԲ]
ԳՈՐԾԻՔՆԵՐԸ ՎՆԱՍՈՂ ՎԱՐՁԿԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Վարձկանները, որ տերերի գործիքներով են աշխատում, ինչպես երկրագործները, գործիքները սովորական կերպով վնասելիս անպարտ են, իսկ իրենց գործի մեջ վնասելով՝ թող վճարեն տերերին։
Իսկ իրենց գործիքներով աշխատելով, ինչպես հնձվորները, վնասը իրենցը թող լինի, իսկ եթե տիրոջինը վարձով առնի, և սովորական կերպով վնասվի, տիրոջը թող լինի։
Բայց եթե տիրոջից անոթ առնի և վնասի, թող վճարի. և չարակամությամբ վնասելով՝ թող վճարի։
[ՄԽԳ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ դատաստանի դատաստանները այսպես պետք է հասկանանք։
Երբ սպանողի կամ այլ չարագործի համար կրկնակի պատիժ է ցույց տալիս, արժան է քննել, որովհետև երբ արյան գինն առնեն, ապաշխարությունը թեթև թող լինի։
Թեև թվում է, թե արյունը գնով վճարվում է, առանց ապաշխարության թող չանեն, որովհետև մարդու գին չկա, բացի միայն փոխարենը մեռնելուց՝ ըստ Օրենքի և կանոնների։
Բայց թեև իր արյունը գնելով՝ թվում է, թե սպանվածինն է (գնում), մարդու գին չկա, թող ապաշխարությամբ լրացվի, որովհետև գինը ըստ կարողության դրվեց և ոչ թե ըստ արժանվույն։
Դա բավական թող լինի, եթե չարը սովորություն չէ, իսկ եթե դարձյալ վնասի կասկած կա, խրատն էլ թող ստանա ձեռքերին։
Իսկ եթե աղքատ է, խրատը բավական թող լինի։
Իսկ տուգանքը գրվեց կարգով արքունիքի համար, իսկ ավարը՝ տուգանքի փոխարեն, բայց արյան գինը յուրայիններինը թող լինի։
Դա ըստ դատաստանի թող լինի հայտնի դարձածների համար, իսկ անհայտները խոստովանությամբ թող ուղղվեն ըստ իրենց սահմանի։
Առհասարակ ամեն դատաստան ըստ գործի քննությամբ թող լինի։
Իսկ պատիժը վնասին համեմատ թող լինի, ինչպես չարագործների առնանդամը կտրելը՝ նմանվելով աստվածային դատաստանին, ըստ այնմ՝ յուրաքանչյուրին կհատուցի ըստ գործերի, ինչպես մեծատանը՝ չխմեցնելու փոխարեն՝ ծարավ, և չարիքներ ցանկացողներին՝ կրակ, և անողորմներին՝ տանջանք, և գիտության լույսն ատողներին՝ խավար, և ըստ այսմ։
Սրանց նման թող լինի և մեր դատաստանը։
[ՄԽԴ]
ՋՐԱՂԱՑՆԵՐՈՒՄ ԱՂՈՒՆ ԱՂԱՑՈՂՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ ջրաղացպանները թող փորձված լինեն արհեստի ամբողջ կազմածի մեջ, որպեսզի աներկյուղ չփչացնեն շատ տանջանքով ստացված կերակուրը։
Այդպիսի վնասողներին դատաստանով պետք է վարձ չտալ, այլև վնասը տուժել տալ։
Իսկ եթե պատճառը աղունի խոնավությունն է, թող անպարտ լինեն, իսկ ջուրն ընկած աղացածը թող վճարեն։
Իսկ գողացածը՝ քառապատիկ, և հսկիչներից խայտառակող հանդիմանություն թող լինի։
Իսկ եթե աղացողը պատրաստվածից ավելի վեր ու վար անի ջրաղացի քարը և որևէ վնաս տա, թող նա վճարի, որովհետև պետք էր ասել պատրաստողին և ոչ թե ինքը համարձակվել։
Իսկ վարձը տարբերվում է ըստ գավառների, բայց փոխվում է հացի և ջրի նվազությունից կամ առատությունից։
Եվ դա դատաստանի գործերում անսահման թող լինի։
[ՄԽԵ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ՁԻԵՐ ԿԱՄ ԱՅԼ ՉՈՐՔՈՏԱՆԻՆԵՐ ԳՈՐԾԻ, ԿԱՄ ՋՐԻ, ԿԱՄ ԱՐՈՏԻ ԵՆ ՈՒՂԱՐԿՈՒՄ ԺԱՄԱՆԱԿԱՎՈՐԱՊԵՍ ՈՒՐԻՇՆԵՐԻ ՁԵՌՔՈՎ, ԵՎ ՎՆԱՍՎԱԾՆԵՐԻ
