Read in the reader, with word lookup
Եղիշե, Արարածոց մեկնություն · 1/3
Թարգմանությունը՝ Նախագիր · մեքենայական (GPT-6), դեռ չխմբագրված · CC BY-SA 4.0
***
Ովքեր տեսան տարերքների անկանոն շարժումները՝ երբեմն ջրի, հաճախ քամու, կարկուտի, ցավերի, վաղաժամ մահերի և նման երևույթների մեջ, մոլորվելով՝ դրանք անվերահսկելի ու անմեղ համարեցին կամ կենդանի հոգին՝ չար, բարուն հակառակ ապականիչ, չհասկացան, որ բանական էակի անկանոն շարժումից հետո այդ ամենը տեղի է ունենում ազատ կամքով՝ Աստծու թույլտվությամբ, և ծառայում է որպես երկյուղ ու խրատ, մինչև այստեղ խրատվածները ստանան հանդերձյալ աշխարհը, որն ամբողջովին անապական ու անփոփոխ է, և որ Աստված երկուսի արարիչն է, որը Մովսեսի ու Դավթի միջոցով մտքին պատկեր է տալիս, թե այս աշխարհը ձեռագործ է, իսկ այն՝ անձեռագործ ու իմացական, որի մասին ոչ ոք ոչ մեկին չի պատմում, բացի այս Մովսեսից։
Ա 6ա
Ա (Ա)
Ա. 1ա
Աստված անմարմին և անբաժանելի բնություն է, ամեն ինչի համար բավարար. աննյութը նյութական դարձրեց և չեղածը գոյության բերեց։
Լինելով Բանը՝ ձայնով ստեղծեց ամեն ինչ։
Աշխարհի կառուցման համար ստեղծեց նյութական չորս տարր՝ հողը, ջուրը, օդը և կրակը։
Առանց հողի շոշափելի խտություն չի լինում, առանց կրակի՝ պահպանում և բռնում, առանց օդի՝ շարժում, իսկ առանց կրակի՝ տեսանելիություն։
Երկիրը, ծանր լինելով, զբաղեցրեց ստորին տեղը, իսկ ջուրը, երկրից թեթև, բայց օդից ծանր, տեղադրվեց հողի վերևում և օդի ներքևում. օդն էլ, կրակից ծանր լինելով, քանի որ իր մեջ ջրի խոնավությունն ունի, հաստատվեց կրակի տակ։
Քանզի կրակը, իր մեջ գունդ կազմած, խտացած ու կարծրացած, ներքև տարածեց օդն ու քամին, որ օդի բնությունն է. իսկ այն, ներքև անցնելով, Արարչի հրամանով փչեց, ճեղքեց ու տարածեց կրակը վերև և ներքև՝ կազմելով երկու մեծ կիսագնդեր, շուրջբոլոր գոգավորություններ՝ վեցանկյուն, բոլոր կողմերից, ներքև մղելով ստորին կիսագունդը՝ ներքին գոգավորությամբ, և վեր փչելով երկիրը, նույն կերպ նաև վերին փորվածքներում, երկինքն ու երկիրը ձգելով համապատասխանաբար վերև և ներքև. երկուսն էլ երկնքի շարժման պատճառ են՝ անդադար պտտելով ու տանելով, իսկ երկիրը անշարժ պահելով։
Քանի որ նրա բնական ծանրությունը թույլ չի տալիս նրան բարձրանալ, իսկ ներքևից քամու ուժն է նրան ցած պահում։
Բայց բոլոր կողմերից հարթ ու հավասարակշռված լինելն էլ նրան հաստատուն պահելու պատճառ է, մանավանդ Արարչի ստեղծագործ Բանի զորությունը, որը կրում է ամեն ինչ և պահում իր կարգի մեջ, ինչպես և ասում է. Սկզբում Աստված ստեղծեց երկինքը…։
Երկնքի երկու տարրերն են կրակն ու օդը, իսկ երկրի երկու տարրերը՝ ջուրն ու հողը. իսկ ճշմարիտը՝ Հայրը, Բանը՝ Որդին, Էությունը՝ Սուրբ Հոգին. եռանձնյա Աստվածը մեկտեղ ստեղծեց երկինքն ու երկիրը։
Ա. 1բ
Մովսեսը չասաց աշխարհի երբը, որտեղը և ինչպեսը, այլ ասաց՝ Սկզբում Աստված ստեղծեց, որովհետև արարածները կարող էին որոշ չափով նման լինել Արարչին. ինչպես Աստված ինքն իր մեջ է, և նրա համար տեղ գոյություն չունի, այնպես էլ աշխարհն ինքն իր մեջ է։
Եվ ինչպես Աստված անսկիզբ ու անժամանակ է, այնպես էլ աշխարհի արարման ժամանակը չգրվեց։
Եվ ինչպես ոչ ոք չգիտի Աստծու ինչ լինելն ու ինչպես լինելը, այնպես էլ ոչ ոք չի կարող ամբողջությամբ ասել բոլոր արարածների բնույթը, այլ միայն ստեղծողը գիտի իր ստեղծած ամեն ինչ։
Ա 6բ
Բ (Ա Բ)
Ա. 2ա
Թեև այդ հաստատությունը դեռ չէր ստեղծվել միջավայրում, մրրկահույզ քամիների խտությունը երկնքի երեսին ստվեր էր գցում՝ այն երկրի վրա ուղարկելով։
Գ (Ա Գ)
Ա. 2բ
Հունարենում մայնը քամու անվանումն է, իսկ հագիպիմայնը՝ հոգու։
Եբրայերենում հապան քամու անվանումն է, իսկ հադկուտշունը՝ հոգու։
Մեր լեզվում, սակայն, քամու և հոգու անվանումները հստակ ու պարզ են, և հաստատ գիտենք, որ այս խոսքը արարչակից Սուրբ Հոգու մասին է։
Քանզի Գրքերը պահապան եղան՝ այս արարչության մեջ Հոգու միանձնությունը հայտնելու համար։
Ա 8ա
Դ (Ա Դ)
Ա. 3ա
Եվ Աստված ասաց՝ թող լույս լինի, և լույս եղավ։
Եվ Աստված տեսավ լույսը, որ այն բարի է։
Եվ ինչո՞ւ երկնքի ու երկրի գոյության մասին չասաց՝ թող լինի, այլ միայն ասաց, որ ստեղծեց։
Քանի որ * նա կամեցավ լռեցնել հայհոյող լեզուներին, որոնք ասում էին, թե դրանք անարար ու անեղ են, մինչդեռ իրենք երկրպագում էին արարածներին։
Նա ցույց տվեց, որ նրանց երկրպագածները ճշմարիտ Աստծու արարածներն են։
Մովսեսն այսպես ասաց՝ Աստծուց այդպես ներշնչված։
Եվ քանի որ Աստված լույս է, նրան պետք չէր լույս և ժամանակ՝ երկինքն ու երկիրը ստեղծելու համար։
Բայց երբ ստեղծեց այս մեծ կառուցվածքը, դրա համար անհրաժեշտ էին լույսն ու ժամանակը։
Ինչպես մարդը նախ տուն է կառուցում, ապա փնտրում արևի և ճրագի լույսը։
Աստծու այս առաջին խոսքը եղավ առանց շրթունքների շարժման, լեզվի տատանման, օդի հնչյունի և ատամների հարվածի, որովհետև ճիշտ չէ Աստծուն պատկերացնել որպես գործիքների և օդային հնչյունի կարիք ունեցող. այլ մեր գրի օրինակով է խոսքը շարադրված՝ մեզ ուսուցանելու համար։
Նախ ստեղծվածը դրեց որպես գործի ցուցադրություն, ապա ասաց՝ ստեղծեց՝ ակնհայտ դարձնելով, որ դա առանց ջանքի է։
Ա 8աբ, Հ 4բ
Ե (Բ)
Ա. 3բ
Բայց չկարծենք, թե լույսը նոր ստեղծագործություն է՝ չորս տարրերից դուրս և հրեղեն երկնքից անջատված, այլ թե լույսի մաքրությունը բոցավառությունից ներքև է կորզվել։
Քանզի լույսը կրակի ծնունդն է, իսկ ծնունդը մի բան է, ծնողը՝ մեկ այլ բան։
Քանի որ մոտիկները ճանաչում են կրակը, իսկ հեռուները տեսնում են լույսը։
Գոյությունը մեկն է, բայց իր տարբերակմամբ բաժանվում է երկուսի։
Եվ այս տարբերությունը միայն կրակին չէ հատուկ, այլև երեք տարրերին. քամու սրությունը տարբեր է սնուցող օդից, ջրի խոնավությունը՝ նրա քաղցրությունից, որից ծնունդ է լինում և որը փոխվում է գույների, համերի ու հոտերի, իսկ քարքարոտ հողի կոշտությունը տարբեր է մանրահողից և բույսերի արմատների պտղաբեր հողից. և այս ամենը սիրով խառնվում ու հավիտյան գոյատևում են։
Ա 8բ, Հ 5ա
Զ (Բ Ա)
Ա. 5ա
Եվ եթե որևէ մեկը ուշադիր լինի, օրը միշտ շարունակվում է այնտեղ, ուր գնում է արևը, իսկ գիշերը մնում է գիշեր այնտեղ, ուր արևը հեռանում է։
Եվ եղավ երեկո, և եղավ առավոտ՝ մեկ օր. անմարմին ու աննյութ լույսը պահպանում էր սահմանված չափը. ոմանց կարծիքով այն արևի մոտ էր, իսկ ուրիշների կարծիքով՝ հյուսիսային լեռներից այն կողմ, որտեղ, ասում են, արևն անցնում է գիշերը։
Ա 9ա, Հ 6ա
Է (Բ Բ)
Ա. 5բ
Եվ կրկին առանձնացրեց ու զատեց շաբաթվա մեծ օրը մյուս օրերից. վերջին օրը հաստատեց որպես երեկո չունեցող և իրեն հաջորդող օր չունեցող։
Եվ դա առաջին օրն է՝ նրան զուգակից, որի մեջ լույսը եղավ. այն սուրբ ու փառավոր օրն է, որը պատվում է Քրիստոսի հարությունը բոլոր սերունդներում, մինչև որ ծագի միայնակը՝ միածինը։
Ա 9ա, Հ 6բ
Ը (Բ Գ)
Ա. 6–8
Եվ Աստված ասաց. Թող հաստատություն լինի ջրերի մեջ, և թող ջրերը բաժանի ջրերից. և այդպես եղավ։
Եվ Աստված ստեղծեց հաստատությունը և բաժանեց այն ջրերի միջև՝ հաստատությունից ներքև եղած ջրի և հաստատությունից վերև եղած ջրի միջև։
Եվ հաստատությունը կոչեց երկինք։
Եվ Աստված տեսավ, որ բարի է. և եղավ երեկո, և եղավ առավոտ՝ երկրորդ օրը։
Աստծուն ճանաչելը հավատի գործ է, իսկ Նրա մասին խոսելը՝ հանդգնություն, որովհետև Աստված որակ ու հատկություն չունի. սակայն մարդասիրաբար, մեզ համար, Նա կարիք ունի ձայնի, ձեռքի, խոսքի և թվային կարգի։ Եթե մեկը որևէ մեկին աչքով նշան է անում, դա կոպերի շարժումով ազդանշան է. իսկ Աստված, առանց այդ փոքրիկ շարժման, միայն կամքով կարող է այս արարածներից հազարապատիկ ավելին կանգնեցնել մեր առաջ։
Բայց զգայարաններին պատկերներ տալն այն բանի համար է, որ մենք խոսքով ու մտքով վայելենք Արարչի բանական և գործնական պատմությունը, և մեզ այնպես համարենք, կարծես Արարչի հետ էինք, երբ Նա ստեղծում էր արարածներին. քանզի Տիրոջ զորությունը ներգործում և ձգում է, և երբ մեկը սուրբ մտքով մոտենում է, նրան պետք է համարել ոչ թե խոսող, այլ տեսնող։
Եվ Աստված ասաց. Թող հաստատություն լինի ջրերի մեջ (Ա 6բ), և հրամանը կատարվեց. քամին խտացավ, ամբողջովին թանձրացավ՝ անխոցելի ու անպայթելի, և անցավ ջրերի միջով։
Եվ երբ ասաց՝ Թող ջրերը բաժանվեն ջրերից, ջրերի ընդհանուր զանգվածը բարձրացավ, և դրանից հետո հաստատությունը հաստատվեց իր սահմանված տեղում։
Եվ երբ ասվեց՝ Աստված ստեղծեց հաստատությունը և Աստված բաժանեց (Ա 7), դա հավատքի համար է՝ Բանի զորության շնորհիվ. ստեղծեց ասելով ցույց է տրվում, որ դա արված է, իսկ բաժանեց ասելով՝ որ ջուրը հաստատության վրա չի դրվել ու սեղմվել ինչպես ամանի մեջ, այլ ցույց է տրվում, որ հաստատությունը միջնապատ է երկրի վրա եղած ջրի և նրանից վեր եղած ջրի միջև՝ այնքան, որքան այս մեկը ներքևում է նրանից։
Ինչպես և Դավիթն է ասում. Օրհնեցե՛ք Տիրոջը, ջրե՛ր, որ երկնքից վեր եք * ։
Երկուսն էլ սահման են կազմում ամբողջ այս աշխարհի շուրջը. վերին երկինքը գնդաձև է՝ ոչ չափազանց հեռու և ոչ էլ բոլորովին մոտ։
Օդի հավասարակշռված շնչով ջրերի կենդանարար ազդեցությունը երկու օգտակար բան է անում՝ թեթևացնում է երկրի ծանրությունը և վերևում պահում այրող կրակը, իսկ կամարաձև ջուրը՝ հաստատության մեջ. հրեղեն երկինքը մնում է վերևում, իսկ երկիրը՝ ներքևում։
Բոլոր կողմերից երկրից հեռու և քամու հետ խառնված՝ դրանք անդադար շարժվում են, ինչպես նաև ջրեղեն կամարը։
Այստեղ խառնաշփոթ չէ, թե մի տեղ ավելի ծանծաղ է, մեկ այլ տեղ՝ ավելի խիտ, այլ ամեն ինչ հարթ ու հավասարակշռված ընթացքով է վերև և ներքև՝ անբաժանելի և անբաժան։
Զարմանալի չէ, որ տեսնում ենք ամպերի մեջ կապած ջրերը, որոնք առանց հրամանի չեն արձակվում, և որ ջրերը շարժվում են ալիքներով ու ձայնով. մարգարեն վկայում է. Ո՞վ է ստեղծել ջրերի ալիքների բազմությունը երկնքում. Ամենակալ Տեր է Նրա անունը։
Եվ Աստված հաստատությունը կոչեց երկինք։
Եվ Աստված տեսավ, որ բարի է. և եղավ երեկո, և եղավ առավոտ՝ երկրորդ օրը (Ա 8)։
Հաստատություն կոչվեց, որպեսզի փարատի փլուզման ու կործանման երկյուղը. ինչպես Եսային երկինքը կոչում է կամարաձև ու խորանի նման՝ մեզ անկումից անվախ դարձնելով։ Դավիթն էլ ասում է. Երկինքը տարածեցիր ինչպես խորան, և աննեցուկ երկրի մասին զգուշանալով՝ ասում է. Երկիրը հաստատեց իր հաստատության վրա, որպեսզի հավիտյան չսասանվի։
Այն կրկին հաստատություն կոչվեց իր անսահման բարձրության և առաջին երկնքին նմանության պատճառով. առաջին երկինքն իր շրջապտույտն ունի ըստ բնության, իսկ սա՝ ժամ առ ժամ։
Ա 9բ–10ա, Հ 7ա–8ա
Թ (Բ Դ)
Ա. 10
Հարթ, ողորկ ու տափարակ է նաև ջուրը, որը քամուց ալեկոծվելով՝ մշտապես արագ է սլանում ու փախչում. այնքան, որ օդը չի կարող նրանից ջուր վերցնել, որովհետև արագ ընթացքը խլում, բարձրացնում ու թափում է այն։ Այդ պատճառով շատերը դրանք ծովեր չեն կոչում, այլ գետեր՝ ոչ թե սակավության, այլ դրանց բուռն ու արագ ընթացքի պատճառով։
Իսկ Քերոնեսոս կոչվող կղզու այս կողմում գտնվող ծովը կոչվում է անդնդական. ասում են, որ դա շրջանաձև կղզի է՝ երկու ծովերի միջև, ամբողջությամբ շրջապատված ցամաքով, որտեղ կան ահռելի գազաններ և հսկա վիշապներ։
Նրանց խառնուրդից մարդկանց և անասունների մեջ ցավեր ու հիվանդություններ են առաջանում. քամիները դրանք վերցնում, բերում և կենդանի էակների վրա են թափում։
Իսկ նրա այս կողմում ջրերի բնակավայրը ցամաք է՝ լեռնային ու խոր ձորերով. այդ պատճառով ջրերը տեղավորվել են այնտեղ, անվնաս կերպով կենդանի էակներ են ծնում ու սնուցում։ Նավաստիները վստահությամբ նավարկում են դրանց վրայով, իսկ ափերի շուրջը բնակվում են բարեխառն ու բարեբախտ մարդիկ։
Այդ պատճառով այն կոչվում է անդնդական, որովհետև այնտեղ բնակվում են անդնդային կոչվող ջրային էակները, այսինքն՝ ափամերձները, որոնք այնտեղ ապրում են՝ փնտրելով իրենց հաճույքը։
Այն կրկին ծով կոչվեց, որովհետև ալիքվելով ու տարածվելով մշտապես փոխվում է, բայց չի անցնում Արարչի կողմից իր համար դրված սահմանը. այն պատկառանք է տածում իր հարևան փոքրիկ ավազահատիկի հանդեպ, որին ասվեց։
Մինչև այստեղ պիտի գաս և սրանից այն կողմ չանցնես։
Արիստոտելը սա կոչում է Օվկիանոս, որը շրջապատում է ցամաքը և անդնդային է. այն Քերոնեսոսի այն կողմում է։
Մտքովդ նայի՛ր այդ Օվկիանոսին. թե ինչ կա այնտեղ, զարմանալի է. միայն Արարիչը գիտի։
Իսկ անդնդական նշանակում է, որ այնտեղ որևէ կենդանի էակի գոյությունը անհնար է։
Եվ Աստված տեսավ, որ բարի է։
Արարչի տեսիլքը նախորդեց և վկայեց, որ դա բարի է, որպեսզի հայհոյող լեզուն չասի որևէ աղանդավորական բան, ինչպես մեկը, մոլորությամբ համարձակվելով, ասաց, թե վերին ջրերը կենդանի են, և հրեշտակները բնակվում են դրանց մեջ։
Եվ Աստված օրհնում է վերին ջրերը, իսկ մեզ մոտ եղած ջրերը պղծված են և դևերի բնակավայր են։
Ա 11բ, Հ 11աբ
Ժ (Գ)
Ա. 14–16
Նա խտացրեց, միացրեց և գնդաձև դարձրեց օդեղեն երկու կլոր գունդ՝ դրանք ներսից ուռուցիկ և բացվածքավոր դարձնելով, և դրանց մեջ դրեց ամենուր տարածվող լույսը։
Արևի ամանի մեջ դրեց սերմը, մաքրությունն ու փայլունը, իսկ նվազն ու խամրածը՝ լուսնի անոթի մեջ։
Իսկ սև, ավելի մթին ու խիտ տեսակները, ըստ ավելանալու և պակասելու, դրեց աստղերի մեջ և դրանք տեղադրեց հաստատությունից ներքև։
Մեծ լուսատուն՝ ցերեկվա իշխանության համար, փոքր լուսատուն՝ գիշերվա իշխանության համար, և աստղերը։
Նախ երկուսին մեծ անվանելով՝ մյուսներին փոքր համարեց, իսկ արևը մեծ անվանելով՝ առավել բարձրացրեց նրան, որն իշխում է գոյության էության վրա, քան նրան, որը ստվերի վրա է. մանավանդ որ ցերեկը ստեղծում է արևը, իսկ գիշերը՝ նրա գնալն ու գալը։
Իսկ գիշերը լուսինը չի ստեղծում, այլ ցանկալի կերպով մխիթարում է ստվերի տրտմությունը և աստղերին ավելի պայծառ է դարձնում՝ ուժեղացնելով նրանց աղոտ լույսը։
Ա 14ա, Հ 17աբ
ԺԱ (Դ)
Ա. 16
Իշխելու՝ ցերեկն ու գիշերը, և երկրի վրա լույս տալու համար,— ասում է։
Քանի որ ասաց՝ դա ակնհայտ է տեսանելի կողմից, իսկ ներքևի կողմում նրանք ունեն լույսի առատությունը։
Իսկ ցերեկվա և գիշերվա վրա իշխելը նշանակում է, որ արևն ու լուսինը այս ապականացու ժամանակների ստեղծողներն են։
Լուսինը ստեղծվեց լիարժեք՝ տասնչորս օրում. ևս երկու օր էր պետք, մինչև Ադամի ստեղծվելը։
Սա այն է, որ տասնվեցերորդ օրը գալիս է լրիվությամբ՝ ավելանալով ու պակասելով. դա մեծ զարմանալիք է։
Արևին արու են ասում, իսկ լուսնին՝ էգ։
Այն, ինչ արևը ցերեկը ամրացնում է, լուսինը գիշերը քայքայում է, կանացիացնում և սնուցում մեր ապականացու մարմնի բնությունը։
Նույնը նաև պակասելու պատճառ է դառնում, որովհետև լրանալու ժամանակ ծովերը լցվում են, կենդանի էակները՝ ուղղվում, ծառերը՝ կեղևով ամրանում, իսկ պակասելու ժամանակ թուլանում են։
Եվ իրավացիորեն այն նույնպես մեծ կոչվեց արևի հետ, քանի որ այդքան փոփոխություններ են տեղի ունենում և հետևում նրան. եթե այն միշտ աճեր, ամեն ինչ կցրվեր ու կկորչեր, իսկ եթե միշտ պակասեր՝ իսպառ կանհետանար։ Սա առողջության ու հիվանդության նշան է, եթե որևէ մեկը դրանք նշաններ է համարում, որովհետև արևը լուսնից թուլացածներին ամրացնում է, ինչից առողջության համար հյութեր ու բույրեր են գոյանում։ Նրանք միայն նշաններ չեն ցույց տալիս, այլև այս պտղաբեր տարրերի կրողներն են։
Նույնպես աստղերի դասերն էլ գործակից են լուսնին ու արևին. նրանք ոչ միայն զարդարում են երկինքը իրենց բաժանմամբ, այլև մոլորակների ու անշարժ աստղերի միջոցով նրանց օգնություն են մատուցում՝ արևի պտույտը և լուսնի չափավորությունը կարգավորելով սաստիկ ցրտի ու տապի պայմաններում։
Բայց արևը լուսնից մեծ է ասվում, որովհետև ավելի մեծ է նա, ով տալիս է, քան նա, ով ստանում է. արևն է լուսնին լույս տալիս, մինչև որ այն լցվի, ապա հեռանում է, և լույսը սպառվում է։
Նա, ով ստեղծեց ամեն ինչ, կարիք չունի, որ լուսինը արևից լույս ստանա, այլ այդպես գեղեցիկ կարգ է հաստատում. խոնավը կարիքավոր դարձրեց մեծ ջահի հանդեպ։
Սրանով էլ Պողոս առաքյալն է ամոթանք տալիս՝ ասելով. Հոգիները սպասավորության համար ուղարկվածներ են։
Եվ Արարիչը կրկին իջնում է երկիր՝ այն կրկնակի զարդարելու համար։
Ա 14բ–15ա, 17բ, Հ 18բ–19ա, 25բ։
ԺԲ (Դ Ա)
Ա. 17
Աստված նրանց դրեց երկնքի հաստատության մեջ՝ ոչ թե անշարժ կառուցելով, այլ ինչպես ասվում է, որ Ադամին դրեց դրախտում, որպեսզի նա ազատորեն շրջի այնտեղ. նույն կերպ և նրանց, որպեսզի շարժվեն դրա հետ ու դրա ներքևում՝ ոչ թե ոտքերով արագ վազելով, ոչ թևերով թռչելով և ոչ էլ ջրայինների պես լողալով, այլ Աստծուց զորացած, Նրա հրամանով և սահմանված կարգից բնավ չշեղվելով։ Նրանք շարժվում են ոչ թե այսօրվա ցերեկվա ուղով, այլ կարծես չափված ընթացքով՝ հարավից հյուսիս և հյուսիսից հարավ։
Երբ արևը շարժվում է դեպի հարավ, հյուսիսի կողմերը սաստիկ սառչում են, և ձմեռային ցուրտը հասնում է աշխարհի միջնամասին, իսկ հնդիկների երկիրը ամառ է ապրում և պտուղները հասունանում են։
Քանզի հարավում հրեղեն ծով կա՝ իր բնական ջերմության պատճառով, և արևն էլ նրան օգնում է։
Մեր ձյունախառն ձմեռը նրանց համար բարենպաստ խառնուրդ է ստեղծում, իսկ այնտեղ աճող աշխարհի պտուղները մեր աշխարհի պտուղներից տարբեր են համով, հոտով և գույնով։
Յուղերն ու խունկերը մեծ չափով կրակի տարր ունեն, իսկ մարդկանց մեջ սև մաղձը շատ է. դրա պատճառով նրանք նմանվում են արջասպանների, ոչխարները բուրդ չեն տալիս, իսկ ուղտերն ու գոմեշները մերկ ու մազազուրկ են։
Բայց քանի որ նրանք տաքարյուն են և առողջություն են բերում, բնակիչները երկարակյաց են։
Մեզ համար էլ այնտեղից խոսքի գարնանային դռներն են բացվում, երբ արևը կամենում է հրեղեն իր զորքերով տեղափոխվել այս կողմը։
Հյուսիսայինը հավաքվելով նրա դեմ՝ կարծես նիզակով հարվածում է և ետ փախչում, իսկ նա հետապնդելով՝ քիչ-քիչ մաղելով տանում է նրան իր տեղը։
Ա 14բ, Հ 17բ
ԺԳ (Դ Բ)
Եղիշեն այս մասին մեկ այլ տեղ էլ ասում է. յոթ մոլորակներից վեր կան ևս յոթ նման աստղեր՝ խիստ սառը բնությամբ, որոնք երկնքի բորբոքված ջերմությունը սառեցնելով ու չափավորելով՝ ներքև են իջեցնում դեպի յոթ մոլորակները։
Եվ դրանք անվանում են անշարժ գունդ։
Ա 15ա
ԺԴ (Դ Գ)
Ա. 21–23
Եվ ջրերը հանեցին բոլոր կենդանի շնչավոր էակներին՝ ըստ իրենց տեսակների (Ա 21)։
Նա չասաց, թե ջրերը հանեցին անբան կենդանի շունչ, որովհետև նաև բանական էակների մարմիններն են ջրից գոյացել. նախ կենդանի էակները ստեղծվեցին տարրերից, ապա՝ ծնողներից, բայց ջուրն ամբողջովին միջնորդն է. ինչպես ծնողներից առանձնացած սերմը ջուր է։
Տիրոջ ձայնը ջրերի վրա է,— ասում է. Աստված փառքով որոտաց, և Տերն Ինքը ջրերի վրա է * ։
Թեև երբեմն երկրի՛ն է հրամայում բուսնել, իսկ այժմ՝ ջրին, սակայն երեք տարրերն էլ միահյուսված են։ Բոլոր կենդանի էակները գոյացել են չորս տարրերից. ոսկորները՝ քարքարոտ հողից, ջիլերը, նյարդերն ու արյունը՝ կրակից, շունչն ու շարժումը՝ օդից, խտությունը՝ հողից, իսկ միավորողը՝ ջուրն է։ Այս ամենը հավասարապես առկա է ջրային և ցամաքային էակների մեջ։
Ասում են նաև, որ փղերն ու գոմեշները ջրից են գոյացել, թեև նրանց մեծ մասը ցամաքում է ապրում։
Թռչունները, որոնք օդի վրա են՝ երկու ոտքով ու թևերով, երկրպագում են Տիրոջը երկնքի օդում. ոմանք այսպես են, մյուսները՝ այլ տեսակների։
Ձկների մեջ կան որոնողներ, որոնք կոչվում են սակրոսներ, և կան այնպիսիք, որոնք սեր ու բարեկամություն ունեն և միասին որսացածը միասին են ուտում, ինչպես պինչեյներն ու պինչայսպասյակները։
Կան նաև խորամանկություն ունեցողներ, ինչպես փոքրիկ հյուլոսը, որը քնած գտնելով գազան կոկորդիլոսին՝ մտնում է նրա մեջ, ուտում ամբողջ փորոտիքը և դուրս գալիս նստատեղից։
Ատրոքոս թռչունը սնվում է հյուլոսի ատամների արանքում մնացած մսի մնացորդներով. նրա հետ բարեկամանալով՝ ճչում է, թևերը թափահարում, ճախրում և ճանկերով փորում՝ ամոթանք տալով նրանց, ովքեր մոռանում են սիրելիների սեղանը։
Անքիւղոս ձուկը, որը կոչվում է կողամայր, որովայն չունի, այլ միայն գլուխ և մերկ կողեր, որոնց վրա կտրտված տեղեր ունի, որտեղ ձվադրում և ձագեր է ծնում։
Ուրեմն Ադամի կողից ստեղծված կինը հավատարիմ է. կատովփլես թռչունը, որ կոչվում է վայրահայաց, բերանից կրակ է արձակում դեպի երկիր, որպեսզի կենդանի էակներից որևէ մեկին չվնասի։
Բազեն եղեգի դառը կեղևով մաքրում է շամանդաղի աչքերը, նույն կերպ ծիծեռնակը՝ իր ձագերի մթագնած աչքերը։
Եվ իսկապես մեծ են Աստծու գործերը, և Նա ամեն ինչ իմաստությամբ ստեղծեց։
Եվ Աստված օրհնեց նրանց ու ասաց. Աճեցե՛ք, բազմացե՛ք և լցրե՛ք ծովերի ջրերը (Ա 22)։
Քանզի նրանք աճը ստանում են Աստծու օրհնությունից և ոչ թե բնությունից, որպեսզի բավական լինեն միմյանց և մարդկանց համար՝ ջրերը լի պահելով ավազանի խորհրդով, որի ծնունդները լցնում են երկինքն ու դրախտը։
Եվ Աստված տեսավ, որ բարի է. և եղավ երեկո, և եղավ առավոտ՝ հինգերորդ օրը (Ա 23)։
Եվ Աստված ասաց. Թող երկիրը հանի կենդանի շունչ ունեցող էակներ՝ ըստ տեսակների՝ չորքոտանիներ, սողուններ և երկրի գազաններ՝ ըստ իրենց տեսակների. և այդպես եղավ։
Եվ Աստված ստեղծեց երկրի գազաններին՝ ըստ իրենց տեսակների, անասուններին՝ ըստ իրենց տեսակների, և բոլոր սողուններին՝ ըստ իրենց տեսակների. և Աստված տեսավ, որ բարի է։
Մտածող մարդկանց համար ակնհայտ է, որ լույսի ստեղծումից հետո Աստված սկսեց ստեղծել ավելի ցածր կարգի էակներին՝ նախ բույսերը, ապա լուսատուները, ջրայիններին և հետո ցամաքայիններին, որոնք ավելի պատվավոր են նրանցից, որովհետև կյանքի ու զգայության ավելի մեծ բաժին ունեն՝ մոտ լինելով բանական էակներին։
Սակայն երկիրը միակին է որպես օրինակ. լինելով բոլոր տեսակների մայրը՝ չի կորցնում իր կուսությունը։ Նա մայր չունի, ինչպես և երկինքը, որովհետև Աստծուց հետո ոչինչ չկա, որ միջնորդ լինի Նրա և նրանց միջև. նրա բնակիչները հրեշտակներն էին, որոնք հսկում ու սովորում էին, թեև իրենք էլ նույն կերպ էին ստեղծվել և ոչ մեկի գոյության պատճառը չեն։
Ա 17աբ, Հ 24ա–26բ
ԺԵ (Ե)
Ա. 24
Այնուհետև ավելացնում է, որ Աստված նույն պատճառով ստեղծեց երկրի գազաններին՝ ըստ տեսակների, ինչպես ասվեց կետոսների մասին։
Որպեսզի իմանալով, որ դրանք արարածներ են, մարդիկ չմոլորվեն և չերկրպագեն նրանց։
Նրանց մասին չիմանալով՝ մարդիկ երկրպագեցին առյուծին, կոկորդիլոսին, օձերին, կատուներին և այլոց։
Եվ քանի որ գազանները ուտում են անասուններին ու սողուններին, դրանցից հետո հիշում է նաև նրանց գոյությունը, որոնք նրանց կերակուրն ու կարիքն են։ Դրանց կոչեց կենդանի շունչ, որովհետև նրանք շնչով են կենդանի, իսկ շնչի հեռանալուց մեռնում և ապականվում են։
Անասուններ են կոչվում, որովհետև անխոս են, կամ էլ՝ տնային անասուններ, որոնք սնվում են մարդկանց ձեռքով. վայրի անասունները մարդկանցից սնունդ չեն ստանում։ Ինչպես Տերն ասաց Հոբին. Կհսկե՞ս եզների երկունքը և կկերակրե՞ս նրանց ձագերին, որովհետև դա միայն Նրան է վստահված։ Սողուններն էլ այսպիսին են, և իրենց բնությամբ սակավ ձայն ունեն։
Գազաններ են կոչվում, որովհետև հոշոտող են, և նրանց երախը պատռված է. նրանք նաև տարօրինակ, անկանոն ու տգեղ են։
Սկզբում, սակայն, այդպես չէր. ընտանի և վայրի կենդանիները ծնվում, աճում ու միասին էին ապրում. ճնճղուկը՝ վարուժանի, կաքավը՝ բազեի կողքին, եզն ու առյուծը միասին էին արածում, իսկ եղնիկը՝ ուլի հետ։ Աստծու զորությունը պահում էր նրանց միաբանությունը. չկար ո՛չ սուգ, ո՛չ տրտմություն, այլ նրանք մեծ ուրախության մեջ էին, և աշխարհի թագավորը դեռ նրանց մեջ չէր երևում։
Ա 17բ, Հ 26բ–27ա
ԺԶ (Զ)
Ա. 26–28
Եվ Աստված ասաց. Մարդ ստեղծենք մեր պատկերով և մեր նմանությամբ, և թող իշխեն ծովի ձկների, երկնքի թռչունների, անասունների, ամբողջ երկրի և երկրի վրա սողացող բոլոր սողունների վրա։ Եվ Աստված մարդուն ստեղծեց Իր պատկերով. Աստծու պատկերով ստեղծեց նրան, արու և էգ ստեղծեց նրանց։ Եվ Աստված օրհնեց նրանց ու ասաց. Աճեցե՛ք, բազմացե՛ք, լցրե՛ք երկիրը, տիրեցե՛ք նրան և իշխեցե՛ք ծովի ձկների, երկնքի թռչունների, անասունների, ամբողջ երկրի և երկրի վրա սողացող բոլոր սողունների վրա։
* Աստծու խորհուրդների իմացության մեջ ընտրյալ և զարմանալի սուրբ Պողոսը իրավացիորեն նայելով Աստծու իմաստության անհասանելի անդունդներին՝ զարմանում է և ասում. Ո՜վ խորություն Աստծու մեծության, իմաստության և գիտության. ո՞վ ճանաչեց Տիրոջ միտքը։ Ինչո՞ւ մարդկային բնությունն այդքան մեծարվեց, ո՞ւմ էր պարտական, ո՞վ համոզեց Նրան քաղցր խոսքերով, կամ ի՞նչ խոստացավ Նրան, որ աշխարհի ստեղծումից առաջ ընտրի ու մեծարի մարդուն՝ նրա համար պատրաստելով նյութ, առատ հարստություն և ամենապատիվ մեծություն, ապա նրա առաջ դնի խորհուրդներ, կամք և ուշադրության արժանի դիտումներ։ Այս ամենը Նա չարեց հիշատակվածներից որևէ մեկի համար՝ ո՛չ վերինների, ո՛չ ստորինների, ո՛չ իմացականների, ո՛չ զգայականների։ Այդ մեծ խորհրդի մեջ Նրա խորհրդակիցը չեղավ ստեղծված կամ գոյություն ունեցող որևէ բնություն, բացի Իր անճառ ծոցից ծնված Բանից՝ Իր անհասանելիության քննողից, որին ոչ ոք չի քննում, և ամենասուրբ Հոգուց, որը Հորից է ելնում և Որդուց առնում, և Իր մեջ փառավորված է որպես Աստված՝ ըստ էության։
Դրա համար էլ ասում է. Մարդ ստեղծենք մեր պատկերով և մեր նմանությամբ (Ա 26)։
Նա հստակ ցույց տվեց, որ աշխարհը չստեղծեց Իր կարիքը լրացնելու համար, այլ մեկ ուրիշի համար, ում պիտի ստեղծեր, և ամբողջը նրա համար էր, իսկ նա՝ ամբողջի տերը։ Եվ նրան առաջինը չստեղծեց, որպեսզի դատարկ տեղ չմտցնի, և նրա միտքը կարոտից չկոտրվի։
Սա կարելի է տեսնել այն արհեստավոր կանանցից, որոնք իշխանների պատկերներն են նկարում. նրանք նախ գլուխը չեն նկարում, այլ ոտքերից սկսելով՝ ամբողջ հասակն են վեր բարձրացնում և միայն վերջում դնում դեմքը, որը տեսնողներն առանց դրա չեն կարող ճանաչել։
* Կամ ինչպես մեկը պատրաստություն է տեսնում մեծ թագավորի համար. նախ հոգում է տունը, ապա՝ բազմոցը, կերակուրների ու ըմպելիքների պատրաստությունը, զարդարանքներն ու երգիչներին, ճրագների աշտանակները։
Եվ երբ ամեն ինչ պատրաստում է, ներս է բերում թագավորին՝ տեսնելու, լսելու, հոտոտելու, ուտելու, խմելու և ամեն առատությունից օգտվելու, որպեսզի ցույց տա, թե նա մեծարվել է պատվի ու փառքի և արժանի վայելքների համար։
Նույնը կարելի է տեսնել նաև այստեղ՝ Արարչից դեպի մարդը եղած գործում։
Նախ զարդարեց երկինքը՝ որպես տանիք, և երկիրը՝ որպես հիմնադրված տուն, որպեսզի մարդն իր ստեղծվածների միջոցով ճանաչի իր Արարչի՝ Աստծու սերն ու երախտիքը։
Մարդ ստեղծենք մեր պատկերով այս խոսքից հրեշտակներն էլ զարմացան, որովհետև երկու բան հասկացան. նախ՝ Նրա բարերարությունը սահման չունի, և ապա՝ բոլոր ստեղծվածների օրինակը ցույց տվեց մեկ կազմության մեջ՝ հոգով՝ իմացական աշխարհը, իսկ մարմնով՝ տեսանելի աշխարհը։
Ա 18ա, Հ 27ա–28բ
ԺԷ (Զ Ա)
Ա. 26ա
Եվ ինչպե՞ս կարելի է ասել, թե նրանք Աստծու խորհրդակիցներն են։
Այս խոսքով նա նաև երես առ երես մերժում է արիոսականներին, որոնք չեն ընդունում Սուրբ Երրորդության մեկ բնությունը, որովհետև ասում է. Եվ Աստված մարդուն ստեղծեց Իր պատկերով։
Վեց ձեռք միավորվեցին մեկ պատկերի գոյության մեջ։
Կարո՞ղ են իմաստակները ցույց տալ, թե մասերից ո՞րն ում կողմից է ստեղծվել, և ինչպե՞ս կարող է նախատիպը մեկ չլինել, երբ պատկերը մեկն է։ Եթե երեքը նման են, ապա ինչպե՞ս երեքը մեկ չեն և երեքն էլ նման չեն միմյանց (այսպես՝ բնագրում). եթե մարդու պատիվն ու բնությունը մեկն են, և նրա մեջ չկա մերժելի կամ արատավոր մաս, ապա նրանից ճանաչվում է արդար ու անարատ մարդը։ Մեր պատկերով ասելով՝ Նա հայտնեց մեր մասին, իսկ Իր պատկերով ստեղծեց ասելով՝ հայտնեց Իր լիությունն ու Աստվածությունը։
Ա 19ա, Հ 28բ
ԺԸ (Է)
Ա. 28ա
Աճեցե՛ք, բազմացե՛ք և լցրե՛ք երկիրը։
Այսպիսի օրհնությամբ Նա օրհնեց նաև ջրային էակներին, սակայն նրանց պահեց ծառայության կարգի մեջ։
Իսկ այս օրհնությանը ավելացրեց տիրելն ու իշխելը։
Աճեցե՛ք,— ասում է. այս հրամանն էլ արդեն գործնականորեն կատարված էր, որովհետև յուրաքանչյուրի թվաքանակը, աճի բնույթն ու ավարտի օրինակը Նա անխառն ու անշփոթ տեսավ մեկ Ադամի մեջ և օրհնությունը դրեց որպես գրավական՝ աճելու, բազմանալու և երկիրը լցնելու համար։
Ա 19բ
ԺԹ (Է Ա)
Ա. 28բ
Մեղքից հետո ողորմածը դրանք մեր ձեռքը հանձնեց՝ սննդի և բեռ կրելու համար։ Իսկ իշխողը տարբերվում է իրեն ենթարկվածներից. նա նման չէ մագիլավոր առյուծի, ժանիքավոր փղի, եղջյուրավոր ցլի, կեռ կտուցով արծվի կամ պատյանավոր կոկորդիլոսի. նա ոչ կնճիթ ունի, ոչ էլ ցցված մռութ, այլ մերկ է, փափուկ և հեշտ մոտենալի։
Եվ ամեն ինչով ցույց է տալիս իշխանության ու թագավորության կերպարանքը։
Ա 19բ, Հ 30բ։
Ի (Ը)
Բ. 2ա
Լավ է ասել մեկը, թե երեք աշխարհ կա՝ աշխարհաստեղծը, աշխարհը և մարդը. Աստված իմացական աշխարհն է, աշխարհը՝ զգայական աշխարհը, իսկ մարդը՝ իմացական և զգայական աշխարհը։
Անպատեհ չէ, որ Աստված հաշվի առավ Իր գործերը, որովհետև կտակը, եթե թագավորի ձեռքով կամ պատկերով չի կնքվում, հաստատուն չէ։ Այդ պատճառով Արարիչն այժմ էլ կնքում է աշխարհը՝ յոթերորդ օրը հանգստանալով։
Հանգստանում է, որովհետև Իմ Հայրը մինչև այժմ գործում է։
Ա 20բ, Հ 32բ
ԻԱ (Թ)
Բ. 2բ
Ապականացուն ստեղծեց վեց օրում, իսկ անապականը սկսում է յոթերորդից. իմացական աշխարհը ոչ թե ստեղծելով, այլ տեսնելով է զարդարում։
Որքա՜ն ցանկալի է այն, ինչ Աստված մշտապես պատրաստում է՝ երանելիների բնակության ու հանգստի համար։
Ժամանակի մեջ եղած երկու աշխարհներն էլ ժամանակի ընթացքում ապականվում են, իսկ Արարչի կողմից անժամանակ տեսնված իմացական աշխարհը, Աստծու հետ լինելով անժամանակ, հավիտյան մնում է։
Յոթերորդ օրը Նա դադարեցնում է գործերը և սկսում մեկ այլ՝ առավել աստվածային գործ։
Նախախնամությունն ակնհայտ է. այն եղավ ստեղծելուց հետո, ինչպես ամեն արհեստավոր իր գործը պատրաստելուց հետո սկսում է հոգ տանել դրա մասին, որպեսզի գործը մնա։
Ա 20բ, Հ 32բ
ԻԲ (Ժ)
Բ. 4–5
Սա է երկնքի ու երկրի արարչության գիրքը. այն օրը, երբ Աստված ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, դաշտի բոլոր բույսերը, նախքան երկրի վրա լինելը, և դաշտի բոլոր խոտերը, նախքան երկրի վրա բուսնելը, որովհետև Տեր Աստված դեռ անձրև չէր ուղարկել երկրի վրա, և մարդ չկար, որ մշակեր երկիրը։
Սա արարչության գիրքն է. Թեոդիտոսը գիրք է ասում, իսկ Յոթանասնիցը՝ ծնունդ. երկուսն էլ նույն իմաստն ունեն։ Ծնունդ՝ որովհետև Աստված ոչնչից խոսքով ծնեց արարածներին, իսկ գիրք՝ որովհետև աննյութը նյութական դարձրեց, ինչպես ձայնը խոսք է բացում, իսկ խոսքը գրվում է թղթի և մագաղաթի վրա։
Ա 21ա
ԻԳ (ԺԱ)
Բ. 4–5
Աստված ասաց, և գրեցին երկինն ու երկիրը, որոնք մեր առաջ դրված տախտակների պես են, և մենք դրանք կարդում ենք։ Երկինքները պատմում են Աստծու փառքը, իսկ Նրա ձեռքի գործերի մասին պատմում է երկրի հաստատությունը. ցամաքը, ասում է, Նրա ձեռքերն ստեղծեցին։
Իրավացիորեն գիրք ասաց, որովհետև եթե նույնիսկ այս գրքի գիրը ջնջվի ու անցնի՝ արևի, լուսնի, աստղերի, ամպերի, վերին ու ստորին զարդերի հետ, հրեշտակների ու մարդկանց միաբանված առաջին աշխարհի մեջ, մենք առանց այս արարածների գրքի էլ կճանաչենք Աստծուն և կապրենք։
Այն օրը, երբ ստեղծեց… խոսքը պարզ է. առաջին օրը ստեղծեց երկինքն ու երկիրը, իսկ երկրորդ օրը բարձրացրեց ջուրը՝ ընդհանուր զանգվածը։
Եվ դաշտի բոլոր բույսերը դեռ չէին բուսնել (Բ 5). պարզ է, որ դա երրորդ օրն էր։
Որովհետև Տեր Աստված դեռ անձրև չէր ուղարկել երկրի վրա (Բ 5ա)։
Աստված անձրևի և արևի կարիքը չուներ՝ խոտ ու բույս աճեցնելու համար, և մարդկային մշակության կարիք էլ չուներ, որովհետև մարդ չկար, որ մշակեր երկիրը (Բ 5բ)։
Սկզբում նա միտքը տանում է օրերի միջով, որովհետև սովոր է ասվածը կրկին պատմել և նույնիսկ երրորդ անգամ կրկնել, ինչպես ցանկանում է պատմել նաև դրախտի մասին, որը եղավ երրորդ օրը։
Զարմանալի չէ նաև դեռ չեղածը որպես եղած ասելը. ինչպես հղի երեխան ծնվելուց առաջ դեռ անունով նոր չէ, այնպես էլ այս տարրերը հղի էին մինչև երևալը. Աստված գիտեր դրանք և հետո ավելի տեսանելի դարձրեց։
Եվ Սա է երկնքի ու երկրի լինելու գիրքը (Բ 4) ասելով՝ նկատի չունի միայն նրանց, այլև նրանց բոլոր մասերը, ինչպես նաև արդարների ու մեղավորների պատմությունները. պարզապես համառոտ կրկնում է վերևում պատմվածը։
Ա 21բ, Հ 34ա
ԻԴ (ԺԱ Ա)
Բ. 5–6
Այն, ինչ հրեշտակներն ու մարդիկ չեն ընդունում, համարել են անանուն, որովհետև նրանք միայն իրենց մայրերին և տարրերին են նայում։
Իսկ Աստծու պատկերը միայն վերևին է նայում՝ ամենածնողին և իմացական անձրևին, որը Նրա պատվիրանն է. այն դեռ հաստատված չէր, և արարածների իմացականությունը դեռ գործի չէր դրվել։ Մարդն էլ դեռ չէր մշակում երկիրը, որովհետև չէր մեղանչել և դատապարտվել այդ գործին։
Բայց աղբյուր էր ելնում երկրից և ոռոգում երկրի ամբողջ երեսը (Բ 6ա). դա տեղին է, որովհետև երկրի չորանալուց հետո աղբյուրներ բխեցին լեռների ու դաշտերի միջով։
Եվ ինչպե՞ս է աղբյուր եզակի բառով կոչում ջրերի բնությունը, որոնք աղբյուրների պես հոսում են. եզակի է ասում, ինչպես հեծելազոր, պար, օր և ամբողջ ձիավոր զորքը կոչվում է թագավորի ձի։ Մի՞թե մեկ աղբյուրը կարող էր ոռոգել ամբողջ երկիրը։
Ա 21բ–22ա, Հ 35աբ
ԻԵ (ԺԱ Բ)
Բ. 6
/// Այն, ինչ մարդիկ ու հրեշտակները չեն ընդունում, անասունների շարքն են դասել. նրանք նայում են իրենց մայրերին և տարրերին, մինչդեռ Աստծու պատկերը միայն վերևին է նայում՝ ամենածնողին և իմացական անձրևին, որը Նրա պատվիրանն է։ Այն դեռ հաստատված չէր, և արարածների իմացականությունը դեռ գործի չէր դրվել. մարդն էլ դեռ չէր մշակում երկիրը, որովհետև մարդը դեռ չէր մեղանչել ու դատապարտվել այս գործին։
2 Բայց երկրից աղբյուրներ էին ելնում և ոռոգում երկրի ամբողջ երեսը։ Տեղին է ասել, որ երկրի չորացած վայրերում աղբյուրներ բխեցին լեռների ու դաշտերի միջով։ Եվ ինչպե՞ս է ջրերի բնությունը, որոնք աղբյուրների նման հոսում են, եզակի թվով կոչում աղբյուր։ Ինչպես որ ասում են հեծելազոր, պար և զորք, և ամբողջ ձիավոր զորությունն անվանում են թագավորի ձի։ Մի՞թե մեկ աղբյուրը կարող էր ոռոգել ամբողջ երկիրը՝ երկրի ընդարձակության պատճառով չբավարարելով, կամ երկրի անհարթության՝ լեռների ու ձորերի պատճառով։ Ուրեմն պետք է ասել Աստծու այն աղբյուրների մասին, որոնք տարբեր տեղերից ելնելով ոռոգում էին վայրերի սահմանները։ Եվ տեղին է ասում երկրի երեսը, այսինքն՝ պտղաբեր ու բերրի մասը, որը կարող է մշակների ձեռքով մշակվել և սերմանվել։ Տեղին է նաև, որ ամպերը խոնարհվեն դեպի երկիր, ջուր առնեն ծովից, գետերից ու երկրի վրա եղած աղբյուրներից և այստեղից ելնելով անձրևով ոռոգեն երկրի երեսը։ Այդպես էլ Տերն է կենդանությամբ ոռոգում նրանց մտքերը, որոնք նրա դիմաց են, ինչպես օրինակ՝ Տեր Հիսուսը, որ ելավ կուսական արգանդից։
Հ 34ա-35ա
ԻԶ (ԺԲ)
Բ. 7-14
1 Եվ Տեր Աստված հողի փոշուց ստեղծեց մարդուն և նրա երեսին կենդանի շունչ փչեց, և մարդը դարձավ կենդանի հոգի՝ ինչպես երկրի մյուս տեսակները (Բ 7)։ Մարդու ստեղծման մասին կրկնում և եռապատկում է՝ ցույց տալու համար, որ նա ստեղծված է, ի հակադրություն նրանց, ովքեր աստվածանալ ցանկացան՝ նախ Ադամը, ապա հեթանոսների մեջ մոլորվածները։
2 Սա ուրիշ մարդ չէ, այլ միայն նա, որ ստեղծվեց վեցերորդ օրը, թեև ոմանք խաբվում են՝ կարծելով, թե այստեղ խոսքը յոթերորդ օրվա մասին է։
Ա 22ա
ԻԷ (ԺԲ Ա)
Բ. 7ա
1 Եվ նրա երեսին կենդանի շունչ փչեց։
2 Փչեց ասելը օտար է նույնիսկ հրեշտակների համար, առավել ևս՝ Աստծու, և անպատշաճ է։ Բայց Գիրքը թույլ է տալիս մեր տկարությունը ուսման նյութ դարձնել. կենդանի էակի բերանից շնչելիս տաք շունչ է ելնում և սառը օդ ներշնչվում։ Աստված մարդկային կերպով փչելով՝ մարդուն վերցրած օդով վառում է նրա մեջ բանական հոգին։ Այդ պատճառով էլ հոգի տվեց կամ շունչ տվեց ասելու փոխարեն ասում է՝ փչեց։ Սակայն ոմանք ասում են, թե խոսքը շնորհի Հոգու մասին է։
Ա 22ա, Հ 35բ
ԻԸ (ԺԲ Բ)
Բ. 7բ
1 Եվ մարդը դարձավ կենդանի հոգի, այսինքն՝ մարդն ինքը դարձավ կենդանի, անձնավոր էակ, իսկ մարմինը նրա գործիքն է՝ ըստ Պլատոնի խոսքի. Ես, իմը և իմ ունեցածները. ես՝ հոգին, իմը՝ մարմինը, իմ ունեցածները՝ ունեցվածքը։ Ոչ թե մեկը մեծ է, մյուսը՝ փոքր, այլ ինքն իր համեմատ՝ նույն մեկ ամբողջությունն է։
2 Թող սա չհամարվի մարմինների փոխակերպման աղանդ, կամ Աստծու տկարություն չթվացվի, թե նա կավից անզգա մի անոթ է տվել, իսկ հետո մեկ այլ ժամանակ դրա կարիքն է զգացել։
Ա 22ա
ԻԹ (ԺԲ Գ)
Բ. 14
1 Եվ ուրեմն, այս գետերի հիշատակված սահմաններում դրախտը չէ, այլ դրախտից ելածները մտնում են երկրի ընդերքը, երկրի խիտ շերտերը ձևավորում ընդունող երակներով և կրկին աղբյուրներ դառնալով դուրս գալիս՝ արևելքում, հարավում և Հայաստանում։ Նրանք նման են ավետաբերների և հրավիրյալների, որոնք կրկին կանչում են աքսորված բնությանը՝ հույս ու մխիթարություն տալով տարագիրներիս։
2 Փիսոն է կոչում Սեմի ազգը, Գեհոնը՝ Քանանի ծառային ազատություն, իսկ Տիգրիսն ու Եփրատը՝ Հաբեթի ազգին ընդարձակություն։
Ա 22ա
Լ (ԺԳ)
Բ. 18-19
1 Աստված բնությամբ բարի է և ամենագետ. բարին շարժեց նրան՝ ստեղծելու Ադամին ու Եվային։
2 Նրա մեջ եղած նախագիտությունը գիտեր այն ամենը, ինչ լինելու էր, բայց Աստծու նախագիտությունը չկարողացավ արգելել մարդուն և նրա օգնականին, որպեսզի հրեշտակային անմեղ աճումից ընկնելուց հետո կինը օգներ տղամարդուն անասնական աճման ու բազմացման մեջ՝ ըստ Աստծու օրհնության, որ ասաց. Աճեցեք, բազմացեք և լցրեք երկիրը։ Բայց դրախտում նրանք անմեղ ու հրեշտակավայել չէին բազմանալու։
Ա 26ա, Հ 43ա
ԼԱ (ԺԳ Ա)
Բ. 19
1 Եվ Տեր Աստված ստեղծեց նաև բոլոր գազաններին և բոլոր սողուններին։
2 Ինչպես վերևում ծառերի մասին ասվեց, այստեղ էլ ասվում է, որ Աստված գազաններին ու թռչուններին ստեղծեց Ադամի աչքի առաջ, որպեսզի նա հավատա, որ մյուսներն էլ նույն կերպ են ստեղծվել։
3 Բայց բոլոր գազաններին և բոլոր թռչուններին ասելով՝ հաստատում և հավաստում է նախորդ ստեղծագործությունը՝ անասուններին ծածուկ հիշելով գազանների ու թռչունների հետ։
4 Իսկ ինչո՞ւ ավելացրեց նաև-ը։ Որովհետև նրանք պատրաստվում էին անուններ ստանալ, և կարծես դրանով գոյություն էին ստանում չգոյությունից. անանունները կարծես ոչնչի շարքն էին դասվում։
Ա 26բ, Հ 43բ
ԼԲ (ԺԳ Բ)
Բ. 19ա
1 Եվ նրանց բերեց Ադամի մոտ՝ տեսնելու, թե նա ինչ կկոչի նրանց. և ինչ անուն որ Ադամը տվեց յուրաքանչյուր կենդանի էակի, այդպես էլ նրա անունը մնաց։
2 Բոլորին Ադամի մոտ բերելը հաստատում է, որ նա անունները տվեց դրախտից դուրս, ոչ թե դրախտի եզրին, ինչպես ոմանք ասում են։
3 Տեսնելու, թե ինչ կկոչի։
4 Որովհետև նրան ստեղծեց բանական ու իմաստուն և շնորհներ փչեց նրա մեջ։ Նա ուզում էր տեսնել նրա հոգու լավ պտուղները և ցույց տալ, թե ինչ իմաստություն ունի։ Աստված չգիտեր չէ, որ փորձեր՝ տեսնելու, թե նա ինչպես կկոչի նրանց. այլ ցանկանում էր բացահայտել նրա ազատ կամքը, կարծես ասելով, որ նա իշխանություն ունի կոչելու այն, ինչ կամենա։
5 Որովհետև նրանց միջոցով նա պիտի ապրեր օգնականների հետ՝ ինչպես իշխան՝ իր հպատակների մեջ։
6 Նախ հրամայում է անուններ տալ, որպեսզի հետո ասի՝ օգնական ստեղծենք, և անվանակոչությունը դնում է այդ խոսքից առաջ։
Ա 26բ, Հ 43բ
ԼԳ (ԺԴ)
Բ. 19բ-24
1 Խիտ նյութը աչքերով ենք տեսնում և մտքով զանազանում, իսկ ձայների հնչյունները ականջներն են փոխանցում մտքին՝ առանց աչքերի։
2 Իսկ անտեսանելին միայն միտքն է հասկանում՝ առանց աչքերի ու ականջների, բայց այն անուն չի ընդունում, ուստի չենք կարող նույնիսկ խոսքով խոսել դրա մասին։
3 Մարդը Աստծու պատկերն է ոչ թե մարմնով, այլ մտքով։
4 Աստված տեսնում է նախքան որևէ բան լինելը։
5 Մտքի տեսողությունն ավելի հաստատուն է, քան աչքերի տեսողությունը։
6 Եվ նախաստեղծ մարդու պակասը միաժամանակ լրացրեց աչքերով ու մտքով՝ կենդանիներին անուններ տալով, որովհետև Աստված իզուր ոչինչ չստեղծեց, այլ՝ անհրաժեշտները։ Այդ պատճառով էլ ասում է. Ինչ անուն որ Ադամը տվեց յուրաքանչյուր կենդանի շնչավորին, այդպես էլ նրա անունը մնաց (Բ 19բ)։ Նա պատահական անուններ չէր տալիս, այլ համապատասխան ու բնորոշ անուններ. ինչպես առյուծին՝ նրա որսորդական բնույթի, եզին՝ հեզության, շանը՝ շողոքորթության, կատվին՝ տանը մնալու, խոզին՝ խուզելու հատկության համար, և մյուսներին՝ նույնպես։
Ա 27ա, Հ 44ա
ԼԴ (ԺԴ Ա)
Բ. 19գ-24
1 Եվ բոլորին, լսիր, կենդանի շունչ ունեցողներին (Բ 19գ)։
2 Հայտնի է, որ նա անուններ տվեց նաև անշունչներին, բայց նրանց մասին լռեց, որովհետև հեշտ էր նրանց անուն տալ՝ իրենց հաստատուն ու անշարժ լինելու պատճառով, և անվանակոչողին մեծ գովասանք չէր հասնում։ Իսկ կենդանիներին անուն տալը շատ դժվար էր՝ նրանց բնավորությունների ու հատկությունների բազմազանության և փոփոխության պատճառով։ Դրանց անուն տալու գովասանքն է նկատի առնում, երբ ասում է. Ինչ անուն որ տվեց յուրաքանչյուր կենդանի շնչավորին, այդպես էլ նրա անունը մնաց։
3 Եվ Ադամը անուններ տվեց բոլոր անասուններին, բոլոր գազաններին և բոլոր թռչուններին (Բ 20)։
4 Առաջին ու նախահայրն իրավունք ուներ անուններ տալու, որովհետև անպատշաճ էր նրանց անանուն թողնելը, իսկ կրտսերները, եթե անուններ տային, դա նախատինք կլիներ նախահոր համար. նրա կողմից անուններ տալը որդիների համար փառք է։
5 Ասում է՝ Ադամը նրանց անունները տվեց ըստ իրենց էության՝ ըստ գործի և ձայնի, որովհետև անունները երեքից են կազմվում։
6 Բոլոր կենդանիները կանգնած էին ժողովի մեջ և անցնում էին նրա առաջով, և նա պատշաճ կերպով անուն էր տալիս, որպեսզի կոչումը հասներ նրանց և վերադառնար դեպի կոչողը։
7 Բայց Ադամի համար նրա նման օգնական չգտնվեց (Բ 20)։
8 Ասում է, որ մյուս կենդանիներն էլ էին նրա օգնականները, բայց նրա նման ոչ ոք չկար. դրանով հայտնի դարձավ, որ մարդուն օգնական է մարդը։
9 Ասում են, թե այդ օրը Ադամը Աստծուն Արարիչ կոչեց. տեսնելով մյուսներին՝ հասկացավ, որ ինքն էլ ստեղծված է։
10 Չգտավ. իսկ ո՞ւմից էր խնդրել։ Հայտնի է. Ադամը բոլոր կենդանիներին զույգերով տեսավ՝ արու և էգ, իսկ իրեն՝ միայնակ, որովհետև ընկեր չուներ։
11 Եվ Աստված թմբիր գցեց Ադամի վրա, և նա քնեց։ Աստված վերցրեց նրա կողերից մեկը, դրա տեղը մարմնով լցրեց և Տեր Աստված Ադամից վերցրած կողը կին դարձրեց։
12 Եվ նրան բերեց Ադամի մոտ, և Ադամն ասաց։
13 Սա այժմ ոսկոր է իմ ոսկորներից և մարմին՝ իմ մարմնից. սա կին կկոչվի, որովհետև տղամարդուց է վերցվել։
14 Դրա համար տղամարդը կթողնի իր հորն ու մորը և կհետևի իր կնոջը, և երկուսը մեկ մարմին կլինեն (Բ 21-24)։
15 Այն թմբիրը, որ Աստված գցեց Ադամի վրա, բնական քուն չէր և ոչ էլ տհաճ թմրություն, այլ հոգու հուզմունք ու զարմանքի մարգարեական հիացում՝ ինչպես Աբրահամին ապագայի մասին տրված հայտնությունը։
16 Հողը ցավ չզգաց, և նույն կերպ Ադամն էլ ցավ չզգաց, բայց մարգարեական կերպով զգաց։
17 Իսկ ինչո՞ւ կնոջը հողից չստեղծեց, ինչպես Ադամին։ Որպեսզի հավասար պատվի չարժանանար, ինչպես նաև նույն ժամանակի և նույն տարիքի չլինեին, այլ նա լիներ կրտսեր ու երկրորդը, որպեսզի հնազանդ լիներ Ադամին և լուռ մնար։
18 Որովհետև խոսելը գլխին է պատշաճ, իսկ լռելը՝ կողին։
19 Նա կող վերցրեց նաև, որպեսզի կինը տկար չլինի. ուժեղներին կողավոր և հաստակող ենք կոչում, ինչպես ըմբիշներին։
20 Ասում են նաև, թե ցանկության շարժումը կողերից է, ինչպես երիկամների անոթից, որը նրան չի շարժում, այլ ուժ է ստանում կողերից։
Ա 27ա, Հ 44ա
ԼԵ (ԺԵ)
Բ. 21
1 Ո՞ր կողը վերցրեց՝ աջը, թե՞ ձախը, կհարցնի մեկը։ Թվում է՝ ձախը, որովհետև ասում են, թե կինը ձախ կողմում մեկ կող ավելի ունի, բայց երբ Աստված երկուսի արարիչն է, երկուսն էլ աջակողմյան են։
2 Թեև մեկ ոսկոր վերցրեց, սակայն դրա զորությամբ ամբողջ բնությունն էր վերցնում, ինչպես ծառի ճյուղի սերմը կամ որթատունկի մատը, որի մեջ ամբողջն է պարունակվում։
3 Եվ դրա տեղը մարմնով լցրեց։
4 Հայտնի է, որ այդ տեղը կոչում են մարմնով լցված, իսկ կողից հանածը լրացրեց մյուս մասերով։
5 Մարմին բառը խիտ նյութի և շոշափելիքի անունն է՝ թե՛ ոսկորի, թե՛ մսի համար։
6 Եվ նրան բերեց Ադամի մոտ, որպեսզի նա անուն տա նրան, ինչպես մյուս կենդանիներին։ Նա ստեղծվել էր նրա նման օգնական լինելու համար. Աստված նրան շինվածք է կոչում, որը ոչ ոք չի կարող քանդել, բացի շինողից։
7 Եվ իրավամբ շինվածք է, որովհետև առանց կնոջ տունը ավերակ է։
8 Որովհետև տղամարդու քաղաքը, գավառը և տունը կինն է։
ԼԶ (ԺԶ)
Բ. 25
1 Ադամն ու իր կինը մերկ էին և չէին ամաչում։
2 Ոչ թե այն պատճառով, որ փառքով ծածկված էին, որովհետև երկնային հրեշտակներն էլ լի են փառքով, բայց ամաչում և խիստ պատկառանքով ծածկում են իրենց երեսն ու ոտքերը. ճանաչելով ահռելի փառքի չափը՝ թաքցնում են իրենց փառքը։
3 Իսկ նրանք դրախտի ծառերով էին զմայլված, պտուղների առատությամբ, չթառամող ծաղիկներով ու անապական տերևներով, և չգիտեին ո՛չ ամոթ, ո՛չ երկյուղ։ Եթե մենք՝ տանջվածներս ու մահվամբ խրատվածներս, մոռանում ենք վախն ու ամոթը, ապա ի՞նչ պետք է ասել նրանց մասին. մանավանդ որ ամոթալի գործ չէին արել, և նրանց մտքով անգամ չէր անցնում այն ամոթը, որ արդարներն ընդունելու են հանդերձյալում։
Ա 28ա
ԼԷ (ԺԷ)
Գ. 1
1 Օձն ավելի իմաստուն էր, քան Աստծու ստեղծած բոլոր գազանները։