Որովհետև սա էլ շատ անգամ է պատահում՝ ձի կամ այլ բան տալ և մեկ ուրիշին գործի ուղարկել, և այնտեղ վնաս լինի՝ ջրի մոտ, կամ արոտում, կամ շրջեցնելիս։
Եթե (ձին) խստերախ է, և չզգուշացրեց և բռնադատելով ուղարկեց, և հեծյալն ընկավ և մեռավ, կամավորի դատաստան թող լինի. իսկ եթե զգուշացրեց, և խստերախ չէր, և չբռնադատեց՝ ակամայի, որովհետև յուրայիններից և վարձկաններից չէր։
Իսկ եթե մեկը կամովին գնաց՝ արշավի վարձն առնելով, և (տերը) զգուշացրեց, և (ձին) խստերախ լինելով՝ ընկավ, կամ՝ անվարժ լինելով, մանավանդ եթե չափահաս է, կենդանու տերը անպարտ է. իսկ եթե մանուկ է, անպարտ թող չլինի։
Իսկ եթե ընկնելով չմեռնի, պարապուրդի և բուժման (ծախսը) դրանցով դատելով թող լրացնեն, նաև՝ լիովին չառողջանալու և զգայարանի վնասի համար։
Իսկ եթե հեծյալները վնասեն ձիուն կամ այլ կենդանու՝ կոտրելով կամ սպանելով, եթե վարելիս սովորական կարգը պահեց կամ վարեց ըստ ուղարկողի պատվերի, երբ ուղարկեց, հեծյալը անպարտ թող լինի, երբ և հավաստի դարձնի։
Իսկ եթե արշավի, և ոչ ըստ պատվերի վարի, կամ դժվար տեղերով քշի և վնասի, լիովին թող տուժի՝ մի մասով պակաս. իսկ կամովին տանողները՝ ամբողջը։
[ՄԽԶ]
ԱՅՍՊԵՍ ԿՈՉՎԱԾ ՀՈՂԱԴՐԱՄՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Այժմ հողադրամ կոչվածը կանոնական հրամաններից չէ, որովհետև կանոնները հիշատակում են անկողինը և այլ այսպիսի բան, որ (հանգուցյալն) ունի։
Արդ, հայտնի է, որ հողի դրամը եղավ կապալառու քահանաներից՝ գերեզմանները վաճառելու համար, այնքան որ հաղորդության և Ավետարանի համար էլ են դրամ առնում։
Բայց քրիստոնյաները ըստ հույսի են տալիս հողի դրամը, և նրանք դրանով չեն բավարարվում, այլ բռնադատում և գայթակղեցնում են, որի համար հաշիվ են տալու, կամ որովհետև կամեցան ըստ կարողության տալ այլ քահանաների, դրանից սովորեցին և իրենք պահանջել։
Բայց չպետք է այլ քահանաներ, եթե մեռածի քահանան չկանչի, գնան մեռածի մոտ, իսկ եթե սիրելի է կամ այլ պատճառով սուգի գնա, թող ոչինչ չառնի։
Իսկ վախճանված քահանայի (ունեցվածքը), որ աշխարհում է, եթե ժառանգ չկա, թող դատավորներինը լինի, ինչպես ցույց է տրված նրանց բաժնի մեջ, իսկ հասույթները թող առնի իր եպիսկոպոսը, և հագուստները, և անկողինը, որովհետև նա է նրա ձեռնադրողը, և ժողովրդին ըստ իր կամքի թող տա այլ քահանայի. իսկ եթե ժառանգ կա և արժանի մեկն է, թող չփոխի, իսկ անարժաններից՝ թող փոխի, որովհետև ժողովուրդը ժառանգություն չէ, բացի եպիսկոպոսի համար։
Ժողովուրդը նրանն է, ում (եպիսկոպոսը) քահանա է ձեռնադրում, այլ ոչ թե տնից որևէ մեկինը, որովհետև կանոնները չեն հրամայում, որ երեցների եղբայրները ժողովրդից ուտեն, նույնպես և՝ եպիսկոպոսի ժողովուրդ չլինել, կամ եթե լինեն՝ միայն կինը և որդիները։
Այսպես և յուրաքանչյուր ձեռնադրող թող ստանա ձեռնադրվածինը։
Իսկ հայրապետինը, քանի որ շատերից է ձեռնադրվում՝ շատերը թող ստանան, բայց տունը շատերից է վայելում՝ թող շատերինը լինի, ինչպես և գրված է. իսկ եթե հայրապետը չկամենա՝ իրենը թող լինի։
Իսկ խաչը, գիրքը և շուրջառը, որ հայրապետը տալիս է եպիսկոպոսին, նույնը թող առնի եպիսկոպոսի մահից հետո, իսկ ինչ որ եպիսկոպոսն ինքն է ձեռք բերել, թող չառնի, այլ դրանով եպիսկոպոսարանը ում կամենա՝ թող շնորհի. իսկ իրենը ինչպես կամենա՝ թող անի։