2 Օձն սկզբում ավելի իմաստուն չէր, այլ հետո խորամանկ կոչվեց, որովհետև չարի անոթ դարձավ, որն իր խաբեության համար հարմար գտավ նրան։
3 Եվ չարը լցրեց նրան ու մոտեցավ նաև կնոջը, որը տղամարդուց առանձնացած՝ զբոսնում էր դրախտի եզերքում։
4 Եվ օձն ասաց կնոջը. Իսկապե՞ս Աստված ասաց՝ դրախտի բոլոր ծառերից չուտեք։
5 Սատանան Աստծուց չէր լսել Աստծու պատվիրանը և ինքնուրույն նախագիտություն էլ չուներ։ Հավանական է, որ նա դա լսել էր Ադամի՝ Եվային պատմելուց, բայց ոչ ամբողջը, այլ միայն չուտելու արգելքը, և ոչ թե՝ որ բոլոր ծառերից չուտեն, որպեսզի հանկարծ չփախչեր՝ ինչպես ապստամբ ու չար ծառան։
6 Սատանան, քանի որ վնասվել էր, օձի միջոցով վստահությամբ մոտեցավ. օձը բնությամբ ողջ էր, ընտելացած էր ձեռքին և տրված էր նրա իշխանության ներքո։
7 Եվ ասաց. Ի՞նչ է, Աստված ասաց՝ դրախտի բոլոր ծառերից չուտե՞ք։
8 Նա խոսքը մի տեսակ մեղմությամբ է ներկայացնում, կարծես ուզում է տեղեկանալ. հիշատակում է միայն բոլոր ծառերից չուտելու մասին, որպեսզի Աստծուն նրանց հանդեպ չարակամ և ամեն ինչ արգելող ցույց տա, իսկ իրեն՝ ավելի բարեկամ։
9 Եվ սուտը խառնում էր ճշմարտությանը՝ մեկ ծառից չուտելու արգելքը տարածելով բոլորի վրա։ Դրանից կինը առավել զարմացավ՝ կարծես խոսում էր գիտուն ու բանական մեկի հետ։ Նա պետք է խուսափեր այդ խոսակցությունից կամ ասեր՝ Որտեղի՞ց գիտես այդ մասին։
Ա 28ա
ԼԸ (ԺԸ)
Գ. 2-5
1 Եվ կինն ասաց. Դրախտի բոլոր ծառերից ուտենք, բայց այն ծառից, որ դրախտի մեջտեղում է, Աստված ասաց՝ մի՛ կերեք (Գ 2-3)։
2 Ինչպե՞ս կարող է մեջտեղում երկու ծառ լինել, եթե մեջտեղը մեկ տեղ է ամբողջի համար։
3 Ոմանք ասում են, թե մեկ արմատից ու մեկ բնից երկու ծառ կար՝ կենաց ծառը և գիտության ծառը։
4 Որովհետև բարու և չարի գիտության ծառ ասելով՝ չի ասել, թե այն տեղով էր այդպես կոչվում։
5 Այստեղ կինը հաստատում է, որ այն մեջտեղում էր. ասում են նաև, թե դրախտն ամբողջ աշխարհից մեծ էր։
6 Եվ ի՞նչ զարմանալի բան կա, եթե դրախտի մեջտեղում երկու կամ նույնիսկ ավելի շատ ծառեր լինեին։
7 Իսկ մի՛ մոտեցեք խոսքն ինքն է ավելացրել, ոչ թե Աստված է ասել՝ դատապարտելու համար։ Եթե մոտենալն անարժան էր, ապա նրանք չէին մոտենա, քանի դեռ պահում էին Աստծու պատվիրանները. իսկ երբ մոտեցան և նույնիսկ կերան, որքան ավելի մեծ եղավ դատապարտությունը։
8 Եվ օձն ասաց կնոջը. Դուք բնավ չեք մեռնի, որովհետև Աստված գիտի, որ այն օրը, երբ դրանից ուտեք, ձեր աչքերը կբացվեն, և Աստծու պես կլինեք՝ բարին ու չարը ճանաչելով (Գ 4-5)։
9 Երբ չարը գտավ իրեն արժանի պատասխանին, ուրախությամբ լցվեց. քաղցր գինի լցրեց ոսկե բաժակի մեջ և նույն բաժակով նրան մահաբեր դեղ մատուցեց։
10 Եթե այդ խոսքը հասներ նրան, նա կգայթակղվեր դրանով, և փորձությունը մաքուր ոսկու պես կլիներ՝ փորձված ու հաստատված։ Բայց նա չհասկացավ ասվածը՝ թե Աստված գիտեր, այսինքն՝ իր բարերարությամբ ամեն ինչ չէր արգելել, այլ նախանձից միայն մեկն էր արգելել, որպեսզի նրանք աստվածներ չդառնան։
11 Եվ որտեղի՞ց չարը վերցրեց աստվածներ հոգնակի անունը։ Որովհետև խոստանում էր երկուսին՝ Եվային ու Ադամին, աստվածացնել։ Նա նաև կանխագուշակեց բազմաստվածության մոլորությունը, որի մարգարեն ոչ թե բանական մեկն էր, այլ չար գազանը։
Ա 28բ, Հ 47բ
ԼԹ (ԺԸ Ա)
Գ. 4-6
1 Որովհետև երբ լսեց այդ խոսքը՝ Եթե ուտեք, աստվածներ կդառնաք, նախանձից խռովվեց և խորհեց ուտելու միջոցով նրանց կյանքից զրկել ու իր պատճառը Աստծու վրա բարդել։ Ասես ինքն էլ դրանից կերել և աստվածացել էր. այժմ, երբ կռվում էր Աստծու պատկերի դեմ, նույն զորությունը բերեց իր մոտ՝ ինքն էլ աստվածանալու համար, որովհետև կամեցավ Բարձրյալին նմանվել, ինչպես ասվում է անօրեն իշխանի մասին, երբ նա կամեցավ կործանել։
2 Իսկ նա [Եվան], լսելով, հենց այդ պահին հղիացավ ցանկությամբ և բորբոքվեց աստվածանալու ծարավով։
3 Եվ մոտեցավ ծառին ու ցանկությամբ նայեց, ինչպես և ասվում է. Կինը տեսավ, որ ծառը լավ է ուտելու համար, հաճելի է աչքերին նայելու համար, գեղեցիկ է տեսնելու և քաղցր՝ ուտելու համար (Գ 6)։
4 Քանի դեռ նա հավատարիմ էր Աստծու օրենքներին, ծառը գեղեցիկ չէր երևում, բայց երբ հեռացավ դրանցից, այն ժամանակ ծառը դեղին ու հաճելի թվաց՝ նախկինում ոչ հաճելի լինելով։
5 Աստվածանալու ցանկության պատճառով այն նրան ավելի գունեղ ու հաճելի թվաց, քան իր բնական գեղեցկությունն էր։
Ա 29ա, Հ 48ա։
Խ (ԺԹ)
Գ. 6ա-7
1 Դրա համար նա վերցրեց նրա պտղից, կերավ, տվեց իր ամուսնուն, և նրանք կերան։ Նրանց աչքերը բացվեցին, տեսան, որ մերկ են, և իրենց համար գոգնոցներ կարեցին։
2 Ուստի իրավացի է առաքյալը, երբ ասում է, թե Ադամը չխաբվեց, այլ կինը խաբվեց ու մեղանչեց, իսկ Ադամը համաձայնեց և կնոջ ցավակից եղավ։ Թեև կինը հապաղեց ուտել և շատ մտքերի մեջ տանջվեց՝ տեսնելով պտղի գեղեցկությունն ու քաղցրությունը։
3 Բայց Ադամի պես չեղավ, որը կնոջը տեսնելուն պես կերավ, մերկությամբ խայտառակվեց, մեծ ցավեր կրեց և տառապանքի ալիքների մեջ տանջվում էր՝ չիմանալով, թե ինչ անի։
4 Նա չկարողացավ ընտրել այն, որ գլուխը կարող էր անմեղ մնալ և ապաշխարությամբ Աստծուն հաշտեցնել մեղանչած անդամների հետ, այլ նախընտրեց նրա հետ կրել նրա պատիժը։
Ա 29ա, Հ 48բ-49ա
ԽԱ (Ի)
Գ. 7
1 Երկուսի աչքերն էլ բացվեցին, տեսան, որ մերկ են, և տերևներ կարեցին։
2 Նրանք կույր չէին, այլ շատերից ավելի սուր աչքեր ունեին, ինչպես բոլոր կենդանիները, բայց նախ ամոթ զգացին իրենց մերկության համար և տեսան այն։
3 Որովհետև խոհեմ մարդիկ նույնիսկ խոր գիշերին ամաչում են իրենցից և իրենց ձեռքերն հեռու են պահում ամոթալի անդամներից։ Նրանք էլ այդպիսին էին, բայց առավել ևս, երբ մտքի աչքերը բացվեցին, տեսան Աստծուց իրենց անհնազանդության պատիժը և խաբեբայի չարությունը։
4 Երկու կողմերն էլ ամաչեցին. նրանք՝ որովհետև կերան և աստվածներ չդարձան, իսկ չարը՝ որովհետև նույն օրը չմեռան, ինչպես ինքն էր կարծում։
5 Բայց նրանք նաև ուրիշների կյանքի պատճառ դարձան՝ որդիներ ծնելով։
Ա 29ա, Հ 49ա
ԽԲ (ԻԱ)
Գ. 7ա
1 Մարդկանց մեջ սա բնական է. մեղանչելիս, դեռևս մինչև որևէ մեկի հանդիմանությունը, մարդն ինքն իրեն է հանդիմանում և իր ներսում հաշիվ տալիս ու տանջվում։
2 Աստծու զորությունն ամեն ինչ շարժում է. նա չարերին հանդիմանում և սարսափեցնում է, իսկ բարիքներին զորացնում ու ուրախացնում։
3 Իսկ որտեղի՞ց իմացան նախ ամոթանք տալ ծննդաբերական անդամին և ծածկել այն։
4 Որովհետև նրանք մարգարեական շնորհի բաժին ունեին, և այդ շնորհը նրանց միտքը գերությունից վերադարձրեց։ Նրանք հասկացան, որ անմահ էին դարձել, իսկ այժմ հանցանքի պատճառով մահկանացու դարձան և անխուսափելի հրաման ստացան՝ արու և էգ անասունների պես։
5 Իսկ թզենու տերևի մասին ոմանք կարծեցին, թե մեղքի պտուղը թուզն էր, և հենց այդ տեղում ծածկվեցին ու թաքնվեցին։
6 Եվ Երուսաղեմում թզենու մասին պատմությունն իբրև վկա են առաջ բերել։
7 Ոմանք էլ որպես վկա բերում են խաղողն ու խաղողի արյունը, որը Տերը կյանքի գրավական տվեց։ Բայց Գիրքը դա չի բացահայտել. ինչպե՞ս են համարձակվում իրենցից ինչ-որ բան ասել։
8 Եվ բարու ու չարի գիտությունը՝ կյանքի։
Ա 29աբ, Հ 49ա
ԽԳ (ԻԲ)
Գ. 7բ
1 Ինչպես Ագարի մասին գրված է, թե Աստված բացեց նրա աչքերը, և նա ջրի աղբյուր տեսավ, այդպես էլ այստեղ։
2 Ծառի միջոցով նրանք իմացան, որ չուտելը բարի էր, իսկ ուտելը՝ չար։ Բացվեցին իմացության աչքերը, և նրանք ճանաչեցին իրենց մերկությունը. այդ պատճառով այդպես կոչվեց։
3 Ծառի մեջ զորություն կար. առանց անձամբ ճաշակելու փորձության՝ կարելի էր հասկանալ բարին ու չարը, ինչպես շատ բույսերի մեջ կան այլ հատկություններ։ Ինչպես մանանան անապական էր և պահվում էր ոսկե սափորի մեջ, բայց երբ Աստծուն անհնազանդ լինելով հաջորդ օրվա համար պահեցին, փչացավ ոչ թե իր բնությամբ, այլ Տիրոջ հրամանի պատճառով, որը պատվիրել էր չպահել, նույնպես և ծառը ոչ թե իր բնությամբ, այլ Տիրոջ հրամանի պատճառով, որին չհնազանդվեցին, մահվան պատճառ դարձավ նրանց համար։
4 Բայց ասում են, թե ինչպես այդ ծառը երկկողմանի էր՝ եթե չուտեին, բարի էր, իսկ երբ կերան, չար դարձավ, այնպես էլ մարդը ստեղծվեց մահվան և կյանքի միջև. պատվիրանը պահելով՝ անմահ էր, իսկ չպահելով՝ մահկանացու։
5 Որովհետև եթե անմահ էր ստեղծվել, ասում են, ապա սննդի կարիք չէր ունենա և հանցանքից հետո մահվան չէր դատապարտվի, ինչպես նաև սատանան, որը դատաստանի է սպասում, բայց ոչ մահվան։
6 Եվ դարձյալ, եթե մահկանացու էր, նրան մահվան չէր դատապարտի, որովհետև մահկանացուին ոչ ոք մահվան չի դատապարտում։
7 Կամ էլ Աստված նրան մահկանացու ստեղծեց և պատվիրանը պահելու միջոցով խոստացավ անմահ դարձնել՝ դրանով պսակելով նրան։
Ա 29բ, Հ 49բ
ԽԴ (ԻԳ)
Գ. 8
1 Մեղքի պատճառով կարմրելը փրկության հույս ունի, ինչպես նաև թզենու տերևը։ Այն կոպիտ է և ավելի շատ ցավ է պատճառում, իսկ նրանց մարմինների փափկության համար ապաշխարության տեսակ ու մեղքի նշան է. պտուղը ճաշակելիս քաղցր է, բայց հետո խղճի մեջ կոպիտ ցավ է պատճառում։
2 Եվ լսեցին, ասում է, Տեր Աստծու՝ դրախտում երեկոյան քայլելու ձայնը և թաքնվեցին, մինչդեռ երբ անմեղ էին, նրա գալուստը ազդարարող նշան էր լինում։
3 Իսկ երեկոյան ասելը տարակուսելի է. ո՞ր օրն է սա և ո՞ր երեկոն։
4 Վեցերորդ օրը չէր, որովհետև նա հանգստացավ յոթերորդ օրը, իսկ հետո, ասում է, մարդուն դրեց դրախտում։
5 Ոմանք համարձակվեցին ասել, թե մարդը դրախտում հազար տարի է եղել՝ վկայակոչելով Դավթի խոսքը. Տիրոջ աչքում հազար տարին երեկվա օրվա պես է։ Իսկ ուրիշները՝ ընտանիքի ավանդությամբ, քառասուն օր ասացին՝ ըստ արուի հոգեծնության։ Իսկ մենք չենք կարող ո՛չ նրանց հակառակ որևէ բան ասել, ո՛չ էլ մերը հաստատել, որովհետև կա մի բան, որ Աստված հայտնեց մարգարեին, և կա այն, ինչ ծածկեց. ինչպես երկնքի ստեղծման մասին ասաց, բայց ժամանակի մասին լռեց։
6 Նույնպես բարու և չարի գիտության ծառի մասին ասաց, իսկ պտղի մասին լռեց։ Թեև մահաբեր արմատներ կան, դրանք չեն կարող նաև կյանքի պատճառ լինել, որովհետև մեկ ծառի մեջ երկու բնություն լինել չի կարող. այլ խոսքը Աստծու խստության ու քաղցրության մասին է, իսկ ծառը միջնորդ է մարդու և Աստծու միջև։
Ա 30ա, Հ 50ա
ԽԵ (ԻԳ Ա)
Գ. 8ա
1 Թագավորական մագաղաթը մեկ այլ մագաղաթից տարբեր չէ, այլ թագավորի անունը կրող անոթ է դարձել։ Երբ նրան անարգում են, նրանից մագաղաթի համար տուգանք չեն պահանջում, այլ թագավորին անարգելու համար՝ մահվամբ են պատժում։
2 Դրա համար մեղադրելի չէ ծառը, այլ այն, որ Տիրոջ հրամանն էր նրա մեջ, որից պետք էր դողալ։ Այն այնքան ահեղ է, որ մինչև այժմ կրում ենք Տիրոջ հրամանը խախտելու պատիժը։
Ա 30ա Հ 50ա
ԽԶ (ԻԴ)
Գ. 8-11
1 Ոմանք երեկոն ուրբաթ օրն են համարել, բայց մեզ համար կարևոր չէ դա։ Իսկ ինչո՞ւ է ասում երեկոյան, քանի որ որտեղ Աստված է, ինչպե՞ս կարող է երեկո լինել։ Այլ որովհետև Տերը եկավ ողբալու նրան, քանի որ նրա կյանքի ավարտն ու դատավճիռը պիտի կայացվեին և նա պիտի հեռացվեր. դրա համար էլ երեկոյան կոչվեց։
2 Իսկ լսեցին քայլելու ձայնը ասելը (Գ 8) նշանակում է, որ հանկարծ սրտակոտոր եղան. ձեռքերը՝ դեպի տերևները, ոտքերը՝ փախուստի, մտքերը՝ դողի, աչքերը՝ դեպի ներքև ընկած։ Ձայն է կոչում, ոչ թե ինչ-որ խշշոց։
3 Սակայն նա, ով ստեղծել էր նրանց ձեռքերով ու ոտքերով, գալիս է որպես հիվանդների բժիշկ։
4 Նա ձայնով ողբում է և ասում. Ո՞ւր ես, Ադամ (Գ 9), այսինքն՝ ինչպիսի՜ փառքից ինչպիսի՜ անարգության մեջ ընկար. երկնային ու անմահ էիր, դարձար երկրային ու մահկանացու։ Ողբում եմ քեզ, որովհետև քեզ իմ պատկերով ստեղծեցի։ Դու չխնայեցիր քեզ և չպատկառեցիր իմ պատկերից։ Նա, ով ամեն ինչ գիտի և գիտեր, թե ինչ պատասխան էր տալու Ադամը, այնուամենայնիվ հարցնում է՝ ապաշխարության հրավիրելով նրան։
5 Լսեցի քո ձայնը դրախտում և վախեցա, որովհետև մերկ էի և թաքնվեցի (Գ 10)։
6 Նա ասում է. Այն օրը, երբ ստեղծվեցիր, մերկ էիր, և մինչ կենդանիներին անուններ էիր տալիս, ասում է, մերկ էիր։
7 Եվ ո՞վ պատմեց քեզ, թե մերկ ես, քանի որ այն ժամանակ չգիտեիր քո մերկության մասին, եթե ոչ այն, որ կերար այն ծառից, որից պատվիրել էի քեզ չուտել։
Ա 30ա, Հ 51ա
ԽԷ (ԻԵ)
Գ. 12
1 Ո՜վ մարդասեր խնամք։ Թագավորներն ու դատավորները մահապարտներին միջնորդների միջոցով են հանդիմանում, իսկ այստեղ ինքը՝ Թագավորն ու Դատավորը, նախ նրանց ոտքերին զգացում է տալիս, ապա ձայն է հնչեցնում, որի պատճառով նրանք թաքնվում են։
2 Եվ այստեղ բնության մեջ տնկեց մտքի խիղճը, որպեսզի միշտ մեզ հետ լինի, մեղքերից հետո խոցվի և անհաշտ պատերազմ մղի, մինչև ցավը սաստկանա տանջանքով։
3 Բայց այն ծառի՞ց, ասում է, որից պատվիրել էի քեզ հարցով ու ենթադրությամբ է առաջ բերում խոսքը, որպեսզի նա ինքը խոնարհությամբ խոստովանի և թողություն գտնի։
4 Եվ Ադամն ասաց. Այն կինը, որ ինձ տվեցիր, նա ինձ տվեց այդ ծառից, և ես կերա։
5 Նա համարձակությամբ պատասխանեց՝ պատճառը բարդելով ոչ միայն կնոջ, այլև կնոջ պտղի և Աստծու վրա, որը նրան օգնական էր տվել բարին գործելու, ոչ թե մեղքի մեջ իշխանություն ունենալու համար։
Ա 30ա, Հ 51ա։
ԽԸ (ԻԵ Ա)
Գ. 13-14
1 Եվ Տեր Աստված ասաց կնոջը. Ի՞նչ արեցիր այդ, ի՞նչ մտքերով, ի՞նչ խորհելով, ի՞նչ ախտով տարվեցիր (Գ 13), որպեսզի նա ինքն ապաշխարությամբ խոստովանի պատճառը. որովհետև ոչ թե ծառը և պտուղը, այլ աստվածանալու կամքը մերկացրեց նրան իր ունեցած փառքից։
2 Եվ առակ եղավ. ավանակը գնաց եղջյուրներ ստանալու, և երբ նրան տեսան, կտրեցին նրա ականջները։ Նա էլ, փոխանակ խոստովանելու իր ապաշխարության խոսքը՝ մեղքը, ասում է. Օձը ինձ չտվեց, այլ խաբեց ինձ, և չասաց, թե ինչ հույսով խաբեց իրեն, ինչն էլ պարտավոր էր ասել։
3 Որովհետև առաջին բարիքը մեղք չգործելն է, իսկ երկրորդը՝ մեղք գործելուց հետո ապաշխարելն ու թողություն գտնելը։ Եթե մեկը երկար ժամանակ ապաշխարության մեջ մնա, նա հավասարվում է չմեղանչածներին, ըստ մի խրատի, որն ասում էր. Եթե արդար գործեր չես արել, գոնե արդար խոսիր, և եթե դրանում հարատևես, արդար գործեր էլ կանես։
4 Օձը ինձ խաբեց, ասում է (Գ 14)։
5 Եվ ինչպե՞ս. մի՞թե օձը նրան հավասար մեկն էր, կամ կինը նրան տրվեց այնպես, ինչպես Ադամին։
6 Մի՞թե նա մյուս գազանների հետ միասին նրա իշխանության ներքո չէր տրվել։
Ա 30բ, Հ 51բ
ԽԹ (ԻԶ)
Գ. 14-17
1 Դատարան կանչեցին մի գողի, և երեք հոգի հայտնվեցին. եթե երկրորդին հարցներ, երրորդին կմատնանշեր, իսկ եթե ուրիշին հարցներ, մատնանշելու ոչ ոք չէր ունենա, որովհետև նա էր պատճառը։
2 Բայց արժանի չի համարում գազանին հարցաքննելու, որին խոսելու շնորհ չէր տրվել. ինչպե՞ս կարող էր նրանից պատասխան պահանջել։
3 Տեր Աստված օձին ասում է. Քանի որ դու արեցիր այդ բանը, որ կինը պատմեց՝ քո խաբեությունը, կամ սատանայականը քո մեջ արեց և քո բերանից ելավ, անիծյալ լինես բոլոր գազաններից և բոլոր անասուններից։ Քանի որ դու չարի անոթ եղար, անիծյալ լինես բոլոր գազաններից և բոլոր անասուններից։
4 Կրծքիդ ու որովայնիդ վրա պիտի գնաս՝ փոխարենը, որ չարի ոտքերն էիր։
5 Եվ հող պիտի ուտես քո կյանքի բոլոր օրերին (Գ 14), որովհետև մարդուն հողից ստեղծեց։ Անիծյալ է սպանվածը, կամ որովհետև բոլոր կենդանիները ջանում են նրան սպանել, կամ որովհետև զրկված պիտի լինես բոլոր կենդանիների օրհնությունից, քանի որ պատճառ դարձար օրհնված երկրի անեծքին։ Թեև նա անասուն էր և այլ էր նրա գործը, բայց չարի գործիք ու անոթ դարձավ, ինչպես այն անասունը, որի մեջ մարդ մտավ և նրան սպանեցին օրենքի համաձայն։
6 Նույնպես Նոյի ժամանակ և սոդոմացիների հետ անասուններն էլ պատիժ կրեցին։
7 Եվ նույնիսկ այժմ, երբ հրդեհներ, երկրաշարժեր ու գերություններ են լինում, արդարներն ու մեղավորները միասին են կրում դրանք։ Սա Աստծու անարդարությունը չէ, որովհետև մեղավորը պատիժ է կրում այստեղ և այնտեղ, իսկ արդարը՝ միայն այստեղ։
8 Թերևս արդարն էլ կատարյալ արդար չէ, կամ ատում է մեղավորին, կամ ինչ-որ բաժին ունի հանցանքների մեջ։
9 Օձի մեջ էլ չարության բաժին կար, որով նա արժանի եղավ ընդունելու չարին, և օձից ավելի մեղքին նման ոչինչ չկա։
10 Եվ ասում են, թե օձը սողալիս հինգ զգայարան է գործածում՝ երկուսը՝ աչքերի, երկուսը՝ ականջների, իսկ հինգերորդը՝ խոսքի հոտառությունը։
11 Որովհետև տղամարդն ու կինը աչքերով իրար են նայում, ձայնով հայտնում իրենց ցանկությունները և օձի նման չարիք գործում։
12 Դարձյալ, այս գազանը ոչ առյուծի պես մագիլներ ուներ, ոչ արջի պես ժանիքներ, ոչ արծվի պես ճիրաններ, ոչ էլ չորքոտանիների կամ երկոտանիների նման ոտքեր, այլ թևեր ուներ։
13 Չարը, որ ընկավ երկնքից, նրան խոստացավ թևավոր կառք դարձնել և երկրի վրա թագավորեցնել։ Դրա համար կտրեց նրա թևերը, որպեսզի թե՛ նա, թե՛ նրա վրա հեծածը սողան երկրի վրա և հող լիզողին միանան։
14 Եվ ասում է. Թշնամություն պիտի դնեմ քո և կնոջ միջև, քո սերնդի և նրա սերնդի միջև (Գ 15)։
15 Սա տեսանելի է նաև աչքերով, որովհետև եթե գայլը մեկի որդուն տեսնի, նա նույնիսկ գայլի անունը չի հիշի։
16 Նույնպես այս թշնամությունը կա բոլոր կանանց և բոլոր օձերի միջև, ինչպես նաև օձի միջոցով խաբվածի և սատանայի միջև։
17 Դրա համար շատ կանայք իրենց մոր վրեժը խնդրեցին տեսանելի և անտեսանելի օձից՝ ջախջախելով նրա գլուխը։
18 Եվ տղամարդիկ էլ ավելի շատ են ցավ պատճառել թշնամուն։
19 Իսկ ինչո՞ւ են գլխին հարվածում. որովհետև այդ չար գազանը դրանից մեռնում է, երկրորդ՝ որովհետև այնտեղ է մահաբեր թույնի աղբյուրը, և երրորդ՝ որովհետև բանական չէր և իր տեսակով բարի չէր. նրա բնությունը մահաբեր դարձրեց։
20 Եվ մեծ է Տիրոջ ողորմությունը, որ թշնամու գլուխը ոտքերի տակ խոնարհեցրեց, որտեղից մեղք էր գալիս, իսկ ոտքերն ու կաշին պահպանության համար են։
21 Եվ նա կնոջը բարեկամ էր ձևանում, բայց փորձության ժամանակ թշնամություն ցույց տվեց. և այդպես էլ մնում է հավիտյան։
22 Իսկ կնոջն ասում է. Շատացնելով պիտի շատացնեմ քո տրտմություններն ու հեծությունները. տրտմությամբ պիտի ծնես որդիներ, և քո դարձը դեպի ամուսինդ կլինի, և նա պիտի իշխի քեզ վրա (Գ 16)։
23 Ավա՜ղ մեր բնությանը՝ դրախտից զրկվելուց հետո. և երբ Աստված ցավեր էլ է ավելացնում, ի՞նչ կարելի է ասել։
24 Շատացնելով պիտի շատացնեմ, ասում է (Գ 16ա). ոչ թե թեթև ու տանելի, այլ առատ ու անտանելի։ Ժամանակի ընթացքում երկրի մաշումն ու մարդկանց տառապանքները բազմապատկվում են զանազան փորձություններով՝ ջրով, կրակով, անբերությամբ, հիվանդությամբ ու մահով. չհաշված հանդերձյալ կյանքի հեծությունն ու հառաչանքը։
25 Տրտմությամբ պիտի ծնես որդիներ (Գ 16բ)։
26 Ի՞նչ աղետ կա ավելի մեծ, քան մահվան համար որդիներ ծնելը, երբ հաճախ տեսնում է նրանց մահը՝ այրվելը, տապակվելը և աղիքների գալարումը։ Որովհետև կամեցար, ասում է, անտրտում և առանց ցավի լինել, և Աստված որդիներ ծնել տվեց քեզ, թող ծննդյան ցավը քեզ մոտ բազմապատկվի ավելի, քան անասունների մոտ, որովհետև նրանք մնացին իրենց սահմանների մեջ, իսկ դու չմնացիր քո սահմանում։
27 Քո դարձը դեպի ամուսինդ կլինի, և նա պիտի իշխի քեզ վրա (Գ 16գ)։
* Սա վերաբերում է ամբողջ ամուսնական կարգին՝ նրան, ով կնոջ կյանքի ընկերն է. կինը չի հասկանում, որ դա պատիժ է, բայց նաև չի կարող միայնակ ապրել՝ տառապելով։
29 Թեև ցավերով է ծննդաբերում, դարձյալ նույն պատճառին է վերադառնում։
30 Եվ նա պիտի իշխի քեզ վրա։
31 Որովհետև սկզբում հավասար էին, իսկ կինը կամեցավ հպարտանալ տղամարդուց առավել։
32 Նախ կինը կերավ պտուղը, ապա իրավամբ զրկվեց տղամարդկանց հանրային կյանքից՝ իշխանությունից և քաղաքացիական գործերից, և տղամարդը ստացավ իշխանություն ու բոլոր պատվավոր աստիճանները։
33 Իսկ Ադամին ասում է. Քանի որ լսեցիր քո կնոջ ձայնը և կերար այն ծառից, որից պատվիրել էի քեզ՝ միայն դրանից չուտել, և կերար դրանից (Գ 17)։
34 Այսպիսով, մեղքերի հերթականությամբ ներկայացնում է նաև պատիժը։
35 Նախ օձը խաբեց, ապա կինը խաբվելով կերավ, ապա Ադամը կնոջից վերցրեց ու կերավ, որովհետև լսեց իր կնոջ ձայնը։ Հայտնի դարձրեց, որ ուրիշներին պատճառաբանելը ոչինչ չի փոխհատուցում. նրանք, ովքեր խաբեցին ուրիշներին և մեղքի սկիզբ դարձան։ Քանի որ լսեցիր քո կնոջ ձայնը և ոչ թե Աստծուն, անիծյալ լինի երկիրը քո գործերի պատճառով (Գ 17ա)։
37 Տերը խնայեց նրան և պատիվ արեց իր պատկերին, իսկ անբան կենդանիների պատճառով կամ նրա գործի պատճառով նրան չդարձրեց դրախտի նման ուրախ, որտեղ աշխատում էր առանց քրտնելու և վայելում էր հանգիստը։
38 Տրտմությամբ պիտի ուտես այն քո կյանքի բոլոր օրերին (Գ 17բ)՝ հիշելով դրախտի անտրտում կյանքը։
39 Քամը մեղանչեց՝ Քանանը անիծվեց, Ադամը մեղանչեց՝ երկիրն անիծվեց։
40 Երկիրը չի զգում անեծքը, բայց անեծքի պտուղներ բերեց՝ լսելով. Փուշ ու տատասկ պիտի բուսնի քեզ համար (Գ 18)։
41 Այս բույսերը կային նաև անեծքից առաջ՝ վարդենիներ, նռնենիներ, արմավենիներ, վայրի որթեր և դրանց նմանները։
42 Շատ ծաղիկների թերթիկները պաշտպանված են ապականությունից, որովհետև մարդն անմահ ու անապական էր. դրանք նրան չէին ծակծկում ու խոցում, և ոչ ոքից սարսափ կամ երկյուղ չկար։
43 Բայց երբ նա ապականացու դարձավ՝ անիծված երկրի վրա գործելով և անեծքի պտուղը ուտելով, ինքն էլ նույնպիսին դարձավ։
Ա 30բ-31բ, Հ 51բ-52բ
Ծ (ԻԷ)
Գ. 19
1 Իսկ դրախտն ապականացու չէ և անիծված չէ, և ապականացու բնակիչներ չի ընդունում։ Փուշը բույսերի բնության մեջ կար նաև առաջ, իսկ այն, ինչ կեղևի ու մաշկի վրա է, հետո ավելացավ անեծքի պատճառով։
2 Քրտինքով պիտի ուտես քո հացը, մինչև վերադառնաս երկիր։
3 Քրտինքը մարմնի աշխատանքի արտաշնչումն է և հիվանդների առողջության նշանը։
4 Եվ մարմնով չարչարվողը հոգով արդարանում է. գրված է՞, որ սա էլ միջոց է մարդասեր Աստծու կողմից մեր հիվանդ բնությանը հրամայված առողջության համար՝ տկարության մեղքերը չարչարանքով քավելու և երանելի լինելու, ըստ այն խոսքի, թե՝ Քո ձեռքի վաստակը պիտի ուտես։
5 Երանի՜ քեզ, և բարի կլինի քեզ համար, մինչև վերադառնաս այն երկիրը, որտեղից վերցվել ես։
6 Եթե մեկը հարցնի, թե ինչու սատանային չպատժեց, ապա որովհետև նրա մեջ բարի ոչինչ չկար, որ նրանից վերցներ, բացի անմահությունից։
7 Եվ դա նրա համար պատիժ էր՝ անմահորեն տանջվելը։
8 Իսկ թե ով էր նա, Գիրքն ասում է, որ հրեշտակ էր և երկնային, բայց իր կամքով ապստամբեց և չպահեց իր տեղը՝ վիրավորվելով աստվածանալու նույն ախտով։
Ա 31բ-32ա, Հ 53ա
ԾԱ (ԻԸ)
Գ. 21
1 Եվ Տեր Աստված Ադամի և նրա կնոջ համար կաշվե հագուստներ պատրաստեց և հագցրեց նրանց։
2 Ողորմեց ամաչածներին ու պատժվածներին. Ես խփում եմ, ասում է, և ես էլ բժշկում եմ։
3 Կենդանիների մորթիներով հագցրեց նրանց, որ ստեղծեց, հրաման տալով նույնն ու նմանը պատրաստել և հագնել։
4 Հագցրեց ու ծածկեց ամաչածներին միմյանցից՝ տալով փրկություն և զենք՝ ցրտի, տոթի ու ցանկության դեմ։
5 Պետք չէ հարցնել, թե ինչ հագուստ էր, այլ՝ ինչո՞ւ Աստված չէր կարող այն պատրաստել։
6 Մարդկանց մոտ ոմանք պատրաստում են, ուրիշները՝ հագցնում, իսկ Աստված ինքն էլ պատրաստեց և հագցրեց։ Թեև այդ պահին այն մեղավորների սգի ու տրտմության նշան էր, բայց հետագայում՝ անմահության կենդանի փառքով ինքնազգեստ լինելու հույս։
7 Նաև մեղքերով մեռածներին մեռած մորթի է հագցնում, որովհետև այդ ժամանակից ի վեր նրանք մեռյալների շարքում են համարվում։
Ա 32ա, Հ 53բ-54ա
ԾԲ (ԻԹ)
Գ. 22-24
1 Եվ Տեր Աստված ասաց. Ահա Ադամը դարձավ մեզնից մեկի նման՝ բարին ու չարը ճանաչելով. գուցե ձեռքը մեկնի և վերցնի կենաց ծառից, ուտի և հավիտյան ապրի (Գ 22)։
2 Այս խոսքը հեգնական չէ, որովհետև Աստծուն վայել չէ ծաղրել իր ձեռքի գործը, այլ ճշմարտությամբ է ասում. Ադամը փորձով ճանաչեց բարին ու չարը, ոչ թե զորությամբ։
3 Որովհետև Աստված բնությամբ ճանաչում է ամեն ինչ, իսկ մարդը գործերով է ճանաչում. այն, ինչ մենք բնությունից ենք ճանաչում, նա այժմ փորձով իմացավ։
4 Դարձյալ, քանի որ Ադամը ցանկանում էր մեզնից մեկի նման լինել (Գ 22ա), ահա նա մեր կամքով դարձավ աստվածանալու նոր բնության մեջ և երկրորդ Ադամը լինելու։ Այդ խորհուրդը մեզնից ծածկված էր հավիտենությունից առաջ, իսկ այժմ դրա հիմքն է դրվում, մինչև որ հասնի իր կատարմանը, և նա ձեռքը մեկնի կենաց ծառին, որը աճում է արդարության պտղից և իր պտուղը տալիս ժամանակին՝ ասելով. Սա երկնքից իջած հացն է. ով որ ուտի դրանից, հավիտյան մահ չի տեսնի։
5 Եվ այժմ, ասում է, գուցե նա ձեռքը մեկնի կենաց ծառին, վերցնի և հավիտյան ապրի (Գ 22բ)։
6 Անժամանակ և անպատշաճ է, ասում է, այժմ ուտել կենաց ծառից և ապրել, որովհետև Աստծու խոսքը կատարված գործ է։
7 Ասաց. Այն օրը, երբ ուտես դրանից, մահվամբ պիտի մեռնես (Բ 17), որովհետև ուտելու հետ մահն էլ հասավ։
8 Դրախտում չէր կարող երկու բնություն լինել՝ մահկանացու և անմահ, և ոչ էլ հենց մարդու մեջ, որովհետև ապականացուի անմահանալը հնարավոր չէր։ Եթե այդպես լիներ, ապա կլիներ այն առասպելի պես, որ ասում են՝ մի Ալեքսանդրոս անմահ է մնացել, այնքան մաշված, որ միայն լեզուն է մնացել, այն դրել են շշի մեջ, և նա հեծեծում ու ասում է. Ուրեմն Ադամն էլ, եթե անմահացած լիներ, ինձ նման կլիներ։
9 Թերևս սա դևերի ցնորքն էր, որովհետև ցավերով, հեծությամբ, տրտմությամբ և մեղքի ախտով անմահանալը անհնարին ու անասելի թշվառություն կլիներ, որը մարդիկ միմյանց հանդեպ կգործադրեին։ Բայց Աստված գիտի, թե ինչ է անում. ուտելը պահում է իր ժամանակի համար։
10 Եվ հանեց, ասում է, Աստված Ադամին դրախտից և բնակեցրեց դրախտի դիմաց՝ երկիրը մշակելու համար, որտեղից վերցվել էր (Գ 23)։
11 Ոչ թե ուրիշին է վերցնում և դուրս հանում, այլ նույնին, որ վերցրել ու դրել էր դրախտում, արձակում է այնտեղից։ Աստված չի կորցնում իր ստեղծածին. մեզ համար այդ փոփոխությունը Աստծուց ողորմություն է։ Ինչպես հագուստը խնամք տալու համար էր, այնպես էլ երկիրը մշակելը ողորմություն էր, որովհետև ժամանակ պիտի գա, երբ անեծքը օրհնության կփոխվի և փուշը կվերացվի։
12 Իսկ դրախտի դիմաց բնակեցնելը երկու պատճառով էր. նախ՝ որ միշտ նայելով այդ վայրին՝ հիշի իր հանցանքները և զղջա ու ապաշխարի, ապա՝ որ հույս ունենա այնտեղ վերադառնալու։
13 Եվ որովհետև մարդկությունը երկար ժամանակ պիտի մնա երկրի վրա ու աճի։
14 Պատվիրեց քերովբեներին՝ բոցեղեն սրով շուրջանակի պահել կենաց ծառի ճանապարհը (Գ 24)։
15 Դրախտը ամրացրեց հրեղեն նիզակի սուր ծայրով՝ շուրջանակի։ Այնտեղ ոչ մի անցք ու մուտք չթողեց՝ ո՛չ հիմքից, ո՛չ կողքից, ո՛չ վերևից ներքև, ո՛չ ներքևից վերև, այլ բոլոր կողմերից պատեց բոցեղեն սրով, կարծես երկնքից ընկած կայծակը ծածկում է արևի ու լուսնի լույսը և սպանում թե՛ իրեն, թե՛ տեղը և թե՛ դիտողներին ու մոտեցողներին։ Որովհետև սերովբեներն ու քերովբեները պահում են ճանապարհը. ինչպես նրանք կարողանում են Աստծուց ծածկել իրենց երեսն ու ոտքերը, այնպես էլ պահում են դրախտը, որպեսզի այնտեղ չմտնեն ապստամբ թշնամին, օձի գազանը և մարդը, որպեսզի մեղքի վրա այլևս մեղք չավելացնեն։
16 Եվ այնտեղ չեն մտնում ո՛չ երկնավորները, ո՛չ էլ սրբերից երկրավորները, մինչև այն ժամանակը, երբ Տերը երկուսի փոխարեն շատերին այնտեղ կմտցնի՝ նրանց, ում դուրս հանեց։
17 Ասում են, թե Ադամի՝ դրախտից հեռանալուց հետո պահապան քերովբեն վերացավ, և միայն նրա կերպարանքն էր մնացել։
18 Իսկ նրանք, ովքեր ասում են, թե դրախտն ապականացու է, սխալվում են. եթե այդպես լիներ, ինչո՞ւ այնտեղից հանեց մեղքերով ապականված և մահկանացու դարձածներին։
19 Եվ Ադամը կնոջը կոչեց իր անունով՝ Կյանք։
20 Նա, որ բոլոր կենդանիներին անուն տվեց, կնոջն էլ Եվա կոչեց, որովհետև մարգարեաբար գիտեր, որ նա, ով մահվան մայր եղավ, նաև մայր պիտի լինի բոլոր մարդկանց, որոնք աշխարհ են գալու։
21 Նա, որ իր ձեռքով վերցրեց պտուղը և ոչ թե ծառից, որպեսզի գթությամբ նրա հետ մեռնի. օրինակ՝ Տիրոջ, որ իր ողորմությամբ ընտրեց մեռնել մեզ՝ մեղավորներիս հետ։
22 Եվ այժմ նրան Կյանք է կոչում՝ մխիթարելով Մարիամի՝ նրա դստեր հույսով, որն իսկապես մայր եղավ նրա համար, ով ասաց. Ես եմ Կյանքը։
23 Նա բոլոր կենդանիների մայրն է։
24 Կենդանի է կոչում բանականներին՝ կատարյալ կենդանի էակներին, որոնց մայրն էլ նա եղավ։ Թեև նրանք մեղանչելու պահին մեռան, որովհետև մերկացան փառքից, դուրս եկան դրախտից և կորցրին Աստծու առաջ ազատ համարձակությունը, բայց քանի որ մինչ այդ օրհնվել էին աճելու և բազմանալու, նա այդ հույսն ունի և օգնականին Կյանք է կոչում, որովհետև նա է մայրը։
25 Եվ կենաց ծառից չտվեց նրանց ուտել, որպեսզի անմահ չդառնան և դրանով աստվածացած չթվան, ու Աստծու խոսքը սուտ չլինի, այլ հենց նրանց դարձնի մյուս կենդանի էակների գոյության պատճառ։
Ա 32բ-33ա, Հ 54ա-55ա
ԾԳ (Լ)
Դ. 1
1 Եվ Ադամը մտավ իր կին Եվայի մոտ, և նա հղիացավ ու ծնեց Կայենին։
2 Եվ ասաց. Աստծու միջոցով մարդ ձեռք բերեցի։
3 Եվ դարձյալ ծնեց Աբելին։
4 Աբելը ոչխարների հովիվ էր, իսկ Կայենը՝ հողագործ։
5 Ոմանք համարձակվեցին ասել, թե դրախտում զավակներ չէին ծնվում, դրա համար էլ մարդը դուրս հանվեց դրախտից։
6 Բայց Աստված ոչ թե գործից հետո է իմանում, այլ նախքան գործելը գիտի։ Մարդուն պատկեր կոչելով՝ ցույց է տալիս նրա անմահությունը, իսկ անասունների հետ օրհնելով՝ նմանությունը։
7 Որովհետև եթե դրախտում մնային, անմահ կերպով կաճեին և դրախտը կլցնեին, ինչպես հրեշտակները՝ երկինքը։ Իսկ թե ինչպես կլիներ, Աստված գիտի. եթե մահկանացու լինելով լցրին երկիրը, որքան առավել՝ անմահ ծնունդներով։ Դրախտից դուրս գալուց հետո՝ երեսուներորդ տարում, Ադամը ճանաչեց Եվային։ Սգով ու տրտմությամբ՝ նախ իրենք իրենց տանջելով և երկար օրեր առանց սննդի մնալով, մինչև որ Աստծու հրեշտակի միջոցով Աստված գթաց նրանց, մխիթարեց և հրամայեց ուտել երկրի պտղից՝ հույս տալով, որ մարմնով ապրեն։ Այդ մասին Դավիթը խնդրում է՝ ասելով. Հիշիր քո ծառային տված խոսքը, որով ինձ հույս տվեցիր։
8 Եվ հղիացավ ու ծնեց Կայենին (Դ 1ա)։
9 Բժիշկներն ասում են, թե ցավով ծնված երեխան ինքն էլ ցավոտ է լինում, որովհետև հոգով ու մարմնով վիրավորված մարդը ցավով երեխաներ է ծնում, որոնք ծնողների համար մահվան դեղ պիտի լինեն։
10 Եվ ինչպես իրենք չհանգստացրին Արարչին իրենց գործերով, այնպես էլ նրանց չար զավակը նրանց հանգիստ չի տա։
11 Սակայն Ադամը նրա մեջ չտեսավ մեղքի կնճիռը և ասաց. Աստծու միջոցով մարդ ձեռք բերեցի (Դ 1բ)՝ հույս ունենալով, որ Աստծուց կրկին մխիթարություն կստանա և չի թողնվի նրա ձեռքից։
Ա 33ա-բ, Հ 55բ
ԾԴ (ԼԱ)
Դ. 2
1 Ադամն ասաց դա՝ չիմանալով, որ հայրը բոլորի պատճառն է և ոչ թե գործիքը։ Ձեռք բերվածք է կոչվում Կայենը, որը բարի ձեռքբերում չէր, այլ չարի։ Իսկ Աբելը առողջություն և ապաշխարության պտուղ է, որը նշանակում է վեր բարձրացած, կամ սգի գոլորշի, այսինքն՝ հասկանալի բարիքից բարձրացող գոլորշի, որը բարձրանում է դեպի Տերը՝ սուգ թողնելով ծնողներին։
2 Ոչխարների հովիվը թագավորության և քահանայության նախապատրաստությունն է, որովհետև նրանք էլ հովիվներ են կոչվում, քանի որ գավազան ունեն և խնամքի պարտականություն։ Դրա համար էլ նախ կրտսերի գործն է դնում. թեև անասուններ են, բայց կենդանի են, և նա նրանց ընտելացրել էր ու խնամում էր։
3 Թեև մարդը Աստծու բոլոր պատվիրաններն անցավ, բայց Բարերարը նրա իշխանությունից չվերցրեց բոլոր կենդանիներին, որոնց կարիքը նա ուներ։
Ա 33բ, Հ 56ա
ԾԵ (ԼԲ)
Դ. 2-4
1 Իսկ Կայենը մշակում էր անիծված ու անզգա երկիրը՝ իր անզգայությանն ու անմտությանը նման։
2 Իսկ անմեղը անմեղների հովիվ էր, որպեսզի անմեղ մարդիկ սովորեին և դառնային մարդկանց անմեղ հովիվներ՝ Աստծուն սիրելի և մարդկանց օգտակար։
3 Եվ օրեր անց Կայենը զոհաբերություն բերեց, իսկ Աբելը՝ իր անդրանիկներից ու պարարտներից (Դ 3-4)։ Ծնողները նրանց խրատել էին, որովհետև իրենք մեղանչել և դուրս էին եկել դրախտից. Դուք, ասում էին, անմեղ մնացեք և ձեր վաստակից Աստծուն ընծա մատուցեք, և Աստված ձեզ դրախտ կընդունի։
4 Աբելի ոչխարները երեք ամսով ավելի վաղ էին ծնվել, քան Կայենի ցանքերի հասունանալը, և Աբելը պահեց դրանք իր համար։
5 Իսկ Կայենը ոչ թե բերքի հասունացման ժամանակ, այլ օրեր անց, և ոչ թե ընտիր բերքից, այլ գազանների կողմից տրորվածն ու խորշակահար եղածն էր բերում ու մատուցում Աստծուն։
6 Իսկ Աբելը ոչ թե օրեր անց և ոչ էլ իր հոտի վատերից էր բերում, այլ անդրանիկներից ու պարարտներից՝ ճանաչելով Աստծու մեծությունը և նրան ընծայելով ընտիր բաժինը, իսկ իրեն թողնելով նվազը։
ԾԶ (ԼԲ Ա)
Դ. 5-7
1 Նախ Աստված բաժանեց և մարդկանց տվեց երկրի, ջրի, օդի ու մարդկանցից, իսկ այժմ խնդրում է՝ կարծես կարոտ լինելով իր սուրբ սիրուն, որպեսզի նա, ում պարտավորությունն է, լավագույն բաժինը հանի և տա հավիտենական մեծությանը։
2 Դա, ասում է, ճիշտ ես անում՝ մատուցելով, բայց այն, որ ինձ բերեցիր քո մնացորդներից և քեզ համար անպետք բաներից, ճիշտ չէ. թող այն վերադառնա քեզ, և դու տիրիր դրան (Դ 7)։
3 Ինչ որ բերել ես, ասում է, թող քեզ լինի, որովհետև ներսում սեր չխառնեցիր։
4 Նա նաև զղջում է դնում նրա մտքում, որպեսզի հաջորդ տարվա համար պատրաստվի։ Եվ ոչ թե, ինչպես ոմանք ասում են, եղբորը նրա ձեռքն է հանձնել. այդպես մտածել չի կարելի, որովհետև դա հայհոյություն է Աստծու դեմ. նա ոչ ոքի բռնի կերպով չի առաջնորդում դեպի առաքինություն կամ չարություն։
Ա 33բ, Հ 56ա
ԾԷ (ԼԲ Բ)
Դ. 8
1 Եվ օրեր անց Կայենն ասաց իր եղբորը. Արի գնանք դաշտ։
2 Երբ նրանք գնացին, Կայենը հարձակվեց Աբելի վրա և սպանեց նրան (Դ 8)։ Իսկ Աբելի ծնվելուց առաջ էլ Կայենը չար էր։
3 Այստեղ երևաց, որ զոհաբերության մատուցման նույն օրը ծնողները կամ ինքը կարծիքներ էին ստացել ու խորհել, բայց իր չարությամբ մոռացության մատնեց այդ ամենը։
4 Ծնողները փորձով գիտեին բարին ու չարը, բայց նա նրանցից հրաման չստացավ. կարողացավ խաբել անմեղին՝ ասելով. Արի գնանք դաշտ՝ ցորենի, ծաղկանոցների, պարտեզների ու բանջարանոցների տեսարանները վայելելու։
5 Եվ երբ գնացին, նա հարձակվեց նրա վրա և սպանեց նրան (Դ 8)։
ԾԸ (ԼԲ Գ)
Դ. 11
1 Կամ խեղդելով, կամ սուր քարով, ինչպես ասում են։ Սատանայի բնակարանում դևերը տեսել էին ագռավների կերպարանքով, թե ինչպես մեկն էր մյուսին քարով սպանում, և նա նույնն արեց։
2 Եվ նրա արյունը թափվեց երկրի վրա, ինչպես Տիրոջ հանդիմանության մեջ ասվում է, թե՝ երկիրը բացեց իր բերանը՝ ընդունելու նրա արյունը (Դ 11)՝ Աբելի արյունը։
3 Իսկ ոմանք ասում են, թե նրան կախեց ծառից և կողը խոցեց սրտի դիմաց, ինչպես Տիրոջը՝ խաչի վրա։
4 Եվ Տեր Աստված ասաց Կայենին. Ո՞ւր է քո եղբայր Աբելը։
5 Ասում են, թե վեճի պատճառը սա եղավ. Կայենը ծնողների պատմած դրախտի վայելչությունը առասպել էր համարում, իսկ Աբելը նրանց արդարացնում էր և մեղադրում Կայենի տնկարկներն ու ցանքերը։
6 Իսկ Աստծու հարցնելը՝ Ո՞ւր է քո եղբայր Աբելը, նույնն է, ինչ Ադամին հարցնելը. ոչ թե անգիտությամբ, այլ նրան զղջման ու ապաշխարության հրավիրելու համար։ Որտե՞ղ է նա ծնողների մոտ՝ հոտի՞ մեջ, թե՞ աշխատանքի։ Աստված ամաչեցնում է և միանգամից չի խայտառակում, այլ ցանկանում է, որ նա ինքն իր զղջմամբ խոստովանի։ Եվ քանի որ ծնողների հանդեպ քնքշությամբ է խոսում, իսկ ուրիշ մարդ չկար, որ միջնորդի միջոցով հանդիմաներ, ինչպես Դավթին՝ Նաթանի միջոցով, ինքն է խոնարհվում հարցնելու. նա, ով նախ ինքն իրեն սպանեց Աստծու առաջ, ապա եղբորը՝ երկրի վրա։
7 Վիրավորող խոսքը պատրաստեց և ասաց. Չգիտեմ (Դ 9ա)։ Ո՜վ վիրավորող ու թունավոր օձ, որ Աստծուն էլ անգետ է համարում և խիստ է պատասխանում՝ կարծես ոխ պահելով, որ Աստված չընդունեց իր զոհաբերությունը, ասես սպառնում է Աստծուն. Մի՞թե ես իմ եղբոր պահապանն եմ (Դ 9բ)։
ԾԹ (ԼԳ)
Դ. 10-11
1 Եվ Տեր Աստված ասաց. Ի՞նչ արեցիր. քո եղբոր արյան ձայնը երկրից բողոքում է ինձ (Դ 10)։
Քո եղբոր արյան ձայնը՝ ոչ թե շնչի ձայնը, այլ կենդանի արյան ձայնը, այսինքն՝ հոգու։ Դարձյալ, այն բողոքում է ոչ թե խոսքով, այլ տեսքով, ինչպես երկինքն է պատմում Աստծու փառքը։
2 Եվ դարձյալ՝ Արյան ձայնը եղավ։
3 Մարդը երկրի հողից բաժին ունի՝ արյամբ, և երկնքից՝ հոգով, և երկուսն էլ խոսում են Աստծու հետ, թեև հիշատակվում է միայն մեկը։
4 Իրավացիորեն ասաց՝ արյուն չուտել։
5 Մահը շտապեց՝ հաղթելով կյանքին. մեռյալը շտապեց ու խոսեց։ Նա կրունկներից բռնած՝ նրան ապականության մատնեց, որովհետև մահը Աստծու գործը չէ, այլ կյանքն է անդրանիկ և Աստծու ստեղծածը։ Դրա համար էլ խստորեն պատիժ է դնում մահվան վրա՝ ասելով. Անիծյալ լինես երկրի վրա, որը բացեց իր բերանը՝ քո ձեռքից ընդունելու քո եղբայր Աբելի արյունը. երբ մշակես այն, այլևս իր զորությունը քեզ չտա։
6 Թափառական ու տարուբերվող լինես երկրի վրա (Դ 12)։
7 Նա ինքն իրենից չի անիծում, այլ երկրից, որովհետև օրինավոր թագավորը բարի գործի պատճառ է։ Եթե ինքն իրենից անիծեր, նույն պահին կմեռնեիր, բայց նա քեզ հանձնում է երկրին, որը մահվան զենք ու գերեզման տվեց, որպեսզի դրանք իրար դեմ պայքարեն։
8 Եվ ինքն էլ մխիթարում է սպանվածին՝ լսելով նրա արյան ձայնը. նա, ով իր կյանքի ընթացքում հաճելի էր Աստծուն, և Աստված ընդունեց նրա զոհաբերությունը, մահից հետո էլ ընդունում է նրան իր արքայություն՝ նրան առաջին վկան ու բարեկամը դարձնելով։
9 Արդար Աբելի արյունից մինչև Զաքարիայի արյունը պիտի պահանջվի այդ սերնդից։
10 Որովհետև հայտնի է, որ նա սպանողների սերնդից է։
11 Ուր Աբելը սպանվեց, կոչվեց երկրի բերան, իսկ ուր Տերը դրվեց՝ երկրի սիրտ։
12 Աբելը առաջին մարտիրոսն էր, որին Աստված թույլ տվեց նախ իրեն իջնել դժոխք և գերեզման, որպեսզի նրա պատճառով մյուսներն էլ պահանջվեն, ինչպես Ղովտի պատճառով Աբրահամը փրկեց սոդոմացիներին։
13 Երկիրը պիտի մշակես (Դ 12ա), որովհետև դրախտին արժանի չեղաք։ Եվ այն քեզ իր զորությունը չտա (Դ 12բ), որովհետև եղբորդ արյունով աղտոտեցիր այն և չարությամբ գործադրեցիր այն զորությունը, որ Աստծուց էր տրված քեզ։
14 Այն քեզ իր զորությունը չտա, որպեսզի չդադարես այն մշակելուց։
15 Եվ քանի որ հորդ հետևից ավելացրիր երկրի անեծքը, այլևս չպետք է քեզ տա իր զորությունը։
16 Թափառական ու տարուբերվող լինես երկրի վրա։
17 Թափառական՝ ինչպես քամուց շարժվող ծառը, և տարուբերվող՝ ինչպես ալեկոծված ծովը։
18 Հայտնի է, որ մարմնով դողում էր և մտքով խռովված էր։
Ա 34բ-35ա, Հ 59ա
Կ (ԼԳ Ա)
Դ. 13, 15
1 Եվ դարձյալ, հոգին, որ հեռանում է Աստծուց, ինքն իր մեջ է շարժվում՝ անկայուն երկրի վրա և անպաշտպան երկնքում։ Սպանողն ինքն է վկայում այդ մասին՝ ասելով. Մեծ է իմ պատիժը, քանզի դու թողնում ես ինձ։
2 Եթե այսօր ինձ հանես երկրից և քո երեսից թաքնվեմ, ամեն ոք, ով գտնի ինձ, կսպանի… (Դ 13)։
3 Ոմանք ասում են, թե Աստծուց հեռանալուց ավելի մեծ պատիժ է համարում որևէ մեկի՝ հրեշտակների, դևերի կամ գազանների կողմից սպանվելու վախը։
4 Նա վախենում էր նաև երկնքից՝ կայծակից, որոտից, գետերից, ծովերից ու կետերից։ Սա նույնպես դողալն ու տարուբերվելն է. եթե երկրավոր թագավորի դեմ հանցանք գործողին բոլորը մատնացույց են անում, վախենում ու ատում են, և նա ինքն էլ կասկածի մեջ է, ապա որքան առավել՝ Աստծու դեմ մեղանչածը։
5 Բայց իմաստուններին խոսքի զորությունն ակնհայտ է. նա ասում է՝ Մեծ է իմ պատիժը, քան թողությունը. եթե ինձ հանես քո երեսից, ով գտնի ինձ, թող սպանի ինձ։ Եվ Տեր Աստված ասում է. Այդպես չէ (Դ 15). ով սպանի Կայենին, յոթնապատիկ վրեժ պիտի լուծվի նրանից։ Նա նոր չարիք կգործի՝ ավելի մեծ, քան նրանք, ովքեր իրենից առաջ անհամար պատիժների արժանի էին, ինչպես Սոդոմը, փարավոնը, Դաթանն ու Կորխը. նույն կերպ նոր գործած առաքինությունները այնքան բարի ու արժանի են, ինչպես Նոյինը, Աբրահամինը, Մովսեսինը և մյուսներինը։
6 Եվ քանի որ Կայենի դեպքը նոր էր, ասում է՝ Այդպես չէ։ Այսուհետ ով մարդ սպանի, իր անձի դիմաց պատասխան պիտի տա։
7 Իսկ Կայենը յոթնապատիկ պիտի հատուցի՝ յոթ սերունդներով, կամ յոթ սերունդներ պիտի տեսնեն Կայենի տառապանքը։
8 Եվ եթե մեկը սպանի Կայենին, նա իր վրա յոթնապատիկ պատիժ պիտի վերցնի՝ այն ազատելով նրանից։
Ա 35բ, Հ 59բ
ԿԱ (ԼԳ Բ)
Դ. 16
1 Եվ Կայենը հեռացավ Աստծու երեսից։
2 Աստված նրան դրախտում և իր ներկայության առաջ էր դրել։
3 Եվ նրա գործերը նրան հեռացրին, ինչպես ասում է նաև եբրայերենը՝ հեռացրին։ Հայտնի է, որ հրեշտակները նրան հեռացրին Աստծու ներկայությունից։ Եվ բնակեցրեց նրան Նայիդ երկրում, որը դողալու վայր է. դողալուց Կայենը կոչվեց այդպես, ինչպես Ադամի դեպքում՝ Եդեմը։
4 Արդ, Ադամին դրախտից հանեցին, իսկ Կայենին՝ Աստծու ներկայությունից, քանի որ նա Ադամից ավելի չար էր։ Իսկ Եդեմը դրախտի բնակավայրն էր. ինչպես ոչ ոք չի կարող թաքնվել արևից, այնպես էլ՝ դրախտից, որովհետև այն բոլոր լեռներից բարձր է, և այնտեղից գետեր են հոսում ամբողջ երկրի վրա՝ իր աղբյուրից։
5 Եվ Պողոսը նրան հիշատակում է երկնքից հետո։
6 Եվ նրա դիմաց բնակվում են արդարներն ու մեղավորները՝ ակնկալելով, թե իրենից մերժվածներին դարձյալ կընդունի իր մոտ։
Հ 59բ-60ա
ԿԲ (ԼԳ Գ)
Դ. 24
1 Մարդը կսպանի ինձ վրեժխնդրության համար, իսկ երիտասարդը՝ ինձ հասցրած հարվածների համար։
2 Որովհետև եթե Կայենի համար յոթնապատիկ վրեժ է պահանջվում, ապա Ղամեքի համար՝ յոթանասունյոթնապատիկ։
3 Սակայն Ղամեքը խոստովանեց ոչ թե իմաստուն ու բժշկող տղամարդկանց, այլ անարժան կանանց առաջ, ինչը ծիծաղելի է, և դրա համար էլ ներում չստացավ։
Ա 36ա, Հ 61ա
ԿԳ (ԼԴ)
Ե. 6-24
1 Ըստ այս խոսքի. Ո՞ւմ նայեմ, եթե ոչ հեզերին, խոնարհներին և նրանց, ովքեր դողում են իմ խոսքերից։
2 Վեց նախահայրերից հինգ հարյուր և վաթսուն տարի ապրածները Ադամից ի վեր անմեղությամբ էին ապրում՝ Կայենի յոթերորդ սերնդի ձախակողմյան տոհմի հակառակ վարքով։ Երբ հասավ յոթերորդ թվին, նրանք բաժանվեցին Ադդայից և Սելլայից, որտեղ կրկին սպանություն եղավ։
3 Իսկ աջակողմյան կողմում բարին հաղթեց և առավել զորացավ Ենովքի միջոցով՝ դառնալով Աստծուն հաճելի, որովհետև նա ասաց. Մեր խոսքերը Աստծուն հաճելի չեղան, և նրանք մեռան։
Ա 38ա
ԿԴ (ԼԵ)
Զ. 3
1 Եվ Տեր Աստված ասաց. Իմ հոգին մարդկանց մեջ հավիտյան չպիտի մնա, քանի որ նրանք մարմնավոր են։
2 Եվ նրանց կյանքի օրերը թող լինեն հարյուր քսան տարի։
3 Թերևս Տեր Աստված այս խոսքն ասաց արդար Նոյի միջոցով. Իմ հոգին թող չմնա։
4 Հոգի է կոչում Ադամի մեջ փչած հոգևոր շնորհները, ոչ թե բանական հոգին, առանց որի ոչ ոք չի կարող ապրել։ Որովհետև չար խորհուրդը չի մտնում հոգու մեջ, իսկ Սուրբ Հոգին հեռանում է մեղքերով ծանրաբեռնված հոգուց և մարմնից։
5 Տերը սա վերածեց առաքյալների համար՝ փչելով նրանց վրա և ասելով. Առե՛ք Սուրբ Հոգին։
6 Իսկ հարյուր քսան տարին բոլոր մարդկանց համար սահմանված ընդհանուր ժամանակը չէ, այլ մինչև ջրհեղեղը տրված ժամանակահատվածը։
7 Որովհետև Նոյը, նրա որդիները և ուրիշ շատերը երկար տարիներ ապրեցին։
8 Այլ մարդասերը հարյուր քսան տարին տալիս է որպես ապաշխարության ժամանակ, իսկ երբ նրանք չապաշխարեցին, քսան տարին պակասեցրեց՝ չարիքը կարճելու համար։
Ա 39բ, Հ 65բ-66ա
ԿԵ (ԼԶ)
Զ. 4-6
1 Եվ այն օրերին երկրի վրա հսկաներ կային, և դրանից հետո էլ, երբ Աստծու որդիները մտնում էին մարդկանց դուստրերի մոտ, և նրանք իրենց համար զավակներ էին ծնում։
2 Ասում է՝ իրենց համար, ոչ թե Աստծու, որ ծնեցին, ըստ այս խոսքի. Տերը չի ուրախանում ձեր որդիներով։
3 Նրանք էին այն հսկաները, որոնք հնուց ի վեր անվանի մարդիկ էին։
4 Հսկաներ է ասում ոչ թե այնպես, ինչպես ոմանք պնդում են, թե հասակով մինչև ամպերն էին ձգվում, այլ նկատի ունի մյուս հասակակիցներից և փոքրամարմիններից ավելի խոշորներին։ Այդպես է հսկաներ կոչում Ենակիմներին, Ռափայիմներին և Գողիաթին։
5 Սատանան գիտեր, որ բազմաթիվ խառնուրդներից զավակ չի ծնվում, և այդ պատճառով ուզում էր վերացնել աճման համար նախատեսված սերունդը, որը մարդասեր Տերը հնարել էր նրա դեմ։ Նա սերմի բազմությունը խառնելով՝ անճոռնի մարմիններ էր կազմավորում։
6 Եվ մայրերը մահանում էին ծննդաբերության ժամանակ, որովհետև դրանք վիժվածքների պես էին. ասում են, որ արուները խառնվելու պահին են սատկում, իսկ էգերը՝ ծննդաբերելիս։
7 Նույնպես այնտեղ հայրերը հոգով մեռնում էին խառնվելու պահին, իսկ մայրերը՝ հոգով ու մարմնով ծննդաբերելիս։
8 Իսկ կենդանի մնացած երեխաները անչափ ու վիթխարի հասակ էին ունենում և անմտությամբ իրենց անվանում էին հնուց ի վեր անվանի մարդիկ։
9 Երբ Տեր Աստված տեսավ, որ մարդկանց չարիքները շատացել են երկրի վրա (Զ 5)։
10 Աստծու տեսնելը մարդկային ձևով չէ, երբ տեսնում է միայն գալիքը, այլ աստվածային ձևով՝ տեսնելով ամեն ինչ։ Դրա համար էլ ասում է. Ամեն ոք իր մտքում ամեն օր չարիք էր խորհում (Զ 5), որովհետև ոչ թե միայն ոմանք, այլ բոլորը, և ոչ միայն գործում էին, այլև խորհում էին չարի մասին։
11 Եվ նրա սրտում չարիք էր բարձրանում, որովհետև Նա, ով առանձին ստեղծեց սրտերը, նկատի է առնում բոլոր գործերը։
12 Եվ Տեր Աստված զղջաց, որ մարդ էր ստեղծել երկրի վրա (Զ 6)։
13 Զղջաց նշանակում է՝ տրտմեց կամ զղջաց. այս երկուսն էլ օտար են Աստծուն, որովհետև երանելի Աստծու մեջ ախտ չկա։ Երկուսն էլ մեզ մոտ առաջանում են վերջում՝ տրտմությունն ու զղջումը, երբ չգիտեինք, թե ինչ պիտի լինի։
14 Իսկ Աստված հավասարապես տեսնում է եղածն ու գալիքը, բայց մեր հանդեպ խոնարհվելով՝ մեզ հետ մարդկային ձևով է վարվում և ցույց տալիս զղջում ու տրտմություն։
Ա 39բ-40ա, Հ 66ա
ԿԶ (ԼԷ)
Զ. 12
1 Եվ Տեր Աստված տեսավ երկիրը, և այն ապականված էր։
2 Մարդը Աստծու քաղաքն ու տաճարն է, իսկ Աստված՝ նրա քաղաքի տերն ու բնակիչը, և միշտ նրա ճանապարհորդն է։