Նույնպես թող անի եպիսկոպոսը քահանայի նկատմամբ, ժառանգ լինի թե ոչ։
[ՄԽԷ]
ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Եվ գավառների սահմանները թող հաստատվեն լեռներով, գետերով և արձաններով, նմանապես և՝ գյուղերինը։
Եվ երկու կամ երեք գավառների սահմաններում շինված գյուղերը թող հավասար բաժանվեն՝ ավելիով և պակասով. նմանապես՝ արտերը և այլ բաները գյուղերի սահմաններում, այսպես և՝ արտերի սահմաններում բուսած ծառերը։
Իսկ այգիների միջև եղած ցանկապատը երկուսը հավասար թող դնեն, որովհետև թեև առաջինը իր համար դրեց, երկրորդի համար պատճառ թող չլինի, որ միշտ նա դնի, որովհետև եթե նա չլիներ, ինքը պետք է միանգամից դներ, կամ ով դրա համար այգի ձեռք բերեց կամ տնկեց, որ ցանկապատ չդնի։
Ըստ այսմ թող լինի և տների պատերի և այլ այսպիսի բաների համար։
[ՄԽԸ]
ԱՅՍԱՀԱՐ ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Անասունների մեջ գտնված այսահարությունը նրանց պատճառով չի լինում, որովհետև անբան բնությունները ոչ մի մեղք չունեն։
Որովհետև մարդկանց խրատելու համար է պատահում՝ մեղքերի պատճառով, և նրանց մեջ՝ դարձյալ մարդկանց մեղքերի պատճառով, ինչպես գերգեսացիների խոզերի երամակի մեջ, որովհետև նրանք ուխտ էին դրել չտեսնել մեր Տիրոջը։
Արդ, հայտնի է, որ անասունների վրա իշխանություն չունի, և թույլ է տրվում տերերին զարհուրեցնելու համար։
Արդ, երբ պատահի նրանց մեջ, արժան է, որ տերերը զգուշանան և իմանան, որ նրանց խնայելով՝ բարեգութ Աստված թույլ չտվեց. իսկ եթե անփույթ լինեն՝ գուցե թե նրանց մեջ էլ մտնեն։
Թող խոստովանեն իրենց մեղքերը և աղոթքով ու պահքով, ըստ կարողության երեք տարի քառասնորդաց պահքերը պահելով և խաչով ու Ավետարանով կնքելով, թերևս Աստված հաճի և հալածի, և բանականները ազատվեն կասկածից։
Իսկ եթե չբժշկվի, թող մորթեն և այլազգիներին վաճառեն, ոչ կենդանի, որպեսզի դարձյալ քրիստոնյաներին չվաճառվի։
Իսկ եթե բժշկվեն և երեք տարի այլևս չլինեն, ապա մորթելով ուտեն թե քրիստոնյաներին վաճառեն՝ անվնաս են Տիրոջ կամքով. և դա՝ եթե տանը պատահի։
Իսկ եթե գնված են, և նրանց պատահի, (վաճառողը) թող վկաներով հավաստի դարձնի, որ իր տանը չի եղել, իսկ եթե չի կարող՝ թող ետ դարձվի։
Իսկ եթե գնելուց հետո է, թող չվերադարձվի։
Բայց վերադարձի ժամանակը ամեն ժամ թող լինի, եթե ախտը վաճառողի տանն է եղել։
Վերադարձի նույն դատաստանը և խելագարների համար թող լինի։
Իսկ անուտելիները, անբուժելի լինելով, թող այլազգիներին վաճառեն, իսկ բժշկվածը՝ քրիստոնյաներին. բայց վերադարձնելը նույնը թող լինի։
Այս դատաստանը կանոնական է։
Եթե հաճելի թվա՝ այսպես հաստատուն թող մնա, ապա թե ոչ՝ ինչպես կամենան՝ թող անեն։
[ՄԽԹ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԱՆՉԱՓԱՀԱՍԻՆ ՉԱՓԱՀԱՍԻ ՀԵՏ ԱՄՈՒՍՆՈՒԹՅԱՄԲ ԶՈՒԳԵԼՈՒ
Կանոնական հրամանով է՝ երեխաների պսակ չօրհնել, մինչև բնության կարիքներն իմանալը։
Իսկ եթե պատահի, որ կինը անչափահաս լինի, և ամուսինը՝ չափահաս, կրկնակի չար է, որովհետև ինչպես սովորեցինք խոստովանությունից՝ ամուսնանալիս կտրվում է երկու անցքերի միջև եղած կապը, որից և մահանում է։