3 Ապականեցին նրա գալստյան ճանապարհը նրանով, որ մարմին դարձան։
4 Հոգեղենն ու հողեղենը միաբանվեցին չարի մեջ, և Աստծու գալստյան ճանապարհն ապականվեց։
5 Եվ իր մասին, քանի որ ամոթից խուսափելով դերանունով խոսեց, ինչպես պյութագորականները, որոնք իրենց ուսուցչին պատվում էին՝ նրա անունը չտալով, ինքն էլ եկավ ու ասաց իրենը՝ ամաչելով իսկական անունը տալ։
6 Մովսեսն ասաց. Ամեն մարդ ապականեց իր ճանապարհը, իսկ երկնքում գտնվողները՝ զորքերը, այդպես չվարվեցին։
7 Եվ Տեր Աստված ասաց. Երկիրը նրանցից անիրավությամբ լցվեց, և ահա ես նրանց պատճառով երկրի վրա եմ. նրանք հոր համար երկրի վրա հանգիստ չթողեցին։ Նոյի ժամանակը հասավ, և ամեն մարդու գործն իմ առաջ է. պիտի ապականեմ նրանց և երկիրը։
Ա 40ա-բ, Հ 66ա-67բ
ԿԷ (ԼԸ)
ԿԷ (ԼԸ)
Զ. 14-17ա
1 Եվ այժմ քեզ համար տապան պատրաստիր՝ քառանկյուն փայտից։
2 Դրա մեջ խորշեր պատրաստիր և ներսից ու դրսից խեժով պատիր։
3 Ասում է՝ մարդկանց պղծության գործերը շատացան. նրանք նմանվեցին մեռած դիակների, և դրա համար գերեզմանի կարիք ունեցան՝ ոչ թե հողի մեջ փորված փոսի, այլ ծովի ալեկոծ հեղեղի։ Որովհետև ոչ միայն իրենք էին պղծվել, այլև երկիրը, որը պետք էր լվանալ։
4 Եվ քանի որ խոսքերը չլսեցին, ցույց է տալիս նաև գործով ու տեսանելի նշանով, որպեսզի խոսքի և գործի միջոցով հավատալով՝ մի փոքր մեղմանան իրենց չարությունից։
5 Արդ, քեզ համար տապան պատրաստիր քառանկյուն փայտից (Զ 14)։
6 Ոչ թե ծովեզրին, որպեսզի այն նավ չհամարեն, ոչ էլ ոտքերի վրա, որպեսզի պահեստ չթվա, ոչ էլ այլ նյութերից, որպեսզի ամրոց չհամարվի, այլ փայտից, որը ջրի հետ է առնչվում։
7 Քառանկյուն, որպեսզի չշրջվի։
8 Եվ քեզ համար պատրաստիր, որովհետև միայն դու պիտի փրկվես դրանով՝ քո ընտանիքով, եթե նրանք ապաշխարությամբ չհաշտեցնեն ինձ՝ ահով լցվելով։
9 Հրամայում է անփուտ փայտ օգտագործել, որովհետև երկինքն ու երկիրը միմյանց ձայն էին տվել, և բարկությունն անսահման էր, որպեսզի տապանը կարողանար դիմանալ ալեկոծությանը։
10 Իսկ քառանկյունը վեցանկյուն է դառնում, եթե վերին ու ստորին կողմերն էլ հաշվենք. դա աշխարհի վեցօրյա արարման նշանն է։
11 Խեժով պատիր (Զ 14բ), որը հենց կուպրն է։
12 Ներսից ու դրսից պատելն անհրաժեշտ էր, որպեսզի եթե արտաքին կողմը վնասվի, ներքինը ջուրը ներս չթողնի։ Մեր բնությունն էլ այդպիսին է՝ բազմաթիվ շերտերով միացված։
13 Երեք հարյուր կանգուն թող լինի երկարությունը, հիսունը՝ լայնությունը, երեսունը՝ բարձրությունը (Զ 15)։ Եվ քանի որ պիտի տարվեին բոլոր ազգերի կենդանիների սերմերը, տունը պետք է մեծ լիներ։
14 Ապա արարչության խորհրդի թվից չի հեռանում երեք հարյուրի և հիսունի ընտրությունը։
15 Երեք հարյուրը Արարչի եռանձնյա խորհրդի նշանն է, ով ստեղծեց ամեն ինչ, իսկ հիսունը՝ մարդու կազմության. ասում են, որ քառասուն օրում նա հոգևոր է դառնում, իսկ հիսուն օրում՝ ինքնաշարժ։
16 Իսկ երեսունը բարձրությունն է, որովհետև գուցե կարողանա երեսնամյա լինել։
17 Ոմանք ասում են, թե դրանով հենց մարդն է ճանաչվում։
18 Եվ իրավացիորեն, որովհետև մարդը աշխարհի մասն է, և ամբողջը մասով է ճանաչվում։
19 Մարդու բնությունն անփուտ հաստատվեց քառանկյուն ձևով և վեց եզրերով՝ ըստ չորս կողերի ու վեց կողմերի։
20 Իսկ երեք հարյուրը՝ եթե լար դնես կրունկներից մինչև գագաթը, երեք անգամ կանցնես գլխի շուրջը. հիսունն ու երեսունը՝ ինչպես նախ ասվեց՝ ըստ չորս կողերի և վեց կողմերի։
21 Իսկ եթե երեք հարյուրի լարը դնես կրունկներից մինչև գագաթը, երեք անգամ կանցնես գլխի շուրջը։
22 Իսկ հիսունն ու երեսունը՝ ինչպես նախ ասվեց։
23 Խորշերով պատրաստիր։
24 Եվ վերևում մեկ կանգունով ավարտիր այն (Զ 16ա)։
25 Սյան ձևով հրամայում է հավաքել տապանը, որպեսզի ջուրը հեշտությամբ սահի վրայից։
26 Եվ մեր մեջ էլ խորհուրդ կա։
27 Մեր բնությունը սկսվում է գլխից, լայնանում է մեջքի շրջանում և, նեղանալով երկու ծայրերում, դարձյալ ավարտվում է գլխով՝ ոտքերի մոտ։
28 Ստորին, միջին և վերին հարկեր (Զ 16բ)։
29 Ստորին հարկը ծանր կենդանիների համար էր, միջինը՝ մարդկանց, վերինը՝ թռչունների։ Դուռը կողքից էր, որպեսզի կենդանիները հեշտությամբ ներս մտնեն։
30 Իսկ մեր մարմնում ստորին հարկը աղիներն են, միջինը՝ ստամոքսը, որն ավելի թեթև է դրանցից, իսկ վերինը՝ ստամոքսի վերին մասերը։ Դուռը կողքից է՝ այն ելքերով, որ ունի մեր բնությունը։
31 Եվ ահա ես ջրհեղեղի ջուր պիտի բերեմ երկրի վրա (Զ 17)՝ ոչնչացնելու ամեն մարմին, որի մեջ կենդանի շունչ կա։
32 Եվ ահա ես պիտի բերեմ, որովհետև նրանք հեղեղել էին հոգին, մարմինն ու երկիրը։
33 Ջրով, ասում է, պիտի մաքրվեն և ջնջվեն թե՛ իրենք, թե՛ իրենց չարիքները, որովհետև իրենց կամքով չէին հեռացրել իրենց միջից պղծությունները։
34 Եվ ցամաքի վրա եղած ամեն ինչ պիտի կործանվի (Զ 17)։
35 Հայտնի է, որ խոսքը ջրերի մեջ եղածների մասին չէ։
36 Եվ իմ ուխտը կհաստատեմ քեզ հետ (Զ 18)։
37 Քեզ հետ ուխտի և կտակի դաշինք կհաստատեմ՝ կատարելու այն ամենը, ինչ խոստանում եմ քեզ։
38 Եթե մարդու ուխտը հաստատվում է Աստծու անվան հիշատակությամբ, որքան առավել՝ երբ Աստված ինքն է ուխտ դնում։
Ա 41ա-բ, Հ 68ա
ԿԸ (ԼԹ)
Զ. 18-21
1 Դու կմտնես տապանը՝ քո որդիների և կնոջդ հետ, իսկ որդիներիդ կանայք՝ քեզ հետ։
2 Եվ ամեն տեսակ անասուններից, գազաններից ու մարմնավոր կենդանիներից զույգերով՝ արու և էգ, ներս կմտցնես քեզ հետ, ինչպես նաև ամեն տեսակ թռչուններից և կենդանիներից՝ երկուական, որպեսզի քեզ հետ սնվեն (Զ 18-19)։
3 Ուխտով խոստանում է, որ նա, նրա որդիներն ու կինը կապրեն նրա շնորհիվ, ինչպես նաև անասունները, գազաններն ու թռչունները՝ հույս տալով, որ աշխարհը նորից կվերականգնվի այն տեսակներով, որոնք նախկինում կային։
4 Թեև ամենազոր է կրկին բազմապատկելու դրանք, բայց չի կամենում, որ առաջինները զուր կորչեն՝ իբրև խոտան ու անպետք համարված։
5 Եվ քեզ համար կերակուր վերցրու այն ամենից, ինչ ուտում եք։
6 Եվ քեզ մոտ հավաքիր բոլոր անասուններին, գազաններին ու թռչուններին, և դրանք կերակուր կլինեն քեզ ու նրանց համար (Զ 21)։
7 Հրամայում է հատիկեղեն վերցնել որպես կերակուր. հայտնի է, որ դրանով սնվեցին բանականներն ու անբանները՝ մսակերներն ու սերմնակերները, կարծես բոլորը մեկ սիրով ու խաղաղությամբ էին ապրում. առյուծը՝ եզան հետ, բազեն՝ կաքավի, գայլը՝ գառան, իսկ այծյամը՝ ուլի հետ։
8 Ինչպես նաև մեր տապանը՝ Տիրոջ խաչը, սուրբ եկեղեցում միավորեց գազանամիտ ու հեզաբարո մարդկանց, որոնք անվնաս ապրում և նույն կերակուրն են ճաշակում։
9 Եվ երեք հարյուր կանգունի փոխարեն՝ երեք հարյուր տարին, որի ժամանակ մեծ Կոստանդիանոսը որոնեց խաչը։
10 Իսկ հիսուն տարին՝ մինչև երկնքից լույսի երևալը Ձիթենյաց լեռան վրա՝ մյուս Կոստանդինի որդու ժամանակ։
11 Եվ երեսուն տարին՝ մինչև մեծն Թեոդոսը, որի օրոք կործանվեցին մեհյանները, և խաչը փառքով բարձրացվեց Աստծու տաճարների գմբեթների վրա։
Ա 42ա, Հ 68բ-69ա
ԿԹ (Խ)
Զ. 22-Է 20
1 Եվ Նոյն արեց այն ամենը, ինչ Տերը մեկ անգամ պատվիրել էր նրան (Զ 22)։
2 Սա արդարի գովքն է, որովհետև նա ոչ թե մասամբ, այլ ամեն ինչ արեց և տապանը կառուցեց ոչ թե այլ կերպ, այլ ճիշտ այնպես, ինչպես պատվիրված էր։
3 Եվ հարյուր տարի շարունակ նրա աշխատանքի, փառքի ու ձայնի մասին պատմությունը տարածվում էր. կացինների, մուրճերի, սղոցների, երկաթե ու պղնձե մեխերի, մուրճերի հարվածների ձայները լցնում էին աշխարհը։ Գիշերը լուսնի լույսի տակ փայլեր էին ցայտում, իսկ ցերեկը երկաթից ու պղնձից արևի տակ կայծեր էին թռչում։
4 Հարցեր, կասկածներ, պատասխաններ, տրտմություն ու սարսափ էին տիրում տղամարդկանց, կանանց ու երեխաների մեջ, և Արարչի խնամքի զորությունը հարվածում էր նրանց սրտերին։ Բայց նրանց խստասրտությունն ու սովորական ցանկասիրությունը հաղթում էին. նրանք ծաղր ու ծանակ էին դարձնում այդ ամենը և շարունակում իրենց խրախճանքները՝ ամուսնանում, ուտում ու խմում, մինչև այն օրը, երբ Նոյը մտավ տապան, և նրանք, պղծությամբ արբած, ոչինչ չհասկացան։
5 Եվ Տեր Աստված ասաց Նոյին. Դու և քո ամբողջ ընտանիքը մտեք տապան։
6 Մաքուր կենդանիներից՝ յոթը յոթը, իսկ անմաքուրներից՝ երկուական՝ արու և էգ, մտցրու, որովհետև քեզ արդար տեսա այս սերնդի մեջ (Է 1)։
7 Աստծու բոլոր արարածները սուրբ են, բայց այն, ինչ մարդիկ անմաքուր, պիղծ, անպիտան, չափազանց մեծ կամ փոքր էին համարում, դրանց մասին ասաց՝ դու զատիր մաքուրն ու անմաքուրը, ինչը հետո օրենքներով հաստատեց։
8 Արդ, հարյուր տարին բավական համարեց նրանց համար, ովքեր իրենց անզղջում սրտերով Աստծու բարկության գանձերն էին հավաքում իրենց վրա։ Դրա համար հրամայում է Նոյին մտնել և մաքուր կենդանիներից յոթական վերցնել, որպեսզի յոթերորդը զոհաբերի, իսկ վեցը պահի, որ բազմանան և ծառայեն մարդկանց որպես կերակուր, ինչպես որ պիտի հրամայվեր։ Նրանցից անմաքուրներն էլ պիտի ուտեին։
9 Իսկ անմաքուրներից՝ երկուական, որպեսզի մարդկանց ու մաքուր կենդանիներին ծանրաբեռնված չպահի վախով ու սպանությամբ։
10 Եվ քանի որ արդար դատավոր է՝ քեզ արդար տեսա, ասում է (Է 1). միայն դու պիտի ապրես, իսկ այդ սերունդը պիտի մեռնի։
11 Եվ գալիք սերնդին պիտի պատմվի, որ արդարությունն է կյանք պարգևում, իսկ անիրավությունը՝ մահ։
12 Նա, ով դեռ ծնվելուց առաջ ճանաչեց Երեմիային և աշխարհի լինելուց առաջ ընտրեց արդարներին, Նոյի մասին վկայեց, որ նա արդար է և արժանի կյանքի։
13 Եվ կրկին ավելացնում է իր անսահման ողորմության մասին գիտելիքը՝ այսպիսի խոսք ասելով։
14 Որովհետև ևս յոթ օր հետո ջրհեղեղի ջուր պիտի բերեմ երկրի վրա՝ քառասուն օր ու քառասուն գիշեր, և երկրի երեսից պիտի ջնջեմ ամեն գոյություն, որ ստեղծել եմ (Է 4)։
15 Այդքան մեղքերի ու այդքան տարիների չարիքը թողնելու մասին բարի լուր է տալիս. եթե միայն յոթ օր զղջալով ապաշխարեն։ Ինչո՞ւ է յոթ օր հետո ջրհեղեղը բերում երկրի վրա, եթե ոչ այն պատճառով, որ նրանք կամքով լիովին բարությամբ լցված չէին։
16 Եվ Նոյն արեց այն ամենը, ինչ Տերը պատվիրել էր նրան (Է 5)։
17 Արդ, կրկնակի է վկայում, որ նա կատարեց բոլոր պատվիրանները. եթե նույնիսկ խոսքով չպատվիրվածը պահեց՝ Աստծու հաճությունը բնությունից սովորած լինելով, ապա որքան առավել ամբողջությամբ կատարեց պատվիրվածը։
18 Նոյը վեց հարյուր տարեկան էր, երբ ջրհեղեղի ջրերը եղան երկրի վրա (Է 6)։
18 Նախքան որդիների ծնվելը և տապանը կառուցելու հրամանը տրվելը ասվեց, որ նա հինգ հարյուր տարեկան էր, իսկ տապան մտնելու պահին՝ վեց հարյուր, որպեսզի ցույց տրվի Աստծու համբերության և տապանի կառուցման ժամանակահատվածի՝ հարյուր տարվա ճշմարտացիությունը։
20 Եվ Նոյը, նրա որդիները, նրա կինը և որդիների կանայք նրա հետ մտան տապան՝ ջրհեղեղի ջրերի պատճառով, և նա իր հետ ներս մտցրեց հիշատակված կենդանիներին (Է 7-9)։
21 Կենդանության բույր էր բուրում տապանից։
22 Այնքան քաղցր բույր էր տարածվում տապանից, որ արածող կենդանիները մոռանում էին իրենց արոտավայրերը, իսկ որսորդները՝ իրենց որսը։
23 Եվ նրանք անմիջապես շտապում էին դեպի այդ քաղցր բույրը, և մինչև տեղ հասնելը չէին կարողանում ոչ մի տեղ կանգ առնել կամ հանգստանալ։ Թույլերը չէին վախենում ուժեղներից, իսկ հափշտակողները չէին հիշում իրենց սովորությունը։
24 Լսելի էր երկնային աղավնու ձայնը և երկնավոր Թագավորի հրամանը, և նրանք ներս էին մտնում։
25 Բայց Նոյը տապան էր ընդունում միայն որոշ թվով կենդանիների, իսկ մյուսներին արգելում էր. այնուամենայնիվ, նրանք չէին հեռանում իրենց տեղից մինչև յոթ օրվա լրանալը։ Երբ անձրևը սկսվեց, նրանք բառաչելով, մռնչալով ու ոռնալով գնում էին այս ու այն կողմ։
26 Եվ յոթ օր հետո ջրհեղեղի ջրերը եղան երկրի վրա (Է 10)։ Աստծու մարդասիրությունը չափ չունի, որովհետև նույնիսկ տապան մտնելուց հետո ևս յոթ օր համբերեց՝ պատիժը հետաձգելով և ապաշխարության տեղ տալով։
27 Նոյի կյանքի վեց հարյուրերորդ տարում, երկրորդ ամսվա քսանյոթերորդ օրը, անդունդի աղբյուրները պատռվեցին, և երկնքի ջրվեժները բացվեցին։
28 Եվ անձրև եկավ երկրի վրա քառասուն օր ու քառասուն գիշեր (Է 11-12)։
29 Եբրայեցիների առաջին ամիսը Նիսանն է, իսկ մեզ մոտ՝ Արեգը. երկրորդը՝ Իարը, իսկ մեզ մոտ՝ Ահեկանը։
30 Եվ անդունդի աղբյուրները պատռվեցին, և երկնքի ջրվեժները բացվեցին։
31 Այն, ինչ խոսքով ցրվել էր վերևում ու ներքևում, նույն խոսքով բացվեց ու պատռվեց։ Իրավացիորեն է ասվում պատռվեցին, որովհետև պատռվածը դուրս է գալիս անչափ ու անզուսպ։
32 Ջրվեժներն այն սահմանն են, որ դրվել էր վերևի հաստատության և ներքևի ջրերի միջև՝ ասելով. Մինչև այստեղ կգաս։
33 Եվ այդքան օրերի ընթացքում՝ քառասուն օր ու քառասուն գիշեր, այլևս ոչ մի ընդմիջում չեղավ։
34 Եվ ինչպես արուի կազմավորումը մոր արգանդում քառասուն օր է, նույնքան ժամանակով ապականությունը բազմապատկվեց, և գիշերն էլ ավելացավ՝ դառնալով ութսուն օր. իգական սեռի կազմավորումը շնչառության հետ է կապված։ Այսպիսով փրկության թիվը վերածվեց մահվան, իսկ փրկությունը՝ կորստի ու ապականության։
35 Եվ Տեր Աստված դրսից փակեց տապանը (Է 16), որպեսզի եթե Նոյը կամենար մարդասիրություն ցուցաբերել որևէ մեկի հանդեպ, դրանից հետո այլևս չկարողանար ներս ընդունել, որովհետև անդառնալիորեն վերացել էր նրանց հանդեպ ողորմությունը։
36 Եվ ջրերը շատացան, բարձրացրին տապանը, և այն բարձրացավ երկրից (Է 17)։
37 Թեև Աստված կարող էր մի ակնթարթում որևէ տեղ պահել Նոյին և Ենովքի պես ազատել մահից, բայց այդ դեպքում Աստծու ամենակարող զորությունը տկարություն կհամարվեր։
38 Սակայն Նա կամեցավ մարմնի ծանրությունը բարձրացնել այսպես՝ կարծես աշխարհը վեր էր բարձրացնում մի փոքր փայտով, ցույց տալով հույսը, որ երբ մարմինը հոգևոր դառնա, երկնքով կշարժվի։
39 Եվ կարծես օդի միջոցով ծովի աղի ջրերը վեր բարձրացնելով ու կրկին երկրի վրա ցանելով՝ ոչ թե փոխում է ջրի բնությունը, այլ մաքրում ծովային աղտը։
40 Նույնպես չի քանդում առաջին գեղեցիկ շինվածքը, այլ նորոգում է հնությունը վերին օդով, որն ավելի անապական է։
41 Եվ ինչպես սկզբում, երբ ամեն ինչ դեռ անկազմ էր, Տիրոջ Հոգին շրջում էր ջրերի վրա՝ գեղեցկությամբ զարդարելու համար, այնպես էլ նույն Տիրոջ Հոգին կրկին շրջում ու գուրգուրում էր նույն ջրերի վրա, որպեսզի մարդկանց, կենդանիների ու աշխարհի կյանքը նորից վերադառնա նույն կենդանասիրությանը։
42 Ջուրը բարձրացավ տասնհինգ կանգունով՝ բոլոր բարձր լեռներից վեր (Է 20)։
43 Ամոթ նրանց, ովքեր ասում են, թե ջրհեղեղը միայն որոշ վայրերում է եղել։
44 Որովհետև եթե ջուրը տասնհինգ կանգունով բարձրացավ ամենաբարձր լեռներից վեր, ապա որքանո՞վ բարձրացավ ցածրադիր վայրերից։
45 Բայց ասում են, թե միայն դրախտը մնաց ավելի բարձր, որովհետև նա ոչ ոքի ապականելու կարիք չուներ։
46 Իսկ տասնհինգը հինգ զգայարանների նշանն է, որը երեք անգամ հինգ է, և հինգ անգամ երեք՝ յուրաքանչյուրն ունենալով երեք տեսակ։
47 Եվ Տեր Աստված ջնջեց ամեն շարժուն էակ ու ամեն մարդ, և ցամաքի վրա եղած ամեն ինչ մեռավ։
Հ (Խ Ա)
Ը. 1-2
1 Եվ Տեր Աստված հիշեց Նոյին, բոլոր գազաններին, բոլոր անասուններին և բոլոր թռչուններին (Ը 1)։
2 Նա, ով երբեք չի մոռանում, ասում է, որ հիշեց Նոյին. դարձավ դեպի ողորմությունը, որից չէր հեռացել, և քամի բերեց ու դադարեցրեց ջրերը։
3 Եթե ջուրը քամու միջոցով դադարեր, ծովերն արդեն վաղուց ցամաքած կլինեին։ Այստեղ պետք է հասկանալ Սուրբ Հոգուն, որը չի խորշում գալու և իր արարածների շարքում հիշատակվելուց՝ խոսքով, ձայնով, օդով ու քամով կանչվելով դեպի իր արարչական սերը։
4 Աղբյուրներն ու երկնքի ջրվեժները փակվեցին (Ը 2), որովհետև արարածները սպասում էին, որ Արարիչը փոխի սահմանված կարգը, քանի որ Աստված է փոփոխողն ու կարգավորողը։
Ա 42ա-43ա, Հ 69բ-70ա
ՀԱ (ԽԱ)
Ը. 3-8
1 Եվ ջուրը հարյուր հիսուն օր անց հետ քաշվեց, և տապանը նստեց Արարատի լեռների վրա՝ յոթերորդ ամսվա քսանյոթերորդ օրը՝ Սարարադ լեռան վրա, այսինքն՝ Արարատում։
2 Եվ ջուրը նվազում էր մինչև տասներորդ ամսվա ընթացքում (Ը 4-5)։
3 Ոմանք Արարատի լեռը համարում են Կորդվաց լեռները, բայց ճշմարտությունը հայտնի է դարձնում, որ այն Մասիսն է։
4 Պաղեստինում և Գամիրքում նույնպես Արարատ կա, բայց մերը հայտնի է որպես Այրարատ։
5 Որովհետև այս երկու գետերով և տապանով մենք շատերից վեր ենք։
6 Իսկ ի՞նչ օգուտ կա դրանից։ Նախ՝ այն մեզ իմաստության է մղում՝ անմոռաց պահելով Աստծու արարչագործության հիշատակը և ակնկալելով վերադառնալ նույն վիճակին։ Բացի այդ, Աստծու առաջ երեք բարեխոս ունենք, որպեսզի նա, ով մեկ տան փրկության պատճառ եղավ, նաև մեզ համար այդպիսին լինի։
7 Եվ գետերը մեզ հրավիրում են, որպեսզի հայացքով գնանք այնտեղ, որտեղից նրանք գալիս են։
8 Յոթերորդ ամիսներն են Նիսանն ու Թշրինը, իսկ դրանց միջև հինգ ամիս է՝ հարյուր հիսուն օր։
9 Իսկ տասնմեկերորդ ամսում, ամսվա առաջին օրը, առաջին անգամ երևացին լեռների գագաթները (Ը 5)։
10 Թեև ոչ ոք չէր տեսնում, Տերն էր բացում լեռների գագաթները՝ ջրի նվազելու հարյուր հիսուն օրից հետո։
11 Դա երկրորդ ամսվա սկիզբն էր։
12 Եվ քառասուն օր հետո Նոյը բացեց տապանի պատուհանը։
13 Տասնմեկ ամիս և տասներկուերորդ ամսվա տասը օր անց Նոյը բացեց տապանի պատուհանը։
14 Եվ արձակեց ագռավին, և նա դուրս եկավ ու այլևս չվերադարձավ (Ը 7)։
15 Ագռավը համարվում էր հրեշտակային, բանական և պատգամաբեր թռչուն, դրա համար էլ նրան արձակեց։
16 Եվ նա չվերադարձավ, որովհետև չարի տեսակ էր. իմաստուն հոգուց ու եկեղեցուց հեռացվում է, գիշերով ընկնելով լեռների վրա կամ ջրերում կորչելով, ինչպես ասում են. այդպես էլ չարն է մեղավորների հոգիներում։
17 Եվ չվերադարձավ մինչև ջրի ցամաքելը. ոչ թե դրանից հետո վերադարձավ, այլ Գրքի խոսքը մինչև-ն է ասում՝ անորոշ ժամանակը ցույց տալու համար։
18 Եվ ապա արձակեց աղավնուն՝ տեսնելու համար (Ը 8)։
19 Արձակեց խաղաղասեր ու բոլորին հարմար թռչունին, և նա, ոտքերի համար հանգստավայր չգտնելով, վերադարձավ, որովհետև դեռ ջրով էր ծածկված ամեն ինչ, իսկ աղավնին չէր սիրում թրջվել ջրում. վերադարձավ տապան։
Ա 43բ-45ա, Հ 71բ-72ա
ՀԲ (ԽԱ Ա)
Ը. 20-Թ. 20
1 Եվ Նոյը Տեր Աստծու համար զոհասեղան շինեց, զոհ մատուցեց, և Տերը հաճությամբ ընդունեց Նոյին ու նրա զոհերը, որովհետև նախ զոհ մատուցողին է ընդունում, ապա՝ զոհը՝ պատվելով հոգևոր խունկը, թեև դրա կարիքը չունի, ինչպես Աբելի դեպքում։
2 Իսկ ի՞նչ կենդանիներ մատուցեց. ընտիր անասուններից՝ երինջ ու խոյ, իսկ թռչուններից՝ տատրակ ու աղավնի, ինչպես հետո էլ օրենքով սահմանվեց։ Թերևս այծ չմատուցեց, որովհետև նրանք մեղք չունեին, և հոտոտելու համար քթանցքներ չունենալով՝ ցույց է տալիս, թե Աստված հաճույք է ստանում մեր զոհաբերությունից։ Որքա՜ն առավել մենք պետք է ուրախանանք Նրա Միածնի զոհաբերությամբ։
3 Իսկ կրակի մասին գրված չէ, որ այն երկնքից իջավ ո՛չ Աբելի, ո՛չ էլ Նոյի զոհաբերության վրա։ Թերևս արդարներն իրենք էին կրակ վառում իրենց զոհերի համար՝ մինչև Աբրահամը։
4 Եվ Աստված ասաց. Այլևս չեմ անիծի երկիրը (Ը 21), որովհետև մարդու միտքը մանկությունից ի վեր հակված է չարիքին։
5 Արարչական խնամքը ցավեց այսքան շատերի կորստի համար։ Թեև Նա գիտի, որ մարդիկ դարձյալ նույն չարիքներին են վերադառնալու, ինքն այլևս նույն անեծքին չի վերադառնում՝ Նոյի հետ ուխտելով, ինչպես նախապես խոստացել էր. այլևս չի պատժի ամեն կենդանի մարմին։
6 Ամեն ինչ ասելով՝ ցույց է տալիս, որ պատիժը մասամբ է լինելու, որպեսզի մարդիկ բոլորովին անհոգ չդառնան, և որ պատժում է ակամա ու հարկադրաբար, ոչ թե հաճույքով։
7 Հայտնի է, որ աշխարհը ստեղծեց վեց օրում, իսկ ապականում է քառասուն օրում և մեկ տարում, որովհետև բարին իր բնությամբ շուտ է գործում, իսկ պատիժը՝ դանդաղ, ոչ թե շտապ, այլ մեր հարկադրանքով։
8 Այսուհետև երկրի բոլոր օրերին սերմանումն ու հնձումը, ցուրտն ու տոթը, ամառն ու գարունը, ցերեկն ու գիշերը չպիտի դադարեն (Ը 22), որովհետև պատժի տարում նրանք ո՛չ սերմանեցին, ո՛չ էլ հնձեցին։
9 Ցուրտ ասելով՝ նկատի ունի ձմեռը, իսկ տոթ՝ աշունը։ Ամառը և գարունը չեն վերացել և չեն ջնջվել տարվա, ամսվա, շաբաթվա ու օրվա թվից։ Խոստանում է, որ այսուհետև դրանք այլևս չեն խափանվի։ Թեև այդ եղանակները եղել էին դեռ Ադամի ելքից ի վեր, բայց ոչ դառնաշունչ էին, այլ մեղմ, և ոչ այնքան ծանր։
10 Եվ Տեր Աստված օրհնեց Նոյին ու նրա որդիներին և ասաց. Աճեցե՛ք, բազմացե՛ք և լցրե՛ք երկիրը (Թ 1)։ Նոր օրհնություն չտվեց, այլ այն, ինչ տվել էր Ադամին, որովհետև նույն Տերն է և նույն բնությունն է օրհնում։ Սակայն իշխանությունը նվազեցրեց, քանի որ չասաց՝ իշխեցե՛ք գազանների վրա, այլ ասաց. Ձեր ահն ու երկյուղը թող լինի բոլոր գազանների վրա, ինչպես և տեսնում ենք, որ նրանք վախենում ու թաքնվում են՝ պատկառելով առաջին իշխանավորից։
11 Եվ բոլոր սողունները, այսինքն՝ կենդանի էակները, ձեզ կերակուր թող լինեն. ինչպես խոտաբույսերը, ամեն ինչ ձեզ եմ տվել (Թ 3)։
12 Ադամին ասվեց՝ չուտել գիտության ծառից, բայց դրախտի բոլոր ծառերից ուտել։ Նույն կերպ սրան էլ ասում է՝ ուտել բոլոր սողուններին, որոնք շնչով կենդանի են և դրանով շարժվում են։
13 Իսկ միսը չուտել արյունով՝ այսինքն՝ արյամբ ու շնչով, որովհետև ասում է. Ձեր արյունը կպահանջեմ գազաններից և մարդկանցից։
14 Աբելի արյունը, որ խոսում էր երկրից, արգելք է դնում արյուն ուտելուն և հույս է տալիս հարության։
15 Եվ քանի որ մարդն ու անասունը արյամբ ազգակից են, արգելում է հարազատին ուտել։ Հսկաները կանանց հետ խառնակության մեջ անհագ էին և մարմին ուտելու հարցում՝ անխտիր։ Այդ պատճառով, քանի որ առանց հրամանի էին ուտում, հրամայում է ուտել, եթե չեն կարող զսպվել, սակայն նախ ազատելով օդն ու կրակը, ապա ուտել հողն ու ջուրը, որովհետև արուն ու էգը շարժվում և միավորվում են։ Օդն ու կրակը ավելի շատ են արուի մեջ։
16 Իսկ ջուրն ու երկիրը ավելի շատ են էգի մեջ։
17 Կրակը միացնում է, հողն ու ջուրը միախառնվում են, օդը սնուցում է, և այս չորսը միաբանվելով կազմում են կենդանի էակի մեկ գոյությունը։
18 Որովհետև եթե արյունը չտաքանա, կրակը չի կարող տաքացնել օդը, իսկ տաքացած օդը շնչում է արյան երակներով։ Ջերմությամբ ու զովությամբ սաղմը շարժվում է դեպի կյանք, աճ և սնունդ։ Նույնն է անասունի ու մարդու դեպքում, և երկուսն էլ նույն կերպ ունեն ցավելու ու տանջվելու կարողություն։
19 Ուրեմն թող գազանաբար չուտեն, որպեսզի գազանների նման չդառնան, որովհետև մսակերներն անողորմ են և գազանամիտ։ Դրա համար էլ շատերը, առանց օրենքների, առաքինի են դարձել ու պարկեշտացել։
20 Իսկ ինչո՞ւ ասաց՝ ինչպես բանջար։ Որովհետև ամեն բանջար ուտելի չէ, ինչպես ցմախը, բանգը, շաղինդրը և ուրիշները. ոմանք դառն են, իսկ ոմանք նույնիսկ մահաբեր։
21 Ձեր արյունը կպահանջեմ գազանների ձեռքից, ասում է (Թ 5)։
22 Որովհետև հարության ժամանակ պահանջելու է գազանների արածը. ինչպես հրամայում է քարկոծել այն եզին, որը հարվածել է մարդուն, նույնպես և վնասակար գազաններին որսալ երկրի վրա ու օրենքը պահող մարդկանց ձեռքով խիստ պատժել։
23 Եվ մարդու արյունը կպահանջեմ նրա եղբոր ձեռքից (Թ 5ա)։
24 Օտարի, այլ ոչ թե եղբոր արյունից, ասում է։ Եվ դա ունեցվածքով չի հատուցվի, այլ անձնական արյամբ, որովհետև գալիք աշխարհն այս աշխարհից լավն է, և դատաստանն էլ, ինչպես հայտնի է, ավելի մանրակրկիտ քննությամբ է լինելու։
25 Եվ Տեր Աստված խոսեց Նոյի ու նրա որդիների հետ և ասաց. Ահա ես հաստատում եմ իմ ուխտը ձեզ, բոլոր գազանների, անասունների ու թռչունների հետ, որպեսզի այլևս ամեն մարմին ջրից չմեռնի (Թ 8)։ Աստված հաշտվեց իր արարածների հետ, մխիթարեց սգավոր մնացորդներին և վերացրեց կասկածի երկյուղը, որպեսզի ջրից վախենալով այլևս չար բան չանեն, ինչպես նրանք, ովքեր աշտարակ էին կառուցելու։ Նա նաև քույր է դարձնում գազաններին, անասուններին, սողուններին ու թռչուններին, որովհետև նրանք իրենն էին և մահից էին վախենում։ Արարչի համար նրանց կորուստն էլ ցավալի է, ինչպես ասաց Հովնանին. Մի՞թե ես չպիտի խղճայի Նինվեին, որտեղ բնակվում են ավելի քան տասներկու բյուր մարդիկ և շատ անասուններ։
26 Եվ ողորմածը նշան է տալիս նաև անհավատներին։
27 Իմ աղեղը դնում եմ ամպերի մեջ, և երբ ամպերը հավաքեմ երկրի վրա, կտեսնեմ աղեղը և կհիշեմ իմ ուխտը (Թ 13), ասում է։
28 Աղեղը դնում է որպես նշան, որպեսզի ամբողջ երկիրը չկործանի, այլ պատժի մասամբ, ինչպես աղեղից արձակված նետը մեկին է խոցում. բազմաթիվ մարդկանց մեջ վերքը դիպչում է մեկ մասին կամ անդամի։
29 Նույնպես և Աստված. գավառներ՝ ինչպես Սոդոմը, թագավորներ՝ ինչպես փարավոնը, քաղաքներ՝ ինչպես Երիքովը, մարդիկ ու տներ՝ ինչպես Դադանը, Աբիրոնը և Կորխը, իսկ մեկ անձի՝ ինչպես Աքաաբը։
30 Եվ կա ծիածանը, որ անձրևի օրերին ձգվում է ամպերի մեջ։ Բայց իմաստուններն ասում են, թե այն աղեղը, որին Արամազդի գոտի են կոչում, գոյություն ունեցող առանձին մարմին չէ, այլ ամպի խոնավ գոլորշու և արևի պատահական երևույթն է, գոյություն չունեցող բանի երևալը։ Դրա համար պարզ երկնքում չի երևում, ոչ էլ գիշերը։ Իսկ Աստծու նշանը պետք է գոյավոր և հաստատուն լինի, միշտ հայտնի միայն Աստծուն, իսկ մեզ՝ անտեսանելի, որովհետև չասաց՝ կտեսնեք, այլ՝ կտեսնեմ և կհիշեմ իմ ուխտը (Թ 15)։ Ուրեմն հայտնի է, որ աղեղի ձևով մշտական մի նշան կա՝ ամպամածության ու պարզության փոփոխության համաձայն, և այն միշտ անլուծելի է, իսկ Աստծու համար՝ մշտապես հիշելի ու գիտելի։
31 Նոյի որդիներն էին Սեմը, Քամը և Հաբեթը։
32 Իսկ Քամը Քանանի հայրն էր։
33 Երեք որդի է ասում, բայց չորսն է հաշվում, որովհետև որդին հոր բնավորությունն ուներ, և զորությամբ մեկ էին։
34 Քամ նշանակում է ջերմություն, իսկ Քանան՝ ձգող կամ պատճառ, որովհետև հոր ջերմեռանդ հանդգնության մեջ նա պատճառ գտավ՝ նրա բնավորությունը ժառանգելով։
35 Եվ Նոյը՝ հողագործ մարդը, սկսեց այգի մշակել, խաղողի այգի տնկեց, գինի խմեց և մերկացավ իր տան մեջ (Թ 20)։
36 Արդարը սկսում է երկիրը մշակել։ Ոմանք հողագործությունը համարում են արդարության մի մասը, որին հաջորդում է արդար իշխանությունը, և արդար իշխանությունն էլ հենց այդպես է սկսվում։
37 Աստծու իմաստությունն էլ է սկսվում դրանով. դրա միջոցով մարդը ճանաչում է իր Արարչին, բացահայտում անիրավությունն ու վնասը՝ աշխատասեր ու ջանասեր վաստակով, և առանց մեղքի ձեռք բերում պտուղը։
38 Որովհետև այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ էր, երկիրն ինքն էր բուսեցնում Աստծու խնամքով։
Ա 44ա, Հ 72բ-73բ
ՀԳ (ԽԲ)
Թ. 24-27
1 Նոյը սթափվեց գինուց և իմացավ, թե իր հետ ինչ էր արել կրտսեր որդին (Թ 24)։
2 Հոգու շնորհը նրան հայտնեց իմաստուն որդիների ծածկելու արարքը, որպեսզի նրանց առաքինությունը առանց վարձատրության չմնա, իսկ կրտսեր որդու հանցանքը՝ առանց ապաշխարության։
3 Իմացավ, ասում է, թե ինչ էր արել կրտսեր որդին։
4 Թեև նա Հաբեթից մեծ էր, նրան կրտսեր է կոչում՝ իր մանկական անմտության պատճառով, որը նա իր մեջ ընդունեց՝ շարժվելով չարից, որ Նոյը ագռավի հետ արձակեց։ Տապանից դուրս գալուց հետո նա բույն դրեց Քամի կնոջ մեջ, որը Կայենի դուստրերից էր և Քամին հիմարացրեց, ինչպես Հեզաբելը՝ Աքաաբին կախարդական հնարքներով։ Սակայն ծնողի հանդեպ գթությունից ելնելով, եթե նրան երկրորդ արարիչ կոչի, չի սխալվի. Աստված օրենքներով մահվան վճիռ էր տվել նրան, ով անարգում էր ծնողին։
5 Եվ ասաց. Անիծյալ լինի մանուկ Քանանը և ծառայի իր եղբայրներին (Թ 25)։
6 Ինչո՞ւ մեղավոր Քամին չանիծեց, այլ անմեղ մանուկ Քանանին։
7 Որովհետև նա Աստծուց օրհնվել էր եղբայրների հետ։ Ոմանք ասում են, թե չհամարձակվեց անիծել Աստծուց օրհնվածին։ Բայց նրանց պետք է հարցնել. Աստված օրհնեց Ադամին, ինչո՞ւ հետո դատապարտեց նրան։ Երկուսն էլ չարությամբ մեկ էին, և Նա երկուսին էլ միասին ստեղծեց, ապա անեծքի մուրճն ու կոփիչը նրանց վրա դրեց։ Ինչպես օձի դեպքում՝ առաջին չարիքը։ Որովհետև երբեմն Աստված արմատն ու ճյուղը միասին է վերացնում, ինչպես Սոդոմացիներին, երբեմն՝ արմատը, ինչպես փարավոնին ու նրա զորքերին, իսկ երբեմն՝ ճյուղերը, ինչպես այստեղ՝ Քանանին։ Եթե Քամին անիծեր, չարիքը կսահմանվեր նրա բոլոր որդիների վրա, և երկրորդ ջրհեղեղ կլիներ։ Բայց տեսավ, որ որդու մեջ ավելի շատ չարիք կա, քան հոր, ուստի անեծքը նրա վրա է դնում և թույլ չի տալիս, որ ամբողջ անեծքը բոլոր մասերով մնա նրա վրա։ Միայն սա է ասում. Թող ծառայի իր եղբայրներին (Թ 25), որպեսզի երկու տիրոջ ծառայելով՝ չկարողանա իր ցանկություններն իրագործել՝ երկու լուծ ունենալով պարանոցին։
8 Որովհետև եթե անեծքի ու ծառայության տակ լինելով՝ Սեմի նման Տիրոջ և օրհնյալի վիճակն ունենար, ապա տասը սերունդ կաճեր իրենից, իսկ եղբայրներինը կունենար Եգիպտոսն ու Եթովպիան՝ որպես հայրենիք։
9 Իսկ եթե ազատ թողնվեր, ի՞նչ չարիքներ չէր գործի։ Ոչ թե Նոյը, այլ իր գործերն արեցին նրան ծառայ։ Չարության դատաստանը տրվեց Հեսուի ձեռքով՝ այն ուխտի համաձայն, որ Աստված դրել էր Աբրահամի հետ, և այն երդման, որ տվել էր Իսահակին, մինչև հազար տարի անց, երբ գաբավոնացիները ծառայության մտան։
10 Օրհնյալ է Տեր Աստվածը՝ Սեմի Աստվածը (Թ 26)։
11 Սա աստվածաբանություն է. մեկ խոսքի մեջ երեք անուն կա, որովհետև Սեմի ազգին օրհնեց երեք անձերին մեկ բնության մեջ, ինչը ուղղափառների հավատքն է։
12 Տեր Աստված թող ընդարձակի Հաբեթին (Թ 27)։
13 Որովհետև ընդարձակեց և տարածեց նրա վրանը հոր վրա։
14 Եվ թող բնակվի Սեմի տանը (Թ 27)։
15 Այսինքն՝ Տիրոջ երկյուղը բնակվեց նրա մեջ, երբ ծածկեց հոր մերկությունը։
16 Տեր Աստված թող ընդարձակի Հաբեթին, որովհետև նրանք սերունդներով ու զավակներով աճեցին ծովի և ցամաքի վրա։
17 Եվ Տեր Աստված բնակվեց Սեմի որդի Աբրահամի տանը։
18 Սա նաև ճշմարիտ մարգարեություն է Տիրոջ՝ մարմնով Երուսաղեմի տանը և եկեղեցում բնակվելու մասին, որը սկզբում կառուցվեց հրեաներից հավատացողների կողմից։
19 Այնուհետև այն տարածվեց Հաբեթի ազգերի մեջ՝ հայերի, գամիրացիների, հույների և այլոց։ Նրանց մեջ մեկ եկեղեցի դարձավ կաթողիկե, որի մասին ասվեց. Սրա մեջ կբնակվեմ, որովհետև հավանեցի նրան։ Թեև Աբրահամը ծառայեց Եգիպտոսում և երկրպագեց քանանացի Մելքիսեդեկի երկրին, բայց ազատեց Սոդոմի գերիներին։
20 Նոյը ջրհեղեղից հետո ապրեց երեք հարյուր հիսուն տարի, և նրա բոլոր տարիները եղան ինը հարյուր հիսուն. և նա մեռավ։
21 Երեք հարյուրը հավատքի խորհուրդն է, իսկ հիսունը՝ հավատացյալների ազատությունը։
22 Ինը հարյուրը մոտ է հազարին, ինչպես և Նոյը, որը մեղքից ազատ լինելով՝ մոտ էր Աստծուն։
Ա 45բ-46ա, Հ 75ա-76ա
ՀԴ (ԽԳ)
ԺԱ. 1-28
1 Դրանից հետո ասում է. Ամբողջ երկիրը մեկ լեզու և մեկ խոսք ուներ։
2 Եվ երբ նրանք շարժվեցին արևելքից, Սենաար երկրում մի դաշտ գտան և բնակվեցին այնտեղ։
3 Մարդն իր ընկերոջն ասաց. Եկե՛ք աղյուս պատրաստենք և կրակով թրծենք այն։
4 Եվ աղյուսը նրանց համար քարի փոխարեն եղավ, իսկ կուպրը՝ շաղախի փոխարեն։
5 Եվ ասացին. Եկե՛ք մեզ համար քաղաք ու աշտարակ կառուցենք, որի գագաթը մինչև երկինք հասնի (ԺԱ 1-4)։
6 Չարության մեջ միաբանությունը այսպես է մեղադրում. Ամբողջ երկիրը մեկ լեզու ուներ, այսինքն՝ ինչպես ձայներն ու խոսքերը ձայնային գործիքներից առաջանալով միավորվում են լեզվի ու շրթունքների մեջ, որոնք տարբեր ու զանազան խոսքերի դռներն են։
7 Այդպես էլ երկրի իշխանավորները, հեռանալով բարոյականությունից, ամբողջովին միաբանված չարն էին գործում ու խորհում։
8 Նրանց թվում նաև դրախտի մասին խորհեցին, որի մասին լսել էին, թե տնկված է արևելքում։ Նախաստեղծները զրկվել էին դրանից և գնացել էին այն փնտրելու։ Երբ չգտան, որովհետև ծովի ջուրն ու մշուշը ծածկել էին այն, հիշեցին նաև տապանը, բայց այն էլ տեսանելի չէր։
9 Եվ վախեցան նույնպիսի պատժից, որովհետև իրենց գործերն էլ նույնպիսին էին։
10 Ապա խորհեցին քաղաք ու աշտարակ կառուցել։
11 Քաղաքը ցույց է տալիս առանձնացումը, իսկ աշտարակը՝ ջրհեղեղի երկյուղը։
12 Նրանք ապավինեցին դրան, ոչ թե Աստծուն։ Ասում են, թե մեհյաններ էին կառուցում, որպեսզի այն իրենց ապաստան լիներ ջրհեղեղից։
13 Նախ կառուցեցին քաղաք և առևտրի վայր՝ անհրաժեշտ իրերը ձեռք բերելու համար, ապա՝ աշտարակը՝ ամուր հիմքով, լայն տարածքով, պինդ շարվածքով, աստիճանաձև ելքերով, փորված անցուղիներով, լուսամուտներով, լեռնալանջի բարձրությամբ, երկար ճանապարհներով՝ վերելքներով ու վայրէջքներով, կրակով թրծված աղյուսներով և կավե շաղախով՝ թեթև կառուցվածքով դեպի վեր։
14 Ռագավի ծննդյան սկզբից մինչև քառասուն տարին նրանք անդադար աշխատեցին՝ ամռանն ու ձմռանը, այդ վայրի բարեխառնության պատճառով, մինչև հասան Ործուտ և Մղձկուտ վայրերին, որտեղ, ինչպես ասում են, թռչունները չէին կարողանում թռչել, որովհետև թևերը այրվում էին, և նրանք թևաթափ ընկնում էին գետնին։
15 Ասում են՝ ճանապարհը տասը ամսվա էր՝ վերելքն ու վայրէջքը միասին։
16 Նրանց իշխաններն էին Բելը, Լամսուրը և Հայկը։
17 Բելը նրանց համար որս էր անում, և տղամարդիկ ու կանայք աշխատում էին անխոնջ ու առանց հոգնելու։
18 Ոչ ոք ընկերոջն ասում էր. Ես շատ աշխատեցի, այլ՝ Դու շատ աշխատեցիր։
19 Ոմանք ասում են, թե ոսկե ու արծաթե սալեր էին դնում հիմքից մինչև ավարտը՝ աղյուսների արանքում, այս ու այն կողմ շարելով և ոսկին ծածկելով, որպեսզի պատը չխախտվի և իրենց զավակների համար գանձ դառնա։
20 Եվ Տերը իջավ՝ տեսնելու քաղաքն ու աշտարակը, որ կառուցել էին մարդկանց որդիները (ԺԱ 5)։
21 Անսահման բնությունն ու ամենակարողը ինչո՞ւ պիտի իջներ, եթե ոչ ողորմության գթությունից մղված։ Արդարությունը պահանջում էր հարվածել և կործանել քաղաքն ու աշտարակը։ Կավից մարդիկ կավով ամրոցներ էին կառուցում Տիրոջ առաջ, մինչդեռ Նա ասել էր. Հող էիր և հող կդառնաս։ Եվ կավին վայել չէր կավագործին հակառակվել։
22 Եվ Տերն ասաց. Ահա մեկ ազգ են և մեկ լեզու ունեն, և սա են սկսել անել։
23 Եվ այժմ նրանց համար անհնար չի լինի անել այն ամենը, ինչ կամենան (ԺԱ 6)։ Ասում է՝ ազգակցական սիրով ու մեկ լեզվով խոսելով՝ նրանց միավորեցի զորավոր միության մեջ՝ աստվածպաշտության համար, իսկ նրանք հակառակը՝ չարի մեջ են զորանում և ոչինչ չեն թողնում անկատար։
24 Եկե՛ք իջնենք և խառնենք նրանց լեզուները (ԺԱ 7)։
25 Արդ, խոսքը Որդու և Հոգու հետ է, որոնցով ստեղծեց մարդուն՝ մեկ ազգ և մեկ լեզու։
26 Լեզուները խառնելը նրանց շփոթեցնել չի նշանակում, այլ այն, որ այդ ազգերի մեջ բառերը, խոսքն ու անունները խառնվեցին։
27 Դրանից մեկ կոպիտ լեզվից առաջ եկան խոսքի գեղեցկության տարբեր ձևեր. մեղմ՝ հելլենինը, խիստ՝ հռոմեացիներինը, սպառնալից՝ հոներինը, աղերսական՝ ասորիներինը, ճոխ՝ պարսիկներինը, զարդարուն՝ ալաններինը, ծաղրական՝ գոթերինը, տափակախոս ու խավարաձայն՝ եգիպտացիներինը, ճռճռան՝ հնդիկներինը, իսկ հայերենը՝ համեղ, որ կարող է ամեն ինչ իր մեջ ամփոփել։
28 Ինչպես գույնը գույնով է պայծառանում, դեմքը՝ դեմքով, հասակը՝ հասակով, արվեստը՝ արվեստով, գործը՝ գործով, այնպես էլ լեզուն լեզվով է գեղեցկանում։ Այն օգտակար է ճշմարիտ իմաստը բացատրելու համար, և նույնիսկ ամենախրթին լեզուն օգուտ է տալիս։
29 Սա Աստծու գործն է՝ պատժի մեջ բազմաթիվ բարիքներ խառնելը։ Այդ մասին Մովսեսն ասաց. Բարձրյալը ազգերին սահմաններ դրեց և բոլոր ազգերը բաժանեց՝ ըստ Աստծու հրեշտակների թվի։ Ինչպես Սեթի և Ենովսի ժամանակ մարդիկ կոչվեցին Աստծու որդիներ, այնպես էլ այստեղ Աստծու հրեշտակներ են կոչվում մարդիկ՝ Աստծու իմաստության պատգամաբերները, և նրանք շատ են։ Իմաստության սահմանը փոս փորելով, քարեր թաղելով կամ պարիսպներ գցելով չի որոշվում, որովհետև դրանք հեշտությամբ փոփոխվող ու անկայուն բաներ են։ Իսկ այս սահմանը երկրի բոլոր թագավորներն անգամ չեն կարող փոխել, այլ միայն Աստված, որ հաստատել է այն, երբ բոլորս հրեշտակների լեզուներով կխոսենք, և ոչ թե ինչպես ասում են՝ Ադամի լեզվով։
30 Իսկ ո՞րն էր այն լեզուն, որից բաժանվեցին մյուսները։ Քաղդեերենն էր, որ մնաց Եբերի մոտ։ Նրանց մեջ մինչև այժմ էլ հանդիպում են նահապետների անունները՝ Ադամ, Սեթ, Ենովս, որոնք ասորերենին մոտ են և հեռու չեն նրանից։
31 Աստված գթաց նրանց, ովքեր իզուր էին աշխատել, և թույլ չտվեց, որ նրանք քանդեն իրենց կառուցածը, որպեսզի կրկնակի չաշխատեցնի նրանց։ Այլ քամու գործիքով շինվածքը կոտրեց ու ցրեց, բայց այն չփլեց շինողների վրա՝ նրանց կործանելու համար։ Թեև ասում են, թե Բելը այդ ժամանակ մեռավ, սակայն ոչ թե դրանից հետո՝ Հայկի՝ Թորգոմի որդու ձեռքով։
32 Որովհետև Նա խնայեց իր ձեռքի գործերին՝ մարդկանց, որոնք անմտությամբ Աստծուն մոտենալով գնում էին, և նրանց վրա գցեց դրախտի անպատմելի բույրը՝ խնայելով նրանց։ Նրանց հետ էին իրենց յոթանասուներկու իշխանավորներն ու նրանց ազգականները։
33 Ասում են, թե աշտարակի գագաթը դրախտի դիմաց էր։
34 Աստված ինքն էլ այնտեղ եկավ, այդ վայրը դրախտ դարձրեց և նրանց հնարավորություն տվեց տեսնելու իմաստալի տեսիլքներ, լսելու իմաստալի լուր և զգալու իմաստալի բույր։
35 Եվ այդպես նրանք մոռացան առաջինը։
36 Եվ հանկարծ, կարծես քնից արթնացած, այլևս իրար չէին հասկանում, և իմաստնանալով՝ ճանաչեցին Աստծու անհաղթ զորությունը։
37 Իսկ նրանց, ովքեր ցանկանում էին այնտեղ ամրոցով տեղ զբաղեցնել, Աստված թույլ չտվեց։ Նա ասաց. Աճեցե՛ք, բազմացե՛ք և լցրե՛ք երկիրը։ Այդ օրհնության համաձայն էլ նրանց ցրեց ամբողջ երկրի վրա։
38 Եվ դարձյալ անցնում է Սեմին և ազգահամարի շարքը դասավորում՝ ըստ կարգի ասելով.
Սեմը հարյուր տարեկան հասակում ծնեց Արփաքսադին՝ բաց թողնելով Ղելումի և Ասուրի սերունդները (ԺԱ 10)։
39 Որովհետև չի կամենում մարդկանց միտքը զբաղեցնել ազգերի ու ցեղերի բազմության մասին պատմություններով. հոգ է տանում միայն անհրաժեշտ ազգաբանության մասին, որը մարդկանց ուշադրությունը մոտեցնում է քրիստոնեական խորհրդին, որն էլ բոլոր գրքերի ու պատմությունների պատճառն է։
40 Արփաքսադը ծնեց Սաղային, նա՝ Եբերին, նա՝ Փաղեկին, նա՝ Ռագավին, նա՝ Սերուքին, նա՝ Նաքովրին, նա՝ Թարային, իսկ Թարան՝ Աբրահամին, Նաքովրին և Առանին (ԺԱ 12-26)։
41 Նոյի երեք որդիների ազգաբանությունը տասնմեկ սերունդ է՝ մինչև Աբրամը, Արամը և Նինոսը։
42 Որովհետև Հաբեթը ծնեց Գամիրին, նա՝ Թիրասին, նա՝ Թորգոմին, նա՝ Հայկին, նա՝ Արմենակին, նա՝ Արմայիսին, նա՝ Ամասիային, նա՝ Գեղամին, նա՝ Հարմային, նա՝ Արամին, որի անունով բոլոր ազգերը մեզ են կոչում։
43 Նույնպես՝ Քամը, Քուշը, Մեստրիմը, Նեբրովթը, Բաբը, Անեբիսը, Արբելը, Նինոսը, Նինուասը։ Քսանմեկը՝ Ադամից սկսած երեք յոթնյակների թիվը, մեծագույն խորհրդի հավելումն է և եռանձնյա Աստվածության նշանը, որն առավելապես հայտնվեց Աբրահամի ժամանակ։
44 Եվ Առանը մեռավ իր հոր առաջ (ԺԱ 28)։
45 Հայտնի է, որ ջրհեղեղից հետո մինչև այդ դեպքը որդին հորից առաջ չէր մեռել։
46 Ասում են, թե պատճառը այն էր, որ նա իմացել էր ջորիի ծնունդը։
47 Եվ Նաքովրն ու Աբրահամն իրենց համար կանայք առան։
48 Աբրահամի կնոջ անունը Սառա էր, իսկ Նաքովրինը՝ Մեղքան՝ Առանի դուստրը, Մեղքայի և Եսքայի հայրը (ԺԱ 29)։
49 Եսքայի մասին ասում են, թե նա Սառան էր՝ իր գեղեցկության պատճառով, և երկուսն էլ Առանի դուստրերն էին։
Ա 47բ-48բ, Հ 77բ-79բ
ՀԵ (ԽԴ)
ԺԱ. 32
1 Աստծուց ներշնչված բարի խորհուրդով Թարան գալիս է Միջագետք և բնակվում Խառանում՝ քաղդեացիների երկրում, որովհետև այնտեղ կախարդությունը տարածվել էր։
2 Տերը պատժեց նրանց թռչուններով, որոնք ուտում էին նրանց արտերը։
3 Եվ նրանք պահապաններ էին դնում՝ թռչուններին քշելու համար։
Ա 48բ, Հ 79բ
ՀԶ (ԽԵ)
ԺԲ. 1-4
1 Եվ Աստված ասաց Աբրահամին. Ե՛լ քո երկրից և քո ազգից։ Նա հնազանդվեց, գնաց, և յոթանասունհինգ տարեկան էր։
2 Այնտեղ Աստված երևաց նրան և ասաց. Քո սերնդին կտամ այս երկիրը։ Երկու խոստում կար՝ այդ երկրի իշխանությունը և այն սերնդի խոստումը, որ պիտի տրվեր նրան ժամանակին։ Աբրահամը հասկացավ, որ եթե Աստված այդ երկիրը տա իրեն, ապա այն չի կարող անմասն լինել նաև երկնայինից։
3 Նա զոհասեղան կառուցեց ոչ թե այն կուռքին, որին սովոր էին երկրպագել այդ երկրում՝ սնոտի կարծիքներով, այլ Նրան, ով երևացել էր իրեն, և Տիրոջ անունը կանչեց։ Որովհետև երկիրը Նրանից ստանալով՝ այն կրկին նվիրեց Աստծուն՝ Տվողին։
4 Չի ասում, թե զոհ մատուցեց՝ ցույց տալով Աստծու բնության կարիք չունենալը։ Սակայն ինքն է քահանա դառնում և ամբողջ տունը Նրան նվեր մատուցում։ Այնտեղից ելնելով՝ բնակվում է անապատում, որը կոչվում է Սուր, և օտար երկրում ապրում է համարձակ ու արքայավայել՝ վրաններ խփելով։ Շինություններ չի կառուցում՝ ցույց տալու համար այս կյանքի անկայունությունը։
5 Եվ երկրի վրա փորձության համար սով է լինում, ոչ թե երկնքում, որտեղ հաստատել էր իր հույսը։
6 Նա գնում է Եգիպտոս, ոչ թե Միջագետք, որովհետև այնտեղ կին ունի, և շուտով վերադառնում է։
7 Նա կնոջ հետ պայման է դնում՝ իրեն քույր ասելու, որովհետև եգիպտացիները ատում էին օտարներին և չէին հյուրընկալում նրանց։ Իրադարձությունների ելքը Աստծուն է վստահում։ Այդպես էլ, ինչպես ենթադրում է, Սառային տանում են փարավոնի տուն։
8 Որովհետև ասում են, թե եգիպտացիները գուցե ցանկացան մոտենալ կանանց, բայց չկարողացան։
9 Թեև դեղերով ու արմատներով փորձում էին թաքցնել իրենց ամոթը, չէին կարողանում։
10 Այլ անձնական տուգանքով արձակեցին նրան։
11 Եվ նրանք վերադառնում են անապատի իրենց նախկին բնակավայրը, որտեղից իջել էին Եգիպտոս։
12 Քաջերը փորձվում են թե՛ ներսից, թե՛ դրսից՝ օտարների ու հարազատների, աղքատության ու հարստության միջոցով, ինչպես պատահեց նաև նրան։
13 Երբ հոտերն աճեցին, Ղովտի հովիվները վիճում էին իմաստունի հովիվների հետ, որոնցից շատերին նա իր տիրոջ պես տարել էր դեպի լայն ու ազատ վարք։
14 Եվ շատ ժամանակ անց իմաստունը եղբորորդու առաջ ընտրության դրեց երկիրը՝ աջ ու ձախ կողմերը, ինչպես հոգին ու մարմինը. հոգին աջ կողմն է, մարմինը՝ ձախ, և երկրասերները աջն էին համարում։
Ա 49ա, Հ 80աբ
ՀԷ (ԽԶ)
ԺԳ. 10-13
1 Ղովտը տեսավ Հորդանանի բոլոր կողմերը, որ փարթամ էին (ԺԳ 10), որովհետև Հորդանան գետը վերևում է Բասանի երկրից, և բազմաթիվ աղբյուրներ են բխում՝ ջրելով ընդարձակ դաշտը։ Տիբերիական ծովից մինչև Սոդոմի աղի ծովը ամառն ու ձմեռը առատ բերք էր լինում։ Գիրքը վկայում է, որ այն Աստծու դրախտի նման էր։ Դրանից հայտնի է, որ դրախտը չժառանգեցինք մարմնասեր վարքի պատճառով, և սոդոմացիներն էլ այն չեն ժառանգելու։
2 Նույն աղետների ուղին անցնում է նաև Եգիպտոսով՝ մեզ խրատելու համար, որովհետև անցողիկը նախընտրում ենք անանցից։
3 Ղովտը Սոդոմում բնակվեց ինչպես անմեղ գառը՝ գայլերի մեջ, և ինչպես փոքրիկ մանուկը՝ թունավոր վիշապների որջում։
4 Ղովտը Սոդոմում բնակվեց, որպեսզի նրանք առավել պատժվեն՝ բարի օրինակից չօգտվելով։
Ա 49բ, Հ 81ա
ՀԹ (ԽԷ)
ՀԸ (ԽԷ)
ԺԴ. 18-ԺԵ 14
1 Եվ Սաղեմի թագավոր Մելքիսեդեկը հաց ու գինի բերեց, որովհետև Բարձրյալ Աստծու քահանան էր, և օրհնեց Աբրահամին (ԺԴ 18-19)։
2 Հացն ու գինին երկրի ծնունդն են և երկնքի սնունդը։ Մելքիսեդեկի մոտ դրանք Աստծուն նվիրաբերված էին, բայց դեռ չէին մատուցվել։
3 Այնուհետև գեղեցիկ կերպով ասվեց. Ողորմությունն ու ճշմարտությունը պիտի հանդիպեն, արդարությունն ու խաղաղությունը պիտի համբուրվեն։
4 Մեղքի նշանակում է թագավոր, Սեդեկ՝ արդարության, իսկ Սաղեմ՝ խաղաղության։
5 Թագավորը նման է արքայի որդուն, իսկ արդարը՝ երկնային արդարությանը։
6 Սաղեմն էլ նման է վերին խաղաղությանը, որի ներքո ճշմարտությունը ծլեց։
7 Աբրահամն ասում է. Տերը թող տա իր քաղցրությունը։ Ի՞նչն է կյանքից քաղցր, որը Տերը հացով ու բաժակով տալիս է իր հավատացյալներին։
8 Եվ մեր երկիրը թող տա իր պտուղը։
9 Աբրահամը տասանորդ տվեց՝ ընդունելով օրհնության սերմը։
10 Եվ հավատացյալները, ընդունելով Աստծու Որդու՝ մեծ Քահանայապետի հացն ու գինին՝ որպես պարգևներ, տասանորդի պտուղ են մատուցում՝ սուրբ գործեր։ Որովհետև Մելքիսեդեկն ինքը հաց մատուցեց քաղցածներին և բաժակ՝ ծարավներին՝ Տիրոջ օրինակը, որը ոչ հրեշտակի միջոցով, ոչ մարգարեի, ոչ առաքյալի, ոչ մարտիրոսի, ոչ սերովբեի և ոչ քերովբեի միջոցով, այլ ինքն իր հացն ու գինին տվեց՝ իր մարմինն ու արյունը մեր քաղցած ու ծարավ ազգին։
11 Եվ ով ընդունում է նրան, թող Սոդոմի ունեցվածքից չվերցնի՝ մեղավոր անթլփատների և զոհաբերվող դևերի ունեցվածքից։
12 Բայց որպեսզի աշխատավորներին չզրկի իրենց վարձից, ասում է, որ Մամբրեն, Եսքողը և Աւնանը վերցնեն իրենց վարձը։ Որովհետև նա, ով կտրում է վարձկանի վարձը, դատապարտվում և համարվում է արյուն թափողի պես։ Իսկ ինքը հրաժարվեց փոքր ունեցվածքից և երկրի բոլոր թագավորներից մեծացավ, որովհետև կամեցավ մեծանալ Աստծով, ոչ թե մարդկանցով։
13 Դրա համար Տերը երևում է նրան և ասում. Մի՛ վախեցիր (ԺԵ 1, 3), այսինքն՝ ծառայի պես մի՛ կանգնիր անվստահ, այլ սիրելիի պես խնդրիր այն, ինչ կամենում ես։ Դրա համար էլ նա վստահությամբ ասում է. Քանի որ ինձ զավակ չտվեցիր, այս որդեգիրս այսուհետև պիտի ժառանգի ինձ (ԺԵ 3)։
14 Սա խնդրանք է, բայց պատկառանքով ու պատճառաբանությամբ։ Եվ անմիջապես ձայն է գալիս նրան. Ո՛չ, ասում է, այլ քո որդին։
15 Ուրեմն Աստծու գոյությունը չգոյության պես է թվում և հայտնվում է հարմար ժամանակին։
16 Եվ նրան դուրս հանելով՝ ասում է.
17 Նայի՛ր երկնքի աստղերին (ԺԳ 14)։
18 Հատկապես հավատքի որդիներն աստղերի պես դարձան՝ քրիստոնյաների բազմությամբ։
19 Եվ այս խոսքերով զորանալով՝ առավել համարձակություն առավ, նույնիսկ հրեշտակներից ավելի, և ասաց.