Արդ, այսպիսի վնասի համար կանոնական դատաստան թող լինի. կամավոր սպանողի կարգը դնել երեքի վրա՝ հարսի ծնողների, փեսայի և նրա ծնողների. և քահանան լուծվի կարգից. և միջնորդին անպարտ չանել, այլ ակամաների կարգում դնել։
Եվ եպիսկոպոսները խիստ սաստեն այդպիսիներին։
[ՄԾ]
ՈՒԽՏԱՏԵՂԻՆԵՐԻ ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
Ուխտատեղիները, վկայարաններ լինեն թե աստվածային շնորհի այլ տեղ, կամ հաստատված խաչի նշան, որ եպիսկոպոսի վիճակում էլ լինեն՝ թող (եպիսկոպոսը) տա այն գյուղի երեցին, որի սահմաններում է գտնվում, որպեսզի զգուշությամբ սպասավորի, եթե պատահի հեռավոր տեղում լինել։
Իսկ եթե սահմանների միջև է, քահանաները հավասար թող սպասավորեն և շնորհի հասույթը գործածեն սպասքի և կազմածի համար, սակայն իրենք էլ վայելեն առանց որևէ հակառակության։
Բայց ընծաների համար, որ բժշկության համար են մատուցում, թող չպատերազմեն, այլ եպիսկոպոսից ժառանգությունը նրանը թող լինի, ով լավ է սպասավորում։
Իսկ եթե ագահելով սուրբ տեղերը հարկի տակ գցեն և եպիսկոպոսի խրատին չանսան, աստվածային շնորհը ունայնանում է, և պարտական կլինեն այն պակասության համար, որի համար հաշիվ են տալու, իբրև Աստծու մարդասիրությանը և սրբերի բարի կամքին հակառակներ, որովհետև նրանք միշտ ձրի բարեխոսներ են աշխարհի համար։
Այսպիսիներին եպիսկոպոսը արժան է քարոզ կարդա, որ ոչ մի ընծա չտանեն, այլ ընծաները իրենց տներում աղքատներին տան և իրենք գնալով աղոթեն, որպեսզի եկեղեցու շնորհը այլազգիներին չանցնի։
Որովհետև բոլոր ընծաները խորհրդավոր են. դահեկանը, ոսկու անախտ բնության պատճառով, Քրիստոսի աստվածության խորհուրդն է, իսկ փրկչական պատկերը՝ մեր պատկերը, որ առավ նա, ով նախապես շնորհել էր իր պատկերը, ըստ այնմ՝ կայսրինը տվեք կայսրին և Աստծունը՝ Աստծուն։
Իսկ վեց դանգը՝ գալստյան ժամանակների խորհուրդն է, իսկ չորս թասուն՝ չորս տարրերի օրինակը և չորս ավետարանիչների խորհուրդը, իսկ տասներկու գարին մեկ դանգում՝ տասներկու առաքյալների, իսկ յոթանասուներկու գարին մեկ դահեկանում՝ յոթանասուներկու առաքյալների խորհուրդը, իսկ դրամը՝ մեր բնության օրինակը, որովհետև տառերով՝ հակառակ կարդալով, մարդ է։
Իսկ այլ նյութերը, ինչպես խորանի նվերները և տաճարին ընծայվածները, այսպես են, իսկ չընծայվածները՝ անխորհուրդ։
Արդ, խորհրդի եկածները թող անխորհուրդների հետ այլազգիներին չանցնեն, իսկ եթե հանդգնեն՝ եպիսկոպոսը թող կարգից էլ լուծի։
Այլև բոլորովին հալածել խաբեբաներին, որ գալիս են կրոնավորների ձևով և բնակվում ուխտատեղիներում և շատ գայթակղությունների պատճառ դառնում պարզամիտների համար, որովայնի և այլ ախտերի մոլի լինելով՝ սուտ երազներ են պատմում և շատերին մոլորեցնում։
[ՄԾԱ]
ԴԱՏԱՍՏԱՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՆՐԱՆՑ, ՈՎՔԵՐ ԱՎԱՐԻՑ ԵՆ ՎԱՃԱՌՈՒՄ
Եվ վաճառված և գնված ավարը ետ չի վերադարձվում գողացվածի պես, որովհետև դա թագավորների և իշխանների օրինավոր գործն է, ուստի և կանոններն ընդունում են որպես պատարագի ընծա, իսկ գողացվածը և հափշտակվածը՝ այլևս ոչ։
Ավարտվեց այս դատաստանի գիրքը՝ ի փառս Աստծու։