20 Տե՛ր, Տե՛ր, ինչպե՞ս իմանամ, որ ժառանգելու եմ այն (ԺԵ 8)։
21 Նախ հավատաց և ապա արդարացավ, որովհետև շինությունը առանց հիմքի չի լինում, և գործերն առանց հավատքի չեն կարող արդարացնել։ Սա օրինակ է հեթանոսների այն բազմաթիվ հավատացյալների, որոնք հավատքով ընդունվեցին և նրանց հավատը արդարություն համարվեց։
22 Եվ Աբրահամի զավակները շատացան։ Աբրահամի մեջ կասկածի միտք չմնաց, սակայն նա տեսանելի մի նշան է խնդրում, թե ինչպես պիտի իր բազմաթիվ զավակները ժառանգեն այդ երկիրը։
23 Այս երկիրը լցված է քանանացիներով, իսկ իմ զավակները նրանց բազմությամբ ծածկվելու են։ Կամ նրանք մարդկանց ձեռքով կսպանվեն ու կկործանվեն, կամ երկիրը կբացի իր բերանը և կկուլ տա նրանց, կամ թշնամիները կգան ու գերեվարելու են նրանց, կամ իրենք միմյանց դեմ գրգռվելով՝ միմյանց կսպանեն։ Եթե մեզ հնազանդվեն, գուցե նրանց հետ խնամություն անեն, կամ այլ տեղ աճեն ու գան նրանց ժառանգելու, կամ իմ զավակը նրանց աչքում շնորհ գտնի, և նրանք իմ զավակներին մեծարեն։ Նա ուզում է սա սովորեցնել, որպեսզի նա առավել ևս հասկանա, զգաստանա և շտապի կատարել իր խնդրանքը։
24 Եվ ասաց նրան. Ինձ համար բեր մի երինջ, մի էգ այծ, մի խոյ, մի տատրակ և մի աղավնի։
25 Եվ նա վերցրեց այդ բոլորը, կիսեց և դրեց իրար դիմաց։
26 Իսկ թռչուններին չկիսեց։
27 Թռչուններն իջնում էին կիսված կենդանիների վրա, իսկ Աբրահամը նստում էր նրանց մոտ։
28 Եվ արևի մայր մտնելու մոտ թմբիր ընկավ նրա վրա, և ահա խավարն էր մոտենում։
29 Եվ Աբրահամին ասվեց. Իմացի՛ր, որ քո զավակը պանդուխտ է լինելու մի երկրում, որն իրենը չէ. նրան ծառայության կտանեն և չորս հարյուր տարի կտանջեն։
30 Բայց այն ազգին, որին պիտի ծառայեն, ես կդատեմ, ասում է Տերը (ԺԵ 9-14)։
31 Նոյը զոհ մատուցեց՝ Աստծուց ստանալով պարգևները։
32 Աբրահամինն ավելի մեծ է, քան Նոյինը, որովհետև նա դեռ չէր ստացել, այլ փափագում էր այն, ինչին հավատացել էր և մտքով տեսնում էր աչքերով։
33 Երեք տեղում նա զոհասեղան կառուցեց և զոհ չմատուցեց, այլ միայն ինքն իրեն։ Իսկ այստեղ առանձին զոհասեղան չկառուցեց, այլ ամբողջ աշխարհը Աստծու համար զոհասեղան դարձրեց։
34 Ինձ համար բեր, ասում է։ Նա վերցրեց նրանցից, իսկ ինձ համար էլ նվիրեց իրենը՝ երինջը՝ հողի փոխարեն, այծը՝ ջրի, խոյը՝ օդի, աղավնին՝ կրակի, իսկ տատրակը՝ վերին աշխարհի։
35 Երինջը նվիրաբերում է միակ բնությանը և եռանձնյա Աստվածությանը, որոնցից յուրաքանչյուրը, ըստ Փիլոնի խոսքերի, երեք մասի է բաժանվում։
36 Որովհետև երեք սերունդ հետո զավակները պիտի վերադառնային, և նրանք թագավորներ, քահանաներ ու մարգարեներ պիտի լինեին։
37 Ոմանք ասում են, թե կենդանիները չորս մասի բաժանեց՝ ոտքերի մոտ կտրելով, բայց Փիլոնն ասում է, որ երկու մասի բաժանեց։ Գիրքն էլ վկայում է այս մասին՝ ասելով, թե կիսեց նրանց մեջտեղից, այսինքն՝ երկու մասի, և այս ընթերցումն ավելի հավանական է, քան չորս մասի բաժանելը։
38 Իսկ թռչուններին չկիսեց։
39 Որովհետև վերինը չտեսնվեց ու չքննվեց, ոչ էլ զոհի ճենճերներից պղծվեց։ Իսկ այս աշխարհը պղծվեց մեկ Ադամով, մաքրվեց ու նվիրաբերվեց մեկ Աբրահամով, և նա դարձավ արարածների մասերի հայր։
40 Քեզ շատ ազգերի հայր կդարձնեմ, ասում է (ԺԷ 4)։
41 Թռչուններն իջնում էին կիսված կենդանիների վրա, իսկ Աբրահամը քշում էր նրանց, որովհետև թշնամիները պիտի պատերազմեին որդիների դեմ, որպեսզի արդարի պատճառով նրանք փրկվեին։
42 Իսկ կրակն իջնում էր, և բոցերը բաժանվում էին՝ նշան տալով, որ արդարները պակասում էին, բայց վերին օգնությունը չէր պակասում։
43 Իսկ այն, որ թռչուններն ու ոչ թե գազաններն էին հարձակվում, ցույց է տալիս, որ երկնքից ընկածներն են հակառակվում այս աշխարհի զոհաբերությանը։
44 Բայց զոհ մատուցողը ոչ միայն մատուցում է, այլև պահպանում է այն խանգարողից։
45 Աբրահամը գիտեր, որ Աստված հաշտվել է ամբողջ աշխարհի հետ, և որ ինքը բազում զավակներ է ունենալու, սակայն նրանց պետք է օգնություն չարասեր թշնամուց։
46 Իսկ ի՞նչ է նշանակում ուրախության փոխարեն ասելը, թե խավարի սարսափն ընկավ նրա վրա։
47 Սա մարգարեության մի տեսակ է. զգալի աշխարհից զգայարանները հեռանում են, և միտքը չի կարող ամբողջությամբ ըմբռնել իմանալիները։ Այն կաշկանդվում է երկյուղից և չգիտի՝ որ կողմը դիմի, մինչև Տիրոջից օգնության ձայն գա։
48 Այդպես էլ Աբրահամին ասվեց. Իմացի՛ր, իմացի՛ր (ԺԵ 13), այսինքն՝ հավատա՛ առանց երկմտելու։
49 Չորս տարի անց որթատունկը խաղող է տալիս, իսկ տնկիները՝ պտուղների առաջին բերքը։ Նա չորս տարին համեմատեց չորս հարյուր տարվա հետ, որովհետև նրանք էլ երկնային տնկիներ էին և պիտի վերադառնային՝ բազում պտուղներով ու ունեցվածքով, ինչպես հայտնի է նրանց ունեցվածքից, երբ խորանը կառուցվեց։ Նրանք, ասես պտուղներով բեռնված, դարձյալ վերադարձան, ինչպես ասվեց չորրորդ ազգի մասին. Այստեղ կվերադառնան, որովհետև եգիպտացիները նրանց հեշտությամբ բաց չէին թողնելու։
50 Եվ այն ազգին, որին պիտի ծառայեն, ես կդատեմ, ասում է Տերը (ԺԵ 14). հայտնի է, որ դա լինելու է դատաստանով, ոչ թե զորությամբ։
51 Եվ չորրորդ սերնդում պիտի վերադառնան, այն ժամանակվանից, երբ մտան Եգիպտոս։
52 Նա ասում է նաև, որ նրանք չորրորդ սերունդն են։
53 Հեսուն, Քաղեբն ու երեխաները ինը և տասը տարեկան էին. նրանք բոլորը հինգերորդներն էին, որովհետև մինչև տասնինը տարին չի հաշվում, այլ՝ քսանը։
54 Եվ դու խաղաղությամբ կգնաս քո հայրերի մոտ (ԺԵ 15)։
55 Հոգով՝ առաջին արդարների ու հրեշտակների մոտ, որոնք հոգ են տանում քեզ համար, իսկ մարմնով՝ տարրերի մոտ։
56 Խաղաղությամբ է ասում, այսինքն՝ հոգու խաղաղությունը մարմնի հետ և մտքի խաղաղությունը Աստծու հետ, երբ սնուցվում է բարությամբ։ Ցույց է տալիս առաքինության աճը, մինչև բարիքների մեջ կատարվի միավորված ու անխառն բարին։
57 Որովհետև ամորհացիների մեղքերը դեռ չեն լրացել (ԺԵ 16)։
58 Որովհետև գիտեր, որ նրանք մեղքերին նոր մեղքեր պիտի ավելացնեն։
59 Նա նրանց ներել էր մինչև յոթերորդ սերունդը և դեռ շարունակում էր ներել։ Ասում է՝ ոչ թե նրանց մեղքերը լրացած չէին, այլ ցույց է տալիս, թե որքան է ներում։
60 Նույն ողորմածը կհատուցի, ասում է, հայրերի մեղքերը՝ որդիներին, երեք և չորս սերունդների մեջ, ինչը յոթ է դառնում։ Կամ երբ հայրը, որդին, թոռը և ծոռը նույն կամքով ու գործերով չարիքի մեջ են լինում, Աստծու արդար դատաստանով ջնջվում են։
Ա 50ա-51ա, Հ 82ա-83ա
ՀԹ (ԽԸ)
ԺԵ. 16-ԺԷ. 4
1 Որովհետև ամորհացիների մեղքերը դեռ լրացած չէին, իսկ երկրի ժառանգորդները դեռ չէին շատացել։
2 Իսկ արևի մայր մտնելու ժամանակ բոցեր էին անցնում, և ահա ծխացող հնոց ու կրակի ճառագայթներ էին անցնում կիսված կենդանիների միջև (ԺԵ 16-17)։
3 Ծխացող հնոցը ցույց է տալիս որդիների նեղությունը։
4 Իսկ ճառագայթն ու կրակը հենց Տերն է, որ իր բարեկամի հանդեպ սիրուց ելնելով՝ իջնում է, աչքերին տեսանելի դառնում և ճաշակում տեսանելի ընթրիքը։
5 Դրանից հայտնի է, որ այն չի վառվում ո՛չ ձեթով, ո՛չ փայտով է բորբոքվում և ո՛չ էլ օդով է բոցավառվում. առանց բերանի ուտում է, առանց որովայնի կուտակում, և այնտեղ ոչ ավելցուկ է մնում, ոչ էլ պակաս։ Եթե նյութական կրակն անարատ թագավոր է կոչվում և երկու տարրերից մեկ բնություն է կազմում ու միանում, ապա որքա՜ն առավել աննյութական ու իմացական է այն կրակը, որը բազմաթիվ մասերով ու տարբեր կերպարանքներով երևում է օդի, ջրի, կրակի և հողի խտության մեջ, բայց ինքն այդ տարրերից չէ և նրանցից օտար էլ չէ։
6 Նա Աբրահամի զոհն ընդունեց կրակով։ Սա է նրա որդիների՝ Եգիպտոսի երկրում լինելու պատճառը, և ոչ թե ինչպես ոմանք համարձակվում են ասել, թե Աբրահամը թերահավատացավ, երբ ասաց. Տե՛ր, Տե՛ր, ի՞նչ պիտի տաս ինձ, քանի որ անզավակ եմ մեռնում, և իմ տան որդեգիր Եղիազարն է ինձ ժառանգելու։
7 Ոմանք ասում են, թե այդ պատճառով նրա որդիները պատժվեցին Եգիպտոսում։ Թող մեզ հեռու լինի այդպիսի խոսք ասելը, որովհետև նա չթերահավատացավ, այլ ակնածանքով ու երկյուղով շտապեցնում էր այն պարգևները, որ Աստված պիտի տար իրեն։
8 Եթե նա թերացած լիներ, ինքն էլ կպատժվեր, ինչպես Մովսեսը, Դավիթը և Զաքարիան, և պատիժը ուրիշների վրա չէր անցնի։ Դրա համար Աստված, հաշտ լինելով նրա հետ և ընդունելով նրա զոհը, նրա համար անխախտ ուխտ ու դաշինք հաստատեց և սահման գծեց այն երկրի շուրջը, որ պիտի տար նրան ու նրա սերնդին՝ Եգիպտոսի գետից մինչև Եփրատ։ Այդ երկիրը ժառանգեցին Դավիթն ու Սողոմոնը, իսկ փարավոնի դստերը կնության առնելով՝ Եգիպտոսի երկրից մասեր էին վերցնում՝ ի պատիվ մեծ Աստծու։
9 Տասը ազգ է թվարկում այն ժողովուրդների, որոնց երկիրը պիտի տար նրա սերնդին՝ ցույց տալով, որ Աբրահամը դեռ փոքրաթիվ էր և չէր կարող միայնակ ժառանգել այդքան բազմաթիվ ազգերի երկիրը, մինչև իր որդիները չբազմանային։
10 Այդ պատճառով, երբ նրանք տասը տարի բնակվել էին Քանանի երկրում, Սառան, իմանալով, որ ամուլ է, իր աղախնին տվեց Աբրահամին։ Ասում են, թե Սառան Աբրահամին էլ էր ամուլ համարում, մինչև փարավոնը նրան իր մոտ առավ։
11 Սակայն այդպես ասելը ճիշտ չէ, որովհետև դեռ Աստծու հրամանով իրենց երկրից մեկնելուց առաջ Աբրահամն այլ կանայք էլ ուներ, որոնց այնտեղ էր թողել։
12 Ասում են նաև, թե Աբրահամը Ովրեստես անունով որդի ուներ, որը չկամեցավ հոր հետ մեկնել և նրա որդիների շարքում չհիշատակվեց։ Սառան գիտեր այդ մասին։
13 Բայց Աստծու խոստումը ուշանում էր՝ նրանց հարազատ զավակ տալու, որի որդիները երկնքի աստղերի պես պիտի լինեին։ Սառան շտապեց իր աղախնին տալ Աբրահամին, որպեսզի նրանից ավազի հատիկների պես բազմություն ծնվի։ Նա չէր կամենում այդ զավակների մայրը լինել։ Երբ աղախինը հղիացավ, որդու հղացման պատճառով հպարտություն առաջացավ նրա մեջ, և նա արհամարհեց տիրուհուն՝ ոչ Աստծու կամ Աբրահամի աչքում, այլ իր իսկ աչքում։ Տիրուհուց ըստ արժանվույն տառապանք կրելով՝ նա հասկացավ իր տեղն ու իր որդու ծառայական վիճակը, և Աստծու հրեշտակը նրան ետ դարձրեց դեպի տիրուհին։
14 Որովհետև մարմինը մոռացկոտ է, դուրս է գալիս հոգու դեմ, իսկ ծանր ավազը հակվում է դեպի ներքև և չի հնազանդվում նրան, ումից պիտի ծագեին աստղերը։
15 Իսկ արևը հենց արդարության Տերն է, իսկ կենդանատեսակները, որոնք նաև աստվածատեսակներ են, տասներկու առաքյալներն են, նշանավոր աստղերը՝ յոթանասուներկուսը և հինգ հազարները, իսկ մյուսները՝ հավատացյալների բազմությունները։
16 Եվ հրեշտակն ասում է. Դու կհղիանաս։
17 Մխիթարում է նրան, որովհետև նրա փոքր հանցանքների համար կրած պատիժը բավական էր։
18 Որդի կծնես, և նրա անունը կկոչես Լսում (ԺԶ 11), ասում է։ Եվ երկրորդ անգամ հիշատակում է Իսրայելի ցեղի մասին. Նա իր եղբայրների դիմաց պիտի բնակվի (ԺԶ 12)։
19 Հայտնում է, որ Աբրահամը որդիներ պիտի ունենար Սառայից և Կենտուրայից։
20 Վայրի է լինելու, որովհետև անապատում պիտի բնակվեն և խստաբարո լինեն։
21 Նրա ձեռքը բոլորի դեմ պիտի լինի, և բոլորի ձեռքը՝ նրա դեմ։ Սա կարող է նշանակել, որ նրանք սիրով բարիք են տալիս ու ստանում, կամ որ, բազմաթիվ լինելով, կարող են պատերազմով դիմակայել բազմաթիվ ազգերի։
22 Եվ Ագարը Տիրոջ անունը կոչեց (ԺԶ 13), որը երևացել էր իրեն, կարծես դատաստանով մխիթարեց նրան։
23 Իսկ ինչո՞ւ հրեշտակին Աստված կոչեց։ Որովհետև նա, ով իսկական թագավորին չի տեսել, զորապետին թագավոր է կարծում. և դա ներելի է, քանի որ նա աղախին էր և անուս։ Նրա անունով էլ կոչեց ջրհորը, որը նույնպես նրան էր տրվել որպես պարգև՝ մխիթարության և բարիքի լրումի համար։
24 Իսկ այն, որ նա վերադարձավ տիրուհու մոտ, ցույց է տալիս, որ ինքնիշխան լինելը չար է ու մոլորություն։
25 Դրա համար Աբրահամից որդի ծնվեց, երբ նա ութսունվեց տարեկան էր։
26 Ութսուն թիվը էգի ու նվիրաբերվածի թիվն է, իսկ վեցը՝ այն տեսանելի աշխարհի, որ պիտի ժառանգեր։
27 Աբրահամը նրան այլ անուն չտվեց, որովհետև Ագարը նրան պատմել էր հրեշտակի խոսքերը, և Սառային պատվելու համար Աբրահամն այլևս նրա հետ չմիացավ։
28 Եվ Տերը երևաց նրան ու ասաց. Ես եմ քո Աստվածը (ԺԷ 1)։
29 Ասում է, թե Նա պատկանում է ամբողջ երկրին և նրանց, ովքեր նման են Իրեն։
30 Քայլի՛ր իմ առաջ և հաճելի՛ եղիր ինձ, ասում է (ԺԷ 1ա)։
31 Հաճելի եղիր։ Ասում է ներկայի մասին՝ զգուշացնելով գալիքի համար։
Եվ եղի՛ր անարատ (ԺԷ 1բ), որպեսզի առաքինությունը չկատարի պատրվակներով ու կեղծավորությամբ։ Աբրահամն ընկավ երեսի վրա, որովհետև հաճելին ու արատը զգայությունների մեջ չեն խառնվում. երեսի վրա ընկնելով՝ նա ծածկում է իրեն, միաժամանակ լռում և երկրպագում՝ ընդունելով շնորհի պարգևը։
32 Դրա համար էլ ասում է. Ահա իմ ուխտը քեզ հետ. դու բազմաթիվ ազգերի հայր պիտի լինես (ԺԷ 4), որովհետև պիտի բազմապատկվեն ոչ միայն որդիները թվով, այլև լեզուներն ու ցեղերը, և նրա որդիները պիտի դառնան այլ ազգերի նախահայրերն ու հայրերը։
Ա 51բ-52բ, Հ 84բ-86ա
Ձ (ԽԹ)
ԺԷ. 5
1 Եվ այսուհետև քո անունը Աբրամ չի կոչվի, այլ Աբրահամ կլինի քո անունը։
2 Երբ ծնվեց Իսմայելը, նա երկրավորների հայր դարձավ, իսկ երբ ծնվի Իսահակը, երկնավորների՝ աստղերի հայր կլինի։
3 Եվ ինչպե՞ս կարող է մարդը երկնավորների ու երկրավորների հայր լինել, եթե ոչ այն պատճառով, որ Աբրահամի հետ խոսողը մարդ պիտի լինի Աբրահամի սերնդից։
4 Դրա համար էլ Աբրահամը՝ հայրերի հայրը, վեր նայեց դեպի աստղերը, և Աստծու ձայնը լսելով՝ տիրեց երկնայիններին։
Ա 52բ, Հ 86ա
ՁԱ (Ծ)
ԺԷ. 5-14
1 Բայց պետք է իմանալ, որ մարդն արժանապատիվ է խոսքով և դրանով տիրում է ծովին ու ցամաքին։
2 Խոսքի բաժինները յոթն են. յոթ տառեր, որոնք հնչում և խոսք են կազմում։
3 Որովհետև տառերի գծերը խոսքի գործիքներն են, և մեր լեզվում դրանք երեսունվեցն են։
4 Բոլոր տառերի առաջինն ու հայրը այբն է. այն առաջին ձայնավորն է և բոլոր թվերի սկիզբը։
5 Այն միանում է ամեն ինչի հետ. պարզի հետ պարզանում է, թավի հետ՝ թավանում, իսկ սոսկի հետ՝ սոսկանում։
6 Եվ ամեն ինչի հետ խառնվելով՝ դառնում է ամեն ինչ, բայց մնում է անխառն։
7 Գրչի մատով մտնում է բառի մեջ և առանց ձայնի խոսում, ձևավորվում ու երևում աչքին, ձայնով հնչում լսողության մեջ և մտքին իմաստություն ուսուցանում, հաշվում մեծատունների ունեցվածքը և թույլ չի տալիս, որ ծառաները գողանան, թագավորների սպասավորն է ու խորհուրդների մեկնիչը, առանց ոտքերի քայլում է, առանց թևերի թռչում, առանց ձեռքի գործում և առանց լեզվի խոսում։
8 Դրանով ենք Աստծուն կոչում, դրանով մխիթարվում ենք արքայության հույսով, դրանով երկնչում ենք Աստծու դատաստաններից։ Սրանից մեծ պարգև Աստծուց չկա այս կյանքում։
9 Մի մարդու հարցրին, թե Աստծու բոլոր բարիքներից ո՞րն է իր համար ամենից ընտիր, և նա պատասխանեց՝ իմաստությունը։
10 Որովհետև ամեն ինչ իր հակառակն ունի. մեծությունը՝ աղքատությունը, կյանքը՝ մահը, առողջությունը՝ հիվանդությունը, իսկ իմաստությունը հակառակ չունի։
11 Եթե մարդը մեծանա, նա մատակարար կլինի. եթե աղքատանա՝ կմերձենա Աստծուն. եթե առողջ է՝ կգոհանա, եթե հիվանդանա՝ կփառավորի Աստծուն. եթե ապրի՝ կավելանա նրա արդարությունը, իսկ եթե մեռնի՝ անխղճորեն կգնա այս աշխարհից։
12 Եվ քանի որ այբն իմաստության մայրն է, դրա համար այբը սկիզբ դնելով՝ իր հետևից բերում է մյուս բարիքները։
13 Կաճեցնեմ քեզ, ասում է, և թագավորներ կծագեն քեզնից (ԺԷ 6)։
14 Թագավորների հայր կլինես՝ Դավթյանների, Սողոմոնյանների, Արշակունիների և Իսմայելյանների, և ապա նաև երկնավոր Թագավորի գլուխը։
15 Բայց դու պահի՛ր իմ ուխտը։
16 Ձեր բոլոր արուները՝ ութ օրականները, ծնված տանը և գնվածները, թող թլփատվեն։
17 Իսկ ով ութ օրական հասակում չթլփատվի, թող վերանա իր ազգից (ԺԷ 9-14)։
18 Թլփատության ուխտը չի հաստատում ըստ իր կամքի բարիքի, որովհետև եթե այդպես լիներ, առաջին արդարները, որոնք անթլփատ գնացին Տիրոջ մոտ, չէին արժանանա Նրա հավանությանը, ինչպես նաև Աբրահամը՝ նախքան թլփատվելը։ Այլ որովհետև նրանք պիտի գնային Եգիպտոս, որտեղ թե՛ կանայք, թե՛ տղամարդիկ թլփատվում էին տասներկու տարեկանում։
19 Նա կամենում է, որ նրանք առանձնանան ու տարբերվեն մյուսներից, որպեսզի սովորությամբ չտարվեն և չընկնեն նրանց կռապաշտության մեջ։
20 Դրա համար նշանը դնում է միայն արուների և ութ օրական մանուկների վրա. այն նշան է կոչում, ոչ թե փառք ու պատիվ։
Ա 52բ-53ա, Հ 86բ-87ա
ՁԲ (ԾԱ)
ԺԸ. 2-20
1 Երբ տեսավ նրանց, ասում է, վազեց նրանց ընդառաջ, կարծես երեք ճանապարհորդների, և երեսի վրա ընկնելով՝ երկրպագեց (ԺԸ 2), ինչպես սովոր էր Աստծուն։
2 Դրա համար էլ խոսում է մեկի հետ, ասելով. Տե՛ր, եթե շնորհ գտա քո առաջ, մի՛ անցիր քո ծառայի կողքով (ԺԸ 3)։ Եթե այն շնորհը, որին փափագում էի՝ Քեզ տեսնելը, գտա Աստծուն, ապա մի՛ անցիր։
3 Մի փոքր ջուր թող բերեն (ԺԸ 4)։ Ումի՞ց պիտի չհամարձակվեր խնդրել։
4 Եվ լվացե՛ք ձեր ոտքերը (ԺԸ 4ա)։ Ինչո՞ւ չի ասում՝ քո ոտքերը, ակնածանքից ելնելով։ Եթե Տերն է, ջուր պետք չէ նրան, և թվում է, թե հարցնում է՝ մի փոքր ջուր բերե՞մ։
5 Եվ լվացե՛ք ձեր ոտքերը և զովացե՛ք ծառի տակ (ԺԸ 4բ)։ Համարձակվո՞ւմ եմ, կարո՞ղ եմ, վստահե՞մ, կարծես ասում է։
6 Իսկ ինչո՞վ եք արժանի, որ ձեզ սպասավորեմ։ Եթե նրանք ընդունեն այդ ծառայությունը, ապա նա կարող է նաև այլ բաների համարձակվել։ Եթե Աստված է, ասում է, մարդու կերպարանքով ոտքով եկավ ինձ մոտ, իսկ երկիրը Նրա ոտքերի պատվանդանն է։
7 Այդպիսի ոտքերին արժանի է ջուր տալ։
8 Մամբրեի ագարակը դարձավ արքայական նստավայր, իսկ կաղնին՝ ավելի մեծ, քան Եդեմի դրախտը, որովհետև այնտեղ էր արարածների Տերը։ Նրան չէր կարելի ասել՝ Նստե՛ք կամ Կերե՛ք, որպեսզի հրաման տվող չլիներ, մինչդեռ նա համարձակություն էր առնում խոսելու։
Այսպես արա՛, ինչպես ասացիր (ԺԸ 5), հանդիմանելով նրանց, ովքեր մի բան են ասում, բայց այլ բան անում։
9 Աբրահամը ծեր մարդ էր, բայց մոռացավ իր ծերությունն ու տկարությունը։ Նա շտապ վազեց, բերեց մի մատղաշ հորթ, որովհետև մտածում էր. Եթե մարդիկ են, կհյուրընկալեմ, իսկ եթե Աստված է, ապա Նա չարհամարհեց ինձ համար մարդակերպ երևալը. Նա հոտոտեց Նոյի զոհը և իմ զոհն ընդունեց կրակով, թող ուտի նաև իմ հորթը։
10 Հորթը վերցնում է ոչ թե խոտակեր, այլ կաթնակեր՝ ներսից ու դրսից գեղեցիկ, որպես օրինակ Տիրոջ մեծ զոհաբերության։
11 Իսկ Սառային ասում է. Շտապի՛ր, երեք չափ ալյուր վերցրու (ԺԸ 6)։ Նա ո՛չ ծառային, ո՛չ աղախնին չէր հրամայում, այլ ասում էր՝ պատրաստել նկանակներ, այսինքն՝ բաղարջ հացեր։
12 Իսկ ինչո՞ւ բաղարջ հացեր, որովհետև հոգով գիտեր, որ իր որդիների համար օրենք պիտի սահմանվեր՝ խմորած հաց չուտելու մասին։
13 Եվ Տերը նրանց ավանդեց Իր անապական մարմինը։
14 Երեքը, որովհետև երեքին տեսավ և հասկացավ այն Երրորդության խորհուրդը, որին զոհ էր մատուցում։
15 Ըստ թվի՝ երեքն են. առաջինը ոչ մեկից ծնված չէ, երկրորդը առաջինից ծնունդ է, իսկ երրորդը երկրորդից չէ, այլ բխում է առաջինից՝ ինչպես արմատը, ծառը և պտուղը։
16 Եթե ասես, թե պտուղը հետո է երևում, ապա քեզ է հետո երևում, բայց սկզբից արմատի մեջ էր։ Այդպես է նաև երկնքի գունդը, ջերմությունն ու լույսը։
17 Պատրաստի՛ր նկանակներ, ասում է (ԺԸ 6), և դրանք ամբողջական են, չունեն սկիզբ ու ավարտ, երկարություն, լայնություն կամ բարձրություն, այլ ունեն միություն և հավասարություն։
18 Կաթն ու կարագը մատուցում է երեքին և դնում նրանց առաջ։ Նրանք ուտում են, թեև անմարմին ու հրեղեն են։
19 Ապա նրանցից մեկը փոքր-ինչ ծանոթություն է տալիս՝ խոսելով. Ո՞ւր է Սառան՝ քո կինը (ԺԸ 9)։ Նա, ով գիտեր կնոջ անունը, լավ գիտեր նաև նրա տեղը, բայց հարցնում է՝ աշխատանքի վարձը տալու և ծառայության համար շնորհակալություն հայտնելու նպատակով։ Աբրահամը շտապել էր, Սառան՝ ալյուրի ամանների մոտ, և գուցե Աբրահամին ծառաներն էին օգնում, իսկ Սառային՝ ոչ ոք, որովհետև նա աղախիններին թույլ չէր տվել՝ նրանց անարժան համարելով։
20 Ո՛չ դեղ, ո՛չ արմատ, ո՛չ էլ կախարդական միջոց էր մտել նրա վրանը՝ զավակ ունենալու համար, այլ նա ապավինել էր Աստծուն՝ ասելով. Տերը փակել է ինձ։ Նա սպասում էր Նրան, որ փակի դուռը, և Նա էլ բացի։
21 Որտե՞ղ է քո առաքինությունը, որտե՞ղ է քո զորությունը և քո գործակիցը։
22 Աբրահամը պատասխանեց. Ահա վրանում է։ Նա դուրս չէր եկել հանդիպելու, իսկ Տերը գիտեր, որ հետո դռան մոտ կանգնած՝ լսում էր զարմանալի խոսքերը։
23 Այս նույն ժամանակ հաջորդ տարի կվերադառնամ քեզ մոտ (ԺԸ 10)։
24 Հայտնեց ու պարզեց, որ Տերն է, և մեծամեծ բաներ խոստացավ՝ երկու ավետիս՝ Իր գալուստը և որդու ծնունդը։
25 Սառան լսեց ու ծիծաղեց (ԺԸ 12)։
26 Ինչպես Աբրահամը ծիծաղեց ուրախությունից, որովհետև չէր կարողանում սրտի ցնծությունը զսպել։
27 Տերը նրան չի հանդիմանում, այլ ավելի է հաստատում խոստումն ու նրա ուրախությունը՝ Իրեն հայտնելով։ Թեև Սառան ժխտեց՝ երկյուղելով, Տերն ասում է. Այդպես չէ, դու ծիծաղեցիր, որովհետև գիտեր, որ Աստված կարող է չոր փայտն էլ պտղաբեր դարձնել։
28 Դրա համար էլ ասում է. Սպասեցի և երկարաձգեցի ավետիսը, որպեսզի դեպքը Աստծուն վերագրվի, ոչ թե բնությանը։
29 Եթե Սառան կասկածանքով ծիծաղած լիներ, ինչո՞ւ այդ ծաղրը պիտի դառնար մանկան՝ Իսահակի անունը։
30 Մի՞թե Աստծու համար որևէ բան անկարելի է (ԺԸ 14)։
31 Հիշեցնում է, որ Իր խոսքով ստեղծվեցին արարածները և դրանց նման հրաշքները, որոնցով Նա անարատ մնաց փարավոնի տանը։
32 Հայտնի է, որ Իսահակի ծննդյան ժամանակ Աստված եկավ Աբրահամի մոտ, և Նրա հրամանով մանկան անունը կոչվեց այդպես, թեև դա այստեղ գրված չէ։ Սակայն այդ խոսքի արդյունքը հենց Նրա գալուստն է։
33 Մինչ նրանք մարդկային քայլերով հեռանում էին Աբրահամի տնից՝ խնայելով տունն ու հանգիստ տալով թե՛ նրան, թե՛ ընտանիքին, նրանց դող էր պատել այն պահից, երբ Նա հայտնեց Իրեն, թեև Աբրահամին անպատմելի քաղցրություն էր պատել։
34 Հեռանալիս նա չէր կարող հրաժարվել իմացական լույսից, որովհետև տեսիլքի հետ միավորվել ու փակվել էր։
35 Նա գնում էր նրանց ճանապարհելու (ԺԸ 16), ինչպես ասված է՝ հյուրին դիմավորելու գնա՛, իսկ հեռանալիս՝ ճանապարհի՛ր նրան։
36 Աստված նրան ասաց. Մի՞թե իմ ծառա Աբրահամից պիտի թաքցնեմ այն, ինչ պատրաստվում եմ անել (ԺԸ 17)։
37 Ինչպես Աբրահամը չարհամարհեց օտարներին հյուրընկալել, այնպես էլ Աստված չարհամարհեց նրա մոտ գալ օտարականի ու քաղցածի կերպարանքով՝ հագեցնելով նրանց քաղցը որդու ավետիսով և Աբրահամին Իր խորհրդակից դարձնելով։
38 Որովհետև նա ոչ միայն իր կյանքի ընթացքում անձամբ էր զգուշանում Աստծու կամքի համաձայն, այլև պատվիրում էր իր որդիներին ու ընտանիքին խորհել աստվածայինի մասին։ Դրա համար էլ Աստված նրան որդի է տալիս և տուն կառուցում՝ Իր և Իր պատկերի՝ մարդու համար հյուրընկալ լինելու։ Աստված Աբրահամին տալիս է ոչ թե խոստման մի մասը, այլ բոլոր բարիքները՝ երկրի վրա և երկնքում։ Այստեղ նա կարող է օտարներին հանգիստ տալ, իսկ մահից հետո՝ հայր ու հանգստություն լինել արդարների համար։ Այստեղ բարերար է բոլորի հանդեպ առանց խտրության, իսկ այնտեղ՝ ընտրողաբար, միայն արժանավորների համար։
39 Սոդոմացիների ու Գոմորացիների աղաղակը հասել է ինձ, և այժմ իջնեմ ու տեսնեմ՝ արդյոք նրանք գործե՞լ են ըստ ինձ հասած աղաղակի, թե ոչ, որպեսզի իմանամ (ԺԸ 20-21)։
40 Աստված կարծիքով չի դատում, Նա քննում է սրտերն ու երիկամները, այլ օրենք է հաստատում դատավորների ու թագավորների համար՝ նախ քննել ու ստուգել ճշմարտությունը։ Երբ թագավորը նստում է իր գահին, նա պետք է նման լինի Աստծուն՝ ոչ թե նյութական բնությամբ, այլ դատաստանի գործով։ Ինչպես զարդարում են գահը, և թագավորը նստում է դրա վրա, այնպես էլ նրա իշխանության ներքո գտնվողը թող արդարությամբ զարդարված լինի։
41 Իսկ աղաղակը հրեշտակներից է, տարրերից կամ զրկվածներից, ինչպես ասվում է. Ձեզնից զրկվածը աղաղակում է, և հնձվորների բողոքը հասավ Զորությունների Տիրոջ ականջին։ Աստված Իր մեծության համաձայն համբերատար է. թեև ամեն ինչ գիտի, ողորմությամբ ներում է։
42 Իսկ այն, որ մարդիկ երեսները դարձրել էին, ցույց է տալիս, որ Նա ներելուց հետո պիտի վրեժխնդիր լիներ։
43 Աբրահամը կանգնած էր քաղցր ու ահեղ Դատավորի առաջ, որը նրան հայտնելով Սոդոմի չարիքները՝ մղում էր բարեխոսելու նրանց համար, որոնց մեղադրում էր մարգարեն. Ահա սա էր Սոդոմի անօրենությունը՝ հացի առատությունը և գինու հարբեցողությունը։
Ա 54ա-55ա, Հ 88ա-89բ
ՁԳ (ԾԲ)
ԺԸ. 20-ԺԹ 1
1 Որովհետև նրանք հպարտանում էին, ձեռք չէին մեկնում աղքատին, և այն, ինչ մարդկանց առաջ անմեղ է թվում, Աստծու առաջ ամբարշտություն է։
2 Իսկ Աբրահամը աղաչում էր ոչ միայն արդարների, այլև մեղավորների համար, որովհետև գիտեր, որ արդարը կարող է փրկվել առանց բարեխոսի։
3 Նա հիշատակում է հիսունը և բռնում թվի ազատության հիմքը, որը օրենքների համաձայն ազատում էր ոչ միայն մարդկանց, այլև երկիրը և անասուններին, և մեռած մարմինը դարձնում կենդանի։
4 Եվ ասում է՝ եթե հիսուն լինի, եթե քառասունհինգ, եթե քառասուն, եթե երեսուն, եթե քսան կամ եթե տասը (ԺԸ 26-32)։
5 Վեց թվով ամբողջացնում է խնդրանքը, որովհետև վեցն է մարմինը շարժման մեջ դնում և ապականության ենթարկում, որպեսզի արդարը կարողանա ապականվածներին անապականության հասցնել։
6 Քառասունհինգը հոգևոր ծնունդն է, քառասունը՝ շունչ տվող արուի, երեսունը՝ ցեղի և զորքի թվի, իսկ տասը՝ կատարելության թիվը, որից այն կողմ անկատարության մեջ անցնելը վայել չէր։
7 Եվ ազգասիրությունը ծածկելու համար է այսպես ասում. նա աղաչում է ոչ թե մեկ ազգի, այլ բոլոր մարդկանց համար, որովհետև ազգերը չորսն էին, իսկ չորրորդն էլ պակասել էր։
8 Իսկ երբ ասում է. Քա՛վ լիցի քեզ՝ այս ամբողջ երկիրը դատելուց (ԺԸ 25), հայտնում է, որ ամբողջ երկիրը մեղքերով լի է, և Դու ողորմությամբ ներում ես։ Միայն մեկին մի՛ կորցրու՝ արդարությամբ։
9 Աբրահամը գնաց, և Աստված հեռացավ այդ վայրից (ԺԸ 33)։
10 Աստված տեղում չէ, այլ տեղերն են Աստծու մեջ, և Նա Իր սիրելիներից չի հեռանում. անեղը թաքցնում է Իրեն՝ խնայելով փոփոխականներին։
11 Եվ երկու հրեշտակները եկան Սոդոմ (ԺԹ 1)։
12 Երբ Աստված բարիք է գործում, հայտնվում է երեքի մեջտեղում կանգնած, իսկ պատիժը ուղարկում է երկուսի միջոցով՝ խնայող ու տանջող զորություններ, որոնք ըստ իրենց գործերի կոչվում են բարի ու չար։
13 Նրանց միջոցով ուղարկեց տանջանքներ՝ չար հրեշտակի ձեռքով, ինչպես Եգիպտոսի անդրանիկների կործանման ժամանակ։
14 Բայց ինչո՞ւ Աբրահամը չասաց Եղիայի պես. Ես մենակ մնացի, և իմ կյանքն են փնտրում։ Գուցե այն պատճառով, որ Աբրահամը տեսել էր Մելքիսեդեկին և Աբիմելեքին, որոնք Աստծուն ճանաչող էին թվում, ուստի կարծում էր, թե երկրի վրա դեռ արդարներ կան։
15 Իսկ Եղիան այդպես էր ասում՝ Բահաղի մարգարեների և Հեզաբելի չարության պատճառով զայրացած։
Ա 55բ-56ա, Հ 90ա-90բ
ՁԴ (ԾԳ)
ԺԹ. 15-24
1 Եվ երբ լուսացավ, ասացին Ղովտին (ԺԹ 15)։
2 Ամբողջ գիշեր աշխատեցիր և չգտար մեկին, ով արժանի լիներ։
3 Արդ, վեր կաց, վերցրու քո ունեցած քիչը և ելիր։
4 Նա շփոթված ու ապշած էր, բռնեցին նրա ձեռքից և չորսով դուրս հանեցին։ Բայց մեկին ասում էին. Շտապի՛ր, փրկի՛ր կյանքդ։
5 Որովհետև գիտեին, թե ինչ էին պատրաստվում անել նրա կինն ու դուստրերը։
6 Իսկ ինչո՞ւ Ղովտը խնդրեց փրկել Սեգովրը։ Գուցե որպեսզի Աբրահամի աղոթքը արդյունք տա, քանի որ այն մյուս քաղաքներից ավելի քիչ մեղավոր էր։
7 Եթե այնտեղ տասը արդար լինեին, և երկրի բերրիության հիշատակը պահպանվեր, ապա այն կփրկվեր։ Ամբողջ երկիրը ութսունվեց մղոն էր, և հինգ թագավոր կարող էր պահել։ Իսկ երբ Ղովտն ասաց հրեշտակներին. Ահա ձեր երեսի առաջ մեծարանք արեցինք, դա հրեշտակների մասին չէ, այլ Տիրոջ հրեշտակների, որոնք թույլ տվեցին Սեգովրին ապրել։ Սեգովր եբրայերեն նշանակում է փոքր, և այն ավերված չէր։
8 Եվ Տեր Աստված Տիրոջից կրակ ու ծծումբ տեղացրեց (ԺԹ 24)։
9 Երկնային մարմինը շրջապատված է կրակով, իսկ ծծումբ այնտեղ չկա։
10 Բայց երբ Աստված կամենում է, անգոյը գոյություն է ստանում, կարծես կրակի բնույթը մասնատելով։ Նա կրակին ծծումբ է խառնում և կրակով լի անձրև տեղում։ Այն այրում է ոչ միայն մարդկանց, այլև անասուններին, շինությունները և արտերը, որպեսզի մեծանա մեծ Թագավորի թշնամիների պատիժը։
11 Ինչպես չար որդերն ու կատաղի գազանները ոչնչացվում են իրենց որջերում ու թաքստոցներում, այնպես էլ նրանք, որոնց մեղքերով ամեն ինչ աղտոտվել էր, պիտի այրվեն իրենց պատիժների մեջ։
Ա 56բ, Հ 91բ
ՁԵ (ԾԴ)
ԻԱ. 1-ԻԲ. 8
1 Եվ Տերը այցելեց Սառային, նա հղիացավ և որդի ծնեց (ԻԱ 1)։
2 Ասում են նաև, որ այն, ինչ դուրս է գալիս արգանդից, այլևս հետ չի վերադառնում, և այն, ինչ բաժանվում է կրծքից, նույնպես։ Սա ուրախության նշան է, և երկրորդ մկրտություն չկա։
3 Իսկ Սառայի՝ Աբրահամին ասածը՝ Դո՛ւրս հանիր աղախնուդ ու նրա որդուն, մարգարեություն է, որովհետև լույսը խավարի հետ չի միավորվում, և չարը՝ բարու հետ։ Թեև նա Աբրահամի սերմից էր, բայց բնավորությամբ քանանացի էր։ Դրա համար Աստված հաստատում է Սառայի միտքը՝ ասելով Աբրահամին. Թող քեզ խիստ չթվա այն ամենը, ինչ Սառան կասի քեզ. արա՛ նրա ասածը։ Սա վերին Երուսաղեմի՝ ազատ կնոջ խորհուրդն է, որը աղախնի որդիներին ժառանգությունից հեռացնում է։ Այդ պատճառով Աբրահամը կատարում է ասվածը։
4 Նա պաշար վերցրեց, մանուկին հույսով հանձնեց Հագարին և տարավ անապատ, որովհետև թեև նա տասնչորս տարեկան էր, դեռ փոքր էր։ Ծարավի պահին նրան դրեց մի թփի տակ, մինչև Աստված մխիթարեց մորը՝ ցույց տալով կենդանի ջրի աղբյուր։ Նա, ով ստեղծել էր հոգին ու մարմինը, երկուսի խնամակալն էլ ինքն է։ Մանուկին մեծ ազգ կդարձնեմ, ասում է։
5 Աղբյուրը հետո կոչվեց Երդման աղբյուր։
6 Այդ վայրն աղբյուրի պատճառով մարդաշատ դարձավ, և այդ ժամանակվանից իսմայելացիները սիրեցին անապատը։
7 Այդ աղբյուրը փորել էր Աբրահամը, երբ եկել էր և տեսել մանուկ Իսմայելին։
8 Աբիմելեքի ծառաները նեղում էին Իսմայելին և Աբրահամի ծառաներին, մինչ Աբիմելեքը վախեցավ Աբրահամից։
9 Աբիմելեքն ինքը և իր մեծամեծները եկան նրա մոտ ու ասացին. Աստված քեզ հետ է ամեն ինչում, ինչ անում ես (ԻԱ 22), քանի որ հարյուր տարեկանում նրան որդի էր տվել։
10 Իսմայելը աճում էր աղբյուրի մոտ, և նրա տան մեջ ամեն ինչ բազմանում էր։
11 Երդվի՛ր ինձ, որ չես մեղանչի իմ և իմ սերնդի դեմ (ԻԱ 23)։ Ասում է՝ ո՛չ կենդանությանդ օրոք, ո՛չ մահից հետո, և ո՛չ էլ իմ անվան՝ թագավորությանս դեմ, որովհետև գիտեր, որ ամբողջ երկիրը Տեր Աստվածը նրան էր տվել։ Մենք քեզ չարիք չենք արել. կնոջդ անարատ վերադարձրինք քեզ, և դու ազատորեն շրջում ես երկրում։
12 Իսկ ծառաների անմտության մասին ասում է. Հիմա իմացա։
13 Երկուսն էլ երդվեցին ճշմարիտ Աստծով, որովհետև Աբիմելեքն էլ աստվածավախ էր։
14 Աբիմելեքին առանձնացրեց և տվեց յոթ էգ գառ՝ ոչ թե որպես աղբյուրի գին, այլ որպես վկայություն, որ ինքն էր փորել աղբյուրը։ Յոթ դար հետո պիտի իմանային, որ Աբրահամի տնից եկած մարդը հայտնաբերել էր խորունկ ջուրը՝ անհասանելի իմաստությունը, որի մասին ասվեց. Եթե մեկը ծարավ է, թող գա ինձ մոտ և խմի։
15 Որովհետև աղբյուրը խոր ջուր է կոչվում, որին ամեն մարդ չի կարող հասնել։ Իմ խորհուրդը ինձ համար է և իմներինը։
16 Աբրահամը ծառ տնկեց (ԻԱ 33), որպեսզի աղբյուրն իր հաստատուն լինելու նշանը լինի՝ հավատացյալների խորհրդով, որոնք տնկվել են Տիրոջ տանը և մեր Աստծու գործերում՝ մկրտության ջրով ոռոգված։
17 Եվ այնտեղ Աբրահամը կանչեց հավիտենական Տեր Աստծու անունը (ԻԱ 33), կարծես ասելով. Մենք մահկանացու ենք և անցնում ենք, իսկ Դու՝ հավիտենական Խնամակալ, եղիր այս աղբյուրի մոտ իմ որդիների համար։
18 Ասում են, թե Աբրահամը Աստծուն կոչեց Դատավոր և Հավիտենական. Դատավոր՝ Սոդոմի համար աղաչելիս, իսկ Հավիտենական՝ այստեղ։
19 Իսկ Աստված և Արարիչ անունը Ադամն է գործածել։
20 Տեր և Աստված՝ Ենովսը, ըստ անունների հոլովման։
21 Աբրահամը հավատում էր, որ Աստված կարող է մեռելներից հարություն տալ և կատարել Իր խոստումը։
22 Աբրահամն իր ամբողջ սերը որդու հանդեպ տվեց Աստծուն, իսկ Աստված Իր կատարյալ սերը տվեց Միածին Որդու միջոցով։
23 Մինչ այդ Աբրահամը կենդանիներ էր մատուցել, բայց զոհասեղան չէր կառուցել և կրակ չէր բերել. կրակը վերևից էր իջնում։ Իսկ այստեղ զոհասեղան է կառուցում, ավելացնում իր աշխատանքը և կրակն էլ ինքն է բերում, որպեսզի թերի չթվա։
24 Որովհետև երկուսն են՝ Աստված, որ ընդունում է զոհը, և մատուցողը, որի համար զոհն է մատուցվում. միջնորդը նրանց հաշտեցնում է և Աստծուն բերում հաշտության։
25 Իսկ նա կա՛մ քաջալերում է որդուն, կա՛մ մարգարեանում այն մասին, ինչ պիտի լիներ, երբ ասում է. Աստված Իր համար ոչխար կտեսնի (ԻԲ 8)։ Ասում են, թե այս խոսքերը հոր հետ ասելիս մանկան մեջ մահվան կանխազգացում առաջացավ։
26 Նա վախեցավ, գուցե փախչեր, բայց հայրը բռնեց նրա ձեռքից և բաց չթողեց, մինչև կապեց նրա ձեռքերն ու ոտքերը և դրեց զոհասեղանին։
Ա 58ա-59ա, Հ 93բ-94բ
ՁԶ (ԾԵ)
ԻԲ. 8-18
1 Այլ զոհերի ժամանակ մատուցողն ավելի մեծ է, որովհետև մարդ է, քան զոհը, որովհետև անասուն է։
2 Այստեղ Աբրահամը գերազանց է բոլոր քահանաներից՝ ըստ օրենքի, որովհետև որդին նրա համար ավելի մեծ էր, քան իր ամբողջ կյանքը։ Կարծես որդուն կապելիս ինքն էլ էր կապվում նրա հետ, և պատրաստ էր իր սիրտն էլ խոցել։ Որքա՜ն մեծ է Աստծու պարգևը այդ քահանային, որովհետև նա Աստծուն մատուցում է Աստծուն՝ ամենամեծ ու անըմբռնելի զոհը, որը մատուցվում է ըստ տնօրինության և ընդունվում ըստ Աստվածության։
3 Աբրահամի այս զոհին նախանձեցին նաև հրեշտակները, եթե մարմին ունենային, որ կարողանային չարչարվել։ Շատ մարդիկ էլ ցանկացան նմանվել նրան և Աբրահամներ դարձան՝ իրենց որդիներին ու իրենց անձերը Աստծուն նվիրելով։
4 Սակայն բոլորից առաջ և բոլորի նահապետը Աբրահամն է, որին Աստված երկնքից հրեշտակի միջոցով երկու անգամ կանչեց։
5 Եվ ասաց. Ձեռքդ մի՛ մեկնի մանուկին (ԻԲ 12)։ Գուցե առաջին կանչը չարգելեր նրա ձեռքը, դրա համար էլ երկրորդ անգամ (ԻԲ 15) կանչեց՝ տագնապով և շտապ, մեկը մյուսի հետևից, այնպես որ նա վախից վեր թռավ, որովհետև վայրը ամայի ու անմարդաբնակ էր, և եթե կարծեր, թե մարդ է կանչում, գուցե ընդհանրապես չլսեր։
6 Հրեշտակի միջոցով ձայն է տալիս, բայց Աստված Ինքն է այդ վայրից խոսում։ Նա անտեսանելի է մնում, որպեսզի երևալով ու բռնելով ձեռքը՝ զոհ մատուցողին ու զոհին չայրի։ Աստված ամենուր է և Ինքն է խոսում։
7 Թեև գոյությամբ չի երևում, այլ ձայնի ու խոսքի զորությամբ, Նա Ադամի հետ սգակից եղավ, Աբելի հետ՝ մահակից, Նոյի հետ՝ տապանի գործակից, Աբրահամի հետ՝ կարեկից, և Իսահակի հետ՝ կապված։
8 Նա խնայեց Իրեն՝ անժամանակ մեռնելուց, և ծաղրը ծաղրի պատճառ դարձրեց, ոչ թե ողբի ու սգի։
9 Դրա համար էլ ձայնը կրկին լսելով՝ նա տեսավ խոյին, կարծես ձայնը գառ դարձավ, աճեց և դարձավ մեկ տարեկան հասուն արու, որը զոհաբերվեց Իսահակի փոխարեն։
10 Սաբեկա (ԻԲ 13) թարգմանվում է պրկված, երկճյուղ կամ կոտրվող, ինչպես ոմանք ասում են՝ ծառը թույլ էր։
11 Եվ ծառ է կոչում այն, ինչպես այն թուփը, որի տակ դրվել էր մանուկ Իսմայելը։ Հոր աչքում Իսահակը մեռավ, երբ ձայնը հասավ նրան՝ որդուն զոհելու մասին, իսկ այստեղ երրորդ օրը հարություն եղավ, երբ արձակվեց։
12 Գուցե նա որդուն չարձակեց, մինչև չգնաց ու խոյը չբերեց, որպեսզի դա միայն տեսիլք չթվա։
13 Այո՛, այսինքն՝ ճշմարիտ, որն ամբողջությամբ Ավետարանում է։
14 Ինձնով եմ երդվում (ԻԲ 16), ասում է։ Եվ դա ճշմարիտ է, որովհետև Աստված ճշմարտությունն է։
15 Օրհնելով պիտի օրհնեմ (ԻԲ 17)՝ երկնքից ու երկրից։
16 Երկնքից՝ հրեշտակները վկաներն ու խոստման միջնորդներն են, իսկ երկրից՝ արձակված Իսահակը։
17 Խոստացողը, երբ իրենից մեծ մեկը չկար, իր անձով երդվեց։ Եթե մարդկանց երդումը հաստատվում է Աստծու հիշատակով, ապա ի՞նչ պիտի ասել, երբ Ինքն է երդվում։
18 Քո սերունդը պիտի ժառանգի իր հակառակորդների քաղաքները (ԻԲ 17)՝ քանանացիների, ամորհացիների, ամմոնացիների և մովաբացիների քաղաքները։
19 Տերը՝ Աբրահամի սերունդն է, իսկ առաքյալները՝ վերին Երուսաղեմը, որտեղից հակառակորդը վայր ընկավ։
20 Սա հեթանոսների բազմությունն է, որ չարը պահում էր իբրև իրենը։
21 Քո սերնդով պիտի օրհնվեն (ԻԲ 18)։ Խոսքը բազմաթիվ զավակների մասին չէ, որոնք օրենքը խախտելով անիծվեցին և ուրիշների համար օրհնության պատճառ չդարձան, այլ մեկ սերնդի մասին է՝ Քրիստոսի, որը երևաց Աբրահամին, խոստացավ և օրերի լրումին մարդ դարձավ ու կատարեց ավետիսը։
Ա 59աբ, Հ 95ա-96ա
ՁԷ (ԾԶ)
ԻԴ. 51-ԻԵ. 25
1 Լաբանը տեսավ հինգական զույգ՝ ներսից ու դրսից, և կարծիք կազմելով՝ կաշառվեց։ Օրհնելով՝ նրան տարավ իր տուն, և ամեն ինչ հաջողվեց՝ ուղտերի հանգստությամբ ու ոտքերը լվանալով, ինչպես Աբրահամի տանը՝ հյուրերի հանդեպ։ Ռեբեկան Սառայի տան համար օտար չէր։ Ծառան չէր ուտում, մինչև չիմանար գործի ավարտը, այլ ոտքի կանգնեց ու նախ խոսեց Աբրահամի աստվածասիրության մասին, թե Իսահակը Աստծու պարգևն է, ծերության հասակում ծնված, և որ նա երկնավոր ունի ամեն ինչ՝ երկրավորի փոխարեն։ Եվ քանի որ ինքը հրեշտակների ուղեկիցն էր, կարծես հրեշտակ դարձած, ինչ էլ անում էր՝ հաջողվում էր. նա նայում էր իրադարձությունների համապատասխանությանը։
2 Ասում են. Ահա Ռեբեկան քո առաջ է, վերցրո՛ւ և գնա՛ (ԻԴ 51)։ Նա նախ երկրպագեց Աստծուն՝ Նրանից իմանալով ամեն ինչ։
3 Բաթուելը՝ Աստծու դուստրը, կարծես Աբրահամի տնից լիներ, և Աստծու որդին հայտնվեց։
4 Իսկ Բաթուելի տնից Ռեբեկան՝ Աստծու դուստր կոչվածը։
5 Մարիամը՝ կանանց կարգից, Նաքովրը՝ լույսի տեղը, որտեղից խավարի հալածիչը ծնվեց։ Մեղքան՝ թագավորների կույսը, Դավթի տնից եկան ու հասան, և խորհուրդները կատարվեցին։
6 Տիրոջից եղավ այս բանը, ասում են (ԻԴ 50)։
7 Չենք կարող բարուն հակառակ չար ասել, որովհետև այն, ինչ Աստծուն հակառակ է, չար է։ Մարդիկ բանականությամբ իրենց համար օրենք են և ճանաչում են բարին ու չարը։
8 Եղիազարը բացում է երկրավոր գանձը և բաժանում կույսի ընտանիքին, որպեսզի այնտեղից երկնավոր գանձը հանի և տանի Աբրահամի տուն։ Նրա հետևից գերության տարվեցին բոլոր հեթանոսները՝ Մարիամի խորհրդով։
9 Գիշերն ու հաջորդ օրը հանգստանալուց հետո ասում է. Արձակե՛ք ինձ, որ գնամ իմ տիրոջ մոտ (ԻԴ 54-55), որովհետև դա էր նրա համար հանգիստը։
10 Իսկ մայրը ասաց. Թող կույսդ մնա մեզ մոտ (ԻԴ 54-55)։ 11 Ծառան իսկույն առաջ եկավ. Մի՛ խանգարեք ինձ, որովհետև Տերը հաջողեցրեց իմ ճանապարհը (ԻԴ 56)։
12 Որովհետև տեսնում է հարսին՝ պատրաստված երկնային առագաստի համար, և շտապում է, որպեսզի չարը չկանգնեցնի նրան։
13 Նրանք ասում են. Հարցնենք կույսի բերանը, ոչ թե սիրտը, որ հարցնում է Աստված։
14 Այս օրենքը Աստծու ներշնչումից է, որպեսզի չթվա, թե նրան ակամա գերության են տանում, այլ ազատի դուստրը իր իսկ ազատ կամքով գնա ազատի տուն։
15 Երբ հարցրին, նա ասաց. Գնում եմ երկնային իմաստության խորհրդի հետևից, որը հատկապես փափագում են նրանք, ովքեր ուզում են օգուտ քաղել դրանից։
16 Երբ կույսին ճանապարհում են, ասում են այն, ինչ իրենք չեն հասկանում. Քո՛ւյր մեր, հազարավորների ու բյուրավորների մայր դառնաս։ Այսօր էլ Աստծուց ներշնչված հնագույն զորությունն է նույնը, ինչով նա Աբրահամին ասաց. Քո սերունդը երկնքի աստղերի պես պիտի լինի (ԻԲ 17)։
17 Որովհետև աստղերը երկնքում են, և այնտեղ է թշնամիների քաղաքը, որը ժառանգելու են Աբրահամի՝ աստղերի նման հավատքի որդիները։
18 Նրանք ելնում են ուղտերի վրա և գնում (ԻԴ 61)՝ հեռանալով երկրից ու հիշելով Արարչին, որին քարոզում են նաև տասը պատվիրանները։
19 Երբ մոտենալու ժամանակը հասավ, Աստծուց ներշնչված՝ Իսահակը դուրս եկավ դաշտ՝ դեպի արևելք, ջրի մոտ։ Եբրայերենում ասվում է՝ գնա՛ աղոթքի, որպեսզի Աստված նրա հետ լինի, ինչպես իմ հոր հետ էր, ասում է նա։ Եվ որպեսզի ծառան հաջողությամբ վերադառնա, աղոթքից ուրախությամբ լցված՝ նայում էր, բարձրացնում աչքերը և տեսնում, որ իր աղոթքի պտուղներն են գալիս դեպի իրեն՝ Նրանից, ով կատարում է Իր աստվածավախների կամքը և լսում նրանց աղոթքները։
20 Ռեբեկան տեսնելով փեսային՝ հարսնանում է՝ իր վրա գցելով քողը՝ որպես մկրտության հանդերձի օրինակ, որով հոգիները միանում են Աստծուն։
21 Եվ քանի որ Սառայի տունն առանձին էր, որտեղ նրա մահից հետո ոչ ոք չէր մտել, Իսահակը Ռեբեկայի հետ ներս մտավ և մխիթարվեց՝ գտնելով իմաստության փոխարինողին և երկնավոր առաքինությունը, որով աշխարհն արդարանում է։
22 Եվ Ադամն ասաց. Մարդը պիտի թողնի իր հորն ու մորը և գնա իր կնոջ հետևից (Բ 24)։
23 Սա նրանց արած վատն էր, իսկ ճիշտը սա է՝ Ռեբեկան թողեց իր հորն ու մորը և եկավ ամուսնու հետևից։ Սա սուրբ Եկեղեցու խորհուրդն է, որը Պողոսը մեկնաբանում է՝ այն մեծ խորհուրդ կոչելով. Ես ասում եմ Քրիստոսի և Եկեղեցու մասին։ Եկեղեցին թողեց հայրենի սովորությունը և եկավ երկնավոր Փեսայի հետևից։
24 Իսկ Աբրահամի՝ Կենտուրային կին առնելը նշանակում է, որ նա կամենում էր, որպեսզի երկնավոր խոստումը հասնի բոլոր ազգերին, և ոչ ոք իրեն օտար չհամարի իր Փեսա Արարչից։ Նրանից ծնվեցին վեց որդիներ՝ այս վեցակողմ աշխարհի քարոզիչները, որոնցից են Արշակունիներն ու Պահլավունիները։ Նրանց իրենից հեռու ուղարկեց դեպի արևելք, որպեսզի յուրաքանչյուր ազգ հույս ունենա Նրա վրա, ով նստած է երկնքում՝ արևելքի կողմում, և այնտեղ ճանապարհ ու հանգստավայր պատրաստի նրա համար։
25 Աբրահամը Սառայից այս խրատն էր ստացել, երբ նա ասաց. Դո՛ւրս հանիր աղախնուդ և նրա որդուն։
26 Դրա համար էլ իր ամբողջ ունեցվածքը տվեց Իսահակին, իսկ իր հարճերի որդիներին՝ նվերներ։ Նրանք երկրի որևէ մասի ժառանգության իրավունք չունեին, այլ ամեն ինչ պատկանում էր երկնավորին։ Այնուամենայնիվ, բաժիններ տվեց՝ ըստ Սողոմոնի խոսքի՝ այս կյանքի յոթ բաժինները և ամբողջ ութերորդը՝ հավիտենականությանը։
27 Նա ավարտեց իր կյանքը հարյուր յոթանասունհինգ տարեկանում (ԻԵ 7)։ Այս թիվը խորհրդավոր է. երեք հիսունները հավատքն են, որ ազատում է երեք անձերի մեջ, որոնց նա պաշտեց, իսկ քսանհինգը՝ քահանայական շնորհների նշանը, որ ուներ և Աստծուն զոհ էր մատուցում։ Նրանից պիտի ծագեր քահանայության ցեղն ու շնորհի կոչման օրենքը։
28 Աբրահամին թաղեցին նրա որդիներ Իսահակն ու Իսմայելը (ԻԵ 9)։ Նա նրանց թողեց հաշտության և խաղաղության դաշինքով այն քարայրում, որտեղ թաղել էին Սառային, որպեսզի հողը հողին միանա, իսկ հոգին՝ անմարմին հոգիներին, որտեղ Սառան էր։ Ժողովուրդը նրան այդպես էր կոչում, և նա էլ երկնքում սրբերի հոգիների մոտ ավելացավ ուրախությանը։
29 Իսկ Իսահակը բնակվում էր Տեսիլքի աղբյուրի մոտ, որտեղ Աստված հայտնվում էր՝ ըստ տեսնողների կարողության չափի՝ Աբրահամին, Իսահակին և Հակոբին, որոնք Նրանից օրհնվեցին։
30 Նա թվարկում է նաև Իսմայելի տասներկու ցեղերը, որոնց Աստված խոստացել էր, որ պիտի բազմանան, որից հետո նա մեռավ հարյուր երեսունհինգ տարեկանում։
31 Ցեղը աճեց և բնակվեց անապատներում՝ Եվիլայից, Փիսոն գետի մոտից, մինչև Սուր։ Սա Փյունիկիայում չէ, այլ Եգիպտոսի դիմաց՝ բոլոր եղբայրների դիմաց, թե՛ Իսահակից, թե՛ Կենտուրայից սերվածների։
32 Իսկ Իսահակը Ռեբեկային կին առավ քառասուն տարեկանում՝ Սառայի մահից երեք տարի անց։
33 Քսան տարի աղաչում էր Աստծուն Ռեբեկայի համար, որովհետև նա ամուլ էր (ԻԵ 21)։
34 Ստեղծված բոլոր էակները երկու տեսակ են՝ անապական և ապականացու։ Երկիրը բոլորի մայրն է և իր անանց բնությամբ ունի անապականություն։
35 Նրա ծնունդները շարունակաբար փոխարինում են միմյանց. յուրաքանչյուրն իր հերթին անընդհատ պտուղ է տալիս, իսկ ինքը մնում է հավիտյան։
36 Իսկ մարդը, ողորմությամբ դրա մասնակից լինելով, մարմնով փոփոխվում ու շարժվում է, բայց հոգին մնում ու հաստատուն է, ինչպես եղել է։
37 Եվ ազատ կամքով փոխվում է դեպի լավը կամ վատը, ինչից էլ դատաստան է առաջանում։
38 Նախ նա խրատվում ու կրթվում է Աստծու օրենքներով ու խոսքով, բայց ընտրող մարդն ինքն է իր ելքի պատճառը։ Այդպես եղավ Աբրահամը՝ արդարների հայրը, ոչ թե բնությամբ, ինչպես հարազատ որդին, այլ Աստծու պարգևներով, ինչպես եղավ նաև նրա հետ։
39 Ռեբեկան ամուլ էր, որպեսզի հրաշքով ծննդաբերի, և դա չթվա եղբայրների օրհնության սովորական շարունակություն։
40 Դրա համար Աստված լսեց Իսահակի ու Ռեբեկայի աղոթքները, և քսան տարի անց նա հղիացավ։
41 Մանուկները դեռ արգանդում շարժվում ու բախվում էին, և մայրը մտահոգվում էր՝ ասելով. Եթե այսպես է, ապա ինչո՞ւ եղավ ինձ հետ այս բանը (ԻԵ 22)։ Նա նրանց մասին չար մտքի կասկածներ ուներ։
42 Եվ գնաց Մելքիսեդեկի մոտ՝ նրա միջոցով Աստծուն հարցնելու (ԻԵ 22)։
43 Եվ նրան պատասխան տրվեց. Քո արգանդում երկու ազգ և երկու ժողովուրդ կա (ԻԵ 23)։
44 Սա մխիթարություն էր մոր համար, որովհետև խոսքը ազգերի ու ժողովուրդների մասին էր, ոչ թե երկու մանուկների, որոնց մայրը պիտի լիներ։ Նրանք պիտի բաժանվեին և երկու սանդուղքով բարձրանային՝ դեպի բարին ու չարը։ Մեկը գնում էր Եղիի որդիների ճանապարհով, և նրանց ճանապարհը չար էր, իսկ մյուսը զորությունից զորություն պիտի գնար, մինչև Սիոնում հրեշտակների Աստվածը հայտնվեր։
Ա 60բ-62ա, Հ 97բ-99բ
ՁԸ (ԾԷ)
ԻԵ. 25
1 Իսկ ծննդյան պահին անդրանիկը նախ դուրս եկավ՝ արյան գույնով կարմիր, իսկ կրտսերը՝ մերկ, մաքուր ու անխարդախ։
2 Մայրը մարգարեական իմաստով նրանց անունները դրեց։ Եսավը՝ արյունոտ, կոչվեց Եդոմ՝ հողեղեն բարկություն, անպիտան քաջության համար։ Հողը փոքր բաժին ունի երկնքից, որովհետև դեպի ներքև է ձգում, և անասունների կարիքներն ավելի շատ է ծնում, քան բանական էակներինը։
3 Իսկ կրտսերը՝ Հակոբը, նշանակում է խաբող։ Նա հաղթում է մեծ մասին՝ իմաստության հնարքներով և ցանկությունները որսալով։ Դրա համար էլ կոչվում է որսացող և մարմնական ու ժամանակավոր բաներին դիպչող։
4 Մանուկները մեծացան, ասում է։
5 Եսավը դարձավ վայրի որսորդ (ԻԵ 27)՝ գազանամիտ ու անասնաբարո, մարդատյաց, որովայնամոլ, անձնասեր և ոչ թե աստվածասեր։
6 Եվ որտեղ այս բոլոր հատկանիշները կան, այնտեղ է ամեն չարիքի մայրաքաղաքը։
7 Հակոբը խաղաղ ու տնակյաց էր, միամիտ և առանց զարդարանքի։ Մորից սովորում էր աստվածապաշտության ու մարդասիրության օրենքները։ Այս երկու ժողովուրդներն էլ, որոնք պիտի ելնեին նրանից, տարբեր ճանապարհներով պիտի գնային. մեկը դեպի երկինք պիտի բարձրանար, որն ավելի մեծ է, քան երկիրը, և մոտենար Աստծուն, իսկ մյուսը դեպի երկիր պիտի իջներ՝ ծովի ու անդունդների մեջ սուզվելով։
8 Իսկ Իսահակը, որ ուրախություն էր և անմռունչ, չէր կամենում որևէ մեկին արատավորել ծննդից, այլ ջանում էր ավելի վատթարին ուղղել, որպեսզի կարողանար նրան եղբոր առաքինությանը բերել։ Դրա համար որսի պատճառով ասվում է, թե սիրում էր նրան. նա ջանում էր նաև իրեն որսալ և այդ կերակուրով հաճեցնել նրան՝ նրա քաջ կամքը շահելու համար։
9 Իսկ Հակոբի նկատմամբ զգուշության կարիք չկար, որովհետև նա կատարյալ էր։
10 Իսկ մայրը, տեսնելով նրա մեջ երկնային լույսի նշույլները, սիրում էր նրան և հասարակ կերակուրով էր սնուցում՝ չկամենալով, որ նա միս ուտի։ Այդ մասին վկայում է ոսպով ապուրը, որ նա եփել էր նրա համար։
11 Եվ Եսավը եկավ լեռից՝ հոգնած, և խնդրեց դրանից, որովհետև այդ օրը որս չէր բերել՝ իր սովորական կերակուրը։
12 Հակոբը տեսնելով անդրանիկության իրավունքը՝ իմաստությամբ գնեց այն՝ Եսավին արհամարհելով։ Վաճառելիս էլ նա կրկնակի արհամարհեց այն՝ ասելով. Ի՞նչ օգուտ ինձ անդրանիկությունից։ Նա ավելի լավ համարեց կարմիր ապուրը՝ սիրելով իրեն նմանը, որովհետև ինքն էլ կարմիր էր։
13 Ինչպես մեկը թագավորական պատկերը վերցներ և ցեխի ու փոշու մեջ քարշ տար։
14 Իսկ ի՞նչ է անդրանիկության պատիվը։ Անդրանիկը քահանայություն է նշանակում, ինչպես Աստված է աշխարհի՛ց առաջ։ Անդրանիկը Աստծու պատկերն է և հայր է, ոչ թե իր հարազատ եղբայրների եղբայրը։ Դրա համար Աստված Իր անունով էր կոչում անդրանիկներին՝ թե՛ կենդանիների, թե՛ մարդկանց մեջ։
15 Եվ մեծ խորհուրդն այն է, որ Միածինը կոչվում է Անդրանիկ՝ Աստված Բանը, որ Աստված մեզ գլուխ տվեց, որով բոլորս միանալով՝ ընտրյալ դարձանք դեռ հավիտենությունից առաջ։
16 Ըստ Պողոսի՝ Եսավն արհամարհեց այս խորհուրդը։ Նա, ազատվելով կարծես կապանքներից ու բանտից, եկավ այդ խորհրդից հեռու և հանգրվանեց Հակոբի մոտ, բայց զզվեց այնտեղ վերադառնալուց։
17 Եվ Եսավը կերավ ոսպը՝ եփած։
18 Ոսպն ու ցորենը հում վիճակում ցանվում և աճում են, իսկ եփվածները ապականվում են. Եսավն ընտրեց հենց դա։
19 Թող ոչ ոք Եսավի նման չլինի, որ մեկ կերակրի դիմաց վաճառեց անդրանիկությունը։ Նա այստեղ գտնվեց ագահ ու պիղծ, նաև պոռնիկ՝ իր առած օտար կանանց պատճառով։
20 Եվ այժմ մեր մեջ շատ Եսավներ կան, որոնք մկրտությամբ անդրանիկ դարձած և Քրիստոսի անդամներ եղած՝ ագահությամբ արհամարհում են երկրավոր ունեցվածքը և պոռնկությամբ՝ օտար անկողինները։
21 Իսկ նրանից ավելի չար են նրանք, ովքեր նրա նման դառնացած չեն լացում, որպեսզի մեծ ջանքերով գտնեն այն, ինչ նա չգտավ, որովհետև նա այն չփնտրեց կատարյալ ու ջերմ սիրով։
22 Եվ սով եղավ (ԻԶ 1)։
23 Աբրահամի փորձությունը կրկնվում է Իսահակի վրա, որպեսզի նրա համբերությամբ երևա, որ նա իր իսկական հոր որդին է։
* Այս տեղը թույլ չի տալիս նրան իջնել Եգիպտոս՝ հացահատիկով հարուստ երկիրը, այլ ասում է, որ նա պանդուխտ մնա այս երկրում, որովհետև այն Աստված հորը բաժին էր տվել երկնքի համար, և նա չպետք է իջներ մարմնականի մեջ։
Ա 62աբ, Հ 99բ-101ա