Նախագիր nxGir

Read in the reader, with word lookup

Մատեան ողբերգութեան · 1/3

- ԲԱՆ

[Ա]

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Ձա՜յն հառաչանաց հեծութեան ողբոց սրտից աղաղակի Քեզ վերընծայեմ, տեսողդ գաղտնեաց, Եւ մատուցեալ եդեալ ի հուր թախծութեան անձին տոչորման Զպտուղ ըղձից ճենճերոյ սասանեալ մտացս` Բուրվառաւ կամացս առաքել առ քեզ:

Այլ հոտոտեսցի'ս, հայեսցի'ս, գթած, Քան ի պատարագն բոլորապտուղ, Մատուցեալ ծխոյն բարդութեան:

Ընկա'լ զսակաւամասնեայ յաւդուածս բանից` Քեզ ի հաճութիւն եւ մի' ի բարկութիւն:

Ելցէ' ի խորոց աստի զգայութեանց խորհրդակիր սենեկիս` Վաղվաղակի ժամանել առ քեզ` Կամաւորական նուէր բանական զոհիս, Ողջակիզեալ զաւրութեամբ ճարպոյ, Որ յիսն է պարարտութիւն:

Եւ ի դնելս իմ ընդ քեզ դատ` խառնեալ աղերսիւ, հզաւր, Մի' իբրեւ զհամբարձումն ձեռաց ամբարշտեալն Յակոբու, - Ըստ բողոքելոյն Եսայեայ, - Եւ զանիրաւութիւնն Բաբելոնի Տաղտկալի քեզ երեւեսցի, Զոր առակ եւթանասներորդի երկրորդի սաղմոսին ազդէ, Այլ իբր զբուրեալ խունկն հաճոյական` ի խորանին Սելովայ, Զոր Դաւիթն կանգնեալ նորոգեաց Տապանակին հանգստեան, ի գերութենէն դարձելոյ, Որ ի վերստին գիւտ կորուսեալս հոգւոյ առակի, Ընդունելի' կամաց քոց լիցի:

Բ

Բայց քանզի ձայնդ ահաւոր դատաստանիդ հատուցման, Ուժգինս հնչեցեալ ի ձորն վրէժխնդրութեան, Կրկինս ինձ երկնէ մարտից յարուցմունս` Այժմէն գուշակեալ շարժմունս յուզմանց ներհակականաց, Որ յիմումս անձին ցուցանի, Խռովութիւնս ամբոխից` Հարեալք ընդ միմեանս զէն առ սուսեր, Խորհրդոցն հոյլք չարեացն ընդ բարիսն, Եւ գերեալ զիս ի մահ, ըստ հին դիպուածոյն, Որ նախ քան զշնորհին ժամանելն առ իս, Զոր ընտրեալն առաքելականացն դասուց Պաւղոս, Աւրինակ առեալ զՄովսէս, ԶՔրիստոսի փրկութիւնն յաղթող ցուցանէ:

Վասն զի թէ` Մերձ է աւր Տեառն, որպէս Գիր ասէ, Ի հովիտն անձուկ ասպարիսին Յովսափաթու Եւ հեղեղատին Կեդրոնի` Փոքր հանդիսարանացն իրաւանց ժամադրութեանց, Որ կենցաղականաւ այսր յաւիտենիւ Զհանդերձելոցն ինձ կերպաւորեն, Ապա եւս յաւէտ մերձեցաւ ի վերայ իմ Արքայութիւնն Աստուծոյ մարմին եղելոյ` Մեծապէս գտեալ զիս առիթ վնասուց բազմաց տոկոսեաց` Զանազան մասանց յանդիմանողաց ճշմարտապատմից, Քան զձեռին նորին վերակացումն անդ ուրեմն երբեմն Ի հարուածսն եդոմայեցւոց եւ փղշտացւոց Եւ այլոց բարբարոս ազգաց:

Քանզի այն ընտրութիւն ամաւք չափեցաւ, Իսկ պատուհաս իմումս պարտուց Առանց աւարտման ունի զսահման:

Ահ, գուբ եւ որոգայթ անճողոպրելի, Ըստ մարգարէին եւ առակողին, Տագնապաւ մեծաւ առ դուրս ինձ հասեալ, Զամաւթն մշտնջենաւոր աստէն գծագրեն:

Զոր միայն քո է հրաշագործել Պտուղս դեղոց ի հնարս կենաց` Ամենավարան տարակուսանաց հոգւոց վտանգից, քաւիչ ամենայնի, Գովեալ ի փառս անճառս անսահմանելի բարձրութեան Յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[Բ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, քանզի առ բարձրեալն Աստուած յաւդաւորական շրթամբք կարդաս, Որ գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի, Որ յԵգիպտոս միշտ ունիս զսրտիդ զդարձն, Զի՞նչ աւրինակ առ այս քեզ նմանագոյն եւ յարմարական Աստանաւր եդից, անձն իմ պարտաւոր:

Պատժակիցս կործանեցելոյն Սոդոմայ, Ըմբերանեալ դատախազս Նինուէի, Անարի բարբարոսս, քան զտիկինն հարաւային, Վատթարագոյնս, քան զՔանան, Յամառեցեալս, քան զԱմաղէկ, Անբժշկականս քաղաք դրաւշելոց, Նշմար մնացեալ ապստամբութեան հինն Իսրայելի, Յիշատակարան պահեալ ուխտազանցութեանն Յուդայ:

Կշտամբեալս գեր, քան զԾուր, Տարամերժեալս, քան զԾայդան, Խորթաբարոյս, քան զԳալիլեա, Աններելիս, քան զանհաւանն Կափառնաում, Պարսաւեցեալս իբր զՔորազին, Բամբասեցեալս ընդ Բեթսայիդայ, Անպարկեշտ ծաղկեցեալ ալիքս Եփրեմի, Աղու աղաւնիս միշտ յիմարութեամբ, այլ ոչ հանդարտութեամբ, Ի կորեանց առիւծուց անձնական աւձս եղեռնային, Կերպս ձուոց քարբից` լցեալ ժանտութեամբ, Պատկերս վերջին հարուածոցն Երուսաղեմի, Ըստ բանին տէրունի եւ տեսանողացն ձայնի:

Տաղաւարս մերժեալ` հասեալ ի կործանումն, Խորտակեալ դրացս վստահարան, Եւ կրկին ծրդեալ շինուածս խաւսուն, Թողեալ ժառանգութիւնս յարմարական, Մոռացեալ տունս աստուածակերտ, Ըստ բանից նախագրեցելոցն Մովսեսի, Դաւթի եւ Երեմիայ, Յարկս բանական` ունողս բորոտութեան, Հարուածեալ խրատու քերմանն, աւրինիւ կազդուրեալ, Աւծեալ կաւովն` ողոքական հեզութեամբն, Անճարակ գտեալ ելս հնարից, Քակտեալ վերստին ձեռամբ շինողին, Արտաքս ընկեցեալ իրաւացի հատուցմամբ Հրամանաւ հզաւրին` ի տեղի անսուրբ, Հերքեալ, տարագրեալ խտրոցաւ մեծաւ` ամենայնիւ առանց խնայելոյ, Ծածկեալ դրամս յերկրի չարեաց, Ըստ աւանդակորոյս ժխտողին, որ յԱւետարանին ցուցանի:

Բ

Այլ դու, Աստուած, Աստուածդ հոգւոց եւ ամենայն մարմնոց` Ըստ դաւանելոյ աստուածաշնորհին, Երկայնամիտ եւ բազումողորմ` Ըստ սրբոյն Յովնանու ձայնին, Շնորհեա' կատարել ի քոյդ հաճութիւն, աւրհնեալդ կամաց, Զսկզբնաւորեալ մատեան մաղթանաց այսր ողբերգութեան:

Եւ ընդ լալով սերմանել բանիս, Ի նախընթաց չուս աստիճանաց աւթեվանացս պատրաստութեան, Ի կատարածն ժամանելոյ հաւաքման հնձոցն` Դարձայց բերկրեցեալ լրութեամբ քաւութեան` Պտղոյն երանութեան որայիցն բարութեան:

Մի' տացես ինձ արգանդ սրտի անորդի, իբր Իսրայելի, Եւ ստինս աչաց ցամաքեալս, ո'վ ամենագութ:

Լո'ւր բանական մաղթողիս, հզաւր եւ ողորմած, Նախ քան երկնի, եւ երկին` երկրի, Եւ նա` ցորենոյ եւ գինւոյ եւ ձիթոյ, եւ նոքա` Յեզրայելի, Եւ երկնաւորացն աղերս, որ առ քեզ, Հոգւո'յս ազդեսցէ, քան թէ տարերաց ապականացուաց:

Դու` ստեղծիչ, եւ ես` կաւ, Բա'ց տարակուսելոյս, ի մուտս մաղթանաց այսր հեծութեան, Կամս քաղցրութեան` զաւրանալ աստէն, Զի մի' ի բանալ վերնայինն երկնի, Անընտիր գտեալ կրթութեան վայելման լուսոյ, Իբր զնիւթ մոմոյ սպառեցայց` ջնջեալ ի միջոյ:

Ոգի` զրկելոյս, ըստ մաղթանաց գոչման ասողին, Եւ ոյժ` թալկացելոյս եւ կեանք` մաշելոյս մտացս խղճիւ, Այլ ոչ տաժանմամբ կրից աշխատութեամբ զքեզ խնդրելոյ:

Ա'ռ զաւանդ մաղթանացս եւ տո'ւր զողորմութիւն քո շնորհացդ, Ընկա'լ զփոքրս ի տկարէս եւ շնորհեա' զմեծդ առ ի հզաւրէդ, Զաւրացո' զբանս զղջման` առաքեալ ի մեզ զՀոգի ի բարձանց, Աստուածաշունչ պատգամաւքս ի սմին եդելոցս:

Պարգեւեա', բարերար, զառակն Եսայեայ լուսաւորել առ ճշմարտութիւնն, Մատուցանելով մահու արժանոյս, Ընդ պղնձոյս գոյի անարգս ձայնի` ինձ ոսկի շնորհի, Ընդ անզարդութեան երկաթոյս սեւութեան գունոյս` Պղինձ պճնելի` ցոյցք առաքինութեան, հրաշեկ Լիբանանու:

Գ

Ընդէ՞ր կարծրացուցանես զսիրտ եղկելոյս Չերկնչել ի քէն, անճառ եւ ահաւոր:

Մի' եղէց անպտուղ ի փոքր վաստակոյս` Իբր ապաջան սերմանող անբերրի երկրի:

Մի' լիցի ինձ երկնել, եւ ոչ ծնանել, Ողբալ, եւ ոչ արտասուել, Խորհել, եւ ոչ հառաչել, Ամպել, եւ ոչ անձրեւել, Ընթանալ եւ ոչ հասանել, Ինձ ձայնել, եւ քեզ ոչ լսել, Պաղատիլ, եւ անտես մնալ, Կողկողիլ, եւ ոչ ողորմիլ, Աղաչել, եւ ոչ ինչ աւգտել Զոհել, եւ ոչ ճենճերել, Զքեզ տեսանել, եւ դատարկ ելանել:

Լո'ւր ինձ նախ քան զկարդալս իմ առ քեզ, միայնդ հզաւր, Մի' զանվճար տանջանացն տոյժս` Ընդ թուով աւուրց մեղաւք կեցելոյս` Չարագործիս ինձ հատուցանել:

Դ

Կեցո' զիս, գթած, լո'ւր ինձ, ողորմած, Մարդասիրեա', ներող, խնայեա', երկայնամիտ, Պաշտպանեա', ապաւէն, բարերարեա', հզաւր, Ազատեա', ամենակալ, կենագործեա', նորոգող, Վերականգնեա', ահաւոր, լուսաւորեա', երկնային, Բժշկեա', հնարաւոր, քաւեա', անքնին, Պարգեւատրեա', առատ, շնորհազարդեա', աննախանձ, Հաշտեա'ց, անախտակիր, ընկա'լ, անոխակալ, Սրբեա' ի պարտեաց, աւրհնեալ:

Եթէ յառեցից զաչս իմ, Նայեցեալ ի հայեցուածս երկուց վտանգից յաւուր թշուառութեան, Զքոյդ տեսից փրկութիւն, յոյս եւ խնամակալ:

Եթէ նկատեալ դիտեցից ի վեր յամենագրաւ ուղին սոսկալի, Հրեշտակ քո խաղաղութեան քաղցրութեամբ ինձ պատահեսցէ:

Ցո'յց ինձ, տէր, ի յելիցն աւուր շնչոյս արձակման, Մաքրութեան ոգի` լուսով ամբարձեալ ի յերկնաւորացն երջանկաց, Պարգեւաւք սիրոյ քոյ եկեալ հասեալ:

Ի յարդարոցն կատարելոց` կարեաց ինձ կցո'րդ ժամանեցուսցես, Զանակնկալն բարի` չարիս ի յուսահատութեանն աւուր շնորհեսցե'ս:

Քա՜ւ լիցի քեզ, բարեբանեալ, որ փրկութիւնդ ես ամենայնի, Եթէ ախտացեալս քո ոչխարի գազան դժնդակ տացես ուղեկից, Մեղաւք մեռելոյս` անախտ կեանք, Կործանելոյս պարտեաւք` փրկութիւն:

Ե

Արդեւք մոռացի՞ս զբարերարելդ, ակնկալութիւն, Անտեսեսցե՞ս զգթասիրելդ, խնամող, Այլայլեսցե՞ս զմարդասիրելդ, անփոփոխ, Նահանջեսցե՞ս զկենագործելդ, անվախճան, Թողուցո՞ւս զողորմութեանդ երջանիկ պտուղ, Աղաւաղեսցե՞ս զքաղցրութեանդ բարեշնորհ ծաղիկդ, Անպատուեսցե՞ս զնիւթ պանծանաց քումդ ճոխութեան, Յեղանակեսցե՞ս զփառս հերաց քումդ բարձրութեան, Ո՞չ պահեսցես զվայելչական զարդ պայծառութեան քումդ պսակի:

Եթէ ողողմածացն է երանութիւն, Իսկ դու` բնաւ իսկ արքայութիւն, լցեալ փափագմամբ, Ո՞չ զբոլորն պարգեւեսցես փրկութիւն, Ո՞չ մատուցանիցես դեղ վիրացս, Ո՞չ սպեղանիս` խոցուածոյս, Ո՞չ դարման` տկարութեանս, Ո՞չ ծագեսցես լոյս ի խաւարի` յուսացելոյս ի քո զաւրութիւնդ, Կենաց պարգեւդ տիեզերաց:

Որ միայնդ ունիս փառս ինքնութեամբ, իսկութեամբ Եւ յարակայ մշտնջենաւորութեամբ` վկայեալ ի բնաւից, Աւրհնեալ եւ փառաւորեալ յերիս յաւիտեանս, Եւ անդր քան զպայման սահմանի իմանալեացն յաւիտենից:

Ամէն:

[Գ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Տէ՜ր իմ, Տէ՜ր, տուիչ պարգեւաց, ինքնաբուն բարի, Ամենից տիրող հաւասարապէս, միայն արարիչ զբնաւս յոչէից, Փառաւորեալ, անքնին, ահեղ, ահարկու, Սոսկալի, հզաւր, սաստիկ, Անտանելի, անմերձենալի, անըմբռնելի, անիմանալի, Անճառելի, անտեսանելի, անզննելի, անշաւշափելի, Անորոնելի, անսկիզբն, անժամանակ, Անշամանդաղ գիտութիւն, աներկեւան տեսութւին, Ճշմարիտ էականութիւն, բարձր եւ խոնարհ, Աւրհնաբանելի գոյութիւն, անստուեր ծագումն, Ամենափայլ ճառագայթ, խոստովանեալ լոյս, Անտարակոյս վստահութիւն, անտարտամ հանգիստ, Անյեղլի կնիք, անսահմանելի տեսիլ, վկայեալ անուն, Ճաշակ քաղցրութեան, բաժակ բերկրութեան, Հաստիչ հոգւոց հաց, աւտար մթութեանց սէր, աներկբայ խոստումն, Ծածկոյթ ցանկալի, զգեստ անկապուտ, Աւթոց բաղձալի, զարդ փառաց, Ձեռնկալու մեծ, ապաւէն գովեալ, Աննուազելի շնորհ, անպակասելի գանձ, Անապական անձրեւ, արփիացնցուղ ցաւղ, Ամենատեղաց դեղ, ձրի բժշկութիւն, Կրկնաձիր առողջութիւն, վեհագոյն խրախոյս, Անպատիր կոչումն, համաւրէն աւետիս, Ստրկամեծար թագաւոր, աղքատասէր պաշտպան, մշտահարուստ տուիչ, Անխափան դիմեցումն, աննահանջելի հրաման, Անհամառաւտ յոյս, երկար տեսողութիւն, Անզջղական տուր, ամենաբաշխ աջ, Արդարակշիռ ձեռն, անաչառատես ակն, Մխիթարութեան ձայն, սփոփանաց լուր, բերկրութեան բերումն, Անուն կենդանի, նախախնամող մատն, Անգայթակղելի ելք, անխարդախ ընթացք, Կենդանարար կամք, աննենգելի խրատ, աննախանձելի պատիւ, Լայնական հնարք, անձկական պայման, Անգտանելի հետք, աներեւոյթ շաւիղ, Անչափագիր պատկեր, որքանութիւն անսահման, աննմանական տիպ, Անզուգական գութ, ողորմութիւն բազմազեղ, Խոնարհութիւն տաւնելի, համբոյր փրկական:

Եւ եւս քան զայս ազդմունք վայելչականք` աստուածութեանդ նուիրելիք. Աւրհնեալ, գովեալ, բարեբանեալ, քարոզեալ, աւետարանեալ, Հռչակեալ, հնչեցեալ, պատմեալ, անխաբելի կամաւք աղաչեալ, Եւ որ ինչ առ մեզ բերին առ ի քէն հոսմունք քաղցրութեան, Զոր հանդերձելոցն ճառից լուսաբանեն կերպաւորութիւնք, Որով զուարթ ցուցանիս ի փրկութիւն իմ, երանութիւն, Իբր ի պարարտութենէ իմեքէ, ախորժ տենչանաւք լցեալ, Զի ոչ իմովս ինչ սնոտիապատուաստ փառատրիս երգով, Այլ զի պատճառ իմն առցես զփոքրս աղերս` մեծիդ փրկանաց:

Բ

Եւ քանզի առ ամենայն հասարա կտնկեցեալ յերկրի ազգ բանականաց` Այս պատուէր նկարագրական նորոգ մատենի ողբոց նուագի, Որ զամենեցունց ունի զկրից պատահմանց, նշաւակեալ յիւրում պատկերի, Իբր կցորդ մեծգիտակական կարեաց համայնից` Առ բոլոր գումարս բազմահոլով տիեզերակոյտ քրիստոնէից, Առ նախնի ժամն ժամանողաց Եւ առ երկրորդ կոչեցեալ չափով արբունն, Առ որ ի կատարած աւուրն ընկալեալ սակաւաձեռն ծերութեամբն, Առ պարտաւորս եւ արդարս, Առ ինքնագով բարձրայաւնն Եւ առ սխալեալ անձնադատ գտեալն, Առ բարիս եւ եղեռնագործս, Առ նկունս եւ առ արիս, Առ ստրուկս եւ ներքոյ անկեալս, Առ սեպուհս եւ գերաշխարհիկս, Միջակայնոց եւ պայազատաց, Շինականաց եւ տոհմականաց, Արուաց եւ իգաց, Հրամայողաց եւ հնազանդելոց, Գեր ելոց եւ նուաստից, Վեհից եւ փոքունց, Պատուականաց եւ ռամկաց, Ձիավարժից եւ սոսկականաց, Քաղաքականաց եւ գեղջկաց, Արքայից գոռոզութեանց` ի սանձս ահաւորին ըմբռնեցելոց, Միայնացելոց` վերնականացն խաւսակցաց, Մաքրականաց` տիրանուէր զգաստութեանց, Քահանայական երջանկակրաւն ընտրութեանց, Այցելութեանց` բարեզգեստից դիտողութեանց, Աթոռակալութեանց նախագահից` սրբանուէր տեսողութեանց, Որոց ոմանց` աղերս աղաչանաց, եւ ոմանց` խրատ բարեաց Առ դէմս աղաւթից այսու մատենիւ մատակարարեսցի, Ձեռնարկեալ Հոգւոյդ զաւրութեամբ` Կարգել ինձ մաղթանս բազմադիմիս, Եւ ամենեցուն սոցին խնդրուածս` Գթութեան մեծիդ յանդիման լինել սովաւ հանապազ:

Գ

Եւ արասցե'ս զսոյն ընթերցողացն ի սիրտս յստակս` Բժշկութիւն հոգւոց եւ մաքրութիւն յանցանաց, Թողութիւն պարտուց եւ արձակումն մեղաց կապանաց:

Եղիցի' բղխումն արտասուաց սովաւ վարժելոցն, Եւ պարգեւեալ տացի' ի ձեռն սորին ապաշաւ ըղձից:

Շնորհեսցի', Տէր, եւ ինձ ընդ նոսին առ ի քէն զղջումն կամաց, Եւ նոցա իմովս ձայնիւ` շունչս բարեհամբոյրս, Նուիրեսցի' վասն իմ այսու մատենիւ պաղատանք նոցին, Եւ բանիւ այսու հեծութի'ւն նոցին ընդ իմ խնկեսցի, Ընդ համբոյր ճաշակման այսր ողբերգութեան` Շնո'րհ լուսոյ քոյ մտեալ բնակիցէ:

Եթէ ելցեն ինձ բարեպարիշտք ընծայիլ սովաւ, Ընկա'լ կենդանեաւք վասն քո, գթած, եւ զիս ընդ նոսա:

Եթէ ախտս ինչ սրբանուէրս կաթուածոց աչաց սովիմբ բերիցի, Եղիցի' ի քէն, խնամակալ, եւ յիս անձրեւեալ:

Եթէ գրեսցի եւ ի փրկութիւն կարգեսցի հաղորդելոցն յայս կիրս կենաց, Արասցե'ս կամաւք քո, աւրհնեալ, եւ ինձ համարեալ:

Եթէ հեծութիւնս աստուածահաճոյս Ի ձեռն այսր բանի ի գաղտնեաց ուրուք յառաջ եկեսցէ, Աւգտեցա'յց քեւ, բարձրեալ, եւ ես ընդ նոսա:

Եթէ ձեռն մաքուր, խնկով հանդերձեալ, առ քեզ համբարձցի, Հասցէ' միասցի ընդ իմս ձայնի Եւ աղաչողացն աղերս` յառաջ մատուցեալ:

Եթէ պաղատանս բազմապիսիս ընդ իմս երկնեսցի, Լիցի' եւ ինձ քեւ վասն սորին կրկին նուիրեալ:

Եթէ յարգեսցի այս անձին բանի պատարագ` քեզ ի հաճութիւն, Նախայլո'ցն ընդ իս քեւ ընծայեսցի:

Եթէ ի տխրանաց ինչ ձանձրութենէ ոք նուաղեսցի, Կանգնեսցի' վերստին հաստարանաւ այսր հառաչանաց` ի քեզ յուսացեալ:

Եթէ համբարտակն վստահութեան մեղաւք յատակի, Այսու արձանաւք պատկանեցելովք աջով քո պաշտպան` դարձեալ կառուսցի':

Եթէ յուսոյն ձգարան սուսերբն յանցանաց հատեալ կտրեսցի, Կցեսցի' դարձեալ միւսանգամ կամաւք ամենակալիդ` բարւոք պատուաստեալ:

Դ

Եթէ վտանգ մահու անձնական ցաւոց զոք պաշարեսցէ, Գտցէ' փրկութիւն սովաւ առ ի յոյս կենաց` Յաղաւթելն առ քեզ, կեցուցիչ:

Եթէ տագնապաւ ոք տարակուսի ի սիրտ խոցիցի, Քաղցրութեամբ քո սովաւ ապրեալ ողջասցի':

Եթէ անքաւելի կորստեամբ պարտեաց` Յանդունդս ոք խորոց իցէ ընկլուզեալ, Եկեսցէ' ի լոյս կարթիւ այս հնարից` քեւ պատսպարեալ:

Եթէ թմբրութեամբ խաղբից` խաւարին գործոց իցէ ոք վնասեալ, Զաւրասցի' անդրէն վասն քո, միայն ապաւէն, ի քեզ ապաստան եղեալ:

Եթէ պահպանակն վստահութեան զանձն ուրուք լքցէ, Ընկալցի' այսու միջնորդիւ ձեռն քո զնա` Ամփոփեալ ի նոյն հաստատութիւն:

Եթէ ամայի ի զգուշութենէ պահողացն ոք դեգերեսցի, Սպասեսցէ' սովիմբ առ ի նոյն դարձ նորոգողիդ:

Եթէ սարսուռ դիւային ջերման դողութեամբ ինչ զոք խռովեսցէ, Սթափեսցի' ի սոյն յայս նշան` Խոստովանեալ եւ երկրպագեալ խաչիդ խորհրդոյ:

Եթէ անաւրէնութեան մրրիկ խորտակիչ հողմոյ յանկարծ բախեսցէ, Զհաստուածս մարմնոյ շինուածոյ մարդոյ յերկրային ծովուս, Հանդարտեսցի' անդրէն` ղեկաւ այս թեւոց ի քեզ պատկանեալ:

Ե

Եւ արասցե'ս լինել դեղ կենաց Առ հնարս ցաւոց հոգւոց եւ մարմնոց քոց ստեղծուածոց, Զայս կարգեալ սահման ողբոց մատենի` Սկզբնեցելոյ յանուն քո, բարձրեալ:

Զսկսեալս իմ դու կատարեա', Եղիցի' հոգի քո խառնեալ ի սա, Շունչ զաւրութեան մեծիդ միասցի' Ի քո ինձ շնորհեալ ստեղծաբանութիւնս:

Զի դու տաս զաւրութիւն վհատեալ սրտից Եւ ընդունիս փառս յամենեցունց:

Ամէն:

[Դ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի սկիզբն կալայ խաւսել ընդ քեզ, Որ ի ձեռին ունիս զշունչ կենդանութեան հոգւոյս բազմամեղի, Յիրաւի սարսեալ, դողացեալ տագնապաւ մեծաւ յաւէտ երկնչիմ, Վասն զի ահաւոր եւ անտանելի եւ ի սահմանէ բանի փախչելի, Յիշատակ անճողոպրելի անաչառդ քո ատենի` Ի կշտամբումն իմ` պարտաւորի, Արարիչ երկնի եւ երկրի:

Նա զի եւ չիք իսկ բժշկութիւն Բազմավտանգ սաստկութեան վիրացս անողջանալի Խայթմանց խածուածոց մահաբերին բերանոյ ժանեաց` Որսողին զանձն իմ ի կորուստ:

Մանաւանդ զի ոչ գոյ պատասխանի, ըստ առակողին, յաւուր պատերազմի, Եւ ո'չ բանիւ իրաւանալի, Եւ ո'չ վերարկուաւ պատսպարելի, Եւ ո'չ դիմակաւք կեղծաւորելի, Ո'չ առ երեսս բանիւք մատչելի, Ո'չ կերպարանաւք երբէք խաբելի, Ո'չ յաւդուածով բանից ստելի, Ո'չ արագմամբ ոտից փախչելի, Ո'չ թիկանց դարձուցանելի, Ո'չ ընդ երկիր մածուցանելի, Ո'չ բերանովք ընդ հող հաստելի, Ո'չ ի խորս երկրի ղաւղելի, Քանզի մերկ են քեզ ծածկեցեալքն, եւ հրապարակեալ են աներեւոյթքն:

Բ

Արդարութիւնն իմ նուազեալ եւ իսպառ ունայնացեալ, Մեղանքն յայտնեցեալ եւ յաւէտ առաւելեալ, Չարիքն իմ մնացական, եւ ես` կորստական, Իրաւանցն կշիռ պակասեալ, եւ անիրաւութիւնն իսկոյն զաւրացեալ, Բարեացն բեր հալեալ, եւ սխալմունքն արձանացեալ, Աւանդն կորուսեալ, եւ դատակնիքն այժմէն գտեալ, Մահուն մուրհակ գծեալ, եւ աւետեացն կտակ եղծեալ, Բարերարն տխրեցեալ, եւ բանսարկուն ուրախացեալ, Հրեշտակաց գունդն թախծեալ, եւ սատանայ խնծղիւք պարեալ, Վերնական զաւրքն ողբացեալ, եւ ստորնայինքն բերկրեցեալ, Սպանողին մթեր լցեալ, եւ պահողին գանձն կապտեալ, Աւտարին կողմն կանգնեալ, եւ ստացողին պարգեւ մատնեալ, Հաստողին ձիր մոռացեալ, եւ կորուսչին խաղբք պահեալ, Երախտիք փրկչին հենգնեալ, եւ Բելիար զուարթացեալ, Կենացն աղբիւր փակեալ, եւ գոռոզին ժանգ ժանտիս ժամանեալ:

Գ

Եւ արդ, ո՞չ ապաքէն ըղձալի էր, Ըստ Գրոյն կանխութեան նախաձայնելոյ, Ո'չ ստեղծանիլն երբէք յարգանդի Եւ ո'չ նկարիլն յորովայնի, Ո'չ ի ծնունդ յառաջագայիլ Եւ ո'չ ի լոյս կենաց հասանիլ, Ո'չ ի թիւս մարդկան գրիլ Եւ ո'չ ի հասակ աճման ամբառնալ, Ո'չ ի պատկեր գեղոյ զարդարիլ Եւ ո'չ բանիւ հանդերձաւորիլ, Քան ընդ այսպիսեաց սաստկագունից Եւ սարսափելեաց ըմբռնիլ պարտուց, Զոր եւ ոչ վիմաց կարծրութւին բերէ, Թող թէ մարմնոց լուծականութիւն:

Դ

Եւ արդ, տո'ւր, բարեգութ, աղաչեմ զքեզ, տո'ւր ինձ ողորմութւին, Որ զայսոսիկ դու ինքնին քեզէն քոյովդ բանիւ մեզ սահմանեցեր` Ասելով, թէ` Տո'ւք զայդ նուէր յանուն փրկութեան ձերոյ Աստուծոյ Եւ սուրբք եղերուք, զի զողորմութիւն կամիմ եւ ոչ զպատարագ:

Ահա բարձրացի'ր` վերստին խնկեալ այսր յիշատակաւ, Որ ունիս զամենայն, եւ ի քէն է ամենայն, Եւ քեզ փա՜ռք յամենեցունց:

Ամէն:

[Ե]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ես` երկրածինս մարդ, Կենցաղականաւ անկայուն գոյիւս զբաղեալ Եւ յիմարութեամբ պատրողականաւ գինեաւս թմբրեալ, Որ ամենայնիւ ստեմ եւ ոչ միով իւիք ճշմարտեմ, Քանզի որո՞վք դիմաւք վերագրեցելովք նշանակաւք աղարտեցելովք Յանդգնեցայց լինել յանդիման քում դատաստանիդ, ո'վ իրաւադատ, Ահաւոր, անճառ, անպատում, հզաւր, Աստուած բոլորից:

Քանզի դասեալ աստստին ի սոյն Զապերախտութիւն մեղուցեալ անձինս առ քումդ երախտիս` Ցուցից զիրաւունս քո` միշտ զաւրացեալ, Եւ զանիրաւութիւնս իմ` յաւէտ պարտաւորեալ:

Բ

Որ արարեր զիս ի քո պատկեր պանծալի` Ի ձեռն վեհիդ տպաւորութեան զտկարս աւժանդակելով, Զարդարեցեր բանիւ, փայլեցուցեր փչմամբ, Մտաւք ճոխացուցեր, իմաստիւք աճեցուցեր, Հանճարով հաստատեցեր, ի շնչականացն որոշեցեր, Հոգւով իմանալեաւ խառնեցեր, Իշխանականին գոյիւ պճնեցեր, Ծնար հայրաբար, սնուցեր դայեկապէս, տածեր ստացողապէս, Տնկեցեր զամբարիշտս ի քումդ գաւթի, Ջրովն կենաց ոռոգեցեր, Աւազանին ցաւղով մաքրեցեր, Կենաց վտակաւն արմատացուցեր, Հացիւդ երկնայնով ջամբեցեր, Աստուածային արեամբդ արբուցեր, Անհպիցն եւ անհասանելեացն ընտանեցուցեր, Զաչս երկրեղէն ի քեզ համարձակեցեր, Լուսովդ փառաց վերածածկեցեր, Զհողանիւթ մատունս անմաքուր ձեռացս ի քեզ մատուցեր, Զմոխիրս անարգ, մահացու, իբր զնշոյլ լուսոյ, յարգեցեր, ԶՀայր քո հզաւր, ահաւոր, աւրհնեալ` Մարդասիրապէս եւ անարժանիս իմոյ անձին կնքեցեր:

Գ

Ո'չ կիզեր զբերանս, լցեալ նանրութեամբ, ի ժառանգակիցն կարդալ զքեզ, Ո'չ կշտամբեցեր զյանդգնեալս ի քո կցորդութիւն, Ո'չ ստուերացուցեր զտեսիլ աչացս ի քումդ ակնարկութիւն, Ո'չ արգելանաւ կապանացն ընդ մահապարտացն տարագրեցեր, Ո'չ խորտակեցեր զդաստակ բազկիս, որ անմաքրապէս առ քեզ համբառնայր, Ո'չ մանրեցեր զոստս իմոց մատանց ի շաւշափելն զբանդ կենաց, Ո'չ պատեցին զինեւ մառախուղք ի ձաւնելն զքեզ, ահաւոր, Ո'չ փշրեցեր զպարս ատամանցս յըմբոշխնելն զքեզ, անսահմանելի, Ո'չ գնացեր բարկութեամբ խոտորնակ` խոտորնակի ընդ քեզ հետեւողս, Իբր ընդ վրիպեալ տունն Իսրայելի, Ո'չ խայտառակեցեր ի հարսնարանիդ զանարժանս քումդ պարերգութեան, Ո'չ ի գծուծ հանդերձին տեսիլ` զանաւրինեալս յանդիմանեցեր, Ո'չ կապանաւք ձեռացս եւ ոտիցս յարտաքին խաւարն հալածեցեր:

Դ

Զայս ամենայն մասունս բարեաց Եւ զներելոյս երկայնմտութիւն, ընկալեալ ի քէն, Բարերար, աւրհնեալ եւ յամենայնի միշտ երկայնամիտ, Փոխատրեցի վնասակարս պարտեաց Անթիւ եւ բազմաւրինակ անաւրէնութիւնս մարմնականաց եւ անձնականաց, Ամենակիր բազմածուփ խորհրդոց, յուզմանց երկրաքարշութեանց:

Զայսոսի'կ քեզ, Աստուած իմ եւ Տէր, ընդ այսքանեաց բարեաց փոխաբերեցի, Զա'յս քեզ ինձէն հատուցի չարիս, Ըստ մովսեսեան յանդիմանութեանն առակի, Մոռացեալ զիմաստութիւն` սիրողս յիմարութեան, Զա'յսց բարեաց երախտեաց կաճառս Ընդունայնութեան գնացիւք չարաչար ունայնացուցի, Զա'յս լուսաւորութիւն շնորհաց անճառից, Ի բարձրելոյդ խնամոց բարդեցեալ, Մրրկաւն խելագարութեան ցնդեցի:

Ե

Եւ թէպէտ բազում անգամ ծանուցար` Կարկառմամբ ձեռին քո այցելութեան ձգել զիս առ քեզ, Ոչ հաւանեցայ, ըստ մարգարէին, որ զԻսրայելէ ամբաստանութեան:

Եւ թէպէտ խոստացայ, դաշնաւորեցի քեզ հաճոյանալ, Եւ ոչ ընդ այսմ սահմանաւ ուխտիւ փակեցայ, Այլ դարձեալ զնոյն նիւթեցի չարիս, Անդստին յոճն առաջին մատեայ, Փշոցն մեղաց հերկեցի զանդաստան սրտիս յորոմանն արդիւնատրութիւն:

Առ իս ելանեն առածք աստուածարեալ սուրբ մարգարէիցն. Քանզի մնացեր յինէն խաղողոյ, Եւ ես ընդ այնորիկ փուշ շառաւիղեցի, Դարձայ յանախորժ դառնութիւն պտղոյ` այգիս աւտարացեալ, Բուռն հարի զանհաստատ հողմոյ, Որովք միշտ տատանեալ` այսր անդր տարաբերիմ, Ըստ ձայնի երանելոյն Յոբայ` ընդ ճանապարհ իմն անդարձ գնացի, Ի վերայ աւազոյ զշինուածս յիմարութեան կառուցի:

Լայնատարր հետովք խաբեցայ կենացն անձկալեաց հասանել, Փակեցի ինձէն զելիցն ուղեւորութիւն, Բացի կամաւ զկորստեան խորխորատն, Խցի զպատուհան լսելեաց իմոց` առ բանիդ կենաց ընդունելութիւն, Կափուցի զաչաց հոգւոյս հայեցուած` առ ի զկենացն դեղ նկատել:

Ո'չ ընդոստեայ ի թմբրութեանց լքմանէ մտացս` Ի պատգամ փողոյդ ահաւորութեան, Ո'չ զգաստացայ ի բողոք գուժի հրափորձական աւուրն ընտրութեան, Ո'չ երբէք զարթեայ ի նիրհմանէ քնոյն մահացուի, Որ ի կորուստն տպաւորեալ կարապետէ, Ո'չ ետու հանգիստ քո Հոգւոյդ ի մարմնեղէնս տաղաւարի, Ո'չ ընդ բնութիւն շնչոյս խառնեցի զմասն շնորհաց քումդ պարգեւի, Իմովս ձեռաւք կոչեցի կորուստ, ըստ առակողին, Զհոգիս կենդանի մահացուցանել:

Զ

Եւ զի՞նչ է ինձ սակաւս եւ նուազագոյնս յաւդել Սահմանս կսկծելիս չափաբերականս, Մինչ անցեալ է ըստ քանակութեան եւ վրիպեալ ըստ բժշկութեան:

Արդ, քո է ընձեռել կեանս հոգւով մեռելոյս Եւ անոխակալութեամբ մատչել առ այցելութիւն դատապարտելոյս, Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ, քեզ փա՜ռք յամենայնի:

Ամէն:

[Զ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Իսկ արդ, զի՞նչ բարւոք գոյ առ այս, Եւ կամ ո՞ր աւգուտ ինձ առ սոյն` Զայս սահման ընթացից ձայնիս հեծութեան լքանել, Եւ ոչ զամբարեալ շարաւ մահացու վիրիս Խարանաւ բանիս արտաքս հերքել Եւ կամ զծանրութիւն սրտիս մթերեալ ցաւոյս հոգեկան խիթոյս, Իբր տաղտկացուցանողական հնարաւորութեամբ, Մատնամուխ զզուանաւք փսխել:

Բ

Եւ քանզի ոչ գտայ արժանի պարծելոյ ի փառս ընդ սրբոցն դասս, Որոց լի են բերանք նոցա ծաղու, Եւ շրթունք իւրեանց` ցնծութեամբ, Ըստ առակողին եւ սաղմոսողին, - Ի կարգն երկրորդ դիմեցից` Զնմանիսն իմ յիշատակել համայն աստանաւր, Թէպէտ առ իմում թերութեան բարուց անբարեաց` Եւ նոքա յաղթականք իցեն, Իբր ապաշաւեալն, քան զանապաշխարն:

Տաւնելի եղեւ Մանասէ` առ իմոց պարտուցս առաւելութիւն, Պատուեցաւ եւ փարիսեցին` առ դժնէիս ամբարշտութիւն, Գովեցաւ անառակ որդին` առ անդարձիս ուխտազանցութիւն, Յիշատակեցաւ կեղծաւորութիւն որդւոյն Ամասեայ` Առ անշնորհութիւն ապախտաւորիս, Աւրհնաբանեալ եղեւ աւազակն, որ դատախազն է անհաւատից, Պատուեցաւ եւ կինն պոռնիկ` սկզբնամայրն ապաշաւողաց:

Գ

Ոչ պակաս, քան զփարաւոն` զստեղծուած սրտիս իմ խստացուցի, Ոչ թերի, քան զեբրայականին խուժանին կատաղութիւն` Ընդդէմ արարչիդ համբարձայ, Ոչ նուազ, քան զաստուածամարտիցն` գտայ հանդէս Եւ ոչ խորշեցայ ի յուրացութենէ ստեղծողիդ բնաւիցս:

Ըստ աւրինակի խռովութեան մրրկաց ծովու ծփեցայ, Ոչ այնքան սարսեցի եւ պատկառեցի ի սաստկութենէ քումդ հրամանի, Որքան ալիք ծովուն` յեզերացն:

Ընդ թիւս չափուց կշռութեան առ իմս գործոց` Եւ աւազոյն կոյտ սահմանեցաւ:

Պակասեաց անբաւիցն շիղջք` առ համբարս իմոց անաւրէնութեանց:

Դ

Զի թէպէտ եւ յոյժ բազում են մանունքն, Ի յափունս ջրոյն համահաւաքեալք, Այլ ուրոյնք եւ առանձնականք ի ծննդոց աճելութենէ:

Իսկ մեղանք իմոց յանցանացս` անթիւք, Զորս անհնար է առնուլ ի միտ. Ոմն եւ ծնունդք իւր, Ոմն եւ շառաւիղք իւր, Ոմն եւ բիծք իւր, Ոմն եւ արկածք իւր, Ոմն եւ փուշք իւր, Ոմն եւ արմատք իւր, Ոմն եւ հաստուածք իւր, Ոմն եւ պտուղք իւր, Ոմն եւ նշխարք իւր, Ոմն եւ ճիւղք իւր, Ոմն եւ ոստք իւր, Ոմն եւ արմկունք իւր, Ոմն եւ ճիրանք իւր, Ոմն եւ մատունք իւր, Ոմն եւ խլրտմունք իւր, Ոմն եւ զաւրութիւնք իւր, Ոմն եւ ազդմունք իւր, Ոմն եւ նշմարանք իւր, Ոմն եւ տիպք իւր, Ոմն եւ մնացուածք իւր, Ոմն եւ ստուերք իւր, Ոմն եւ մթութիւնք իւր, Ոմն եւ յարձակմունք իւր, Ոմն եւ հնարք իւր, Ոմն եւ պատիրք իւր, Ոմն եւ դիտմունք իւր, Ոմն եւ դիմեցմունք իւր, Ոմն եւ չափք իւր, Ոմն եւ խորք իւր, Ոմն եւ գարշութիւնք իւր, Ոմն եւ կայծակունք իւր, Ոմն եւ կիրք իւր, Ոմն եւ մթերք իւր, Ոմն եւ գանձք իւր, Ոմն եւ ցնցուղք իւր, Ոմն եւ աղբիւրք իւր, Ոմն եւ գետք իւր, Ոմն եւ շանթք իւր, Ոմն եւ հրդեհմունք իւր, Ոմն եւ պատկառանք իւր, Ոմն եւ վիհք իւր, Ոմն եւ անդունդք իւր, Ոմն եւ բորբոքմունք իւր, Ոմն եւ աղջութիւնք իւր, Ոմն եւ ամպրոպք իւր, Ոմն եւ կայլակք իւր, Ոմն եւ հոսմունք իւր, Ոմն եւ հեղեղք իւր, Ոմն եւ սառնամանիք իւր, Ոմն եւ դրունք իւր, Ոմն եւ շաւիղք իւր, Ոմն եւ ճանապարհք իւր, Հնոցն եւ տապ իւր, Հրատն եւ գոլորշիք իւր, Հալոցն ճարպին եւ ճենճերմունք իւր, Աւշինդրն եւ դառնութիւն իւր, Կործանիչն եւ հնազանդեալք իւր, Բռնաւորն եւ յելուզակք իւր, Գոռոզն եւ սպառազէնք իւր, Աւազակապետն եւ գումարտակք իւր, Գազանն եւ կորիւնք իւր, Խածանողն եւ ծակոտուածք իւր, Ապականագործն եւ նմանիք իւր:

Ե

Արդ, այսոքիկ պետք են գլխաւորութեանց` Ապականողաց ոգւոց համայնից, Դասեալք ընդ ինքեամբք նուաճութիւնք մասանց, Իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ` բիւրք բիւրուց եւ հազարք հազարաց, Իսկ զհամայնիցս թիւ նա միայն զաւրէ իմանալ, Որ զառ ի մէնջ չէութիւնն գրեալ` Իբր զէութիւն գործոց տեսանէ:

Եւ արդ, եթէ ոք զանձն ոչ խաբեսցէ, Եւ առ երեսս ոչ կերպարանեսցի, Եւ կեղծաւորաբար ոչ անհաւատեսցէ, Եւ մարդ զինքն ծանիցէ, Եւ հասարակաց բնութեամբ վարեսցի, Եւ երկրածին զանձն դիտեսցէ, Եւ ի չափ իւրում կանոնին կացցէ, Իմասցի, ծանիցէ զնախաթիւ մասունս արկածիցդ վերագրելոց, Թէ ոչ ընդունայն ինչ գրեցի Եւ կամ զբնաւ իսկութիւնն սահմանեցի, Որ ի մերս բնութեան պտուտկի ազգի ազգի վրիպականութիւն, Այլ ի բիւրուցն արգասեաց չարեաց չափ մի երեւեցուցի, Զի նոքաւք եւ զայլսն իմաստասիրեսջիք, Թէպէտ եւ ոչ բովանդակապէս:

[Է]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ զի մի' զփրկութեանն վստահութիւն իսպառ կտրեցից Եւ, ապազէն եղեալ, մատնեցայց այսքանեաց աներեւութից ընդդիմամարտից, Որք ոչ այլ ինչ են, քան թէ թշնամիք ընտանիք` Ինքնածին բուսեալք, զոր վերագրեալքդ սահմանեցին` Զորքանութիւն պատկերին ձեւոյ եդեալ ահարկուս, - Ցուցից առ սմին բազմաբոյլ բռնութեան մարտակցացդ` Զաւրեղ ախոյեանս աստուածականս, Ամենայաղթողս եւ անպարտելիս, Թէ եւ կսկծելիս կիրս Եւ դժուարակութ պտուղս ծառոց անհասանելեաց Եւ անկոխ ճանապարհաց երկք եւ տաժանմունք:

Քանզի զայն ամենայն գունդս չարութեան բանսարկուին զաւրաց Սակաւ մի արտաւսր կաթուածոց աչաց, Իբր զճճիս զեռունս բազմոտանիս խղխայթից երկրի տկար խլրտմանց` Անկեալ ի վերայ ծորումն ձիթոյ Կամ դոյզն դեղ ինչ սատակչական, ցամաքեցուցանէ. Եւ դոյզն մի հառաչումն սրտի հեծութեան, ելեալ ի հոգւոյ, Իբր շնչումն հարաւային ջերմութեան, խառնեալ յարեւու, Զսառնամանեաց սաստկութիւն հալէ. Քանզի ըստ միումդ նմանութեան հեշտածինք են, Եւ ըստ միւսումդ դիմադրութեան` դիւրամեռք:

Բ

Այլ ես ոչ երբէք կասեցից դատել Զդատապարտեալս բանից կսկծմամբ, Պարսաւել զպարտաւորեալս` Իբր զվնասակար անփրկանաւոր անհամոզելի, Վասն զի զոմանս սատակեալ ի յիմոց նեղչացն` Ոմանց զաւրութիւն տամ կենդանանալ` առ հոգւոյս կորուստ:

Տունկս դառնոստեան, Որ զգարշութիւն անառակ վարուց ծաղկեցի, Բարունակս ապականաբեր եւ մահողկուզեան, Որ զկորստեան գինին երկնեցի, Քանանու զաւակս եւ ոչ Յուդայ, Ըստ ասից մեծին Դանիելի, Որդիս գեհենին եւ ոչ արքայութեանն, Ժառանգս դժոխոց եւ ոչ փառացն փափագելեաց, Նիւթս տանջանացն եւ ոչ հանգստեան:

Ապերախտս առ երախտաւորդ, Ապաշնորհս առ բազմապարգեւդ, Միշտ մեղուցեալս առ երկայնամիտդ, Դառնացուցիչս քաղցրութեան բարերարիդ, Ծառայս չար եւ վատ, Ըստ տէրունեան յանդիմանութեանն, Իմաստունս զչարիս գործել, Ըստ Եսայեայ նախասացութեանն:

Ժիրս առ ժանտագործութիւն զազրութեանն, Փոյթս առ ի բարկացուցանել զՏէրն, Մշտաշարժս առ գիւտս սատանայականս, Հանապազորդեան, վիշտս ստացողին, Թոյլս առ բարեացն թռիչս, Ծոյլս առ երանութիւն ընտանութեանն, Դանդաղս առ դիտմունս խոստացելոցն, Անարիս առ կարիս պիտանեացն եւ աւգտակարացն, Պաշտաւնեայս տիրադրուժ եւ երախտամոռաց:

Գ

Վա՜յ անձինս մեղաւորի, Զի զԱրարիչն իմ բարկացուցի, Վա՜յ որդւոյս կորստեան, Որ զկենդանութեանն ձիր մոռացայ, Վա՜յ պարտապանիս անհամար բիւրուց քանքարաց, Որ ոչ գոյ հատուցանել, Վա՜յ բեռնակրիս ծանրութեան մեղաց դժնէից, Որ ոչ ունիմ դառնալ առ հանգստարանն, Վա՜յ վնասակարիս տէրունեան պարտուցն, Որ չիք յանդիման լինել հզաւրին:

Վա՜յ եղեգնախռիւ կիզանողականս նիւթոյ, Որ տոչորելոց եմ ի գեհենին, Վա՜յ ինձ առ այս յիշատակ, Զի զնետս բարկութեանն Աստուծոյ այրեցելովք են գործեալ, Վա՜յ յիմարութեանս, Որ ոչ մտառեցի զծածկեցելոցն հանդէս, Վա՜յ ամբարշտիս, Զի միշտ անդադար ոստայնս չարեաց կկեցի:

Վա՜յ զմարմինս պարարողի` կերակուր որդանցն անմահից, Կտտողացն թունաւորաց զիա՞րդ համբերեցից, Վա՜յ ինձ առ արբումն մահուն բաժակի, Ո՞րպէս զյաւիտենականն տուժեցայց, Վա՜յ ինձ առ ելս անարժան հոգւոյս յեղկելի մարմնոյս, Ի՞բր դատաւորին յանդիմանեցայց:

Վա՜յ ինձ առ նուազութիւն իւղոյն լապտերաց, Զի անարծարծելի է աղաւտանալն, Վա՜յ ինձ առ ճեպ տագնապի ահին պակուցման, Յորժամ առագաստին մուտն փակեսցի, Վա՜յ ինձ առ ձայնին ահաւորութիւն Դողացուցչաց եւ սարսափելեացն բանից` Երկնաւոր թագաւորին վճռաւն կնքելոյ, Թէ` Ոչ գիտեմ զքեզ:

[Ը]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, զի՞նչ գործեսցես, անձն իմ կորուսեալ, Կամ ո՞ւր թաքիցես, կամ զիա՞րդ ապրեսցիս, Կամ ո՞րպէս ելցես ի մեղացդ բանտէ, Քանզի բազում են պարտիքդ, եւ անթիւ` հատուցմունքն, Սաստիկ կշտամբանքն, եւ անվախճան` նախատինքն, Անողորմ են հրեշտակքն, եւ անկաշառ` դատաւորն, Հզաւր` ատեանն, եւ անաչառ` բեմն, Քստմնելի` սպառնալիքն, եւ անողորմ` հատուցմունքն, Ահարկու` հրամանն, եւ մերկապարանոց` յանդիմանութիւնն, Հրեղէն են գետքն, եւ անանցանելի` վտակքն, Թանձրամած` խաւարն, եւ արտաքոյ այցելութեան` մառախուղն, Ապականութեան է գուբն, եւ մշտնջենաւոր` տագնապն, Ամենագրաւ է տարտարոսն, եւ անզերծ` սառնամանիքն:

Եւ արդ, արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ Դժնդակք եւ տաժանելի աւթեւանք անըմբերելեացդ պատուհասից, Ո'վ անարժան անձն իմ մեղաւոր, չարագործ, պոռնիկ, Բազմաբիծ եւ սահման անդաստանի բնաւին անմաքրութեան:

Ահա զարդիւնս գործոց ձեռաց քոց ժառանգեսցես, Թիւրեալդ ի յուղղութեանց եւ զառածեալդ ի մաքրութեանց, Տարագրեալդ յարդարութեանց եւ ի կարգաց պարկեշտութեանց, Ունայնդ ի լիութեանց հոգեպարգեւ հարստութեանց, Նախանձարկու բարերարին եւ ամենակալ թագաւորին:

Բ

Եւ քանզի կառուցեր քեզ անել արգելան եւ անփախչելի որոգայթ` Խոստովանեալդ քեզէն զանբժշկականդ քո վէր Եւ զանաւրինակդ քո հարուած, Վկայելով զանձինդ պարտական մահու զանբուժելիդ բեկութիւն, Ո'չ չարդ ի բարեաց, Ո'վ դառնութիւնդ ի քաղցրութեանց, Ո'վ խաւարդ ի լուսազարմից, Ո'վ կապտեալդ ի պճնելոց, Ո'վ դսրովեալդ ի գովելոց, Ո'վ ամբարիշտդ ի բարեպաշտից, Ո'վ շնչականդ ի բանականաց, Ո'վ անմիտդ ի մտաւորաց, Ո'վ անհանճարդ յիմաստնոց, Ո'վ անմաքուրդ յընտրելոց, Ո'վ մահացուդ ի կենդանեաց, Ո'վ խոհերականդ ի սրբոց, Ո'վ արբշիռդ ի պարկեշտից, Ո'վ կեղծաւորդ յարդարոց, Ո'վ անպիտանդ ի պիտանեաց, Ո'վ անարգդ ի փառաւորաց, Ո'վ նուազդ յառաւելութեանց, Ո'վ գերիդ ի գերագունից, Ո'վ նուաստագոյնդ ի վեհից, Ո'վ աղքատդ յընչեղաց, Ո'վ անարժանդ ի փրկութեանց, Ո'վ տնանկդ ի բարձրութեանց Եւ ի հոգեւոր հարստութեանց Եւ հատուածեալդ յաւրհնելոց:

[Թ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, զի՞նչ արժանաւոր ըստ քեզ բամբասանս շարագրեցից Ի կտակ մաղթանաց մատենի այսր ողբերգութեան, Ո'վ անձն իմ թշուառ, ամենապատկառ Եւ առ պատասխանիս բանից անբարբառ, Անպիտան Աստուծոյ եւ սրբոցն մասնակցութեան:

Զի եթէ զլիճ մի ծովուց ի յորակութիւն դեղոյ յեղյեղեցից, Եւ զդաշտս ասպարիսաւք բազմաւք սահմանեալ` Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից, Եւ զպուրակս յոգունց անտառաց շամբից եղեգանց Ի հատուածս գոյութեան գրչաց կազմեցից, Եւ ո'չ զթիւ մի ի բարդելոցն անաւրէնութեանց Զաւրեցից ընդ գրով սահմանի գրաւել. Նա զի թէ զմայրս Լիբանանու ի մի լուծ կշռոց զաւդեցից, Եւ կամ զլեառն Արարատեան Ի կէտ ամբարձման նժարի միոյ Արդարութեան միջնորդ կացուցից, Ո'չ հաւասարէ այնր հարթութեան համազուգակցել:

Բ

Ծառս ամբարձուղէշ, ստուարաստեղն, Տերեւալից` ունայն ի պտղոց, Նմանակից յաւէտ հարազատ այնր թզենւոյ, Զոր Տէրն գաւսացոյց:

Քանզի սաղարթաւք վարսից, Այս է` արտաքին դիմաւք բարեշուք կերպից, Իբր պսակաւ իմիք պաճուճեալ, Բացականացն գոս բաղձալի, Իսկ եթէ մերձեսցի տնկողն խուզել զխնդրելին, Գտցէ զքեզ ունայն ի բարեաց Եւ գարշելի ի գեղեցկութեանց` Ծաղր տեսողաց եւ նշաւակութիւնք նախատողաց:

Զի եթէ ապաժաման յանզգոյշ ժամուն Հերապանծ տունկն պտղակորոյս, անկենդան, Որ դոյզն պատկեր է անպատրաստից, Եկն ընդ անիծիւք, - Եւ կամ երկիր, ոռոգեալ ցաւղով, Եւ ոչ բազմապատիկ զաւանդս արգասեաց Երկրագործութեան տածողացն մատուցանէ` Լքեալ մոռանի, - Իսկ դու, ո'վ անձն իմ եղկելի, Սահման բանաւոր եւ տունկ կենդանի, Եւ ոչ ի ժամու իւրում պտղաւոր, Ի՞բր ոչ զնոյնն կրեսցես պատիժ նախնում առակիդ:

Վասն զի զհամայնն ընկալար ի քեզ անպակաս յառաւելութեանց, Սկզբնաւորեալ ի մարդն առաջին Եւ մինչեւ ի սպառումն ծննդոց նորին, Զբերս գործոց նանրութեանց եւ զգիւտս նորոգս` Ատելիս եւ անախորժելիս հաստողին զքեզ` Աստուծոյ:

Գ

Եւ վասն զի եդի զքեզ նպատակ Հանդէպ երեսաց տեսութեան մտացս, Անձն իմ անպիտան, Վիմաւք ձգելոց արձանաց բանից, Իբր զանընտել գազան վայրենի, Անողորմաբար զքեզ քարկոծել:

Որ թէպէտ եւ ոչ պատահիմ անուանիլ արդար, Սակայն յառաջնումն պատասխանւոջ, Իբր ընդ ոսոխի ումեմն, Ընդ անձին յաւժարամիտ կամաւք ոգորիմ, Ըստ իմաստութեանն բանի, - Եւ զյոյզք մտաց խորհրդոցս գաղտնեաց, Իբր զգլխաւորեալ յանգաւորութիւն չարութեան գործոց, Խոստովանեալ` քեզ տարածեցից, Աստուած իմ եւ Տէր:

Զի որով չափով չափեցից զանձինս ստգտանք` Ի քոցդ աննուազ գթութեանցդ այսրէն չափեցայց, Ընկալեալ զշնորհդ յաճախագոյնս ընդ մեծագունիցս պարտեաց. Եւ որքան վիրացն հարուածք անբժշկականք եւ անհնարաւորք ճարակեսցին, Այնքանեաւք չափովք կրկին առ սմին Եւ իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ Բարեհռչակեալ` լուսաւորեսցին, Եւ ի պարտուցն առաւելութիւն` Նոյնքան փոխատուիդ առատատրութիւն Բարեբանեալ` միշտ պսակեսցի, Ըստ խնկաւորդ քում առակի:

Դ

Զի քո է փրկութիւն, Եւ ի քէն է քաւութիւն, Եւ աջով քո` նորոգութիւն, Եւ մատամբ քո` զաւրեղութիւն, Եւ ի հրամանաց քոց` արդարութիւն, Եւ յողորմութեանց քոց` ազատութիւն, Եւ յերեսաց քոց` լուսաւորութիւն, Եւ ի դիմաց քոց` զուարճութիւն, Եւ հոգւովդ քո` բարութիւն, Եւ աւծմամբ իւղոյ քո` սփոփութիւն, Եւ ցաւղով շնորհի քոյ` զուարթութիւն:

Եւ դու տաս մխիթարութիւն, Եւ մոռացուցանես զվհատութիւն, Եւ բառնաս զխաւար վշտաց, Եւ զհեծութիւն ողբոց ի ծաղր փոխես:

Եւ քեզ վայել է աւրհնութիւն գովութեամբ հանդերձ` Յերկինս եւ յազգս հարցն եւ ի ծնունդս նոցա Եւ յաւիտենից յաւիտեանս:

Ամէն:

[Ժ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, քանզի միապէս մատնէ կորստեան Ե'ւ զղջումնն ուժգնապէս, ե'ւ մեղանչելն մոլեգնաբար, Զի թէ եւ աւտարացեղ իմն են ի միմեանց այլայլութիւնք նմանութեանցն, Սակայն զկերպարանս երկաքանչիւրոցն առ միմեանս եդեալ` Զմի եւ զնոյն վհատութեան ծնունդս արտադրեն. Զի մինն զհզաւրին ձեռն իբր ապիկար թերահաւատէ, Իսկ միւսն, ըստ նմանութեան քառոտանեաց պաճարեղինաց, Յանզգայս եղեալ` զյուսոյն առասան խզէ, Վասն որոյ, ընդ առաջնումն միշտ փաղաքշեալ, հանապազ խնդայ սատանայ, Իսկ երկրորդաւն, ըստ նմանութեան լափլիզող, դժոխորովայն գազանի, Իբր կերակրով` արեամբ պարարի:

Բ

Եւ արդ, իբր զգանեալ բազմահարուածեան հեծանաւ Եւ յափն մահու ժամանեալ, Դոյզն ինչ դարձումն շնչոյ ընկալեալ Եւ յոգի կենդանի եկեալ` Կազդուրեցայց, պատսպարեցայց, կանգնեցայց, Յարեայց յանկենդանականս կորստենէ, Աւժանդակեալ Քրիստոսի ձեռամբն, Որ գթածն է յամենայնի, Ի բարերար յերկնաւոր Հաւրէն Փրկութեան եւ բժշկութեան պտուղ ընձեռեալ Ինձ` մեղուցելոյս, ախտացելոյս եւ մահացելոյս:

Եւ սկզբնաւոր ողբերգութեան այսր աղերսանաց Զհաւատոցն շինուած կառուցից. Քանզի եւ ոմն ի նախնեացն, սոքիմբք զինեալ, Փոխեցաւ իսկոյն յանմահականն վիճակ վերին, Զապաշխարութեանն դեղ ընկալեալ` ապաշաւանաց թոշակաւն Զգրաւականն անեղծութեան աստէն ժառանգեաց:

Ի վեր, քան զորոց առաքեալ ընդ նմին ցուցանէ, Որք, զհանդէսն մրցանակին յերկրի կատարեալ, Ապագայիցն եւ երկնաւորացն յուսոյ հաւատացին Եւ անտեսցին ճոխութեամբ փարթամացան:

Գ

Նա զի եւ ի մահ մեղուցեալն, Եւ ի մետաղս այսոցն կրկին ընկլուզեալն, Եւ յանդունդս չարեաց սուզեալն Ունի զայս նշոյլ փրկութեան կենաց` Վերստին գտանել սովաւ ելս քաւութեան, Իբր պարտաւորն աչաց անձրեւով յամենակալին գթութեանց Կրկին բարգաւաճեալ երկիր, նուիրեալ Հոգւոյն Աստուծոյ, Ամենահրաշ ծաղկաւէտ գտաւ:

Իսկ զխրախոյս տէրունի պաշտելի բանին յիշեալ առ սմին` Զամենայն ինչ հնարաւոր է այնմ, որ հաւատայն, Է զի եւ զչափն ընտրականացն բարեմասնութեան Աստուծոյ հաճելեացն զննեալ աստանաւր` Զայս պատկեր բանի ընկալաք նախնի գահերէց Առ ի սրբութեանցն մոտ սովիմբ հանդերձել, Առանց որոյ եւ ոչ Տէրն փառաց Զիւրսն առ մեզ հրաշագործեաց զաւրութիւնս, Եթէ ոչ նախ լծակից խնդրեաց Բարերարութեանն իւրոյ զհաւատսն մեր:

Ուստի եւ կեանս ընձեռել զաւրէ Ինքնիշխան բաւականութեամբ` առընթեր գոլով Աստուծոյ, Քանզի` Հաւատք քո կեցուցին զքեզ, Աւրհնաբանեալն Աստուծոյ բերան վկայեաց:

Դ

Քանզի արդարեւ սեռն տեսութիւն, Եւ կատարեալ իմաստութիւն, Եւ առ Աստուած ընտանութիւն, Եւ բարձրելոյն ծանաւթութիւն Հաւատոց մասն երջանիկ եւ ընտրեալ անուն, Որ յարաձգեալ մնայ անվթար եւ անփակելի` Պատուակից գոլով սիրոյ եւ յուսոյ:

Զի եթէ փոքու սերմանի գոյի` Հատի մանանխոյ չափոյ նուաստի հաւատք Զլերանց մեծութիւն փոխէ զաւրեղապէս ի սիրտս ծովու, Ապա յիրաւի ընկալաք զսոյն սկզբնաշաւիղ առաջնորդ կենաց` Աներկմիտ պաշտաւն առ Աստուած, Որ զապառնիսն եւ զծածկեալսն Առանց երկբայութեան ի հոգւոյն աչս տեսանէ Երրորդութեանն փառատրելի անուամբն պատուեալ հաւատք` Ընդ սիրոյն դասեալ եւ յուսոյ:

Զի թէ եւ զերիսն հատուածս առանձնաւորականս Ի մի եւ ի նոյն խորհուրդ դիտեսցես, Յաւէտ մեծասցիս նոքաւք ի յԱստուած, Քանզի թէ հաւատաս ի նա` եւ սիրես, Որով եւ յուսաս աներեւութից պարգեւաց նորին:

Նմա փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԺԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ես` յետինս դաւանողաց, ունայն ի բարեաց, Նայեցեալ խորհրդով մտացս ի սկզբնաւորն իմ եղելութիւն Ի ձեռն ձեռին ստացողին իմոյ յանէից, Յուսով հաւատամ Յիսուսի Քրիստոսի առնել` զոր կամի:

Քանզի հաւատացի, վասն որոյ եւ խաւսեցայ` Խրատեալ Պաւղոսիւ, ուսեալ ի Դաւթայ, Թէ եւ արդ կենդանի մաղթանք նոցա այց ինձ արասցէ, Որպէս հաւատովք ճանաչել զնա, Եւ զզաւրութիւն յարութեան նորա, ըստ առաքելոյ, Եւ զհաղորդութւն չարչարանաց նորա, Եւ որ զկնի բերին ասացեալքն:

Կցորդ է սմին եւ յոյժ նմանատիպ Հաւատալն իսկապէս եւ ի նորոգս այս փոխադրութիւն, Որ ի մեղացն` ի քաւութիւն, Եւ ի չարագործութենէ` յարդարութիւն, Եւ յանմաքրութենէ` ի սրբութիւն, Եւ յանքաւելեացս պարտեաց մահացու յանցանաց` յանդատապարտն երանութիւն, Եւ ի ծառայական կապանացս` յերկնաւորն ազատութիւն:

Բ

Քանզի զիա՞րդ ոչ արդեւք չքնաղ քան զբան Եւ ի մթութենէ երկեւանութեան խաւարի զտեալ, Եւ աստուծով աւժանդակեալ եւ աւգնեալ սիրտ մեղաւորի, Որ ընդ մարմնապէս ծիծաղելն` առ նմին հեծէ հոգեպէս, Որ թէպէտ եւ համբարձմանէ բարձրութեան գերագունիցն կայից Ստորասուզեալ ծանրութեամբ յանդնդային վհին խորխորատ գբոյն կործանման` Նորագիւտ մեղաւքն անջրելեաւք, Ունի եւ նշխար նշողից փրկութեան կենաց հպաւոր, Իբր կայծակն լուսոյ` պահեցեալ ի միտս եւ յոգի, Որպէս զհուր նշանաւոր եւ զարմանաւոր թանձրամած, Հրաշիւք մակարդեալ վեհին հրամանի` Ի յատակս ներքինս նիրհեալ ջրհորոցն:

Ուստի եւ մեղուցելոյն իսպառ թախծելոյ, Եւ ակնկալութիւն բարւոյն բարձելոյ, Եւ համարձակութիւն շնորհին լքելոյ Յուսալ վերստին անդրէն միւսանգամ Նախապարգեւիցն փառազարդութեանց դարձեալ հասանել:

Քանզի եւ յաստուածուստ անդուստ հանդերձի եւ այս ներգործիլ առ սոյնս, Վասն զի սա զտուողին զաւրութիւն ամենահնար աւետարանէ, Յոր խունկ հաճութեան մեծապէս հոտոտի Աստուած, Քան յամենայն բուրումն անուշից Եւ քան ի խառնեալն երբեմն աղացմամբ ի սպաս խորանին, Որ է կերպարան անձանց խոնարհից` զիջեալ բեկութեամբ Առ ի միութիւն նոյն նմանութեան:

Ըստ որում հարցեալ փրկչին ամենից ցոմանս ախտացեալս տեսանելեաւք` Հաւատա՞յք, ասելով, առ այդ, թէ կարող եմ առնել ձեզ զայդ, - Ոչ պարգեւեաց աչաց նոցա լոյս, Եթէ ոչ նախ զհաւատոցն գրաւ ընկալաւ. Քանզի զի՞նչ, քան զմեռելութիւն քառաւրեայն դիոյ, Առ կենդանութիւն մեզ անյուսագոյն, Առ որ կանանցն` ժամանելոց ի յոտս արարչին հաւատոցն հանդերձանաւք, Անյապաղաբար զփառացն Աստուծոյ տեսին զհանդէս` ի յեղբաւրն կենդանութիւն:

Գ

Իսկ աստստին անկապուտ շնորհին մնացելոյ Զկնի մեղանացն հզաւրագոյն են վկայք. Նախ` Ենովք, զկնի` Ահարոն, Յետ նոցա` Դաւիթ, դարձեալ` եւ Պետրոս, Ընդ որս` եւ փոքրն Եղիազար, Որ ի մեծէն Աստուծոյ ողորմեալ մեծապէս` Ի մեծագունիցն վկայեցաւ:

Աւելորդ է առ այս եւ բանն առակի անառակ որդւոյն, Թողում զպոռնիկն, որ ի տեառնէ գովեցաւ, Եւ զմաքսաւորն, որ ի բարեգործէն յիշատակեցաւ, Եւ զաւազակն երջանիկ, Որ յարձակումն վերջին շնչոյն` հաւատովքն պսակեցաւ. Եւ զոր անքաւելին են պարտիք` Զհաղորդեալքն սպանման մահու Արարչին, Առ որս` եւ գլխաւորն ընտրելոց Պաւղոս, Որ երբեմն նախնին էր անաւրինաց, - Յորոց ոմանք ծանաւթութեամբ աւրինին գլորեալք` Անդրէն կանգնեցան բիւրապատկեան գերազանցութեամբ, Քան զնախակրաւնիցն առաւելութիւն:

Իսկ որ նախ քան զաւրինակին տուչութիւն Զաւանդն պահեալ հայրենի, Մերձաւորագոյն գոլ պատուիրանի սկզբնահաւրն դաւանութեան, Որ եւ զնախնոյն պարտիս ինքեան վարկուցեալ` Զնորայսն իւրովքն տուժեաց կրից տաժանմամբ, Ոչ քաւեցաւ միայն ծածկեալ ի յերկրի, Այլ չարչարելեաւն մարմնով, Բանականաց բնութեան կենաց կարապետ, Յաղթող զաւրապէս բռնութեան մահու` փոխեցաւ:

Դ

Իսկ ոմանք, ի բուսոյ տհաս հասակին չարութեամբն յերկարաձգեալ, Ի կատարեալ տիս ժամանակին ոչ ի բարձրութեանն կայից հոսեցան, Քան թէ ի ստորնականաց թշուառութեանց դժնէից կենացս Ի կամարն երկնից համբարձան:

Եւ թէ այն ժամանեաց կանխաւ, զաւրացեալ ի չարեացն դարձ, Որ մինչեւ յոսկեղէն նիւթ յեղանակեալ հողոյս գոյութեան, Եւ պատկերն արքունի, ի պատիւ կերպիս մերոյ, նկարեալ` Արքունականն քանդակուածով, անկորուստ եւ անփոխադիր, Եւ յաղթող դաւաճանութեան զմերս ենթադրեալ բնութիւն, Ապա առաւել յուսալի է այժմ մերկապարանոց լուսաւորութիւն, Անքաւղ եւ անվերարկու, տերամբ Քրիստոսիւ ուխտեալ, Որով եւ միշտ հաստատեալ պահի ի մեզ բանն տէրունի, Ըստ մարգարէին ձայնի` Ուխտ խաղաղութեան եւ կնիք հաստատութեան, Առ հաշտարարն միջնորդ` Երկնային անմահ, կենդանի եւ մշտնջենաւոր բարեխաւս:

Ապա ուրեմն ըստ այսու կանոնի ճշմարտագունի, Եւ անփոխադրելի սահմանի, Եւ արարչաւանդ պայմանի Համբուրեմ հաւատոց շրթամբք զպատկեր բանիս Եւ ակն ունիմ փառացն շնորհի, Քանզի արդարեւ յարդարացուցանելն զմեզ Աստուծոյ` Ոչ ոք զաւրէ դատապարտ առնել, Ըստ առաքելական բանի սահմանի:

Ե

Այլ յայս անստուերագիր վստահութիւն ապաստան` Կամ կործանեալս կանգուն, Թշուառացեալս` յաղթող, Վրիպեալս` ի դարձն կենդանական, Ամենաթշուառ չարագործս` ի յոյսն, Մահու մատնեցեալս` ի կեանսն, Ընդ ապականութեամբ վաճառեալս` ի ձիրն, Դժոխայն գործովք գրաւեալս` ի լոյսն, Ստորնասէր անասնակենցաղս` յերկինս, Կրկին գայթակղեալս` ի վերստին փրկութիւնն, Մեղաւք կապեցեալս` ի հանգստեանն խոստումն, Անբժշկական վիրաւք վարանեալս` ի դեղն անմահացուցիչ, Ստամբակեալս վայրագութեամբ` ի սանձսն հանդարտութեան, Սրացեալս վարատական` ի կոչումնն, Ապառում դժնդակս` ի հեզութիւնն, Ընդդիմաբան լուտացողս` ի ներումնն:

Ի Քրիստոս Յիսուս Եւ ի Հայր նորին հզաւր եւ ահաւոր, Յանուն եւ ի կամս բարերարութեան Հոգւոյն ճշմարտի, Աւրհնաբանեալ իսկութեանն եւ մի աստուածութեանն` Զաւրութիւն եւ արքայութիւն, Մեծութիւն եւ փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԺԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, քանզի յաւէտ յառաջնում զղջմանն Յուսահատութեանն բանիւ լքայ Եւ տարակուսանաց հեծանաւն ի մահ ձաղկեցայ, Աստանաւր ի յոսոյն կերպարան փոխեալ` յարգահատել համարձակեցայց` ԶԵրրորդութիւնն Սուրբ կարդալով յաւգնականութիւն ինձ` մեղաւորիս:

Որ եւ անդստին իսկ յաւրհնաբանելն Եւ ի դաւանելն զկենդանարարն բնաւից Աստուած, Իսկոյն եւ կոչումն ընտանի ձայնի Ահաւորութեան անուան շնորհաձիրն բարերարի, Մահացելոյս է կենդանութիւն, Ըստ մարգարէին նախաճառութեան, Թէ` Որ կարդայ զանուն Տեառն, նա կեցցէ:

Բ

Իսկ ես ոչ միայն կարդամ, Այլ նախ հաւատամ մեծութեան նորին, Ոչ եթէ վասն պարգեւաց նորա դարձեալ մատուցեալ յողոք դեգերիմ, Այլ իբր զկենդանութիւն իսկապէս Եւ զշնչոյ տուրեւառութիւն հաւաստի, Առանց որոյ ոչ է շարժողութիւն կամ ընթացութիւն, Զի ոչ այնքան յուսոյն հանգուցիւ, Որքան սիրոյն կապանաւք բերիմ:

Ոչ ի տուրսն, այլ ի տուողն յաւէտ կարաւտիմ, Ոչ փառքն են ինձ անձկալի, Այլ փառաւորեալն է համբուրելի, Ոչ կենացն փափագանաւք, Այլ կենարարին յիշատակաւն միշտ ճենճերիմ, Ոչ վայելիցն տարփանաւք հեծեմ, Այլ հանդերձաւղին տենչանաւք` յերիկամանց աստի կականիմ, Ոչ զհանգիստն խնդրեմ, Այլ զհանգուցչին երեսս աղաչեմ, Ոչ հարսնարանին խնջոյիւք, Այլ փեսային անձկութեամբ մաշիմ:

Ի ձեռն որոյ զաւրութեան վստահապէս ակնկալութեամբ, Վերագրեցեալդ յանցանաւք բեռանց, Աներկմիտ յուսով հաւատամ` Ի կարողին ձեռն ապաստանեալ. Ոչ քաւութեան միայն հասանել, Այլ զնոյն ինքն տեսանել` Յողորմութիւն եւ ի գթութիւն Եւ յերկնիցն ժառանգութիւն, Թէպէտ եւ յոյժ եմ տարագրելի:

Գ

Եւ արդ, բազում պատկառանաւք ամաչեցելոց դիմաց կորացեալ, Զմիջնորդ ազդման կափուցմանց երկակի շրթանցս` Արժանափակ աղխիւ կարկելոց առ անհամարձակ լեզուիս շարժութիւն, Նորոգեցից ի յերգ հառաչման պաղատանաց յեղանակութեանց Աղիողորմ հեծեծանաց` ի բարձունս աղաղակելոյ. Ընկա'լ քաղցրութեամբ, տէր աստուած հզաւր, զդառնացողիս զաղաչանս, Մատի'ր գթութեամբ առ պատկառեալս դիմաւք, Փարատեա', ամենապարգեւ, զամաւթական տխրութիւնս, Բա'րձ յինէն, ողորմած, զանբերելի ծանրութիւնս, Անջրպետեա', հնարաւոր, զմահացու կրթութիւնս, Աւարեա', միշտ յաղթող, զխաբողին հաճութիւնս, Բացադրեա', վերնային, զմոլելոյն մառախուղ, Կնքեա', կեցուցիչ, զկորուսչին ընթացմունս, Ցրուեա', ծածկատես, զըմբռնողին չար գտմունս, Խորտակեա', անքնին, զմարտողին դիմեցմունս:

Տեառնագրեա' քո անուամբդ զլուսանցոյց երդ յարկիս, Պարփակեա' քո ձեռամբդ զառաստաղ տաճարիս, Գծագրեա' քո արեամբդ զմուտ սեմոց սենեկիս, Կերպացո' զքո նշանդ ի հետս ելից մաղթողիս, Ամրացո' քո աջովդ զհանգստեանս խշտի, Մաքրեսցե'ս ի խաղբից զծածկարան անկողնոյս, Պահեսցե'ս քո կամաւքդ զտառապեալ անձն ոգւոյս, Անխարդա'խ արասցես զքո շնորհեալ շունչ մարմնոյս, Կացուսցե'ս շրջափակ զպար զաւրուդ երկնայնոյ, Կարգեսցե'ս ի դիտի ընդդէմ դիւացն դասու:

Դ

Տո'ւր հանգիստ բերկրութեան Մահահանգոյնս նիրհման Ի խորութեան գիշերիս` Բարեխաւսութեամբ հայցուածոց Սրբոյ Աստուածածնիդ Եւ ամենայն ընտրելոց:

Ամփոփեալ պարուրեա' Զպատուհան տեսութեանց Զգայարանացս իմաստից` Անզարհուրելի զետեղմամբ Ի ծփական խռովութեանց, Կենցաղական զբաղմանց, Անրջական երազոց, Խաւլականաց ցնորից` Յիշատակաւ քո յուսոյդ Անվնասելի պաշտպանեալ:

Եւ սթափեալ վերստին Ի ննջմանէ ծանրութեան, Ամենազգաստ արթնութեամբ, Հոգենորոգ զուարթութեամբ Ի քեզ արձանացեալ, Զայս ձայն մաղթանաց բուրմամբ հաւատոց Քեզ, ամէնաւրհնեալ թագաւոր փառաց անճառից, Փառաբանողաց երկնագումար խմբից երգակցեալ` Յերկինս առաքել:

Զի դու փառաւորեալ ես յամենայն արարածոց Յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԺԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Աստուած բարերար, հզաւր, ահաւոր, Հայրդ բարի ողորմութեանդ շնորհի, Որոյ անունդ իսկ մեծիդ զգթութիւն Եւ զընտանութիւն աւետարանէ, Քաղցրդ դժնէից եւ անգոհացողաց. Ընդ քեզ եւ Որդիդ քո` իբրեւ զքեզ, Զաւրաւոր ձեռն` իբրեւ զքոյդ, Անժամանակ տէրութեամբ ահեղ, Ընդ արարչութեանդ քում բարձրացեալ. Եւ Հոգիդ Սուրբ ճշմարտութեան, Բղխեալ առ ի քէն անսպառութեամբ, Կատարեալ իսկութիւն գոյի, էութիւն մշտնջենաւոր, Հաւասար քո ամենայնիւ, փառակից Որդւոյ տէրութեամբ:

Երրեակ անձնաւորութիւն համայն անքնին, Տրոհեալ ի դիմաց ուրոյն զատուցմամբ, Իսկ միաւորեալ համազուգութեամբ, Նոյնագոյ բնութեամբ տիրապէս, անշփոթ եւ անանջրպետ` Միով կամաւք եւ կցորդութեամբ:

Ո'չ երիցութիւն ումեմն ի յումեմն, Եւ ո'չ քթթել մի ական առ նուազութիւն միոյն ժամանեալ, Քան թէ պատճառ սիրոյ երկնայնոյ անստուեր լուսոյ, Որ առ մերն է ծանաւթութիւն, Միով պսակաւ սրբասացութեան անսկզբնաբար աստուածաբանեալ:

Բ

Քանզի արդարեւ վերաձայնեալս այս խոստովանութիւն Երեքփառատրեանդ դաւանութեան զվէմն հաւատոյ Պետրոս երանեաց, Իսկ զդատապարտելոյս անձն մեղաւք բարեհրաման քո ակնարկութեամբ, Ո'վ խնդրողդ գերելոյս, հրաշանորոգ արդարացուսցէ:

Քանզի թէպէտ եւ քո իցեն պարգեւք, եւ քո` ողորմութիւնք, Այլ ոչ ի պարգեւսն ես այնքան հռչակեալ, որքան յողորմութեանն, Զի երկրորդն զքոյդ յաճախէ զփառս, Իսկ առաջինն զճգնաւորացն յայտնէ զգործս. Զի պարգեւք վաստակոցն են փոխատրութիւնք, Իսկ ողորմութիւնք` մեղուցելոյս բարերարութիւնք:

Գ

Եւ արդ, մի' զաւրասցին մարդկայինս գործք Առաջի քոյոցդ շնորհաց, Աստուած գթութեանց, Թէ եւ անդր իսկ իցեն, քան զաւրէնս հասարակաց բնաւորականս հոսմանց, Այլ յաղթող եղեալ քոյդ երկայնմտութեան, Նուազ եղիցի առ քումդ մասին ընթացք երկրածնաց:

Քանզի եւ որ մաքրութեամբն պերճանային աւրինակացն վստահութիւնք` Ի լուսաւորել քոյդ արդարութեան գուշակ ներկայիս, Ամենանուազ անձկութեամբ լքեալ հրէութիւնն յետնեալ, Եւ յաւէտ ընդ տարագրական ողորմեցելոցն` Առաւել նոքա գտան կատաւտեալ մարդասիրութեան:

Եւ քանզի ամենայն ինչ հնարաւոր է քեզ, բարերար, Լո'ւր պաղատանաց գոչման հեծութեանս, որ կարդամս առ քեզ, Ողորմեա', կեցո' եւ մարդասիրեա', Զի քո է երկայնամտութիւն, Քաղցրութիւն, փրկութիւն, քաւութիւն Եւ փառք յամենեցունց յաւիտեանց ազգաց:

Ամէն:

[ԺԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Պաղատիմ առ քեզ, լուսոյ ճառագայթ, Արքայ երկնաւոր, գովեալ անպատում, Որդի անճառ մեծիդ Աստուծոյ, Խոնարհեցո' զունկն քո, բարձրեալ բարեգութ, Կենաց ապաւէն, նորոգ մերձեցեալ կրկին աստանաւր` Ի հառաչումն նուաղս ձայնի վիրաւորելոյս:

Բ

Ո'չ ցուցեալ է երբէք, եթէ աղաչեաց զքեզ Ի ձեռն աւազակացն սրոյ խողխողեալն, Քանզի կարկամեալ էր, Ո'չ ձայն պաղատանաց զկնի արձակեաց, Քանզի անկռինչ էր, Ո'չ մատամբքն տատանելոց զաղէտ վտանգին յայտնեաց տեսողիդ, Քանզի խորտակեալ էր, Ո'չ աչս կողկողագինս արտասուաւք ողբոց բարերարիդ յանդիման կացոյց, Քանզի վնասապարտ էր, Ո'չ ի պատգամ բանից միջնորդի զողորմածիդ կամս հաճեցոյց, Զի անայցելու էր, Ո'չ հայթայթմամբ խորտակեալ մարմնոյն Արիւներանգ ներկուածով ձորձոց զգթածիդ սիրտ ճմլեցոյց, Վասն զի անյոյս էր, Նաեւ ո'չ ծնկովքն հաստատութեամբ, իբր գարշապարաւ ոտին վարեցաւ, Այն զի անյարիր էր. Քանզի կիսամեռն ասել կենդանւոյն` Սակաւ ինչ նուազ է մեռելութեան:

Մանաւանդ զի ի քոյոցդ խրատեալ բանից, Եւ բարերարեալ քոյդ ողորմութեան, Եւ փառաւք քո լուսազարդեալ, - Ոչ միայն զի ոչ վերջացաւ ի հակառակն քո ընթացից, Այլ ստահակեալ ապստամբութեամբ` յիւր թշնամեացն թիւ յաւելաւ, Ընդ նոսին դաշնաւորեցաւ, միաբանեաց ատելեացն քոց:

Գ

Իսկ դու, բազմապարգեւ, բարերար, անոխակալ, ամենակեցոյց, Ոչ միայն զի ո'չ պահեցեր զչարագործին մեղաց յիշատակ, Այլ եւ ո'չ բանիւ յանդիմանեցեր:

Ո'չ ոտն հարեր անկելոյն, Այլ կարեկցաբար մատուցեալ` Զծայրագոյնն ցուցեր զխնամս:

Ո'չ քահանայապէս ըստ ահարոնեան տկար աւրինին Զաւրաւոր առ մահուն պաշտաւն` դատապարտիչն Անիծիւք եւ բռնալիր քարանցն ձգմամբ Ի խորտակումն խոցելոյն արագեալ մատեար, Եւ ո'չ ղեւտական կարապետային անկատարագործ, Եւ յերկուցն մի բաժանեալ խտրոց, Հնոյն լրումն եւ նորոյս սկիզբն, Ունայն ի հոգւոյ յապաշխարանն հանդիսացեալ` Զվիրաւորելոյն տեսեր զվտանգ, Զի մի' սատակիչն աւրինակութեամբ տապարաւն արմատակտրաւ, Զմահուն պաշտաւն ի քեզ նկատեալ, Յառաջ քան զփորձ առաջակայիցն սատակեսցի, Այլ հեթանոսացն պահպան անուն ասորեստանեայց, Որք ի հրէիցն ընկալեալ զաւրէնս` Ամբողջ պահեցին, զոր նոքայն մոռացան, Նոցին կցորդեալ մարմնոյդ վերարկուաւ մերակերպական խառնութեամբ` Զազատարարն գծագրեցեր զաւետիս առ աւտարազգիսն, Եւ աստուածաբարդ ներգործութեամբ անապականաւ, Ձեռն կարկառեալ` յարուցեր զմարդն նախնի, Մեղուցեալ ի մահ իւրովքն ծննդովք:

Զտրտմեցելոյն սիրտ բերկրեցուցեր, Եւ զվհատեալն հաստատեցեր, Եւ զթշուառացեալն միանգամ` կրկին զուարթացուցեր, Աւազանին կենարար աւծմամբն եւ բաժակաւն լուսոյ լցեր, Հացիւդ երկնայնով արարչականդ քոյին մարմնով` նոր յեղանակեցեր, Վերակացութեամբ երջանկացն ազանց ընտրելոց Յանձանձեցեր, գրգեցեր եւ խնամարկեցեր:

Հանդարտընթաց գրաստուն տածողութեամբ անզզուելի պահեցեր` Մինչեւ յարկն լուսոյ ածեր, Ի ձեռն երկաքանչիւրոց միջնորդաց` նախնեաց եւ երկրորդաց, Տուչութեան կտակաց կենդանականաց, մարդասիրապէս դարմանատրեցեր:

Եւ որպէս երբեմն ընդ Մովսեսի` Թեւս տարածեալ արծուոյն աւրինակաւ` ընկալար զնա, Եւ ի հանգիստն հանդարտութեան երկրին բարութեան առաջնորդեցեր, Եւ զբանին կերակուր ջամբել հրամանատրեցեր վարդապետութեանց:

Դ

Եւ արդ, որ զբնաւն ծայրագունին բարութեան լուսոյ Յամենայնի բովանդակապէս հրաշագործեցեր, Զաւցտողին զգանձ քեզ սեպհականեալ` Զքո ստացուածն առ քեզ դարձուցեր, Կեցո' եւ զիս` մաքրեալ ի մեղաց պարտեաց:

Որ ձրի պարգեւես եւ անպատրաստից, Ընդ որոց եւ ինձ տացես քաւութիւն եւ բժշկութիւն, Բարեգութ, զաւրեղ, անքնին, անեղծ, ահաւոր, Աւրհնեալ միշտ յաւիտենից յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԺԵ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Իսկ դարձեալ Աստուստ վերստին Առ նոյն հեծութիւն սրտիս վտանգի Ինձէն մատուցեալ սովին նուագաւ ի նոյն ոճ բանի` Զամենապարգեւդ արգահատեցից` Տագնապեալ ոգւոյս վտանգիւ իսպառ, Իբր մեռեալ` կենդանւոյ անմահիդ մաղթեմ Աստուծոյ, Խոստովանեալ ընդ փառացդ քո զիմս անարգութիւն, Եւ առ չարեաւքս իմովք` զքոյդ բարութիւն, Որովք յաղթեալ գտայ, քան թէ բժշկեալ, Եւ ամաչեցեալ, քան համարձակեալ, Ուխտակորոյս, աւանդամոռաց:

Իսկ կրկին առակն, որ առ իս, Որ ոչխարին տրուպն տարացուցիւ, Որ յետին անզգայութեանն էր մատնեցեալ, մոլորեալ, Եւ ի լերինն, ուր ոչ է այցելութիւն, Ընդ գազանականացն դիւաց եւ կռոցն վայրենութեան թափառեալ, Ո'չ մերձաւոր գոլ սակաւ մի հաւտին:

Ո'չ բան ունէի, որով եւ զցաւոցն աղէտ պատմէի, Ո'չ ձեռն ձգողական, որ համերցն է ազդողական:

Իսկ դու, միայն գովեալդ ի սկզբանցն յաւիտեանց եւ յարդի ծնելոցս, Գտեալ, ըստ մաղթանաց գոչման երգողին, Զիս` զմեղուցեալս, յաննշոյլն մոլորութեան, Խնամողաւրէն տեսչութեամբ կամաց հովիւ կոչեցար Եւ ոչ միայն հոգացար, այլ եւ խնդրեցեր, Եւ ոչ գտեր միայն, հրաշագործ, Այլ անճառելիդ բարերարութեամբ սիրոյ Ի կենդանարարդ քո յուս բարձեր Եւ ընդ երկնային զաւրուն դասեցեր` Ի հայրենիդ քո ժառանգութիւն:

Բ

Եւ արդ, դու, հզաւր, կենարար, Աւրհնեալ, այցելու, գթածդ յողորմութեան, Եթէ զնոսա ընկալար զապաբանեալսն աղերսանաց, Որ մինն ի միջոց մահու սահմանի էր չարչարեցեալ, Իսկ միւսն ըստ անբանիցն անզգայութեան, Վտարանդի բացամերժութեամբ յանբնակ վայրի վարանեալ` Ի բառաչ ձայնին բարբառոյ, որ անկերպաւոր աննշանական, Աստուծային բարեխնամութեամբդ անտեսեցեր Զտիեզերահրաշն խնամողութիւն առ կորուսելոյն մեծ թշուառութիւն, - Յայտնեա'ց վերստին եւ արդ գթութեանցդ խորք Եւ բարերարութեանցդ հոսանք` Առ անաւրինեալս առաւելութեամբ վերագրեցելոցդ աւրինակութեամբ, Առ բազմաւրինակ մահու պարտապանս, Առ որ ի բարութեանց խառնից քաղցրութեանց յատուկ համս չար, Առ անդամս մարմնոյ արժանաւորս հատման, Առ համաճարակ ամենաբոլոր ախտացեալ հոգիս վիրաւոր, Առ հաւասարեալս անզգայութեանց անասնոց, Առ աւտարացեալս յընտանութենէ իմաստնոց, Առ աննմանս հանգունակից բանաւորութեանց:

Որ եթէ տարացոյց գոյր` ես ասէի, Թէ նմանակից գոյր իմ` պատմէի, Թէ հանգունակից գոյր` ես ճառէի, Թէ հաւասար գոյր` ես գրէի, Թէ զուգագործ գոյր` ցուցանէի, Թէ աւրինակ գոյր` ես ազդէի, Թէ յանցեալսն` հայթայթէի, Թէ ի ներկայումս աստ` ես յուսայի:

Բայց քանզի անցեալ է ըստ աւրինակ Եւ հրաժարեալ ըստ նմանութեան, Զոր միայն քո է քաւել, բժշկել եւ հրաշագործել, Կենդանարար համայն մեռելոց, նորոգութիւնդ տիեզերաց:

Գ

Զի եթէ սրբոյն սրտի տեսութեամբ երջանկին Դաւթի Անաւրէնութիւն չարեաց բարձրացեալ ասի, քան զգլուխ, Եւ ըստ ծանրութեանց բեռանց դժուարակրելոց` յանցմունք մեղաց, Իսկ որ առ իս կրին սխալմունք` գերազանցէ, Քան զհեղեղին ջրակուտակ, տիեզերասոյզ, ամենասպառ ծովուն յորդութիւն, Եւ գլխոց լերանց վերադրէ:

Այլ շնչեսցէ' աւդ քո քաղցրութեան, իբրեւ առ Նոյիւն, Եւ որ զլերինս հալէ զաւրութիւն` Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակոյտս բազմակոհակս Եւ երկրակործանս իմոցս պարտեաց, Եւ լեռնակարկառ բարձրութեան մեղացս ամբարձելոց:

Դ

Եւ համառաւտեալ զբան քո հզաւր` Ամենակար հնարաւորութեամբ հակիրճ հատուցմամբ, Արասցե'ս ահա ելս քաւութեան, ըստ մարգարէին, Առ երկարաձիգս անաւրէնութիւն:

Եւ ներելով իմս յամառութեան, Ո'վ երկայնամիտ, ողորմած, աւրհնեալ, Թողցե'ս միանգամայն, բարեգործեսցե'ս իսկապէս, Հատցե'ս բոլորովին զանվճարելի պարտուցս Զարժանահատոյց տոկոսեացս տոյժս տաժանակիրս:

Նա զի եւ չիք իսկ առ քեզ ցասումն սրտի Եւ կամ բորբոքումն բարկութեան, Որպէս ոչ կրին նենգութիւնք եւ կամ նշմարանք մթութեան, Քանզի կեանք են ի կամաց քոց եւ լոյս, Եւ ո'չ արարեր զմահ, Եւ ո'չ խնդաս ընդ կորուստ մարդոյ, Ըստ Դաւթի եւ Սողոմոնի:

Ե

Եթէ մարդկան կարգեցեր զայս կէտ սահմանի մեծի պայմանի Ի բարեվիճակդ քո կանոնաց` Ոչ փոխատրել անդրէն չարի չար, Այլ եւթանասնիցս եւթն թողուլ Անդուստ ի յաւուր զիւրաքանչիւր մեղանաց զպարտս. Եւ այդ բան` առ մեզ, որ միշտ ի բնութեան ունիմք Բնաւորաբար ուղերձեալ զբիծս չարեաց Անհամար բիւրուց նորոգ յայտնելոց, Որ աւրինաւորին երեւին ի յանդաստան սահմանի Ամենաբոյս փշածին բնութեանս, Ըստ անսուտ քո վկայութեան, որ թէ` Միտք մարդոյ Ի խնամս չարի են արձանացեալ ի մանկութենէ:

Զի որ զկատարեալ մաքրութիւնն ունէր` Աւետարանիչն կենացդ բանի Յովհաննէս, Եւ զինքն ընդ հասարակաց բնութեան լծակցեալ` Հաստատեաց զճշմարտութիւն քո` առ իմս ստութիւն յոյժ արդարացեալ. Թէ ասեմք, ասէ, մեղս ինչ մեք չունել` սուտ առնեմք զնա:

Եւ արդ, կատարեալ է բան քո խնկեալ Եւ ի գլուխ ելեալ անպակաս ի ստուգութենէ` Առ իմս մոլորութիւն եւ դժնդակ անիրաւութիւն:

Վասն որոյ խնայեա' յիս ողորմութեամբ, Քաղցրութեան ճաշակաց աղբիւր, Միայն աւրհնեալդ յամենայն յաւիտենից:

Ամէն:

[ԺԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, դու միայն Աստուած երկնաւոր, բարձրեալ, բարեգործ, Քո է զաւրութիւն, քո` ներողութիւն, Քո` բժշկութիւն, քո` առատութիւն, Քո են պարգեւք, քո միայնոյ են ձիրք ձրի, Քո` քաւութիւն, քո` պաշտպանութիւն, Քո` հնարք անիմանալիք, Քո` արուեստք անգտանելիք, Քո` չափք անչափելիք, Դու` սկիզբն եւ դու` կատարած:

Քանզի ոչ երբէք ստուերացուցանէ Զլոյս ողորմութեան քոյ խաւար սրտմտութեան, Վասն զի ոչ ես գրաւեալ ընդ մասամբք ախտից, Ի վերդ, քան զբան, պատկեր անպարագիր, Անդր, քան զորքանութիւն կշռութեան, Անչափ լայնութիւն փառաց, Անտարրափակ ընդարձակութիւն հատու զաւրութեան, Անամփոփելի առաւելութիւն բացարձակութեան, Անտկարանալի բարերարութիւն գթութեան:

Դու դարձուցանես, ըստ մարգարէին, յայգ զստուերս մահու, Որ իջեր կամաւ ի տարտարոսն ներքին արգելականացն բանտի, Յորում եւ մաղթանացն դուռն էր աղխեալ, Եւ գերեալ անտի զմթերիցն կապուտ վտարանդելոցն հոգւոց` Սուսերբ հրամանի յաղթական բանիդ Զկապ սատակման մահուն խզեցեր Եւ զմեղացն կարծիս ցրուեցեր:

Դա'րձ առ իս, որ զնդամ զնդանաւ վհիս Տղմասիկ զբոյս յերկաթս մեղաց` Վիրաւորեալ խոցմամբ սլաքաց բանսարկուին նետից:

Բ

Այլ դու, յամենայնի տէրդ բարերար, Լոյսդ ի մէջ խաւարի, աւրհնութեանդ գանձ, Ողորմած, գթած, մարդասէր, կարող, Զաւրաւոր, անպատում, անքնին, անճառ, Բաւական, ըստ սրբոյն Յակոբայ, Անհնարից ամենից դիւրապատրաստ հնարաւորութիւն, Հուր ծախիչ զխռիւս մեղաց, Ճաճանչ կիզանող ընդհանրական թափանցանցութեան խորհրդոյ մեծի:

Յիշեա' զիս յողորմութեան քո, աւրհնեալ, եւ մի' յիրաւունս քո, Ի ներողութեան քո, եւ մի' ի հատուցման, Յերկայնմտութեան, քան ի հաւաստութեան:

Եթէ կշռեսցես զմեղանաց իմոց ծանրութիւն` Ընդ քաղցրութեան քո, եւ մի' ընդ արդարութեան, Զի առ սակ նախնումն յոյժ է նուազեալ, Իսկ ի ներհակ վերջնոյս` յաւէտ ծանրակիր:

Գ

Արդ, մատի'ր առ իս, բարութիւն, Որպէս յունկանն բժշկութիւն` հակառակ քո համբարձելոյն, Բա'րձ ի մեղուցելոյս զհողմ մահու խռովութեան, Զի հանգիցէ յիս ամենակալ Հոգիդ խաղաղութեան, Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԺԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, աղաչեմ զխնամակալդ վտանգաւորաց Տաժանելեաց կրից թախծութեանց հոգւոց վշտացելոց` Մի' յաւելուր հեծութեանս ցաւ, Մի' խոցեր զվիրաւորեալս, Մի' դատապարտեր զպատժեալս, Մի' տանջեր զչարչարեալս, Մի' գաներ զհարուածեալս, Մի' գլորեր զանկեալս, Մի' կործաներ զգայթակղեալս, Մի' մերժեր զհեռացեալս, Մի' տարագրեր զհալածեալս, Մի' ամաչեցուցաներ զպատկառեալս, Մի' կշտամբեր զհարթուցեալս, Մի' խորտակեր զբեկեալս, Մի' խռովեցուցաներ զամբոխեալս, Մի' ալեկոծեր զբքացեալս, Մի' սասանեցուցաներ զդղրդեալս, Մի' շփոթեր զմրրկեալս, Մի' կեղեքեր զգիշատեալս, Մի' ջախջախեր զբեկեալս, Մի' գաւշեր զմորմոքեալս, Մի' կուրացուցաներ զխաւարեալս, Մի' զարհուրեցուցաներ զապշեալս, Մի' խորովեր զխարշատեալս, Մի' մահացուցաներ զհիւանդս, Մի' բեռանց ծանրութեան մատներ զտկարս, Մի' անուր յաւելուր կարկամեալ թիկանցս, Մի' կրկնակի ողբումն` դառն հեծութեանս, Մի' ուժգնապէս վարեսցիս առ հողս, Մի' սաստկապէս` առ մոխիրս, Մի' անաչառապէս` առ ստեղծուածս, Մի' ահարկութեամբ` առ փոշիս:

Բ

Մի' ընդհարկանիր խստութեամբ մեծդ ընդ փոքուս, Լոյսդ` ընդ ստուերականիս, Բնութեամբ բարիդ` ընդ ի բնէ չարիս, Ողկոյզդ աւրհնութեան` ընդ պտղոյս անիծից, Քաղցրութիւնդ իսկապէս` ընդ համայն դառնութեանս, Փառաւորեալդ անփոփոխ` ընդ ամենեւին անարգիս, Կենացդ նշխար` ընդ կաւոյս զանգուածոյ, Տէրդ տերանց` ընդ տղմիս երկրայնոյ, Աննուազ լիութիւնդ` ընդ չքաւոր ստրկիս, Անկապուտ ճոխութիւնդ` ընդ անպատսպար տառապելոյս, Անկարաւտ բարութիւնդ` ընդ ամենաթշուառ աղքատիս:

Քանզի ո՞վ ոք հասեալ յառաւաւտ` Եւ ի ծագման լուսոյն խիթայ մթանալ, Եւ կամ ընթերակաց կենաց` մահանալ, Կամ ազատութեան` եւ պարտաւորիլ, Կամ շնորհաց` եւ դատապարտիլ, Կամ փրկութեան` եւ մատնիլ, Կամ նորոգման` եւ եղծանիլ, Կամ աւրհնութեան` եւ տարագրիլ, Կամ բժշկութեան` եւ վիրաւորիլ, Կամ լիութեան` եւ նուազիլ, Կամ յաճախութեան հացի` եւ քաղցնուլ, Կամ գետոց հոսանաց` եւ պասքիլ, Կամ մայրենի գթոց` եւ նենգիլ, Կամ խնամոց աստուածեան աջոյդ` եւ զզուիլ:

Գ

Եւ արդ, ընդ ախտացելոյն սաստկապէս մարմնոյն բորոտութեամբ` Հոգւոյս վտանգաւ եւ ես պաղատիմ. Տէր, եթէ կամիս` կարող ես զիս սրբել:

Ընդ աչացուացն նեղեցելոց մշտագիշերն խարխափանաւք` Մեծակական ձայնիւ հառաչեմ. Ոչ որդի անուանեմ Դաւթի, Այլ ծնունդ էիդ Աստուծոյ դաւանեմ, Ոչ միայն ռաբբի կոչեմ, Որ վարդապետացն է պատիւ կարծողական զիսկն գիտելոյ, Այլ տէր երկնի եւ երկրի հաւատամ:

Ոչ ձեռինդ միայն ձգմամբ հպաւորութեան, Ո'վ բարեգութ Աստուած մերձաւոր, Այլ ի բացեայ գոլով միջոցաւ մեծաւ` Ակն ունիմ զաւրել քո բանիդ առ իմ բժշկութիւն:

Ոչ թէ ինչ խտրոց կասկածանաց միջոցի բանի, Որ երկմտութեան կարծի նշանակ, Ի մէջ արկանեմ կամելոյն եւ ողորմութեանն, Այլ կամիս` որպէս բարեգութ, Եւ կարես` որպէս զարարիչ:

Ասա' բանիւդ` եւ բժշկեցայց:

Ընդ հարիւրապետին հաւատոց եւ ես լծակցիմ. Ոչ մինչ անձուկ միայն բացակայութեամբ Հեռի լինելով խորան ի խորանէ Հաւատամ ազդել քո կարողութեանդ Առ յարութիւն եւ բժշկութիւն, Այլ ի վերինն երկնի բազմելով` Եւ ի ստորինս երկրի բովանդակ, Առ հրաշիցն սքանչելութիւն` ոչ ունիմ հատուցանել:

Դ

Շնորհեա' ինձ, որպէս դատակնիք բանին քո վճռեաց Առ պոռնկին ընդունելութիւն` Հնգից հարիւրոց դենարաց պարտուց շնորհաբաշխութիւն, Աստուած բարութեանց եւ տէր երանութեանց, Որ յաճախն ընձեռել` բազումս փառաւորիս, Եւ ի շատն միտուցանել` նովին չափ սիրիս, Եւ յառաւելն ողորմել` կրկին բարգաւաճիս, Եւ յայսքան բարիս իրաւամբք գովիս, Եւ ամենայն գոլով` հաւասարորդ ճանաչիս, Եւ որ զբոլորն ունիս` ընդ մերումս կշռիս, Եւ անճառելեաւդ ձրիւ` մերայնովքս վճարիս, Եւ ընդ երկրաւորիս` զանվախճանն պարտ վարկանիս, Եւ մեծագրեալ քո զմերն` վեհս գոհաբանիս, Եւ ի սակաւուն տուչութիւն դոյզն փառաւորիլ` ոչ ամբարտաւանիս:

Արա' եւ ինձ զնոյն գթութիւն` Ունողիս զգործս անհամար պարտուց, Զի եւ ի ճառս երախտեաց քումդ պարգեւաց` Նորին իսկ սակով սիրելն կարգեսցի:

Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի:

Ամէն:

[ԺԸ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, ես` ծնունդս մեղաց, որդիս մահացու երկանց, Արդարեւ անսահման բիւրուց քանքարաց տուժից Գոլ հատուցանող ի միում աւուր, Այլ ոչ թէ առ փոքրկութիւն մարդկային մտաց հայցեմ ներութիւն, Այլ առ աննուազ լիութիւն փրկչիդ Յիսուսի Քրիստոսի պաղատիմ մարդասիրութիւն:

Որ չէի երբեմն` եւ ստեղծեր, Չմաղթեցի` եւ դու արարեր, Չեւ եւս եկեալ ի լոյս` եւ տեսեր, Ոչ յայտնեցեալ իմ` եւ գթացար, Ոչ կարդացեալ` եւ խնամարկեցեր, Ոչ համբարձեալ ձեռն` եւ նայեցար, Ոչ պաղատեալ` եւ ողորմեցար, Ոչ կերպացեալ ձայնիս` եւ լուար, Ոչ հեծեծեալ` եւ ունկնդրեցեր, Գիտելով զարդեան դիպուածոյս` եւ չանտեսեցեր, Նախահայեացդ աչաւք նկատեալ զպատժապարտիս չարագործութիւն` եւ յաւրինեցեր:

Բ

Եւ արդ, զքո արարեալս եւ զքեւ փրկեալս Եւ զայսքանեաց խնամոց յանձանձեալս Մի' իսպառ կորուսցէ մեղացն հարուած գիւտք բանսարկուին, Մի' յաղթեսցէ յամառութեանս իմոյ մառախուղ` ներողութեան քո լուսոյ, Մի' սրտիս կարծրութիւն` երկայնամիտ բարութեանդ, Մի' մահացու մսեղիս` ամենակատարդ լրութեան, Մի' տկարութիւնս նիւթոյ` անպարտելիդ բարձրութեան:

Գ

Ահա կարկառեմ զկարկամեալ բազուկս հոգւոյս յանուն քո, հզաւր, Արասցե'ս ողջ իբրեւ զառաջինն, Մինչ ի դրախտին փափկութեան զպտուղն կենաց կթէի:

Կաշկանդեալ, գաւսացեալ ի կոր կործանմամբ ընդ կնոջն տագնապելոյ` Կայ անուղղելի հոգւոյս թշուառութիւն` Ընդ երկիր պշուցեալ մեղացն կքմամբ, սատանայական բուռն կապանաւք, Զի մի' զերկնայնոյդ ընկալցի զողջոյն:

Խոնարհեա'ց առ իս, միայն ողորմած, Զի բարձրացուսցես զփայտս խոնարհ, բանաւոր, անկեալ Եւ զչորացեալս ծաղկեցուսցե'ս ի բարի կրաւնս վայելչութեան, Ըստ աստուածաբանութեան սուրբ մարգարէին:

Դ

Որպէս զի' ծնէ կոյրն անլուսաւոր` չունիմ տեսարան, Որով զստեղծչիդ նկատեալ զկերպ` մաղթեցից. Հզաւր, բարեգութ, միայն դու պաշտպան, Ակնարկեալ խնամովք անճառ քո սիրոյ Ի շնչական խաւսուն քո անաւթս` Յանէից գոյաւորութիւն լուսո'յ հաստեսցես:

Ընդ երկոտասանամեայ չարեաւք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ Գետովք մեղանաց արեան հեղեղիմ. Հայեա'ց ի բարձանց անմատոյց լուսովդ պարածածկեալ, Ուր ոչ է քղանցք ձեռաստեղծական վերարկուի ձորձոյ, Այլ տարածումն հրաշից ամենայն ուրեք զաւրացեալ:

Ե

Ոչ աւծութեամբ իւղով` պատժապարտս ընդ մեղաւորին Մատուցեալ առ կենդանաձիր ոտից գարշապարդ` Զկաթիլս աչացս վարսիւք հերացս ընծայեցուցանեմ, Այլ զանբիծ հաւատս ամբարձմամբ բազկացս, Ստոյգ դաւանմամբ, հոգւոյ ողջունիւ, Շրթանց կափուցմամբ զերկիր համբուրեմ, Խառնեալ հեծութիւն աղբերցս արտասուաց` Բժշկութիւն հոգւոյս աղերսեմ:

Զ

Վատնեալ մեղանաւք հոգւոյս գոյութիւն` լուծեալ մեղկութեամբ, Եւ յերկուց կայից միայնակողմամբ, անհաստատ հետովք, Զընթացից գործին, նահանջմամբ չարին, Զհետեւականն բարձողութիւն շինուածոյ մարմնոյս` Առ ելս ծառոյն կենսաթիռ պտղոյն խափանեցելոյ, Պատսպարեսցե'ս անդրէն վերստին, Միայն հնարաւորդ առ ի փրկութիւն:

Զփառաբանարան հաստուածոյ կերպիս ի քէն եղելոյ Ամրափակ խցմամբ համրացոյց արգել հողմ բանսարկուին. Հոգիդ քո ազդեալ մեծդ ողորմութեամբ, Ըստ Աւետարանին բժշկեցելոյ, Հրաշափառապէս բարեգործեսցե'ս, Բանդ կենդանի, Ինձ խաւսողութիւն անսայթաքելի:

Է

Անկեալ կամ չարեաւք ի մահիճս ախտից ընկողնոց մեղաց, Դի կենդանի եւ խաւսուն մեռեալ. Կարեկցեալ իմումս թշուառութեան ողբականաւք քքուանաց ձայնից, Ո'վ բարերար Որդի Աստուծոյ, Աւրհնաբանեալ աչացդ ցաւղով վերականգնեսցե'ս ի կենդանութիւն` Իբր զսիրելին ի յանշնչական մեռելութենէ:

Ստոյգ դառնացողս ի գբի մեղաց կամ տարակուսեալ. Ձեռն մատուցեալ, արեւ անստուեր, Որդի բարձրելոյ. Հանցե'ս զիս ի լոյս քումդ նշուլից:

Ը

Ընդ աղիողորմ թշուառութեան կականման ձայնի Այրւոյն ի Նային` մաւր միամաւրին, Տատանմամբ մատանցն, կոծմամբ կրծիցն, Հոսմամբ արտասուացն, տուայտանաւք տխրութեամբ դիմացն Եւ ես պաղատիմ վերջին հեծութեամբս` Տո'ւր յուսահատելոյս զքաջալերութիւն մխիթարութեան գթած քո բանիդ Ասելով եւ ինձ, գովեալդ բարի ստեղծիչ աշխարհի, Թէ` Մի' լար, գերի, բազմաց ողբալի, Որով ընդ պատանւոյն կենդանացելոյ` ի վշտացելոյ` ծնաւղին սփոփանս, Զամենապարտ ոգիս ընկալայց ի քէն` ընդ նմին կրկին նորոգեալ:

Թ

Ընդ այսակիր անզգայելոցն, դիւալլուկ եւ քարակոշկոճ, Հեղձամղձուկ, եղկելի անձանցն, քստմնելի, գիսախռիւ հերացն, Վայրեներես բանդագուշելոցն, ի քէն ողորմեալ, Փրկիչ բոլորից, իբրեւ զնոսին առ քեզ դիմեցից` Հերքեալ մերժեսցե'ս զգունդս չարացն ապականողաց ի քո խորանէս, Զի ժամանեալ Հոգիդ քո բարի` այսրէն հանգիցէ, Լցեալ զմարմինս մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս` Զգա'ստ արասցես զխելագարեալս ամենաթշուառ:

Ժ

Ընդ գերեցեալ դժոխաբնակաց վտարանդելոց հոգւոցն արգելեալ` Կամ ի վտանգի. Զճառագայթ ողորմութեան փառաց քոց ծագեալ, լոյսդ իմ անձկութեան, Ի կապանաց աւցտողին զերծեալ` զիս ապրեցուսցե'ս:

Գաղտնորոգայթ, աներեւութերակ, վրիպակ արահետ, Գարշութեամբ մեղացս ջրգողեցեալ` Ոգւոյս կերպարան կայ ի տագնապի. Զծածկեցեալն ի տեսողութեանց զչարագործին թունիցն այտուցմունս Քո ինքնաւորդ զաւրեղութեամբ, Որդի Աստուծոյ, գթածաբար առողջացուսցե'ս:

Զբազմազան տարազս ցեղիցն զանազանից ախտաւորութեանց մահացուցողաց Իւրականաւք կորստեան բերիւք, դժնդակարմատն շառաւիղաւք, Հաստատեցելովք ի յանդաստանի անաւրէն մարմնոյս, Տարակորզեսցե'ս ի ձեռն ձեռինդ ամենակալի, Որ արաւրադրեալ միշտ եւ մշակես զսահմանս հոգւոց` Առ բանիդ կենաց արդիւնատրութիւն:

ԺԱ

Եւ քանզի անցաւ ըստ նմանութեան աւրինակութեանց Յանցուածոցս վէր, ըստ ճարակողն քաղցկեղի, Առ բնաւ անդամս մասնաւորեալ զախտին տարածումն, Չիք սպեղանի, իբր Իսրայելի, Առ անչափութիւն խարանացն մատուցանել. Ի խարսխաց բարձիցս մինչեւ ցափն կառուցման լրութեան անդամոցս Չէ առողջութիւն, այլ ամենեւին անբժշկութիւն:

Իսկ դու, ողորմած, բարերար, աւրհնեալ Եւ երկայնամիտ թագաւոր անմահ, Լո'ւր պաղատանացս արգահատութեան սրտիս վտանգի, Որ կարդամս առ քեզ, Տէր, ի նեղութեան:

[ԺԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Նայեա'ց, ամենահայեաց տեսութիւն կենաց բարութեան յուսոյ, Ի մեծաբարբառ աղաղակ ցաւագնեալ անձինս հեծեծանաց, Անհաս մեծութիւն, անուն ահաւոր, բարբառ կենդանի, Լուր ցանկալի, ճաշակ ախորժելի, Կոչումն պաշտելի, բարերարութիւն խոստովանելի, Ազդումն խնկելի, իսկութիւն դաւանելի, Էութիւն փառատրելի, գոյութիւն աւրհնաբանելի, Տէր Յիսուս, ընդ Հաւր քում գովեալ եւ երկրպագեալ Եւ ընդ Հոգւոյդ Սրբոյ բարձրացեալ եւ վերաձայնեալ:

Որ միայն մարմնացար վասն մեր ըստ մեզ, Զի արասցես զմեզ վասն քո ըստ քեզ, Լոյս ամենայնի, յամենայնի ողորմած, հզաւր, երկնային:

Եւ այժմ զլուծեալ եւ զխորտակեալ հողանիւթ անաւթս Աստուածաւրէն հրաշակերտութեամբ, աղաչեմ, գթած, նորոգ հաստատեա', Զքոյին պատկերս մեղաւք հնացեալս Ի քրայս հալոցաց կայծակամբ բանիդ, Պաղատիմ առ քեզ, վերստին ձուլեա', Զխախատեալ շինուածս քումդ հանգստեան խորանի մարմնոյս` Պահպանաւ հոգւոյս, մաղթեմ, բարերար, Ի բնակութիւն քեզ մաքրագործեա':

Մի' հատուցաներ չարեացն իմ գործոց զնոյն փոխատրութիւն:

Արբեալ եմ, ըստ մարգարէին բանի, եւ ոչ ի գինւոյ. Թափեա' զմրուրս անաւրէնութեան թմբրութեան մահու բաժակիս Ազատարար հրամանաւդ, ամենակեցոյց, Զի մի' զքոյդ քամեցից ի վերջին աւուր յետնում հատուցմանն:

Բ

Արդար ես յիրաւունս քո եւ յաղթող` ի դատաստանի. Եթէ մահու մատնես, ճշմարիտ են գործք քո, Եթէ դատապարտես` աստուստ սկսեալ զտանջողականն կշտամբութիւն, Ստոյգ են հատուցմունք քո, Եթէ յանդունդս խորոց սուզեսցես, Թէ զկենդանութիւն շարժմանս բարձցես, Թէ զբանիս զաւրութիւն ունայնացուսցես, Թէ զաչացս պատուհանս ստուերացուսցես, Թէ զկենացն ճաշակ ի քեզ ինքն ամփոփեսցես, Թէ զհասարակաց կերակրոյս դարմանս բարձցես, Թէ զաւուրցս հարստութիւն համառաւտեսցես, Թէ ընդ իջման քաղցրութեան ցաւղոյ եւ հուր տեղասցես, Թէ ի լրութենէ բանի քոյ սովեցուսցես, Թէ զականջացս դրունս խցցես, Թէ զշնորհիդ ձիր կտրեսցես, Թէ զգետին յատակի ոտիցս սասանեսցես, Թէ յանձկալի երեսաց լուսոյդ քոյ հանցես, Թէ ի համաւրէն աշխարհէ աստի հերքեսցես, Թէ փայլատակմամբ հրոյ պակուսցես, Թէ անբժշկական ցաւաւք դատեսցես, Թէ դիւաց չարաց մատնեսցես, Թէ գազանաց ժանեաւք մանրեսցես, Թէ հողմով ցասման հոսեսցես Եւ թէ այլ ինչ նորոգ արարած տանջանարանաց կազմեսցես` Չար, քան զտարտարոսն, Եւ սաստիկ, քան զգեհենն, Թունաւորագոյն, քան զորդունսն, Տարակուսելի, քան զխաւարն, Երկիւղագին, քան զխորխորատն, Ողորմելի, քան զմերկութիւնն, - Վկայեմ անձամբ անձին` յոյժ պարտական գոլ սոցա:

Գ

Եւ քանզի յաւէտ տպաւորագոյն են նմանութիւնք փոխատրութեանցն Առ ազգակցութիւն մեղանացս, Իբր պատկերակիցք, միատեսակք, զուգաշաւիղք` Նշանակիչք այսր խորհրդոյ, Արդ կարեւոր է խոստովանել եւ յանդիմանել զերեսացն ծածկոյթս` Առ ծանաւթութիւն խնդրողին:

Որպէս զի ոչ ջերմն սիրով առ ընկերին կարիս մատուցայ, Յիրաւի ի նախնումն վտանգին տագնապեալ սառնում:

Եւ զի ոչ զցանկականն խրոխտականութիւն սանձեցի, Յարժանի կրեմ եղկելիս զանզովանալի զկիզումն:

Եւ քանզի ոչ սիրեցի զլուսոյդ աւետիս, Արդար հատուցմամբ ի մթութիւն ըմբռնողական Միգին կորստեան վրիպեալ դանդաչեմ:

Եւ զի ոչ խտրեցի զմանունս փոքունցն յանցանաց, Իբր անվնասակարք վարկանելով, Պատկանապէս ի խածանողականացն Զազիրն զեռնոց խթեալ խոցոտիմ:

Եւ զի ոչ ձեռն կարկառի առ կիրս վտանգաւորին` այց առնել նմին, Ի դէպ իսկ, ըստ գծագրութեան այսր աւրինակի, Ապականութեանն գբոյ նուիրեալ մատնիմ:

Դ

Եւ արդ, ո'չ յաստուածուստ ամենաբարի գանձուցդ` չարիս, Եւ ո'չ ի լուսոյդ նշողից` խաւար, Եւ ո'չ յապաւինութենէդ` գայթակղութիւն, Այլ ես ինձէ'ն կորստեան որդիս գտի զայսոսիկ:

Մեղա՜նք անաւրէնութեան իմոյ գանձեցին, Նիւթեցին զայսքանեաց բարկութեան մթերս:

Հոգւոյ իշխանին մոլութեան հնազանդեալ` Թողի զտեղի քո նորա, Ըստ Գրոյն խրատու յանդիմանութեան:

Ե

Եւ քանզի յայտնեցաւ յետուստ գաղտնեաց առականաց մարմնոյս անդամոց Եւ արկաւ զերեսաւք կերպիս անվայելուչ ստուեր ամաւթոյս, Ըստ մարգարէին առակի, Տգեղս ցուցեալ զիս ամենեւին` Իբր մերկացեալ խայտառակեցելոյ պոռնկի, - Ծագեա' յիս զլոյս քաւութեան, արքայ երկնաւոր, Զի թաւթափեալ զմեղաց փոշիս, Ըստ աւետեաց ձայնին դարձելոցն ի Բաբելոնէ, Նստայց վերստին` կանգնեալ ի հողոյ, Եւ ի հաստատութիւն յուսոյդ հիմնացեալ անսասանելի, Ըստ եսայեան բանին, Զգեցեալ զզաւրութիւն բազկի կարութեան նախնում մաքրութեանն` Վասն մեծութեան փառաց քաղցրութեան ամենապարգեւ քո աստուածութեանդ:

Աւրհնեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[Ի]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Տէր, տէր, անոխակալ եւ երկայնամիտ, Ներող, բարեգութ, հզաւր, ողորմած, Ահա ճշմարտութեամբ են գործք քո, Եւ խոստովանեալ` դատաստանք քո, Վկայեալ են ընտրութիւնք քո, տեսողդ ծածկութից:

Ընդ երից երջանկաց մանկանցն, Որք կիզանողական բոցովն փորձեցան Եւ ոչ վնասեցան ի Բաբելոնի, Զնոցա թախծութեան զերգն հառաչեմ. Մեղայ, անաւրինեցայ, յանցեայ, ապստամբեցայ Եւ պատուիրանաց քոց ոչ անսացի:

Եւ քանզի մաքուր գոլով ի վնասուց նոքա, Եւ զայս խոստովանութիւն գոչէին, Իսկ ես ընդ նոսին նովին աղերսիւ Ձայնակցեալ սմին ողբոց երգութեան, Եւ ա'յլ յաւելից` ամենապարտս մահու:

Ընդ Դանիելի երանեալ եւ սուրբ մեծ մարգարէի, Որ ի քում հարազատութեան ազգականութենէ Տանն Յուդայի շառաւիղ ընտրեալ, Զնորայն առեալ ընդունական եւ նուիրական բանից պաղատանս, Իմովս պատժականութեան գոչմամբ հեծութեանս եւ ա'յլ կրկնեցից:

Բ

Ի մէջ գիտութեանս անպատշաճականս գնացի` Զարտուղի սխալեալ դժնդակապէս, Այս է` ամենայնիւ ամենայն իրաւք մեղանչելն:

Ըստ սահման կշռութեան կամաց քոց արտաքս վազեցի, Որ է հաւաստի կերպարան բասիր անաւրէնութեան:

Անգիտիցն չափոց չարութեան գործոց լրումն յաճախութեան նիւթեցի, Որ է ճշգրիտ պատկեր յանցաւորութեան:

Սպառնացար, եւ ոչ զարհուրեցայ, Արգահատեցեր, եւ ոչ երբէք լուայ, Որ է ապստամբութեան յայտնի նշանակ:

Գ

Քեզ արդարութիւն հանդերձեցեր, բարերար, Եւ ինձ ամաւթ եւ պատկառանս պատրաստեցեր, Քեզ` փառս վայելչականս, եւ ինձ` նախատինս յարմարաւորս, Քեզ` քաղցրութեան յիշատակ, եւ ինձ` մաղձ քացախեալ ի կատարածի, Քեզ` բարեբանութիւն անլռելի, եւ ինձ` ձայնս ողբոց աղաղակի, Քեզ` աւրհնութիւնս երգոց խնկելի, եւ ինձ` մերժումն տարագրութեան, Քեզ` իրաւունս բազմարժանիս, եւ ինձ` պատասխանատուութիւնս ամենավարանս, Քեզ` բարձրութիւն անճառ գովեստից, եւ ինձ` զաճիւն լիզելոյ պատիժ ձաղանաց:

Դ

Եւ արդ, ընկալար դու բարեաց ընտրութեանց անկշիռ սահման` Զքոյոցդ ախորժականաց կնդրկաց պտղոց վերառեալ ըստ քեզ, Եւ ես` զիմոյս աստէն առ սմին Պարսաւանս յոգունս կրկնակի բարդեալ ինձ ըստ իս:

Իսկ եթէ անարատիցն մաղթանաց այս էր յանձնառութիւն, Իսկ ինձ զո՞րս հիւսեցից շարս եւ տողս բանից դսրովականաց, Որ քան զամենայն դժնեայս յաւէտ վրիպեցայ:

Մոլորեցայ անառակ ընթացիւք ի միտս վայրենիս, Յանդգնեցայ շրթամբք խաւսից ի բանս երկրաւորս, Զակատեցայ անկասելի ի պատկառելեացն գործոց, Փքացայ, վերացայ, որ յետ սակաւ մի ժամանակի Ի հող մահու եմ իջանելոց, Գոռոզացայ, բարձրացայ, որ եւ ոչ զգրաւական շնչոյս Տուրեւառութեան ունիմ ի ձեռին:

Ե

Ամբարտաւանեցայ փոշիս շնչաւոր, Ամբարհաւաճեցայ կաւս ձայնաւոր, Հպարտացայ հողս անարգութեան, Ի վեր ամբարձայ մոխիրս մերժելի, Բազուկ կառուցի բաժակս մանրելի, Տարածեցայ առաւել իբր վեհ Եւ դարձեալ իբրեւ զհերքեալ առ իս ինքն ամփոփեցայ, Բարկութեան բոցով ցոլացայ տիղմս բանաւոր, Իբր զանմեռ ոք մեծամտեցի, Որ ընդ քառոտանեաց մահու եմ փակեալ:

Գիրկս արկի կենցաղոյս սիրոյ Եւ ի քեզ թիկունս, փոխանակ դիմաց, դարձուցի, Ի թռիչս մտաց ընդ խաւար խորհրդոց սլացայ, Զանարատ հոգիս մարմնոյս փափկութեամբ յաւէտ վտտեցի, Զզաւրութիւն աջական կողմանս տկար արարի, Ահեկանացս կայից ուժգնութիւն տալով` յաղթեցի, Զքեզ իսկ տեսի հոգացեալ վասն իմ, Զոր չէ աստ գրելի, եւ ոչ պատկառեցի:

Զ

Իբրեւ զհաւ վայրենի սրացայ, ըստ ովսէեան բանին առ Եփրեմ Ի նախնին իմ սովորութիւն, Յաղաւթարանն վայրի ընդ պատաղմունս այսր կենցաղոյս շրջանակեցայ, Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին, Ընդ հին չարութեանցն նորոգ ինքնաստեղծութիւնս գտի, Անուրս, ըստ Յոբայ, ծանունս եւ անտանելիս ինձէն ինձ սաստկացուցի, Առիգած անկարկատելի, ըստ Երեմիայ, զանձն իմ արարի, Իբր զվիժած անգրելի կոչման, ըստ առակարկուին, Ի մարդկանէ համարոյ եղծայ, Իբր զհանդերձս ինչ ապարահից, ըստ եսայեան բանին, զազրացայ:

Որպէս զթրծեալ աման խեցեղեն` փշրեցայ անարծարծելի, Ըստ բամբասանացն Եդոմայ ի մարգարէէն` Զչորրորդ չափն անաւրէնութեան սատակման ինձ պատրաստեցի:

Եւ զի՞նչ ստութիւն առ այս` եւ զայս յաւելուլ ընդ այս. Քանզի զվրանն իսկ դիւանուէր Մողոքայ Առի ինձ այսրէն առ դժոխոցն ժառանգութիւն, Լքեալ զերկնայինն` յեղանակաւ իմն աւրինակի նմանագիր ձեւակերպութեան, Որպէս առակ պատկերի աստեղն Ռեփանայ բաբելականի, ՅԻսրայելէ պատուեցեալ, ցուցաւ ի Սինա:

Է

Իսկ արդ, զի ի նախնի շնորհին համարձակութենէ դարձեալ` Փոխեցայ, զրկեցայ, ելայ, հեռացայ, Բաժանեցայ եւ անպատուաստելի կտրեցայ, - Արդ, ընկա'լ զիս, Տէր, վերստին կերպարանեալ ի պատկեր հոգւոյ, Զանարժանս կենաց` իբր զմահապարտ, իբր զչարագործ, Իբր զպատկառեալ, իբր զկոխան եղեալ բանսարկուին, Որպէս զանբժշկելի մատնեցեալ, որպէս զհասեալ յատակս մահու, Որպէս զգարշեցեալ, որպէս զխոտան գտեալ քո կոչմանդ, Որպէս միանգամայն ի կորուստ վարեալ, Որպէս դեգերալ, որպէս վանեցեալ, որպէս սարտուցեալ, Որպէս տարակուսեալ, որպէս թշուառացեալ, որպէս վհատեալ, Որպէս կործանեալ, որպէս խորտակեալ, որպէս բեկեալ, Որպէս թախծեալ, որպէս յոգի տրտմեցեալ, որպէս թշնամանեալ:

Ը

Իսկ դարձեալ ակնարկելով քո, գթած, Մարդասէր, հզաւր, ի յաղերս բանիս` Որպէս զղջացեալ, որպէս խոստովանեալ, Որպէս ի յոտս քո դիմեցեալ, որպէս զապաշխարեալ, Որ կշռես, գրես եւ մեծ համարիս զհառաչ հոգւոյ Եւ զազդումն շնչոց հեծութեան, Զկսկիծ շրթանց, զպասքել լեզուի, զտխրականութիւն երեսաց, Զկամս խորհրդոց եւ զյաւժարութիւն խորութեան սրտից, Որ փրկութիւնդ ես անձանց եւ տեսող ոչ գործեցելոց, Եւ ստեղծիչ բոլորից, եւ բժիշկ վիրաց աներեւութից, Պաշտպան յուսացելոց եւ բարեխնամող տէր ամենեցուն:

Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի ես ինձէն անձամբ իմով ինքնագրաւ ի մահ` Ոչ կացի երբէք ի յոտս մարդոյ Եւ ոչ սիրտ բանականի ստացայ, ըստ Գրոյն, Եւ քանզի ոչ փոփոխեցայ ի նախակարգելոցդ, Եւ ոչ ընդ բարւոք ուղին ընթացայ, Ընդէ՞ր ոչ զխոտորնական հետոցն խաւարայնոց զդէմս ցուցից Ի սահման կարգի այսր ընթերցուածոյ:

Առ որս ածեալ յարմարեալ առ սոյն զկերպարան տեսակի բանիդ երեսաց, Ըստ վերագոյնդ նշանակելոյ անփոխադրելի պահելով` Խոստովանեցայց վերստին դարձեալ աստանաւր Զմնացեալ չարութեանցն զբիծս, զոր յաջորդաւդ է իմանալի:

Բ

Աւտար ժանտագործս արժանապատիժս Աճեցուն արարի գնացիւք անսաստութեան զգունդն Բելիարայ, Կաքաւս կայթից եւ ցուցս վազից Խաղալկացն դիւաց գարշելեաց` ճարտար խաբողաց Ծուլութեամբս իմով շնորհեցի, Գանս գաղտնիս եւ խոցուածս անյայտս Ի կործանեցելոցն դահճաց ընկալայ:

Ոչ հերքեցի զվանեալսն խաչիւն Քրիստոսի, Քան թէ անդրէն առաւել կրկին իսկ զաւրացուցի:

Վասն իմոյ հիքոյս անաւրէնութեան Անունդ Յիսուսի հայհոյի ի մէջ այսականաց, Որպէս վասն Իսրայելի` ի մէջ հեթանոսաց:

Հարուածս հարուածոց վնասակարս ապականութեանց, ժանգոյ եւ թրթրոյ Եւ այլոց կերչաց` վատնողաց զծաղիկ հոգւոյս, Ըստ սրբոյն Յովելայ հրաշական ողբոցն, Որ ի ցոյցս երկրի վասն Իսրայելի` Յառակս հինից եւ չարաց հոգւոց, - Յիս ինքն տնկեցի, Ստեղծանել զնոսա պատրաստեցայ, քան թէ սատակել:

Բիւրս կուտեալ հաւաքեցի անձին իմում մարտիկս մահազէնս, Կշտամբիչս ինձ գոյացուցի` անիրաւս եւ անպատկառելիս, Ներհակս ինձ զաւրացուցի` ապառումս եւ անկռուելիս, Դառինս ինձ առի մասունս ընդ քաղցրաւենեաց ճաշակացն, Առ ստացողն` միշտ նենգաւորս, Եւ առ բանսարկուն` յաւէտ հաւատարիմս:

Գ

Աւա՜ղ աղէտիս, վիշտ վտանգիս, խաւար ամաւթոյս, մութ պատկառանացս, Զիա՞րդ եւ առ բանիս յանդիմանութիւն համարձակեցայց. Մեծ է ձայնս գուժի, եւ անբերելի` բողոքս աղաղակի:

Քանզի թէ զհոգիս իմ էր տեսանել, Տգեղս եւ նուաղս եւ ամենեւին ներգեւեալս, Ցաւովք հեծութեանս ի վերջինս վարեալ վարանումն Եւ մրճոտեալ, աղտեղեալ գունով զազրութեան` իբր զպաշտաւնատար մեհենի, Վասն զի նոյն է սպաս տանել ձուլեալ պատկերի եւ մեղաց ախտի:

Դ

Արդ, ես գնացի ընդ այս ճանապարհ կորստեան հետոց խաւարի, Ետու զբաժինն քո ցանկալի յանապատ անկոխ, ըստ մարգարէին, Որ առ քահանայսն Իսրայելի ամբաստանութեան:

Եւ զիա՞րդ ասացից անձին իմում մարդ գրեալս ընդ անմարդիս, Եւ ի՞բր անուանեցայց բանական անբանիցն յիմարութեան կցորդեալս, Եւ ո՞րպէս կոչեցայց տեսանողական` մթացուցեալ զլոյսս, որ յիս, Եւ ընդէ՞ր համբաւեցայց զգայական` զիմաստիցս դրունս փակեալս, Կամ որո՞վք ցուցայց տպաւորութիւն նկարագրութեան անեղծին շնորհի Անձամբ ինձէն յոգի մահացեալս, Նաեւ ոչ շարժողական եւ կամ շնչական ունիմ անուանել, Թող թէ հոգեկան կամ մտաց ընդունական:

Ե

Անպիտանս ի թիւս անաւթոց, Անարգս ի քարինս որմոց, Արհամարհեալս ի կարգս կոչեցելոց, Վատթարս ի յազգս հրաւիրելոց, Արհաւրաւք մահու պակուցեալս, Անխրախուսելի ի բոլորեցունց` ցաւովքն եւ տանջանաւքն Երուսաղեմի, Ըստ Երեմիայ բանին խրատեցեալ, Պակասեալ աւուրցս ի հեծութենէ, եւ ընթացք ամացս` ի հառաչմանէ, Ըստ նուագարանաց երգողին:

Իբր ասուի` ի ցեցոյ, եւ փայտ` ի յորդանէ, Ըստ իմաստնոյն բանի, ի խիթմանէ սրտիս հալեցայ, Իբր զոստայն սարդից մաշեցայ, ըստ սաղմոսողին, եւ խոտան գտայ, Իբր զամպ առաւաւտեայ եւ զցաւղ վաղորդայնի, Ըստ մարգարէութեանն ձայնի, սպառեցայ:

Զ

Այլ ոչ ի մարդ ոք ունիմ զյոյս, Եթէ անիծեալ ի տեսանողէն` անյուսադրելի վհատիմ, Այլ ի քեզ, Տէր իմ ոգեսէր, Որ ընկղմեալ ի քոյդ գթութեանց բարեաց անբաւից Եւ ի բեւեռելոյն ժամու ի խաչին` Մաղթեցեր մեծդ ողորմութեան Առ Հայր քո բարձրեալ` քո չարչարողացն:

Արդ, շնորհեա' ինձ յոյս քաւութեան, կեանք եւ ապաւէն, Եւ ի տուր շնչոյս թշուառի` առից զոգիդ քո բարի:

Եւ քեզ, ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով` զաւրութիւն, Յաղթութիւն, մեծութիւն եւ փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Դարձեալ այլաբանեցից` ի նոյն շարունակ բարդեալ Զկշտամբանացս եղանակ դսրովեալ անձինս, Ածեալ մատուցեալ, կրկին կացուցեալ նովին պատկերաւ ի նոյն պայմանի. Թերեւս գրեսցէ ինձ ամենագէտն Զայս յանդիմանութեան դատակնիք կսկծեցուցանողականս բանի` Ճշմարիտ խոստովանութիւն համայնից գործոց գաղտնութեանց չարեաց:

Բ

Այլ ոմն ձիս խաւսնական, կարծրերախ, սանձակոտոր, արձակերասան, Յովանակս անհամբոյր, վայրենական եւ անկրթական, Երինջս աւողական, անուղղական եւ անվարժական, Մարդս մոլեգնական, տարագրական եւ կորստական, Մանուկս մեղանչական, անխրատական եւ վարատական, Տնտեսս մահապարտական, տարտամական եւ անգործական, Բանականս անասնական, գազանական եւ անմաքրական, Ձիթենիս ամայական, անպտղական եւ կործանական, Մարմինս հոգւոյս իմ թախծողական, դատողական եւ տանջողական, Խոցեալս անբժշկական, անխնամական են անկանգնական, Ոսկի շարս կայսերական, արդվատնական եւ անգտական, Ծառայս սխալական, փախստական եւ թշուառական:

Գ

Ահա ես ինքն ինձէն կամաւորապէս անձնամատն եւ մարմնակործան, Հոգեկորոյս եւ միշտ մտախաբ, Կամակոր իսկ եւ սրտաբեկ, Ուշամոռաց եւ հանճարազրաւ, Զգայազիրկ եւ իմաստասպառ, Յայրատատես եւ եղեռնալուր:

Ես աստուստ եւ անդուստ բնաւիւք բորբոքմամբք Մահաբեր երկամբք վնասեալ, Ոչ միով իւիք տեսութեամբ Ի գործ ընտրութեան քեզ պիտանացուս, տէրդ բոլորից:

Ողբամ զորովայնն, որ երկնեացն զիս, Աշխարեմ զստինսն, որ դիեցուցին. Ընդէ՞ր ոչ մաղձ մակարդեալ ընդ կաթին ձգեցի, Եւ զիա՞րդ ոչ դառնութիւն ինձ ընդ քաղցրութեան ջամբեալ մատուցաւ:

Դ

Զի թէ ես ինձէն անձին իմում Դժնեայ դատախազ համբարձայ այսքանեաւք բանիւք Եւ ունիմ տակաւին զսուր բարկութեանս անխոնարհելի, - Ո՞վ ոք յերկրածնաց աստի զիս ողոքեսցէ:

Զամենայն խայտառակեցից, Զբնաւ էութիւնս դատեալ տուժեցից, Զհամաւրէն վնասակարացն զգունդ գանեցից, Զխոցողացն զինուորութեանց դատախազեցից, Զգայականացն գլխաւորութիւնս կշտամբեցից:

Մեղայ ամենայնիւ յամենայնի, ողորմեա', գթած:

Ոչ նոր ինչ գտեր յիս զյանցանացս պարտեաց մառախուղ, Այլ նոյն եմ յաւէտ նովին պատահմամբ պարտաւորութեան` Անկցելի ձորձով սխալեալ առաջի քո` անփոփոխելի, Եւ դու միայն իսկապէս գթած, աւրհնեալ, մարդասէր, Ընդ աջմէ իմոյս փրկութեան կանխեալ ներութեամբ անայլայլելի:

Ե

Արդ, մատո', խնամակալ, հզաւր, երկնաւոր, բարի, Ամենից հաստիչ յոչէից, Զբանիդ զաւրութեան իմաստից կայծակն Ի գործի ազդման լեզուիս շարժութեան, Առիթ մաքրութեան յամենուստ զգայականաց գոյաւորութեանց Յիս մասնաւորելոց` քո ձեռակերտից, Սոքաւք առ ի քէն եղելովք եւ բժշկելովք կրկին հանդերձանաւք, Անպակաս ձայնիւ, անհատ բարբառով քեզ վերընծայել գոհաբանութիւն` Ի փառս մեծութեան Հաւրդ քոյ` Աստուծոյ մերոյ, յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Տէր Աստուած ամենայնի, զաւրաւոր յամենայնի, Անպարագիր, անվայրափակ տեղի ամենեցուն, Բոլոր իսկութեամբ հուպ յամենեսին, Անուրեք վայրից, եւ չիք սահման առանց քո, Ո'չ երեւեալ երբէք եւ ո'չ տեսականութիւն առանց քո ծագման լուսաւոր:

Փառք ահաւորութեան, անուն անհասութեան, կոչումն մեծութեան, Ձայն անբաւութեան, իսկութիւն անքննութեան, Անմատչելի հեռաւոր եւ անընդմիջելի մերձաւոր, Տեսող հեծութեան, նկատիչ թշուառութեան, Մաւտակաց թախծութեան, ամենաբոյժ հնար անճարութեան, Հայր գթութեանց, ծագող ողորմութեան, Աստուած մխիթարութեան:

Բ

Հայեա'ց, Տէր, ողորմութեամբ ի պատկեր վշտաց դառնութեան Բազմավտանգ կրիցս կարեաց, զոր հանդէպ քո տարածանեմ, Կցորդակի'ց լեր բժշկապէս, Եւ մի' ի խոյզ ընտրութեան կոչեր դատաւորաբար:

Արդարեւ մեծ է վտանգ տարակուսանաց ցաւոց այսր վարանման, Յորժամ իցէ մարմինն մեղաւք գրաւեալ, Եւ անձն` ի գործոց չարեաց ոչ մեկուսացեալ, Գործնականացն գործի` սովորութեամբն կարեաց կապեալ, Զանգուածն հանդերձանաց` մահացու կրիւք շաղախեալ, Զգայութիւն սրտին իմաստից` խեթիւ խոցոտեալ, Ակնկալութիւն բարեացն` բնաւին բարձեալ, Եւ ի բանականութեանն` ընդ անասունս դասակարգեալ, Եւ զազիր գարշութիւն` ընդ գոյութեանն շարամանեալ, Եւ տեսականացն ողջ ելով` իմանալիքն վիրաւորեալ, Եւ ի սաստկութենէ յանցմանցն յիշատակի` յաւէտ յուսահատեալ, Եւ տագնապաւ նախագործելոցն` միշտ տարակուսեալ, Եւ յստակութիւն աղերսին` իսպառ պղտորեալ, Եւ խղճիւ մտացն յուզմանց` կրկին ճենճերեալ, Եւ ձեռն ի մաճի գործոյն` զյետնոցն հետազաւտեալ, Եւ կերպ ի յառաջ դիմեալ` ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ, Եւ գիտութեամբ էիցն` ի չէիցն միշտ խաբեցեալ, Եւ ի մտացն մարտ` ի փոքունցն յաղթահարեալ, Եւ ի թառանչ սրտին` հագագին դուռն հրդեհեալ, Եւ խոնաւ զաւրութիւն քմացն` ամենայն ուրեք տոչորեալ, Եւ անարեւ միգով` յամենայն մասանց պարփակեալ, Եւ լայնութիւն ակնկալութեանն` ամենեւին իսպառ ամփոփեալ, Եւ անբերելեացն տոյժ` ի զգալիսն տպաւորեալ, Եւ եղկութիւն կորստեանն` ի յուշ անդ եկեալ, Եւ դատակնիք հատուցմանն` ի դիւանի մտացն գրեցեալ, Եւ բարերարին ակն` ի ցասումն իմն երեւեցեալ, Եւ լոյսն բնութեամբ` զանգուածոյ հողոյս զայրացեալ, Եւ ահաւորութիւն էին` ընդ փոքրկութիւն բնութեանս ընդհարեալ, Եւ միշտ որոտմամբ բանից` բանաւոր մոխրոյս բարկացեալ, Եւ իրաւանցն վիմաւք` զարժանիս մահու կոշկոճեալ, Եւ որ իմն է տաղանդ` յանառակս աստէն կորուսեալ, Եւ պատուական իրին ստացուած` իբրեւ անարգ յերկրի թաղեալ, Եւ տաժանմանցն արգասիք` ծուլութեանն մթով ծածկեալ, Եւ իբր զի բաց բարձեալ նշմարան ճրագի` չերեւեալ, Եւ պատասխանարան լեզուիս` յիրաւանցն աւտար` կարկեցեալ, Եւ անհամբոյր շրթանցս դրութիւն` աւրինաւոր դատմամբ պապանձեալ, Եւ յուզմունք մտացս` ի զանազան մասունս ցնդեալ, Եւ զկեալն ի վերայ աւգտին` ոչ ինչ գիտացեալ, Եւ ի կշռութիւն բարւոյն ընտրութեան` յիմար երեւեալ, Եւ ընթացք ելիցն` նահանջմամբ չարին խափանեալ, Եւ վառարան իւղոյն` աճիւնովն հնոցի լցեալ, Եւ անուանս գիր` ի կենաց մատենէն եղծեալ, Եւ կշտամբանք ընդ երանութեան` անդ արձանացեալ:

Գ

Եթէ զինուոր տեսանեմ` մահու ակն ունիմ, Եթէ պատգամաւոր` խստութեան, Եթէ մատենագէտ` մուրհակի կորստեան, Եթէ աւրինաւոր` անիծից, Եթէ աւետարանական` փոշւոյ ոտիցն թաւթափելոյ, Եթէ բարեկրաւն` յանդիմանութեան, Եթէ ապառում` կսկծման:

Եթէ ջրովն ընտրութեան փորձիմ` խորտակիմ, Եթէ դեղ ինչ դատման ձգեմ` սատակիմ:

Եթէ բերս նկատեմ բարութեան` Ի կարծեաց չարեացս փախնում, Եթէ ձեռն համբարձեալ` կորանամ, Եթէ փոքր ինչ խրտուիլ` սարսեմ, Եթէ սակաւ մի թնդիւն` ընդոստիմ:

Եթէ ի խրախճանս ըմպելեաց հրաւիրիմ` դողամ, Եթէ մեծիդ յանդիման լինիմ` սարսափեմ, Եթէ ի հարցումն բանի կոչիմ` կարկիմ, Եթէ իրաւամբք քննիմ` համրանամ:

Դ

Արդ, այսքան ամենաթշուառ եւ ողորմագին տարակուսանացս, Ի վերայ միմեանց բարդելոց, Որք զստորեւ զգայականաց սրտիս գոյութեան ի ներքուստ անդուստ Անբժշկական ցաւաւք, աներեւակի նետիւք խոցոտեալ, Անարտաբերելի, մշտակիր, յարամնաց, հանապազամուխ Բեւեռեալ աստուստ ընդ հոգւոյս, Լցեալ շարաւով, կրկին հարուածով, Վտանգ սատակման մահու գուշակին:

Թարախ մթերից, պատեալ զերկաթով, գաղտնեացս ծածուկք Ազդեն ինձ տագնապս` վէրս պահեալս անխնամարկելիս Ընդ ելս շնչոյս տուրեւառութեան, Յորոց նեղութեանց չարաչար ճնշեալ աղաղակ ձայնիս, Խառնեալ արտասուաւք, կողկողագին թախծանաւք հոգւոյ, Բարեգործիդ հնարաւորութեան` Յերկրաստեղծիցս նահատակաց ընդ իմ մաղթողաց յերկինս առաքեմ:

Վերջին հեծութեամբս եւ ես ընդ նոսին Արտասուաւք ողբոց, ամենեքումբք նուիրողաւք, Զաղերսանս ըղձիցս ի ստորնայնոցս աստի յերկինս առաքեմ:

Շնորհեա', Տէր, անդորրութիւն կենաց հանգստեան Ողորմելի վաստակեցելոյս ի յընդունայն երկրագործութեանս, Համայնդ յամենայնում, ամենայնիւ ստացեալ քեզ փառս:

Ամէն:

[ԻԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, որո՞ց խնդրոց արժանաւոր վարկանելով զիս` մատչիմ աղերսել. Արքայութեա՞նն, յորմէ վրիպեցայ, Թէ փառա՞ցդ վայելչութեան, յորմէ զրկեցայ, Թէ կենա՞ցդ անմահականաց, յորմէ հերքեցայ, Թէ ընդ հրեշտակսն պարակցութեա՞ն, յորմէ տրոհեցայ, Թէ ընդ արդա՞րսն մասնակցութեան, յորոց ճեղքեցայ, Թէ ո՞ւռ որթոյն կենդանւոյ, յորմէ քանցեցայ, Թէ ո՞ստ տնկոյն բերկրութեան, յորմէ գաւսացայ, Թէ ծաղի՞կ փառացն շնորհի, յորմէ թափեցայ, Թէ պանծանա՞ցն ժառանգաւոր, յորմէ կորացայ, Թէ հայրենի ծոցո՞յն հարազատ, յորմէ ընկեցայ:

Բ

Եթէ զգեստո՞վն լուսոյ պարծիմ, յորմէ մերկացայ, Եթէ ի ստացո՞ղ դարձին յուսացայց, յորմէ խորթացայ, Եթէ ի լուսո՞յն իղձս դիմեցից, յորմէ մեկնեցայ, Եթէ Յիսուսի՞ յոսկերսն յաւդիմ, յորմէ մերժեցայ, Եթէ ի թեւս նորա՞ մերձիմ, յորմէ աւտարացայ, Եթէ յապաւէ՞նն ապաստանեցայց, յորմէ խեթացայ, Եթէ ի փրկութեանն նորոգութիւ՞ն, յորմէ մահացայ, Եթէ ի զգաստութեանն զուարթութիւ՞ն, յորմէ ես լքայ, Եթէ ի կանո՞նն կենաց ուխտի, յորմէ փոխեցայ, Եթէ ի սահմա՞նն հաստադրական, յորմէ սահեցայ, Եթէ յանշարժ վիմի՞ն պնդութեան, յորմէ սասանեցայ, Եթէ ի շա՞րս գումարտակին, յորմէ հոսեցայ, Եթէ ի քաղա՞քն անդրանկաց շինիմ, յորմէ գերեցայ, Եթէ հանապազորդեան հացի՞ն աղաւթեմ, զոր ոչ վաստակեցայ, Եթէ փոխադրութիւ՞ն երկանցն խնդրեմ, յոր ոչ քրտնեցայ, Եթէ պարգեւաւ՞քն պսակեցայց, յոր ոչ հանդիսացայ, Եթէ արձա՞ն ինձ կենաց գրեցից, յորմէ ջնջեցայ, Եթէ զերախտեացդ ձի՞ր յիշեցից, զոր միշտ մոռացայ:

Գ

Ահա հատաւ եւ կամ խզեմաւ լար կենաց յուսոյն, Տիրեցայ ի բորոտութեանցն գարշութենէ` համայն ախտացեալ, Ամենայնիւ սպառեալ զմարմինս ապականութիւնն, Շրջապատեալ` մեռոյց Աստուծոյ:

Դոյզն պալար փայլունակ, տգեղ, լսնացեալ Մնացուած ինձ պահեալ նախունակ երկդիմի կերպին, Որ զկրկին անմաքրութիւնն նշանակէ:

Պարծանացն նշոյլ ամենեւին ինձ շիջաւ, Փրկութիւնն մատնեցաւ, բարին ստուերացաւ, Ելք կենացն բնաւին փակեցաւ, Մխիթարութիւնն բարձաւ, Դատաստանին ատեան մերձեցաւ, Թոյնք մահուն ինձ արծարծեցաւ, Սպանեալն կրկին ինձ կենդանացաւ, Լաստին դադարք վիմաւք խցաւ, Շաւիղն յուսոյն կուրացաւ, Շնորհին ծածկոյթ յինէն մերկացաւ, Փառացն վայելչութիւն ստուերացաւ, Հանճարն առաջնորդական խափանեցաւ, Կշտամբանացն փուշ բազմացաւ, Անաւրէնութեանն ուղէշ ծաղկեցաւ, Բոց գեհենին ինձ բորբոքեցաւ, Ծառայութեանն լուծ սաստկացաւ, Ստրկութեանն կապ զաւրացաւ, Ունողն յարկին կառուցման ահա անկաւ, Բարձրութեանն վստահարան կործանեցաւ, Ընտանութեանն միաւորութիւն անջրպետեցաւ, Սրբութեանն սիրող Հոգին Աստուծոյ տրտմեցաւ:

Դ

Եւ քանզի զվերջինն համբուրեցի դառնութիւն, Տանջանս, խէթս, տխրութիւնս, Վիշտս հոգեկանս, ցաւս անխնամարկելիս, Տարակոյսս անյուսադրելիս, ամաւթանս անպարուրելիս, Խայտառականս անվերարկելիս, պատկառանս անհամարձակելիս, Փախուստս անդառնալիս, հալածանս անմարդասիրելիս, Երկայն ուղեւորութեան ապաձեռն անթոշակութիւնս, - Իսկ դու փրկութիւն, զաւրութիւն եւ աւգնութիւն, Ողորմութիւն, լուսաւորութիւն, քաւութիւն եւ անմահութիւն, Տէր Յիսուս Քրիստոս, Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ, Արարիչ երկնի եւ երկրի:

Որ ընձեռես ջուր պասքելոցն ի ծարաւուտ վայրս անապատի, Աւրհնեալ, բարեգութ, հզաւր, մարդասէր, Երկայնամիտ, խնամակալ, հնարաւոր, այցելու, Պաշտպան աննախանձ, պահապան յաղթող, Կեանք անկորուստ, միջնորդ երկնային, Լիութիւն աննուազ, երանութիւն տաւնելի, Ձեռն ձգեալ սիրոյ ողորմութեան քոյ աջոյ` Ընկա'լ եւ մատո'` քաւեալ եւ սրբեալ զիս` զամենապարտս, Բանդ կենդանի, առ հաւասարապատիւ քո հոգի, Զի քեւ վերստին հաշտեալ յիս դարձցի, Եւ ի ձեռն քո իւրովն կամաւք մաքուր նուիրեալ, Զաւրեղն ինքնութեամբ զիս Հաւր ընծայեալ, Անդէն առ նմին նովիմբ միշտ ի քեզ Շնչոյս ողջունիւ կապեալ ընդ շնորհիդ` Ի քեզ միանալ անբաժանելի:

Վասն որոյ քեզ, ընդ Հաւր քում, Հոգւովդ Սրբով, Երրեակ անձնաւորութեանդ ի միում բնութեան Եւ ի մի աստուածութեան` փա՜ռք, Եւ ի ստեղծականաց էից` գոհաբանութի՜ւն յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԻԵ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բայց քանզի ի վերայ այսքանեաց գերութեանց Ամենաթշուառ վտանգաւորիս` մի զմիով ել եւ ելս առնելոյ, Զորոյ կերպարանս անցիցն ի մասնէ վերաճառեալքդ նախագրեցին, Ուստի եւ փոխեալ զեղանակ բանիս, Այլ ոչ զեղկութիւն աղէտիս:

Այն զի ծով է ինձ ծփանաց Կենցաղոյս բերմունք յոյժ նմանագոյն, Յորում կոհակաւք բազմաւք անթիւ դիմեցմանց Տատանեալ հոգիս ի յայսմ աշխարհի` Մարմնոյս շինուածով, իբր ի նաւակի:

Զոր Եսայիաս մարգարէ զյանկարծադէպ կատարածն, Որ ի պարսկականն հինից, Երուսաղեմի եւ Սամարիայ կործանմանն, Նմանութեամբ այսր աւրինակի կերպաւորեցոյց, Որ եւ առ իմս հոգեւորական խորտակումն զուգաձայնել ոչ է սխալական:

Բ

Քանզի մինչդեռ չուէի ես յանհոգութեան անտարակոյսն վստահութեամբ, Դոյզն կասկած արկածից ի միտ բերելով առ խտրոց փոքր միջոցին, Որ ի մէջ հանգստեանն եւ աշխատութեանն, Իբր այն թէ հասեալ իցեմ, Ձմեռն յամարայնի բքաբեր հողմով ժամանեալ` Երեքալեանն դիմակցութեամբ ամբոխեաց զհանդարտութիւնն, Ուստի նաւն ի բախմանէ վայրենի ալեացն խորտակեցաւ:

Թեւոցն ձեռնարկութիւն քայքայեցաւ, Կայմն ամբարձման ի կայից իւրոց խլեցաւ, Առագաստին թռչարան յանկարկատելի ծուէնս պատառեցաւ, Շինուածոյն շուք անզարդեցաւ, Առասանք ձգողականացն խզեցաւ, Տեսարան գլխոյն դիտակի խոնարհեցաւ, Ապաւանդակին պարան կտրեցաւ, Ապաւինութիւն խարսխին լուծաւ, Լուծք ստուարք ամոլիցն կցորդութեան բաժանեցան, Սամիք ուղղչացն հետոց գալարեցան, Լաստ հիմանն հաստարանի ընկղմեցաւ, Ղեկացն կառուցմունք անդրէն սուզան, Չուոցն յարմարութիւնք պակասեցան, Ողնափայտին պատսպարան իսկոյն բեկաւ, Կապարանք զստին հաստուածոյ յաւշատեցաւ, Գոգք ամփոփման ծոցոյն կազմածոյ անարգեցան, Խելք շրթանցն եզերաց խախտեալ ոստեաւ, Պաղպաջունք բազմականացն անկեալ բարձաւ, Վանդակապատին վայելչութիւն յատակեցաւ, Գահաւորակին հանգստարանն շփոթեցաւ, Մածմունք տախտակաշարք ի միաբանութեանց միմեանց անջատեցան, Հեղոյսք պնդման բեւեռացն քարշեցան:

Գ

Արգասիք իրին յիշատակարան ողբոց ինձ նմանեցաւ:

Նաւուղիղն հանդէպ նաւին դեգերեալ ողբայ, Ձեռն ի ծնաւտի եդեալ` արտասուաց գետս իջուցանէ, Նշմարք սակաւ մնացուածոցն, ի ծայրից ծփմանց ազդելոյ ծովուն, Իբր խողխողեալ բանաւոր, ողորմագին թախծանաւք հեծէ:

Վասն զի թէ զբարի նաւապետն երկնաւորաւքն զաւրաւք յաշխարհիս ծովու Առ ի զխորտակեալս իմ տապան իմանալի գոյութեանս Առցէ աշխարել բանիս յարմարութիւն, Ոչ ինչ վրիպեսցէ ի ստուգութենէ:

Քանզի արդարեւ ելաց բարեգութն տէր, Յառակ մարդկութեանս, զթաղեալ ազգակիցն, Ելաց առ նմին եւ զԵրուսաղէմ մոլեալ եւ զՅուդաս մոլեգնեալ, Յորոց երկուցն կորեաւ վստահութիւն` Յաւրինակ նմանութեան աղարտեալ նաւի, Իսկ միւսն, հասեալ յատակս անդնդոց, Առասան յուսոյն ձեռամբ ունողին Յանքոյթն արտաբերեաց խաղաղութիւն:

Դ

Արդ, իցէ՞ թէ յաւելից հայել զբազմախորտակելի տապանակ մարմնոյս իմոյ նորոգեալ, Իցէ՞ արդեւք տեսանել զփշրելս նաւ ողբալի հոգւոյս ողջացեալ, Իցէ՞ արդեւք տեսանել զբաժանեցեալս միջոցաւ մեծաւ վերստին կցեալ, Իցէ՞ արդեւք տեսանել զյոգնաթախիծ սիրտ վշտացելոյս բերկրեցեալ:

Արդ, իցէ՞ ակն ունել նայել զյաւէտ խաթարեալ կերպարան բնութեանս կրկին հանդերձեալ, Իցէ՞ արդեւք թէ տեսից զքակտեալ տաղաւար թշուառացելումս միւսանգամ կանգնեցեալ, Իցէ՞ արդեւք յուսալի նայել զտարամերժեալ գերիս ազատեալ, Ապաքէն գուցէ՞ ակն ունել զանկեալս ի շնորհէդ լուսոյ դարձեալ կազդուրեալ:

Արդեւք տեսի՞ց զվայելչութիւն ընտանիդ քո պայծառութեան յողորմութիւն ինձ երեւեցեալ, Եթէ տեսի՞ց երբէք զամենատխուր կերպարան հոգւոյս իմոյ ժպտեցեալ, Արդեւք լուա՞յց ընդ ձայնի գուժիս աւետեաց համբաւ ինձ առաքեցեալ, Արդեւք տեսի՞ց զբիւրակործան վնասեցեալս անաւթ կազմեցեալ:

Իցէ՞ թէ տեսցեն պատուհանք աչացս իմաստից զմուրհակ պարտուցս իմոց պատառեալ, Եթէ յայտնեսցի՞ աւրն իմ անձկութեան շնորհին քաւութեան բարւոք ինձ ծագեալ, Արդեւք մտի՞ց ի խրախճանութիւն խորանին լուսոյ` քեւ առաջնորդեալ:

Իցէ՞ թէ կենդանի լինիցին ոսկերքս, ըստ Եզեկիելի, Ցամաքեալքս ի կենդանութեանց` եկաւորութեամբ ազդողական շնչոյս զաւրացեալ, Իցէ՞ թէ յաւելից հայել ի տաճար սուրբ քո, աղաղակաւն մարգարէին Ի պորտոյ կիտին, հերքեալ ի լուսոյ, որ կամ առաջի քո ամաչեցեալ:

Եթէ լինիցի՞ խաւարասնունդս մթացելոյ ծագման առաւաւտ, Եթէ հասցէ՞ տեսանել զտագնապեալս մշտասառոյց յեղանակս գարնանն մաւտ, Եթէ տեսի՞ց զցաւղ անձրեւոյն կանաչացուցանողն հոգւոց ինձ արաւտ, Եթէ իցէ՞ երբէք նկատել զգազանաբեկ հերքելի ոչխարս վերստին կամաց գթութեան քո հաւտ:

Ե

Եւ քանզի, ըստ բանին Յոբայ, շուրջ պատեալ են չարեացն հնարք, Ընդ որ ոչ կարացից անցանել, Իսկ եթէ լոյս ողորմութեան բարերար կամաց քոց ցուցցի, Գթութեան քոյ դուռն բացցի, Ճառագայթ փառաց քոց ծաւալեսցի, Խնամք ձեռին քոյ յայտնեսցի, Արեգականդ կենաց աւր տարածեսցի, Առաւաւտիդ ըղձալի տեսիլ մերկասցի, Առատութիւն քաղցրութեան քոյ աղբիւրասցի, Վտակ արարչիդ կողից հոսեսցի, Ծորումն անապական սիրոյ քոյ հեղցի, Ծագումն աւետեաց շնորհի քոյ երեւեսցի, Պարգեւիդ քոյ ծառ ծաղկեսցի, Մասունք աւրհնեալ մարմնոյդ բաշխեսցի, Համառաւտեալն ակնկալութիւն հանդիպեսցի, Հատուածեալն ձայն ողջունի քոյ, Տէր, լուիցի, Հեռացեալդ խաղաղութիւն մերձեսցի, - Յայսոսիկ յաւէտ սովին սահմանաւ երանականաւ, Հաւատ ընկալեալ յուսոյ հաստատնոյ, Ապաւինեալ ի Հոգիդ քո Սուրբ, Որ ընդ Հաւր քում պաշտի ձայնիւ քաղցրութեան` Ընդ քեզ փառաւորեալ ի լոյս անմատոյց, Որով կեանք եւ երանութիւն քաւութեամբ հանդերձ ընծայեալ ինձ` մեղապարտիս:

Յաւանդ անկորուստ ընդ իս պահելով Առհաւատչեայ ճշմարիտ յիշատակի ի ձիր անեղծութեան, Անուամբդ անճառելեաւ ահաւորութեան հզաւրիդ սրբոյ միայնոյ Եւ անքննելի տէրութեան երրեակ անձնաւորութեանդ, Որ եսդ յիսկութեան յէութեան Եւ յարակայութիւն բարձրութեան, Քաղցրութեամբ, ողորմութեամբ եւ մարդասիրութեամբ Պսակեալ, հանդերձեալ եւ թագաւորեալ:

Այո', առ ամենեսեան ամենայնիւ յամենայնի կարող ես, գթած, Եւ քեզ վայել է փառք յայսմ յաւիտենի Եւ ի հանդերձեալ մշտնջենաւորութիւն Յայտնութեան աւուրն մեծի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ստուգապէս եւ իրաւաբար ընդ որս, Որք ըստ ձայնից կողկողանաց Եւ զբանիցն յարմարութիւն հանդերձեն` Ի նոյն գիր բերեալ զաւարտմունս տանցն, Որովք առաւել սաստիկ մորմոքեալ ճմլեցուցանեն Զաղէտս կարեացն սրտին ըղձից առ արտասուացն բղխմունս, - Ուստի եւ բազմեալ իմ ի գլուխս պարու ակմբից դասու այնր երախանաց, Որք զլալեացն յեղանակեն բանաստեղծութիւն, Եւ ես ընդ նոսին նոցին հեծութեամբ, աւաղական ձայնարձակութեամբ Զանձինս տարածանեմ զվշտակրութիւն:

Որ ո'չ բնաւին մեռեալ աշխարհի Եւ ո'չ իսկապէս կենդանի Աստուծոյ, Ո'չ ջերմ սոսկ եւ ո'չ ցուրտ յատուկ, Ըստ առակի աւետարանչին, գրեալ ի Յայտնութեանն, Երիցս ատելի երրեակ տէրութեանն եւ ամենատես արարչութեանն:

Եւ այս են պատկանեալ թախծականացն կերպադրութիւնք, Կրկին ողորմելի այսու երեւեցեալ, Որք ի մի գիծ սահմանեալ` Կացուցանեն զթշուառութեանցն զաւրինակ` Այսպիսի կցորդութեամբ շաղկապեալ:

Բ

Պարտուցն ժխտեալ տաղանդացն` ճեպով մեծաւ ի տուժի, Ես ապիկար` մատնեալ անարժան գործովքս յիրաւի, Վատնիչ արքունի գանձուց` կրկնադատ եւ անթափելի, Պատասխանատու մեծին` ըմբռնեալ անհրաժարելի, Բիւր քանքարոյ խնդիր` ես չունիմ կշիռ մի ունկի:

Անբարեխաւս կապեալ` ի պահեստ դառն արգելանի, Հեծումն եւ վաստակ ցաւոց` ճաշակեալ յաննշոյլ բանտի, Անապաւէն տանջեալ` անթոշակ կա'մ ողորմելի, Այլ յեղանակ ինձ ողբականաց աստուստ կնքեցի, Փոխատրեցի սովին բարբառով կոծ կսկծելի, Կարգադրեցի շրջաբերութեամբ ի նոյն պայմանի` Անհատական թիւ խորհրդական երկեակ տասնեկի:

Աղքատութեանն հնոց յամենուստ մասանց մրրկի, Անպատսպար թշուառ` վտանգեալ սրտիւ ի գրաւի, Տարակուսեալ հոգւով` ապաշնորհ այր ի վրիպակի, Անխնամելի հայցմամբ դատաստանն յինէն պահանջի, Մեղաց եւ մահու զինուք զգայարան գաղտնեացս խոցի, Անփրկելի մատնեալ բռնութեան չարեացս գերի, Սուր սուսերաւ սաստից գոյութիւն բնութեանս յաւշատի:

Յիշատակաւ բեմին` աստստին ի դատաստանի, Անծագելի մռայլ` չարատես աչացս երեւի, Անձեռնկալ կապեալ` եղկելիս ի տարակուսի, Ահարկութիւն դիմաց պատկերի վերնոյն տեսանի, Յոյժ անարեւ եւ անվերարկու` ի տարտարոսի, Անապաւէն մոլար` մորմոքեալ ի հուր գեհենի, Անյայտնելի կորուստ` կործանեալ ի մեղաց վհի:

Ահա զոր ունիմ արծաթ անպիտան` ո'չ երբէք յարգի Եւ ո'չ ընդունի եւ կամ համբարի ի գանձ տէրունի, Հայցուած պղտոր եւ ձեռն անմաքուր աննուիրելի, - Այլ բեկեալ սրտիւ, մատանց տատանմամբ, յոյս առեալ դարձի, Զդէմս ի յերկիր եդեալ, պաղատիմ մաւրդ Յիսուսի. Բարեխաւսեա', մաղթեա' քաւութիւն ինձ` մեղաւորի, Դու` զաւրաւոր փրկանակ կենաց, իսկուհի երկնի, Քեզ աւրհնութիւնք ձայնից եւ բուրմունք խնկոց ի յերկրի Եւ անուշից իւղոց մատուցումն յամենայնի:

Գ

Արդ, յասացեալ ողբոցս հիւսուած այլ մասն յաւելի, Բարերարին շնորհաց արտասուաց պտուղ մատուցի, Զկորստեան խորս չափելով` զորքանն երբէք ոչ գտի, Մասնաւորաւք բանիւք ի հանդէս նորին ջանացի, Զմտացս արագեալ զթեւս` յերեւոյթ իրին ոչ հասի, Զուշին պարտութիւն յանվթարելեացն բաժակ բարկութեան ի ձեռն իմ առի, Զտարտամութիւն տարակուսանացս, իբր ճաշակումն մահու, արբի Եւ այժմ զյանցիցն յաճախութիւն ողորմելի ձայնիւ յերգ արկի:

Աներեւոյթ կրակարան տապոյ բորբոքմամբ մեծաւ անզովանալի, Անտեսական իմն քրայս հալոցաց սաստիկ եռացմամբ անշիջանելի, Սլաքս նետից պատկանեալ դեղովք ի շտեմարան խորութեան սրտի, Խիթք ցաւոց խոցոտման մահու ի գնացս երակաց գոյութեան լերդի, Կիրք երկանց անճարակ ճեպոյ ի պատուած աղեացս անելանելի, Անզաւրելի դեղոց ջերմութիւն ի յերիկամանց մասունս երկակի, Անհնարաւոր դառնութիւն մաղձի ի նախադուռն իմոյս կոկորդի, Աւաղս ձայնից լքուցանողաց ի փողս շնչոյս խոշորս հնչի:

Բազմահատուած էութիւն բնութեանս, ներհակք միմեանց ի պատերազմի, Երկչոտութեամբ կարծեաց վարանեալ, ամենայնիւ կայ ի վտանգի, Հարազատաց դաւաճանութիւն անհաշտելի ի կոտորածի, Ո'չ մեռեալ եւ ո'չ կենդանի` թաղեալ ի մեղաց գարշութեան տղմի, Կասկածաւոր պատժապարտութեամբ վերակնարկելով քեզ` բարերարի` Յանակնկալս կենաց վհէ արտաբերել ի լոյս անձկալի:

Դ

Նոյն ինքն, որ զայս բան տպաւորեաց, ընդ երջանկացն պսակեսցի, Ակնարկելով քո ողորմութեան` անարատիցն հաղորդեսցի, Վասն զենման Աստուծոյ Բանիդ` բարեգործեալ քեւ կենդանասցի, Աւրհնութիւն գովեալ քո շրթանց` ի գլուխ բաշխողի այսր մատենի, Հաստատեսցի ըղձականութիւն սողոմոնեան բանիս առակի, Նկարագրեա' Հոգւով քո, բարձրեալ, ի նորոգումն անեղծանելի, Զի դու միայն ես երկայնամիտ, ներող, եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի:

Ամէն:

[ԻԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի ընդ ողբաձայնիցն բանաստեղծութեանց վերընծայելոց Զդրութիւն թուոցս յարմարեցի` Կական եւ հեծութիւն, հառաչանք կողկողագինք, Դառնութեան լալումն եւ արտասուաց երգ, - Դարձեալ սկսայց զճառ պաղատանացս Խոստովանաւրէն, զղջականաբար, Զգաղտնածածուկն` յայտնաբարբառ, Զի անդրադարձութեամբ սկսմամբն եւ վերջաւորաւքն բառիւք Զնոյն համաձեւութիւն ի մի թախանձ նմին մաղթանաց Հոգեկեցոյցն խոնարհութեան աստանաւր եդից:

Բ

Մեղա՜յ մեծիդ բարերարութեան, անարգս մեղայ, Մեղա՜յ ծագմանդ ճառագայթից, խաւարս մեղայ, Մեղա՜յ շնորհացդ անբաւ երախտեաց, արդարեւ մեղայ, Մեղա՜յ սիրոյդ վերնում գթութեան, յայտնապէս մեղայ, Մեղա՜յ ստացողիդ յոչէութենէ, ստուգապէս մեղայ, Մեղա՜յ գերունակ գոգոյդ գրգանաց, անբաւս մեղայ, Մեղա՜յ աննուազ լուսոյդ վայելման, նենգողս մեղայ, Մեղա՜յ ճաշակման անճառդ կենաց, բազումս մեղայ, Մեղա՜յ անհաս պարգեւացդ ձրից, հանապազ մեղայ, Մեղա՜յ գովեալ մարմնոյդ Աստուծոյ, մահու չափ մեղայ, Մեղա՜յ պաշտելի արեան Արարչիդ, իսկապէս մեղայ:

Գ

Ահա, արդարեւ, աւրհնեալ է հատուած բանի Յուսադրական սրտի այսր Մեղայ-ի:

Սոյն սա պատուելի աւանդ, անմոռաց պատուէր, Հայրենեացն տուր, նախահարցն աւրէն, Համայնից թոշակ, անհերքելի բան, Զաւրաւոր պատասխանի, կենդանութեան կամուրջ, Ախորժելի վերնոյն, սիրելի սրբոց, Անխզելի կապ, հրաշալի բարբառ, Անշրջելի պատճառ, բաղձալի աղերս, Փափագելի սեղան, սրտաբեկ հնչումն, Անհնարից ճարակ, կարծրութեան վանիչ, Աստուածապաշտից սահման, հեթանոսաց գիրք, Վաղնջուց կանոն, քրիստոնէից հարազատ, Արարչութեանն յաղթող, անջրպետ հզաւր, Խտրոց ահաւոր, արուեստ բարձրութեան, Խորութիւն անչափ, հիացման տեսիլ, Խորհուրդ կնքեալ, ընդ որ չիք ումեք անցանել, Եթէ ոչ անըմբռնելի մտաց արագման զսա ծանիցէ:

Ձայն բարեպատեհ հրաշաւորական, Որ ոչ յիշատակեցաւ ի վերջին դատակնիք դասուն լքելոյ. Գուցէ առ նմին խզեալ համառաւտ Զվրիժակն իրաւանց մահուն հասելոյ, Յորմէ ընտրութիւնն ապագործ եղեալ` Զսահմանն յաւիտենական քակտեսցէ:

Զարդ փառաց մեծութեան, Որով նոյն ինքն աստուածութիւնն պսակեալ բարգաւաճի:

Դ

Քանզի ո՞վ ոք դիմեալ կալաւ զեղջերաց սեղանոյ այսր սրբութեան Եւ ոչ առժամայն պրծեալ ի պատժոց` անարատ գտաւ:

Իսկ եթէ Աքար Զամրեան եւ Սաւուղ Կիսեան եւ Յուդա Սիմոնեան, Ասելով զսոյն, ոչ արդարացան, Եւ ես վկայեմ` իրաւամբք խոստովանեալ զայս պայման բանի, Զի ակամայիցն բռնադատելոց ոչ է կատարեալ սէր, Ուստի եւ ոչ բովանդակապէս փրկութիւն:

Ե

Իսկ ես կամաւ համբուրեմ` դարձեալ կրկնելով Զերջանիկ բանիդ զմկրտութեան հարազատս:

Մեղա՜յ երախտեացդ մոռացութեան, վերստին մեղայ, Մեղա՜յ մարմնոյ ձեռն յոգի հարեալ, յիմարս մեղայ, Մեղա՜յ առ կեանսդ դժրողութեան, իսկ եւ իսկ մեղայ, Մեղա՜յ բանիդ ապախտ առնելոյ, չարաչար մեղայ, Մեղա՜յ ի յաւր սատակման` ինձէն ստիպեալ, վատթարս մեղայ, Մեղա՜յ պարտականս անկենդան մահուն, ձաղելիս մեղայ, Մեղա՜յ անպատկառս քո բարձրութեան, տաղտկալիս մեղայ:

Զ

Վերջին ինձ կրկին աշխար հոգեւոր, Զի ի կորուստ եւ ի կործանումն ինձ երեւեցաւ, Զի անդարձս վարատեցայ, Զի որդիս թշնամի գրեցայ, Զի ի բարձանց երկնից ընկեցայ, Զի փուշս վարուց դիզեցի:

Եւ եւս առ սմին ողբք աղաղակի, Զի անձամբ զանձն անարգեցի, Զի բագին կորուսչին գտայ:

Այլ իմն կսկիծ դժնդակ սրտի, Զի զիս ունին, առ որ չեմ:

Զարտաքնայարդար բաժակս անմաքուր, Զբռեալ որմս գարշունակ, Զսին պարծանաւք պաճուճեալս, Զլոյսս ի մռայլ շրջեալ, Զգերանակիր ակնս թշուառացեալ, Զջահս փառաց շիջեալ, Զամենայնիս յամենայնի ամենայն իրաւք վնասակարս` Առ տնաւրինականսն տէրունականս, Առ յայտնութիւնսն աստուածայինս, Առ երեւմունսն արարչագիրս, Առ խոնարհութիւնսն սարսափելիս, Առ այն, զոր տեսի աչաւք իսկ իմովք, Առ որ մեծ է պատասխանատրութիւնս, Քան առ համաւրէն Աւետարանին, Զարմանս, հիացմունս, Հոգս հալողականս, անդաճմունս անհնարաւորս, Թուականութիւնս մտաց անբարդելիս, Ելմունս անկատարս, իջմունս անհաստատս, Յուսահատութիւնս յարմարականս, Յանդիմանութիւնս պատշաճականս, ձաղանս պատեհագոյնս, Նզովս իրաւացիս, անէծս արժանահատոյցս:

Արդ, այսոքիկ են մեղաւորիս իմ կշտամբութիւնք Եւ ինքնահարուած տանջանաւորութիւնք:

Է

Եւ քանզի կարող ես զայս ամենայն զպարտս թողուլ Եւ զխայթուածս մահու բժշկել, Տէր ողորմութեանց, Աստուած բոլորից, Քրիստոս թագաւոր, բարձրեալ Հաւր Որդի, Ստեղծիչ, գթած, բարերար, Աւրհնեալ, առատ, հարուստ, Ահաւոր, հզաւր, ողորմած, Տեսուչ, ձեռնկալ, հաստիչ, Ապրեցուցիչ, դարմանիչ, կեցուցիչ, Երկայնամիտ, անոխակալ, ապաւէն, Բժիշկ, գովեալ, երկնաւոր, Անճառ, լոյս, կեանք, Յարութիւն, նորոգութիւն, քաւութիւն:

Ը

Եթէ հայեսցիս մարդասիրութեամբ, Ըստ որում քոյդ են սովորութիւնք, Նայեցեալ ի քեզ` կողկողիմ եւ ես:

Եթէ լուիցես` հառաչեմ, Եթէ ունկն մատուցանիցես` պաղատիմ, Եթէ անսայցես` աղերսեմ, Եթէ ներեսցես` աղաչեմ, Եթէ առ իս դառնայցես` գոչեմ, Ապա թէ անտես առնիցես` կործանիմ, Իսկ եթէ առ ոտն հարկանիցես` լամ, Եթէ զոգեպահն ոչ ընծայեսցես` մեռանիմ, Ապա թէ ահարկու դէմս ցուցանիցես` սատակիմ:

Իսկ եթէ սաստեսցես` դողամ, Եթէ խեթիւ տեսանես` սոսկամ, Ապա թէ սաստկանաս` սարսափեմ:

Եթէ հալածես` հեծեմ, Իսկ եթէ ընդ վայր հարկանիցես` հերքիմ, Եթէ զբոց վհատութեանս ոչ առցես` տագնապիմ, Եթէ խստանաս` փախնում, Ապա թէ սպառնաս` ընկճիմ:

Իսկ եթէ քննես` քարկոծիմ, Ապա թէ ուժգին ակնարկես` սուզանիմ:

Եթէ ոչ անխայեսցես` մերժիմ, Եթէ կոչեսցես` խիթամ, Իսկ եթէ աչս յառեսցես` ամաչեմ, Եթէ ձայն տացես` երկնչիմ:

Զբարեացն պարգեւ մատնեալ, Զերանութիւնն թողեալ, Զշնորհն լքեալ, զուխտն ցրեալ, Զաւանդն կենաց մոռացեալ, Զհամարձակութեանն վստահութիւն կորուսեալ, Զստեղծիչդ էիս բարկացուցեալ, Զանճառութիւն շնորհին ընդոտնեալ, Զպատուոյն պատկեր այլայլեալ:

Թ

Իսկ եթէ առ այս խեղդ մահու հեծութեան ցաւոյ Մարդասիրեալ առ իս ժամանեցուսցես, տէր Յիսուս Քրիստոս, Զազդեալն Գիր լնանիլ ի յիս, Եթէ բժշկութիւն դադարեցուցանէ զմեղս մեծամեծս, Որով ամէնառատ քաղցրութեամբ պատուաստեալ ի քեզ, Զքոյդ կերպարան լուսոյ նկարեալ յոգի` Վերստին գտեալ պնդեցայց` քաւեալ եւ ստեղծեալ կրկին Ի փրկութիւն անմահից կենացն անախտականաց, Եւ քեզ, ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԸ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, զո՞րս յայտնեցից Եւ յաղագս ո՞յց նշանակեցից Եւ վասն ո՞րպիսեաց ճառեցից Եւ զո՞րքան ծածկեալս մերկացուցից Եւ կամ վասն որո՞ց խոստովանեցայց. Զներկայի՞ցս, զոր արդէն ունիմ, Թէ՞ զանցելոցն, զոր մթերեցի, Զապագայի՞ցն, յորոց կասկածեմ, Թէ՞ զբազմասահ շարժութեանցն, յորոց գլորեցայ, Զփո՞քրն ինձ համարեալ, որ է Աստուծոյ մեծ գրեցեալ, Թէ՞ զանկերպագրելին չյիշատակելի, Զնուա՞զն, որ է առաւել, Թէ՞ զթեթեւագոյնսն, որ են ծանունք, Զհոգեկանա՞ցն կրից կորուսչաց, Թէ՞ զմարմնականաց ախտից սպանողաց, Զառ դրունս հեշտականա՞ցն, Թէ՞ զծայրակոտոր վնասակարութեանցն, Զաներեւութի՞ցն, թէ՞ զտեսականացն, Զառ ձեռն հպաւորութի՞ւն, Թէ՞ զառ նոյն ինքն շունչ հեռաւորութիւն, Զլայնակա՞նն դիւրին խածմունս, Թէ՞ զերկարաւորն նետաձգութիւն, Զխորութեա՞նն զանչափութիւն, Թէ՞ զամենածախն յայտնատեսիլ, Զյոգնագլո՞ւխն պոռնկութիւն, Թէ՞ զառողջութեանն անբժշկութիւն, Զպարարո՞ւմն չարին մարմնովս, Թէ՞ զսովիլն բարւոյն հոգւովս, Զխնամո՞վն հանդիսանալ յոչ ախորժելիսն Աստուծոյ, Թէ՞ զբռնադատութեանն տոռամբ ձգիլն ի նոյն մոլեգնութիւն, Զառ ի մա՞հն մեղաց, Թէ՞ զընդունայնութեանն կարծեաց:

Բ

Արդարեւ, որպէս կամաւ խելագար, զերծեալ ի ձորձոյ` Զառականացս տեսիլ յանդիմանեցի` Զընդդէմսն գործեալ իմաստնոյն, Որ թէ հանճարեղքն վերարկեսցեն զամաւթս իւրեանց. Աւտարացեալս ի կրաւնից, հեռացեալս ի կարգաց, Ի սրբութեան` անսուրբ, ի կուսութեան` անմաքուր, Յարդարութեան` ամբարիշտ, ի բարեպաշտութեան` վնասապարտ, Բերանովս` մերձ առ ստացողն, եւ հեռի` երիկամամբք, Շրթամբքս պատուամատոյց, ըստ մարգարէին, այլ ոչ եթէ սրտիւս:

Եւ եթէ պարտ է զքստմնելիսն ասել աստանաւր, Չար քան զտանջանսն յանդգնութիւն, Իբր զուր իմն պաշտաւնատարս Աստուծոյ, Ի միտս անկայունս երկեակ ճանապարհաւ մահու վարանեալս. Ջանամ, եւ ոչ ինչ աւգտիմ, Պնդիմ, եւ ոչ հասանեմ, Փութամ, եւ ոչ ժամանեմ, Անձկամ, եւ ոչ տեսանեմ, Փափագիմ, եւ ոչ հանդիպիմ, Կարաւտիմ, եւ ոչ պատահիմ, Ունիմ զամենայն երկրի Եւ եմ պատգամաւոր աղաւթանուէր ամենայն աշխարհի:

Գ

Այլ թո'ղ զբազումս զայսոսիկ, բարերար, եւ մի' ունիցիս, Դիւրինք են քեզ զսոսին եղծանել, Քան ինձ տաժանաւորս աջով նկարել:

Վասն այնորիկ գրեցի առանց խնայելոյ, Զի դու առատապէս ջնջեսցես, աւրհնեալ:

Որ վասն մեր` մեղաւորացս երկայնամիտ անուանեցար, Ըստ մաղթանաց բանի հեծութեան սրտի Եզրի երջանկի, Յոյժ նեղեալ անձն եւ ձանձրացեալ հոգի Բանին յիշատակաւ, որ զսոյն պատմէ, Յամենայն կրից մահացուցանողաց վտանգեալ, Անկեալ ի վիհ գարշութեան մեղաց անդնդականաց ապականութեանց, Քանզի չհաւատամ, թէ լսես իսկ ինձ, ըստ Յոբայ ձայնին:

Արդ, ես ինձէն ինքնադսրով, անձնադատ գերի, Կամաւորապէս մատն եղեալ բնութեանս, Արգելի, փակեցի, կնքեցի առ յինէն Յամենայն մասանց զկենացն հնար, Զի ի փրկութիւն մեղաւք կապելոյս կրկին մեծասցիս` գովեալ:

Դ

Եւ քանզի ի մարգարէէն բարւոք է խրատեալ, Փորձ գտցուք մաղթել ընդ նմին` հոգւով քո երգեալ, Յուսով հաստատնով ի քեզ ապաստանեալ. Առէ'ք ընդ ձեզ բանս, ասէ Ովսէէ, Եւ դարձարո'ւք առ Տէր Աստուած ձեր, Եւ ասացէ'ք ցնա` Կարող ես թողուլ զմեղս, Զի ընդունիցիք զբարիս, Եւ վայելեսցեն ի բարութեան անձինք ձեր:

Ահա Աստուած խաւսեցաւ, եւ ո՞վ է, որ ոչ լուիցէ, Նոյն ինքն վկայեաց, եւ ո՞վ է, որ ոչ հաւատասցէ:

Ե

Արդ այսոքիկ վճիռ պաշտելի, Նուիրեալ պայման, սահման նոյնագոյ, Կենաց աւետիս, կէտ տէրունի, դուռն բարութեան, Սփոփանաց հրաւէր, ճշգրիտ պատկեր, Անստգիւտ գանձ, անմոռաց յիշատակ:

Այսու առ սոյն եւ ես, հաւատ ընկալեալ, Աստուստ վկայեմ սմին ընդ մարգարէին. Կարող ես յամենայնի թողուլ զմեղանս բազմաբեղունս, Եւ եւս զաւրասցիս` կրրկին բարձրացեալ Առ ամենաթշուառ, կործանեալ հոգիս:

Յամենայնի իշխես, ամենայնի բաւես, Ամենայն ուրեք հասանես, Ամենից բռնութեանց յաղթես, Զամենայն կարծրութիւն փշրես, Զամենայն ընդդիմահար վանես, Զամենայն խստութիւն վատնես, Զամենայն սրացեալ ընդոտնես, Զամենայն դառինս անուշես, Զամենայն դժուարամոքելիս քաղցրացուցանես, Զամենայն պարտս շնորհես, Զամենայն յանցանս թողուս:

Կարող ես, զաւրաւոր, հնարաւոր, ամէնարուեստ, Զամենեցուն զմեղս ընկղմել եւ չքացուցանել բառնալ ի միջոյ, Իբր զճաճանչ փոքու կայծական, սահմանեալ ի չափ ոչէից, Անկեալ, ընկլուզեալ, կորուսեալ ի տիեզերատարածն ծովու:

Զ

Արդ, բանիւ մաղթանաց վերծանողացն այսմ մատենի Ողորմեա' վասն խաչի եւ չարչարանաց Եւ մահու Որդւոյ քոյ, Հայրդ գթութեան, Սկիզբն առաքողի ողբերգութեան ձայնի այսմ արտաւսրածին նուագի, Որ զայս դեղ փրկութեան կենաց մեզ յարմարեցոյց, Եղիցի' բժշկեալ յանուն քո, հզաւր:

Որ հետս ելից խոստովանութեան մեզ նկատեցոյց Այսու պայմանաւ պատշաճականաւ, Լիցի' անարատ յիւրոցն պարտեաց:

Որ զհպարտութեանն թեւս հարթել մեզ վարդապետեաց Ի սոյն կանոնի կենաց պատգամի, Եղիցի' զերծեալ ի չար կապանաց մահու արկածից Սկզբնականաց, վերջնոց եւ միջնոց, Երրորդութեամբդ բարեգործեալ, Ի նորոգութիւն լուսաւորութեան. Ընդ որում եւ մեք գրեսցուք` երջանիկ գտեալ ընդ սմին:

Է

Արդ, այսքանեացս անբաւից հրաշից հանդերձիչ, Հայր ամենաստեղծ, անունդ ահաւոր, ձայն սարսափելի, Կոչումն ընտանի, բան համբուրելի, Ազդումն սքանչելի, հրաման սոսկալի, Էութիւն անքննելի, գոյութիւն անճառելի, Իսկութիւն անբաւելի, զաւրութիւն անզննելի, Կամք ամենաբարի, տէրութիւն անսահմանելի, Մեծութիւն անչափելի, բարձրութիւն անբովանդակելի, Որքանութիւն անկշռելի, առաւելութիւն անհասանելի, Պատճառ Որդւոյ հայրութեամբ, այլ ոչ նախադրութեամբ:

Քեւ եւ ի ձեռն քոյդ անպարագիր զաւրութեանդ Սաստեա' տագնապող եւ դիւական տենդիս ջերմութեան, Որ սպրդեալ մուծաւ ընդ մեղաց, Զի փախիցէ' ի մարդոյս` Զարհուրեալ ի սխրալի եւ յանբաւելի արեան վտակի գառինդ երկնաւորի, Որով սրսկեալ միանգամ` ի մշտնջենաւորս համայն մաքրեցաք:

Ը

Եւ արդ, յայս պատկառելի խոնարհութենէ արարչակերտս խորհրդոյ Ամաչեսցէ' սատանայ ի գործս չարեաց իւրոցն հրեշտակաց, Տանջեսցի' եւ հալածեսցի` Հեռացեալ եւ արտաքս առաքեալ Ի շինուածոյ խորանէ քումդ բնակութեան յարտաքին խաւարն:

Եւ ջնջեալ մաքրեա' զարտասուս ողբոցս ի դիմաց մերոց, Եւ զհառաչումն ձայնիս հեծութեան` ի սրտից մերոց:

Եւ յիշատակաւ հարման հեղուսիցն Քստմնափուշ, տաժանատեսիլ ոգեպահանջից, Որով պնդեցաւ միածինդ քո յաշտարակ խաչին, Ցաւեսցի' չարին:

Եւ ի կողահերձ, սայրասուր սլաքէ ուժգին բախմանէ, Որով զվէրն մեծ ընկալաւ, Իսպա'ռ սատակեսցի սկզբնարար մահուն:

Եւ զի խոնարհեցոյց զգովեալն գլուխ Յաւանդել զհոգին ի ծոց քո, բարձրեալ, Ապստամբութիւն անբարի բարուցն Բելիարայ Ի կոր կործանեսցի'` ամենայնիւ հերքեալ ի կորուստ:

Եւ զի ղաւղեալ ծածկեցաւ անմահն իսկութիւն յորովայնի երկրի, Այսու ամբարձեալն հպարտութիւն կարծեալ գոռոզին Ի յատակս մահու դժոխոց մթին ստուերին յառեալ դիտեսցէ' Եւ յիշեսցէ' զառաջին հարուածն անբժշկական, Որով մահացու դիմամարտութիւն թունից վիշապին Կենարարն կրիւք ամենազաւրին:

Թ

Վասն զի ի փառս քո, Հայր ողորմութեան, Իբր ի գովեստ Որդւոյ քոյ, Հոգւովդ Սրբով զայս խոստովանիմ. Քանզի ոչ պիտակ ինչ սոսկ զաւրութեանն ունի զմիւսմէն Առ մի խորհրդականն խորութեան, Այլ զանսկիզբն Բանդ անձնաւոր Ընդ անժամանակդ Հաւր փառաւորեմք:

Եւ քեզ միայնոյ` Սուրբ Երրորդութեանդ, Հաւասարապատիւ տէրութեանդ, Համաբուն, անբաժին ինքնութեանդ Աւրհնաբանութի'ւն, գոհութի'ւն, զաւրեղութի'ւն Եւ անճառ վայելչութի'ւն մեծութեան, բարեվիճակ հարթութեան, Զուգակշիռ հաւասարութեան յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԻԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, դու միայն սկիզբն բարեաց, Գթութիւն անճառ, Որդի բարձրեալ միոյդ Աստուծոյ, Որ զողջոյն զաւրն թողութեան ցուցեր փրկարան Եւ ոչ կորստեան դատապարտարան` Յեղանակեալ ինձ զաւուրն չար առ մեծ աւետիս ակնկալութեան:

Բժիշկ` ախտացելոյս, Հովիւ` մոլորեալ ոչխարիս, Տէր` ապաւինեալ ծառայիս, Գինի անապակ` մեծ տրտմեցելոյս, Սպեղանեաց դեղ` վիրաւորեցելոյս, Ազատութիւն` մեղաւք գրաւելոյս, Աւրհնութիւն բարեաց` մերժելոյս, Կնիք շնորհաց` խոտելոյս, Աւծումն կոչման` կապտելոյս, Կանգնումն վերստին` կործանեցելոյս, Պատսպարան հզաւր` գլորեցելոյս, Աւժանդակ վեհ` գայթակղեցելոյս, Դուռն բարձրութեան` տարակուսելոյս, Սանդուղք երանութեան` եղկելոյս, Ճանապարհ շաւղաց` մոլորելոյս, Թագաւոր ներող` պարտելոյս, Քաղցր յուսադրութիւն` լքելոյս, Ձեռնկալ կենաց` հերքելոյս:

Բ

Մեծդ միայն եւ ամէնառատ, Որ զլիութիւն բարեաց սահմանեալ` Հեղուս անչափ յաճախութեամբ, Քան զոր խնդրեմք եւ իմանամք, Ըստ Պաւղոսի գոհաբանութեանն:

Քանզի իննուց յիսնից եւ թուոց երից եւ չորեակ տասանց, Ի վաղորդայնէ տուընջեանն առ մուտս արեւուն, Անդուստ առ նմին յաւէտ կարկառմամբ Իսկ եւ իսկ ի սոյն անարգել սրտիւ Ի վեր է, քան զաղերսանաց ակնկալութիւն մարդկան` Բարեգործել միմեանց շնորհատրութիւն, Իսկ առ իմս թշուառութեան եւ անարգութեան զքոյդ եդեալ փառս, Ամենակարող զաւրութիւն ահեղ, բոլորից Աստուած, աւրհնեալ տէր Քրիստոս, Որո՞վք սահմանեսցի կշռութեամբ չափու` Հաստողիդ ընդ հողոյս հաւասարութիւն կցորդեալ:

Քանզի մնաս յայսոսիկ անբաւ եւ անհետազաւտելի, Ամենեւին բարի, անմասն բարկութեան խաւարի, Ուստի յոյժ նուազ են քում մեծութեան աստեղացդ թիւ, Զորս գոյացուցեալ յոչէից` յորջորջմամբ անուանց կնքեցեր, Եւ կամ հիւթ երկրի, ի յաւդս հեղեալ, Զոր ի չգոյից հաստեալ` տարածումն յատակի կառուցեր, - Քան ինձ նախագրեալ համարդ սակաւութեան, Որով քեզ նմանիլ վարդապետեցեր:

Գ

Ահա ծածկեցաւ եւ ընկղմեցաւ Ի քոյդ լոյս կամաց երկայնմտութեան հանուրց չարութիւն, Իբր դոյզն մռայլ` ի տապ արեւու, Եւ որպէս աստուստ իսկ կիրք բնութեանց զհասարակաց բարուց ցուցանէ:

Քանզի ո՞վ ոք ի մարդկանէ մեղաւ եւ ոչ զղջացաւ, Ո՞վ ոք զազրացաւ եւ ոչ ամաչեաց, Ո՞վ ոք գարշեցաւ եւ ոչ պատկառեաց, Ո՞վ ոք սխալեաց եւ ոչ ապաշաւեաց, Ո՞վ ոք կործանեցաւ եւ ոչ հեծեծեաց, Ո՞վ ոք գայթակղեցաւ եւ ոչ ստրջացաւ, Ո՞վ ոք պարտեցաւ եւ ոչ ինքեամբ ըմբերանեցաւ, Ո՞վ ոք պատրեցաւ եւ ոչ յոգւոց ելաւ, Ո՞վ ոք ճաշակեաց լեղի եւ ոչ դառնացաւ:

Ո՞վ ոք անկաւ ի բարձրութենէ եւ ոչ ընդոստեաւ, Ո՞վ ոք կորոյս մեծութիւն եւ ոչ աշխարեաց, Ո՞վ ոք զրկեցաւ յերանութենէ եւ ոչ ելաց, Ո՞վ ոք կապտեցաւ ի շնորհէ փառաց եւ ոչ ողբաց, Ո՞վ ոք գտաւ ինքեան վնասակար եւ ոչ ստգտաւ, Ո՞վ ոք մերժեցաւ յերեսացն Աստուծոյ եւ ոչ հառաչեաց, Ո՞վ ոք լուաւ զԱստուծոյ սպառնալիսն եւ ոչ սոսկացաւ, Ո՞վ ոք ընդ մի չարեացն հազարս չաւաղեաց, Ո՞վ ոք մերկացեալ յաւուրս ձմերայնոյ` եւ ոչ զոփացաւ, Ո՞վ ոք անաւրինեցաւ եւ ոչ քարամբք զմիտսն կոծեաց, Ո՞վ ոք ետես զստրուկն յիւրում մեծութեան եւ ոչ զկծեցաւ:

Ո՞վ ոք կատարեաց չարիս եւ ոչ զինքն իսկ նզովեաց, Ո՞վ ոք ախտացաւ եւ ոչ զանձն դսրովեաց, Ո՞վ ոք յամաւթալեացն գործեաց եւ ոչ զիւր մարմինն ձաղեաց, Ո՞վ ոք ի պատկառելիսն հպեցաւ եւ ոչ զաւրն իւր անիծեաց, Ո՞վ ոք զգործեցեալսն յիշեաց եւ ոչ տապացաւ, Ո՞վ ոք զգաղտնիսն մտաբերեաց եւ ոչ խորովեցաւ, Ո՞վ ոք զծածուկսն նկատեաց եւ ոչ մահ կորստեան խնդրեաց, Ո՞վ ոք զաներեւոյթսն կերպաւորեաց եւ ոչ կրկին յերկիր կորացաւ, Ո՞վ ոք ընդ մեղացն հեշտութեան բոց անշէջ հնոցի ոչ խառնեաց, Ո՞վ ոք զվնասակարսն բնութեանն` եւ ոչ պապակեցաւ, Ո՞վ ոք զկամաւ ներգործեալսն` եւ ոչ սատակման ինքեան աղաւթեաց, Ո՞վ ոք զանճառելիսն` եւ ոչ խռովեցաւ, Ո՞վ ոք զանկրելիսն էութեանն` եւ ոչ թախծեցաւ, Ո՞վ ոք զմեծամեծսն` եւ ոչ մաշեցաւ, Ո՞վ ոք զանբծութեանն ապականարարսն` եւ ոչ տոչորեցաւ:

Ո՞վ ոք զտարագրութեանն պատճառ յանցմունս` եւ ոչ տագնապեցաւ, Ո՞վ ոք զերեսացն աղտեղի տեսիլ` եւ ոչ բարկութեան վերնոյն զանձն պարտ վարկաւ, Ո՞վ ոք զմի ի կարեւորացն մեղաց յաչս կերպացոյց եւ ոչ զինուք մահու խոցեցաւ, Ո՞վ ոք զխայտառականացն` եւ ոչ վայս վհատութեան ընդ հեծութիւնս ձայնին հիւսեաց:

Ո՞վ ոք յարքայական գահոյից տնանկացաւ եւ ոչ կարկամեալ ի վայր գլորեցաւ, Ո՞վ ոք ընդ պսակին պերճութեան հող ի գլուխ եղեալ` եւ ոչ կրկին չարչարեալ յոգի մահացաւ, Ո՞վ ոք ընդ պայծառ պատմուճանին քրձազգած եղեալ` եւ ոչ տխրեցաւ, Ո՞վ ոք զկեանս իւր կորոյս եւ ոչ արեան արտասուս երկնեաց, Ո՞վ ոք ընդ արկանելեաց լուսոյ խաւար զգեցաւ եւ ոչ նուաղեցաւ, Ո՞վ ոք ի վերայ սգոյ սիրելւոյ ոչ թառամեցաւ:

Դ

Ահա այս կերպարանք ճշգրտագոյնք պարտաւորիս յանդիմանութեան. Տխուր դէմք, քաղեալ ճաճանչ, ցամաքեալ խոնաւութիւն, երիթացեալ շուրթն, Անշքեալ տիպ, տրտմեցեալ ոգի, այլայլեալ ձայն, կրկնեալ պարանոց:

Եւ զի թէ ոք զիսկութիւնն իսկ նշանակեսցէ` ոչ անաւրինէ. Անամբարտաւան միտ, անհպարտ սիրտ անխնդրող պարգեւի թշուառ, Անաղերսալի պասքեալ, ինքնակշտամբելի դեգերեալ, Իրաւամերժ սովեալ, արդարալլուկ քաղցեալ, Պատշաճադատ հարուածեալ, ինքնավկայ մահապարտեալ, Արժանապէս հանեալ, անձնանէծ եղկելի:

Եւ զայս թարգմանեալ ցուցանէ արդարագործ փարիսեցին կշտամբեալ Եւ մեղապարտ մաքսաւորն բարեհամբաւեալ:

Ե

Եւ արդ, եթէ զչարիսն հնարաւորութեան բանսարկուին` Գտողին զմեզ գայթակղեալս, Զիւրն ի մեզ սերմանիս առ աւրն համարեսցի, - Զիա՞րդ ոչ զբարիսն, տնկեալս ի մեզ հոգւոյ արութիւնս Ի խնամակալութենէ կամաց կեցուցչիդ, աւն եւ աւն գրեսցես, Տէր բարեգութ, հզաւր եւ յաղթող, քաւիչ մեղուցելոց, Կարող յամենայնի առ ամենայն փրկութիւն:

Եթէ զանդունդս առ երկինս փոխես Եւ կամ զխաւար մթութեան ի լոյս հաստատես, Եթէ զդառնութիւն լեղւոյ ի մանանայի քաղցրութիւն կազմես Եւ կամ զկոծ սաստկութեան վշտաց Ի պարտ դասու բերկրութեան հարսանեաց կարգես, Դիւրինք եւ հնարաւորք են քեզ այսոքիկ, Եւ եւս քան զսոսին բաւես առ նոսին` Տիրեալ համայնից ահաւորապէս:

Եւ քեզ փա՜ռք յաւիտենից յաւիտեանս:

Ամէն:

[Լ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ճշմարտեսցի' բան քո, ողորմած, Բոլորից Աստուած, ներող եւ աւրհնեալ, Ի բազմագթելին դարձաւորութիւն Աւուրն պատկերի զղջման մեղաւորին, Թէ եւ առ յետին իսկ շունչն իցէ ընտրութիւն, Եւ կամ ի մէջ չարութեանն` փոխադրութիւն:

Մանաւանդ զի դժնեայ կցորդս այս անձնիշխանական, Միշտ մարտիկ, խաբող, շողոքորթ, յարեալ ի ստութիւն, Ըստ առակողին` արածող հողմոց, Դժուարունելի հաստողին փախչող, Գերեալ որսողին մոլեկան մարմնոյս, Ներհակ տնկակից, յոգնապատճառեան ամենավարան, Զոր քո է գիտել զքանեացն յաճախութիւն:

Եւ զկնի մեղանացն` ողորմագինս իմն ողբարկութիւնս Վհատականս, տաժանակոծս, բազմաւաղելիս քո առաջի, Տէր, Գթարկութիւնս, գրեալս արտասուաւք, թառանչս թշուառութեանց, Կարգելոց անբաւս չար վտանգից մեղսատագնապ պատկառեցելոյն:

Բ

Եւ զի մի' կրկնաբանութիւնս ի շատախաւսութիւն կրթեսցի, Առաւել քան զսոյն այսու ողբալի, Քանզի ո'չ համարձակի խնդրել իւր զարքայութիւնն, Այլ զտանջանացն թեթեւութիւն, Ո'չ ընդ կենդանեացն ի լոյս, Քան թէ ընդ գերեզմանականացն զգայական շնչովն` ի խաւար, Ո'չ ընդ ամբարձեալսն, այլ ընդ բեկեալսն եւ ընդ խորտակեալսն:

Ի հանգստեան իւրում` վաստակեալ, Ի խրախութեան` ինքեան տրտմեցեալ, Դիմաւք` ժպտեալ, եւ մտաւք` խոցեալ, Կերպ` ի ծաղր, եւ աչք` ի յողբումն, Երեսք զսփոփանս ձեւացուցանէ, Եւ արտասուքն զդառնութիւն սրտին ճշմարտէ:

Գ

Ըմպանակք երկու յերկոսին ձեռին, Մինն` արեամբ, եւ միւսն` կաթամբ, Երկու բուրանոցք կայծակնաւորք, Մինն` խնկով, եւ միւսն` ճենճերիւ, Սկաւառակք կրկին կրաւորականք համոց, Մինն` քաղցու, եւ միւսն` դառնութեամբ, Բաժակք զոյգ առ երկուս բերմունս, Մինն` արտաւսր, եւ միւսն` ծծումբ, Տաշտք կրեցեալք ի ծայրս մատանց, Մինն` գինի, եւ միւսն` լեղի, Դրունք տեսանելեաց ներհակաց, Մինն` ի լաց, եւ միւսն` ի վրիպումն, Խանութք հալոցականաց հակառակութեանց, Մինն արծարծէ, եւ միւսն շիջուցանէ:

Հայեցուածք դիմաց երկուց, Մինն` դոյզն ողոքանաւք, եւ միւսն` անանխայելի բարկութեամբ, Համբարձումն երկակի բազկաց, Ոմն` ի հարուածս, եւ ոմն` ի մերժումն, Դէմք կրկնակի կերպից, Մինն` տխրեալ, եւ միւսն` ցասուցեալ, Կշտամբանք ընդ միոյ երկու, Մինն` աստեացս, եւ միւսն` ապառնեացն, Ապաւինութիւնք կարծողականք, Մինն` գոնէ, եւ միւսն` թերեւս, Ի մի բերան երկակի բարբառ, Մինն` եղկութիւն, եւ միւսն` խռովութիւն, Երկուս ազդմունս ի միում սրտի, Մինն` կեղակարծ յուսոյ, եւ միւսն` ճշգրիտ կորստեան:

Ամպ լրթագոյն, ահագնատեսիլ, կրկին տեղացմանց, Մինն` նետս, եւ միւսն` քարինս, Որոտումն ահեղ երկոցունց բերմանց, Մինն` կարկուտ, եւ միւսն` հրացան, Ցայգ ցաւագին երկուց վտանգից, Մինն` լալոյ, եւ միւսն` մահու, Առաւաւտ սգոյ երկուց բողոքմանց, Մինն` սաստից, եւ միւսն` սպառնալեաց, Արեգակունք երկու ի յերկուց ծայրից, Մինն` խաւարի, եւ միւսն` կիզման:

Դ

Եթէ հարուածոց աջ կառուցանի, ինքեան վարկանի, Եթէ ձեռն պարգեւաձիր` ոչ իւր ակն ունի, Ի պարծանս ուրուք` կորանայ, Յամբարձումն գլխոյ` ընկճի, Ի չարեաց յիշատակ` հեծէ, Ի ճառս մաքրոց` պատկառէ, Ի պատմութիւնս հանդերձելոցն` երերի:

Եթէ աւրհնի յումեքէ յայտնի, Ի ծածուկ զանձն անիծանէ, Եթէ գովեստ յումեքէ լսէ, Պարսաւանաւք զինքն կշտամբէ, Եթէ դսրովեսցի սաստկապէս, Ինքեամբ ինքեան վկայէ, Եթէ ձաղեսցի ուժգին, Սակաւ հատուցումն առաւել պարտուցն գրեսցէ, Եթէ ըղձումն մահու ինքեան լսիցէ, Այո' ասէ եւ դարձեալ կրկնէ:

Եւ եթէ որոգայթ մահու ճայթեսցէ յերկնէ, Հազիւ զդէմսն համբառնայցէ, Զիւրոց իրաւանցն մատեան խփեալ, Զպատասխանութեանն յոյս լքուցեալ, Զհամարձակութեանն ընթացս փակեալ:

Եւ եթէ ոչ էր անփրկանաւոր կորուստ գերելոյն, Զիւրովին երթալ ոչ ինչ դանդաղէր:

Արդարեւ վա՜յ մեղաւորին, Որ տարակուսեալ կայցէ ի վերայ երկուց ճանապարհաց, Ըստ հոգելից բանի իմաստնոյն:

Ե

Եւ արդ, զիա՞րդ ոչ ողորմեսցիս, բարեգութ, Այսքանեացս ձայնարկութեանց կողկողագինս հեծեծանաց, Որ անուամբս այսու մեծացար, թէ` Ողորմած եմ ես Տէր:

Ահա առ չարութիւն գերելոյս` բարութիւն քո, Առ մահապարտիս դառնութիւն` քաղցրութիւն քո, Առ կորուսելոյս յայտնութիւն` ճառագայթ քո, Առ յանդգնելոյս մոլութիւն` ողորմութիւն քո, Առ խակութիւն վնասակարիս` հեզութիւն քո, Առ կործանելոյս այցելութիւն` աջ քո, Առ ընկղմելոյս վերբերութիւն` ձեռն քո, Առ բժշկութիւն անողջանալի խոցուածոյս` մատն քո, Առ պակուցելոյս պաշտպանութիւն` ոգի քո, Առ ապախտաւորիս իմ վստահութիւն` երկայնմտութիւն քո, Առ աւծումն ամենադժնէիս` զաւրութիւն քո, Առ մեղաւորիս քաւութիւն` հրաման քո, Առ փախուցելոյս ապաւինութիւն` ոտք քո, Առ սրացելոյս պատսպարութիւն` բազուկ քո, Առ վրիպելոյս առաջնորդութիւն` լոյս քո, Առ տարակուսելոյս հնարաւորութիւն` հանճար քո, Առ անիծելոյս կրկին ստացումն` աւրհնութիւն քո, Առ վհատելոյս քաջալերութիւն` խրախոյս քո, Առ վշտագնելոյս մխիթարութիւն` բաժակ քո, Առ նեղելոյս ընդարձակութիւն` կամք քո, Առ ատեցելոյս կոչումն` սէր քո, Առ հաստումն սասանեցելոյս` բան քո, Առ հոգւով վիրաւորելոյս` կաթուած արեան քո, Առ աներեւոյթ մթերս ցաւոցս` ակնարկութիւն քո, Առ յուսահատելոյս անդրէն ընտրութիւն` իշխանութիւն քո, Առ պատուաստումն կտրեցելոյս` կցորդութիւն քո, Առ խաւարաւ մահու ծածկելոյս` նշոյլ կենաց քո, Առ խռովեցելոյս իմ հանդարտութիւն` խաղաղութիւն քո, Առ վայրագութիւն աւտարացելոյս` ողջոյն քո, Առ մոլորելոյս դարձաւորութիւն` ձայն քո:

Զի դու տիրես ամենայնի գթութեամբ, Եւ չիք ի քեզ մասն ինչ խաւարի, Եւ ոչ է բարութիւն առանց քո, Եւ քեզ վայել է փառք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԼԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, քանզի բազմացուցի պայմանաւ բանիս Զաղէտ տագնապի հեծութեան ձայնիս Մեծ հառաչանացս անսփոփելի իմոյս վտանգի, Զի դու, ողորմած, սկզբնահայրդ խոստովանութեան անյայտ ծածկութից, Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ Տէր Յիսուս Քրիստոս, Քաղցրութեամբ նացեսցիս քաւել:

Արդարեւ կարող ես, ճշմարտապէս բաւական ես, Եթէ կամիս, հնարաւոր ես, Կամիս առաւելապէս, որպէս եւ կարես:

Հարստանաս մեծապէս ընդ տալն, քան եթէ ընդ առնուլն, Բազմանան քեզ գանձք ի ցրուելն, քան ի ժողովելն, Յաճախեն ստացուածք քո ի սփռելն, քան ի ճշդելն, Կուտին քեզ համբարք ի տարածանելն, քան ի շտեմարանելն:

Հաւատամ այսմ ամենայնի` գտանել քեւ ելք փրկութեան, Հաւատամ անարգս ընդ պատուականին, Յուսամ ընդ Աբրահամու եւ ընդ Աննայի, Զի մինն բանիդ քո հաւատաց, Եւ միւսն քահանայապետին բարբառոյ անսաց, Վասն որոյ եւ ոմն ի խորին ծերութեան Անհամար որդւոց հայր հաստատեցաւ, Զառանցեալն եւ զամուլն արգանդ Սառայի Անդաստան պտղածին արդեան աւրհնութեան Բազում ժողովրդոց` մարգարէից սրբոց Եւ թագաւորաց ընտրելոց հայել յուսացաւ, - Իսկ միւսն զանհանդերձելի երկիր որովայնին սենեկի Եւթնեակ զաւակաւք բարգաւաճեցոյց, Որ է թիւ մի անբաւութեան` զբնաւն նշանակելոյ զէութիւն, Աստուածութեանն յարակայութեան սահման անհետազաւտելի Եւ աւազանին նորածին որդւոց անհատ յորդութիւն:

Այս թիւ պանծալի, որում ո'չ է կէտ կցորդի եւ ո'չ սպառուած վախճանի, Այլ կոյս ոմն է` ուրոյն ընտրութեամբ նուիրեալ յաւէտ Անճառ վիճակաւ համայն յաւիտենիւ, Դժուարաթարգմանելի մերոց իմաստից:

Բ

Արդ, համարեա' յարդարութիւն անյուսալի փրկութեան հոգւոյս Զամենավարան ձայն կողկողանաց սրտիս հեծութեան` Ընդ նախագրելոցն երջանկաց եդեալ եւ դասեալ Զայս դաւանութիւն փոքր հաւատոց իմոյս խնդրուածոց, Զի կեցից եւ ես առ նոքաւք` բերկրեալ ընդ նոսին, Բուռն հարեալ քան զիմոց գործոց` զքոյդ շնորհաց:

Մանաւանդ զի կրկին բարձունք են եւ փառաւորք Եւ քան զչափ կշռութեան բանի գերագոյնք, Իմումս խռովութեան հաշտարանք եւ հզաւրապէս քաւարանք, Եւ կարծեաց թերութեան մտաց սլացեալք, Ընդ արեան քոյ ահաւորի եւ ըստ մարմնոյ ծնողք քո խնկելի` Պարք առաքելոցն, դասք մարգարէիցն, Գունդք մարտիրոսացն, ձիաւորեալքն հետեւակ` Սպառազէն արիութեամբ, մերկամարտիկն մրցութեամբ, Գումարք միանձանց, բոյլք բանականաց ընտրելոց, Ժողովք բարեկրաւնից, հոյլք հոգեղինաց յերկրէ երկնաւորաց, Զինուորութիւնք վերնականաց ընդ մեզ կցորդելոց, Աւանդք երախայրեաց, մատուցմունք զուարակաց, լուցմունք ղամբարաց, Բուրմունք խնկոց` իւղոց հանդերձանաւք, Յաղթանակք փրկական նշանաց, Կառուցմունք խորանաց աստուածաբնակաց, Ձեռք քահանայից շնորհիւ կատարելոց:

Գ

Առ շարժումն անձին` յիշատակ Աստուծոյ, Առ փոփոխումն գարշապարի, Առ կարկառումն աջոյ եւ ամբարձումն բազկի, Առ բարիս` գոհութիւն, եւ առ գթել` աղաչանք, Առ բանս ընտանիս, առ խաւսս հասարակաց, Առ ձայնս բնաւորականս, առ գործոց յաջողուածս, Առ առաքինութեան ջերմութիւնս, Որ ի տուընջեան եւ ի գիշերի` Ընթացմունս աւգտակարաց հոգեւորաց` քեւ առաջնորդեալք, Ի նիրհել եւ ի զարթնուլ, Ի պատերազմի ազգաց, ի մարտս դիւաց, Ի հակառակութիւնս հերձուածողաց, Առ փոքունս, առ մեծամեծս, Առ ձգումն ըմպելեաց եւ ճաշակումն կերակրոց, Եւ որ ինչ միանգամ ի կիրս մեր կերպանան, Եթէ' հեշտականս, եթէ' տատամսելիս, Վասն ոմանց աղաւթս` մնալ ի նոսին, եւ յաղագս ոմանց` Զի զերծ արասցես սքանչելապէս հնարիւք անճառիւք:

Հաւատացեալ յամենեցունց, թէ բաւական ես յամենայնի, Կաթնաբոյծ հասակաց, տիոց պատանեաց, Մտաց վայրենեաց ստամբակաց գոռոզաց, Մինչ զի առ թատերս տեսարանաց Եւ առ կոյտս խառնիճաղանջ բազմութեանց Եւ կամ առ կաքաւս կայթից անախորժականաց կամաց հզաւրիդ` Ոչ ես մոռացեալ:

Դ

Արդ, դու ստացար զամենեսեան, եւ քո են ամենեքեան, Եւ ողորմիս ամենեցուն, միայն բարեգութ, Զի թէ եւ մեղիցեն` քո են, վասն զի ի քում համարի են, Քանզի գիտեն զզաւրութիւն քո, ըստ առակողին մաղթանաց:

Որում եւ ես կցորդիմ թշուառս բանիւ` վկայեալ սորին յանցաւորապէս, Յանդգնիմ ասել, Թէ որ կարդայ զքեզ գովեստիւ, ծանուցեալ զքեզ, թէ իցես, Թէ եւ եւթամբք իցէ վարակեալ կրկնապատիկ պատժաւորութեամբ, - Առ այս աւրինակ կիրթ ձեռնարկութեան, - զիա՞րդ ոչ քո իցէ:

Յորս է տեսանել ի մէջ արջնատես ագռաւուց` սպիտականիշ երամս աղաւնեաց, Ի մէջ խրոխտականաց ձիոց անմաքրից` որոջս հանդարտաբարս, Ի թիւս շանց գազանականաց` գառինս նուիրելիս, Հեզութիւն` ի խստութեան, կատարելութիւն` ի թերութեան, Խոնարհութիւն` յամբարհաւաճութեան, ճշմարտութիւն` ի ստութեան, Միամտութիւն` ի մանկութեան, անբծութիւն` յայլամտութեան, Բարաւրութիւն` ի չարութեան, պարկեշտութիւն` ի լկտութեան, Ողորմութիւն` յանգթութեան, ապաշաւանք` յանյուսութեան, Քաղցրութիւն` ի բարկութեան, հաշտութիւն` ի թշնամութեան, Անոխութիւն` ի խածանողութեան, քաջալերութիւն` ի լլկութեան, Աւրհնութիւն` ի նետաձգութեան:

Յոր ոչ բաւականացայ երբէք ի դատել ճշգրտապէս, Թէ ո՞վ յերկրածնաց աստի կանխեսցէ ժառանգել զքեզ, Որ միայն անաչառաբար կշտամբես իրաւամբք զարդարութիւն` Առ ամբարիշտ մաքուրն եւ առ պոռնիկ զղջացեալն:

Առ ամենեսին բարեգործ, միայն թագաւոր, Աւրհնեա՜լ ի բարձունս եւ յամենայն յաւտեանս:

Ամէն:

[ԼԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ես` յետնեալս ի նախադրութեանց արժանաւորաց, Գրեալ ինձէն ընդ պարտաւորսն պատժոց, Հայցեմ զողորմութիւն ընդ ամենեցուն մաղթանաց` Ընդ նկունս եւ անհամարձակս, Ընդ տկարսն եւ փոքրկունս, Ընդ ընկեցիկսն եւ արհամարհեալս, Ընդ տարագրեալսն եւ առ քեզ դարձեալս, Ընդ երկուացեալսն եւ ճշմարտեալս, Ընդ կործանեալսն եւ յարուցեալս, Ընդ ընկճեալսն եւ հաստատեալս, Ընդ գլորեալսն եւ կանգնեալս, Ընդ մերժեալսն եւ ընկալեալս, Ընդ ատեցեալսն եւ կոչեցեալս, Ընդ ապշեալսն եւ զգաստացեալս, Ընդ անառակեալսն եւ զսպեցեալս, Ընդ հեռացեալսն եւ մերձեցեալս, Ընդ հերքեալսն եւ սիրեցեալս, Ընդ պատկառեալսն եւ զուարթացեալս, Ընդ ամաչեցեալսն եւ խնդամտեալս:

Բ

Արդ ես պատմեմ աստանաւր դարձեալ ոչ զմեղս Երուսաղեմի, Ըստ մարգարէին հրամանառութեանն, որ առ ժողովուրդն նախնի, Եւ կամ տանն Յակոբու` զանաւրէնութիւնս նորա, Այլ իմոյս ժամանեցից յայտնութեան:

Քանզի աւաղ ընդ աղէտս մահու յարելով, ըստ մարգարէին, Յանդիմանեցից զիս ինքն ինձէն իմովս ձայնիւ, ըստ սաղմոսողին, Որպէս զի յանձնառական յայսմ համայնապատում խոստովանութենէ, Ոչ կարաւտացեալ կրկնակին, Միանգամայն իսպառ սրբեցայց աւրհնեալ հրամանաւ էիդ:

Եւ արդ, կրկնելով ծունր բարերարիդ քաղցրութեան, Տարածեալ զանձն իմ առաջի, զի' մահ գլորմանն ցուցից կերպարան, Որ ի հող խոնարհեալ` մածայ ընդ երկրի Եւ ընդ անցաւորս այս կենցաղ կորստեան` Անասնական գետնաքարշութեան սողնոյ սահեցմամբ կամաւ բեւեռեցայ:

Այլ ի քեզ, Տէր, յեցեալ, իբր ի հաստարան կենաց գաւազան` Ի յարմատոյն Դաւթի ընձիւղեալ մարմնով Անճառ շաղկապմամբ յանեղ աստուածութիւնդ, Կանգնեցայց անդրէն կիսայար` պատկառեալ ի քոցդ երախտեաց, Ի վայր կորացեալ դիմաւք, աչք ի բարձունս յառեալ Ողորմագին տասութեամբ ի քեզ` մերձդ ի հեծութիւն, Բնաւին ողորմութիւն, բոլորովին քաղցրութիւն, Զլիճ լուսոյս արտասուաւք լցեալ` Պաղատանս յուսոյ առաջի մեծիդ վերընծայեցից:

Գ

Լո'ւր ամէնառատ աննուազ երկայնմտութեամբ` քո դառնացուցչիս, Միայն դու յամենայնի սահման փրկութեան, Աստուած բոլորից, անճառ մեծութիւն, Անբովանդակելի բնութիւն, անքննելի իսկութիւն, Հզաւր զաւրութիւն, կարող բարերարութիւն, անպակաս լրութիւն, Անճառ ժառանգութիւն, վայելչական վիճակ, Առատ պատրաստութիւն, անստուեր իմաստութիւն, Տենչալի տուր, անձկալի ձիր, Բաղձալի բերկրութիւն, անտխուր հանգիստ, Անտարակոյս գիւտ, անկապուտ կեանք, Անծախելի ստացուած, անփոխանորդելի բարձրութիւն, Ամէնարուեստ բժիշկ, անսասանելի հաստատութիւն, Դարձուցիչ մոլորելոց, գտիչ կորուսելոց, Յոյս ապաւինելոց, լոյս խաւարելոց, Քաւիչ մեղուցելոց, ծածկարանդ փախուցելոց, Անդորրիչ խռովեցելոց, փրկութիւնդ մահացելոց, Արձակիչդ կապելոց, ազատիչդ մատնելոց, Պատսպարանդ սահեցելոց, վշտակիցդ գայթակղելոց, Երկայնմտութիւն տարակուսելոց, Լուսոյ տեսակ, ցնծութեան ցոյցք, աւրհնութեան անձրեւ, Հոգի երեսաց, զաւրութիւն դիմաց, հովանի գլխոյ, Շարժարան շրթանց, ազդումն բանի, կառավար անձին, Բարձումն բազկի, ձգումն ձեռին, երասանակալդ սրտի, Ընտանի անուն, մերձաւոր ձայն, Կցորդութիւն հարազատ, խնամածութիւն հայրենի, Խոստովանեալ անուն, պաշտեցեալ պատկեր, անպարագիր տիպ, Երկրպագեալ տէրութիւն, բարեբանեալ յիշատակ, Խնդութեան մուտք, անվրէպ շաւիղ, փառաց դուռն, Ճշմարտութեան ճանապարհ, երկնաճեմ սանդուղք:

Եւ այլ բազմութիւն բանից գովեստից Անհամար կարգաց եւ տանց անբաւից, Զոր ո'չ բերէ բերան երկրածին, Եւ ո'չ տանի գործի մարմնեղէն, Եւ ո'չ կշռեն իղձք հոգեղէնք:

Դ

Առ քեզ հայի ամենայն ակն տեսողի, Աստուածդ ամենայնի, Նայեա' ի պաղատանս հառաչման ձայնի քոյոց ծառայից, Եւ եթէ յաղախնաց ոք աղաչեսցէ:

Եւ ընկա'լ զցաւղ ողբերգութեան լալոյ արտասուաց աչացս ցանկասիրի` Յանարատ ոտս մարդեղութեան քոյ, Քրիստոս, Եւ աւրինակաւ խորհրդոյ հերաց կնոջն յանցաւորի` Զառ քեզ դարձն եւ զդաւանութիւն, Եւ համբուրիւ շրթանցս առ ճաշակ փրկութեան կենացդ հաղորդութեան` Համաշնչապէս զանքակ միութիւն, Եւ զնոյն գթութիւն նորին ողորմութեամբ ընկալեալ ի քէն, բարերար, Գրաւականեսցես զմեծդ պարգեւս ընդ փոքու հաւատոցս:

Եւ ի ձեռն գթութեան սիրոյ քոյ Առ քո անձկալի անունդ խոստովանեալ ծառայիս Դարձցի'ն ձմերունք հողմոյն խստութեան ի յաւդ հանդարտութեան, Եւ մրրկին սաստկութիւն` ի սիք ախորժութեան, Եւ կարծիք երկիւղին` ի մեծ վստահութիւն, Եւ պատուհաս պատժոցն` յերանութեան պատահումն, Եւ վտանգք թախծանացն` ի հոգեւոր խրախճանութիւն, Եւ ալեկոծութիւն ծփանացն` ի խոր խաղաղութիւն, Եւ ղեկացն թեւարկմունք` յանքոյթ նաւահանգիստն, Եւ բերք բեռանցս մեղաց փոխարկեսցի ի թոշակ շնորհաց:

Ե

Եւ յայսքանեացս ամենից բիւրուց բարութեանցս ի քէն եղելոց Մեծասցի' անուն հզաւրիդ` խնկեալ եւ խոստովանեալ, Ամաչեսցէ' բանսարկուն չարեաց` հերքեալ եւ հալածեալ, Ունայնասցի'ն մուրհակք մեղացս, Խզեսցի'ն խաղբքն, որոշեսցի'ն որոգայթքն, Կապտեսցի'ն կապանքն, վանեսցի' վիհն, Վերասցի'ն վնասքն, պարսեսցի'ն պատրանքն, Ջրեսցի'ն մեղքն, պատառեսցի'ն պարտիքն, Խորտակեսցի' լուծն, քակտեսցի'ն քեղիքն:

Եւ ընդ մռայլ մթութեան չարեացն յանցանաց Եւ դիւացն բանակաց պաշարողաց` Արե'ւ փառաց քոց ժամանեսցէ` Կեցուցանել, փրկել եւ լուսաւորել Յաջմէ եւ յահեկէ, ի դիմաց եւ ի թիկանց, Եւ եղիցի' նշոյլ առաւաւտու հոգւոյ գարնայնոյ` Ընդ ակնկալութեան սպասողացն քումդ երեւման:

Զի դու ես բարերար առ ամենեսին, Եւ հնարաւոր են քեզ ամենայնք, Եւ ամենեցուն զկեալն կամիս եւ զփրկութիւնն բաղձաս:

Զ

Ո'վ ամենապարգեւ ձեռն Յիսուսի Քրիստոսի, Եւ առ իս դարձցիս կարկառմամբ շնորհի աջոյդ քոյ սրբոյ` Բնակեալ, միացեալ եւ ոչ հեռացեալ Յանձկութեան սրտէ սիրոյ սենեկիս:

Եւ անեղծական քո նկարագիր` Նշխար պանծալի լուսոյ քրիստոնէական փրկաւէտ կոչմանս, Ընդ ի'ս պահեսցի` միջնորդեալ ընդ քեզ Ի մատեան յաւիտենական կտակաւդ կենաց Հոգւոյդ աւետեաց երկնից յաւրինողիդ:

Եւ քեզ միայնոյ պատճառիդ Եւ միոյդ ի միոյ պատճառէ Եւ ունողիդ զպատճառ միոյ, Երրեակ անձնաւորութեանդ եւ միոյ աստուածութեանդ Վայել են փառք յերկնաւորացն վեհից Եւ ի սրբոցն դասուց յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԼԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, զյարմարութիւն պաշտաման բանիս Ի խայրեաց հոգւոյս քեզ նուիրելոյ, աւրհնեալ բարեգութ, Կցորդելով ընդ խնկազգեստիցն զուգամասնապէս` Խառնեսցե'ս ի յանուշութիւն կազմութեան Իւղոյն Մարիամու կնոջ բարեպաշտի, Յոր հաւասարեալ նոյնութեամբ ընդ երջանիկ պոռնկացն` Ի քէն ընկալելոց յաւետահրաշ յարգանաւք, Պարարեսցի'ս մեծապէս իմովս բանիւ նուաստիւ` Ընկալեալ յանհաս եւ ի բարեբանեալդ գլուխ բարձրելոյդ, Անկշտամբելի ի բամբասանաց սաղմոսին` Մի' աւծցէ զտերեւ ոստոց գագաթան իւղ մեղաւորին:

Բ

Այլ արասցե'ս զաւրանալ կրկին յաճախութեամբ բուրման Խոստովանութեան այսր մատենի` ի բազումս ազդեալ, Համասփիւռ, ամենատարած եւ աշխարհալիր տանն տեսակաւ, Ըստ աւրինակի համեմատութեան նոցայն յիշատակի:

Քանզի դու նոյն Տէր զգաստացուցիչ Նախնի չարախորհից կանանց մեղաւորաց, Որոց առակեալ զմարգարէին կերպարան` Քումդ ճշմարտատիպ պատկերի յեղանակեցեր, Անդուստ առ սոսին անճառ ներգործութեամբ` Ի յիս վերաբերեալ զծայրագոյն շնորհին կատարումն. Ընդ անասնական գարւոյն կերակրոյ` Զբազմահամբար պտուղ ցորենոյդ կենացդ հացի, Ընդ ապականացու արծաթոյն` զարքունականդ պատկեր, Ընդ յիմարարար թմբրութեան գինւոյն` զբաժակդ արեան արարչիդ, Ընդ իւղոյն առելոյ ի յայրատ կնոջէն հնոյ ժողովրդեանն` Զաւծումն շնորհին առ իս դարձելոյ, Ընդ զերծման գլխաշուք կտաւոյն` զանապականութեան վերարկուն, Ապարանջանին պճնութեամբ` զթռիչս բարեմասնութեան, Աւրինիւն եւ Աւետարանաւն` հանդերձ գործնական առաքինութեամբն, Ընդ ունկանն գնդի վայելչականն զարդու` Զանստուեր յիշատակ տէրունականդ ձայնի, Ընդ քայռս պերճութեան լանջացն` Զյոգնահաւաք աւանդս ուղղութեան քոյինակրաւն լծոյդ քաղցրութեան:

Գ

Բայց զի՞ է յայսոսիկ ինձ պարծել Եւ ոչ վերստին ի սոյն պատկառել. Այլ յայլ աւրինակ փոխեալ զմատեան մաղթանաց այսր ողբերգութեան, Որ ինչ ինձ է յարմարաւոր, Ամենայնիւ հատուցից զպատիժ պարտուցս իմոց մեղանաց, Ի մարգարէիցն տառից բերեալ համառաւտս` Ի սոյն յարկ մուծից սաստիկ դատախազ` Ընդ ողբոց նոցին լծակցեալ, Քան թէ ընդ բերկրումն նոցա պարեալ, Յորս հառաչանս, ձայնս հեծութեան, բողոքս բարկութեան, Նախատինս խորտակման, լալումն կարեւոր:

Այլ մեծիդ Աստուծոյ գթութիւն ամենաժաման Կանուխ ազդեցաւ յիմ յուսատրութիւն, Առ որս` զղջմունս, խոստովանութիւնս, Աւետիս, պարգեւս, լուսոյ երեւմունս, Խրախոյսս աստուածայինս, փառաց ժառանգութիւնս, Հրաշից յայտնութիւնս, սքանչելեաց տեսութիւնս, Յորոց ոմանք յոյս ընձեռեն, Եւ ոմանք վհատութիւնս բազումս մատուցանեն, Յորս ես կամաւ կործանեալ` կորստեանն վիճակեցայ:

Դ

Զի եթէ զգեստ Աստուծոյ զվարագուրին պատրուակ ասաց Եզեկիէլ, Յորում արար ժողովուրդն կուռս կարկատունս, Որով պոռնկել ասէ ի նոսա, - Իսկ ո՞րքան պատիժ անմաքրութեանս եղիցի` ԶԱստուած զգեցողիս ներքոյ եւ արտաքոյ:

Զարմանամ, թէ զիա՞րդ ոչ կիզում, Հիանամ, թէ ի՞բր ոչ այրիմ, Ապշիմ, թէ ո՞րպէս ոչ յափշտակիմ` Տանջեալ, լքեալ, չարչարեալ, ջաղխեալ, Մանրեալ, խորտակեալ, կտրեալ, բաժանեալ Ի յաւրինակէ ժանեաց կորուսչին, ըստ Գրոյն:

Այլ այս միայն է պահեցեալ ինձ Նշոյլ յիշատակի փրկութեան յուսոյ, Զի քրիստոսեան Աւետարանն կեանս է ամենեւին, Ի կերպարանաց պատկերի բանին ծանուցեալ, Որով առ մեղանսն` դարձն, առ պարտիսն` շնորհն, Առ եղծումն` նորոգութիւնն, առ անաւրէնութիւնն` քաւութիւնն, Առ վէրն բժշկութիւնն, առ վտանգն` անդորրութիւնն, Առ պատիժն` ներումն, առ պատերազմն` հանդարտանալն, Առ հուրն` անձրեւն, առ պատուհասն` պարգեւն, Առ ակնկալութիւն սատակմանն` ձիրն, Առ գործարան մահուն` կենացն ազատութիւն:

Ե

Եւ զի՞նչ է ինձ զայսքանեաց յիշմանց ի թիւ արկանել, Եւ ոչ զանճառելիսն աստանաւր դասել:

Յիշատակաւ Հաւրն բարձրելոյ` յՈրդին կցորդութիւն, Յանուն միածնին` առ Հայրն ընտանութիւն, Սոցին ակնարկութեամբ` ընդ Հոգւոյն հաղորդութիւն, Խաչին փրկանք, բանին սփոփութիւն, Բարւոք վարձ կամացս` առ կշռութիւն գիտողին, Աւազանն կենդանարար` հաշտութեանն միջնորդութիւն, Եւ այլք ամենայնք անթիւք բարիք ի բարերարէն բարդեցեալք, Ազատք ի հարկէ, արձակք ի լծոյ, Իշխանականք, եւ ո'չ իշխեցեալք:

Այսոքիկ են, որ ինձ ի մէջ դառնութեանս մահու Կեանս անտարակոյսս աւետարանեն. Քանզի եթէ ոչ զայսոսիկ ունէի, Կանխաւ արդեւք կորուսեալ էի իսկ եւ իսկ, ըստ բանի երգողին:

Ո'չ փոքրկութեամբ Որդւոյ զՀայր փառաւորեմ, Ո'չ նուաստութեամբ Հոգւոյ զՈրդի նախադասեմ, Համափառ ունիմ զերեսեան եւ նոյն արարչութեամբ:

Քանզի եւ ի դէմս Հոգւոյն Սրբոյ այս են աղաչանք, Նախընծայ սկզբան պատարագին, Յորում գառնդ երկնաւոր զենանի, զայս աղաւթեցի:

Զ

Ամենակալ, բարերար, մարդասէր Աստուած բոլորից, Յաւրինող երեւութից եւ աներեւութից, Փրկող եւ հաստատող, խնամող եւ խաղաղարար, Հաւր հզաւր Հոգի, Հայցեմք բազկատարած մաղթանաց գոչմամբ հեծութեան` Յանդիման եղեալ քեզ` ահաւորիդ:

Մատչիմք մեծաւ դողութեամբ, սաստիկ երկիւղիւ Մատուցանել նախ զբանականս զայս պատարագ քում անզնին զաւրութեանդ, Իբր աթոռակցի, փառակցի եւ արարչակցի հայրենի անկապուտ պատուոյդ, Եւ քննողի ծածկութեան խորոց խորհրդոց Ամենակատար կամաց Հաւրդ Էմմանուելի` Զքեզ Առաքչի, Փրկչի եւ կենդանատուի եւ Արարչի ամենայնի:

Ի ձեռն քո ծանուցաւ մեզ Երրեակ անձնաւորութիւն միասնական աստուածութեանդ, Յորոց մի եւ դու ճանաչիս, անհաս:

Քեւ եւ ի ձեռն քո առաջինքն` Նահապետական տոհմին շառաւիղք, տեսանողք անուանակոչեալք, Զանցեալսն եւ զգալոցսն, զեղեալսն եւ զոչ գոյացեալսն Անստուերաբար բարբառով բանի վերապատմեցին:

Ոգի Աստուծոյ քարոզեալ զքեզ Մովսեսի, Որ ի գնալն քո ի վերայ ջրոյն, անպարագիր զաւրութիւն, Ահեղ շրջարկութեամբ տածողականաւ, թեւապարփակ պաշտպանողաւրէն, Գթասիրեալ ի ծնունդս նորոգս, զաւազանին խորհուրդ ծանուցեր:

Յոր կերպարան աւրինակութեան, Նախ քան զկառուցանելն զլոյծդ մածուած վերջնում վարագուրիդ, Յաւրինեցեր, կարող տիրապէս, զբովանդակ բնութիւնս Ամենից բնաւից բոլորից գոյից, ամենայն էից` յանէից:

Քեւ ստեղծանին ի նորոգութիւն յարութեան Ամենայն եղեալքս առ ի քէն յայնմ ժամանակի, Որ է աւր վերջին այսմ կենցաղի Եւ աւր առաջին` երկրին կենդանեաց:

Քեզ հնազանդեցաւ միութեամբ կամացն, որպէս Հաւրն իւրում, Ազգակիցն քո` էակիցն Հաւր անդրանիկն Որդի` մերովս կերպիւ:

Զքեզ աւետարանեաց ճշմարիտ Աստուած` Հաւասար եւ համագոյ Հաւրն իւր հզաւրի, Զառ ի քեզ հայհոյութիւնն անքաւելի քարոզեաց Եւ, իբր զաստուածամարտից, զքո հեստելոցն Չարաբանական բերանս կարկեաց եւ զիւրն շնորհեաց Արդարն եւ անարատն, գտիչն ամենայնի, Որ վասն մեղաց մերոց մատնեցաւ Եւ յարեաւ վասն զմեզ արդարացուցանելոյ:

Նմա փա՜ռք ի ձեռն քո, եւ քեզ բարեբանութի՜ւն Ընդ Հաւր ամենակալի յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

Է

Դարձեալ կրկնեսցի ի նոյն կարգ բանի, Մինչեւ վստահութիւնն լուսոյ հրաշապէս յայտնեսցի ազդեալ` Աւետարանել վերստին զկրկին խաղաղութիւն:

Աղաչեմք եւ աղերսեմք արտասուալից հառաչմամբ Յամենայն անձնէ զփառատրեալ արարչութիւնդ Անեղծ եւ անստեղծ, անժամանակ Հոգւոյդ գթածի, Որ բարեխաւսդ եւ վասն մեր յանմռունչ հեծութիւնս առ ողորմածդ Հայր, Որ զսուրբսն պահես եւ զմեղուցեալսն մաքրես եւ տաճարս կազմես Կենդանի եւ կեցուցիչ կամաց բարձրեալդ Հաւր:

Արդ ազատեա' զմեզ յամենայն անմաքուր գործոց, Որ ոչ է հաճոյ քումդ բնակութեան, Եւ մի' շիջիցին առ ի մէնջ լուսոյդ շնորհաց փայլմունք Ի տեսականացս աչաց իմաստից, Վասն զի զքեզ ուսաք միանալ ի մեզ Ի ձեռն աղաւթից եւ ընտիր վարուց խնկելոց:

Եւ քանզի մինդ յԵրրորդութենէդ պատարագի, եւ միւսդ ընդունի` Հաճեալ ընդ մեզ հաշտարար արեամբ անդրանկի իւրոյ, Իսկ դու ընկալցիս զմեր պաղատանս Եւ յարդարեսցես զմեզ աւթեվանս պատուականս ամենայն պատրաստութեամբ` Ի վայելումն ճաշակման երկնաւոր գառինդ, Առանց պատժոց դատապարտութեան ընդունել Զայս անմահացուցիչ մանանայս կենաց նորոյ փրկութեան:

Եւ հալեսցի' ի հրոյս յայսմանէ գայթակղութիւնս մեր, Որպէս մարգարէին կենդանախարոյկ կայծակամբն Ի ձեռն ունելեացն մատուցման, Զի յամենայնի քոյդ քարոզեսցի գթութիւն, Որպէս Որդւովդ Աստուծոյ` Հաւրդ քաղցրութիւն, Որ զանառակ որդին մերձեցոյց ի հայրենի ժառանգութիւնն, Եւ զպոռնիկսն յառաջեցոյց յերկնային արքայութիւնն արդարոցն երանութեան:

Ը

Այո', այո', եւ ես մի եմ ի նոցանէ, Եւ զի'ս ընկալ ընդ նոսին` Իբր մարդասիրութեան կարաւտեալ մեծի, Շնորհաւք քո ապրեալ, զարեամբդ Քրիստոսի ստացեալս, Զի յայսմ ամենայնի յամենայնի' ծանիցի քո աստուածութիւնդ` Ընդ Հաւր փառաւորեալ համապատուաբար Ի մի կամս եւ ի մի իշխանութիւն գովութեան:

Զի քո է գթութիւն եւ կարողութիւն եւ մարդասիրութիւն, Զաւրութիւն եւ փառք յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԼԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, առ այսոքիկ թշուառացեալ շնչոյս իմոյ իղձք եւ առ քեզ դաւանութիւնք յարմարականք, որ բովանդակես բանիւ զամենայն, Աստուած, զոր ի նախնին ճառեալ` եւ յերկրորդումս ցուցից:

Իսկ յանդիմանութիւնս գրաբանականս` ի կոյտս բազմութեան ազգաց եւ թարգմանութիւնս ժողովրդոց, զայս արգահատութիւնս մաղթողականս նուիրեցի, զոր ներքնաշարեալքդ սահմանադրեն գոհաբանութիւնք:

Բ

Աղաչեմ զանփոփոխելի տէրութիւն ամենազաւր Հոգւոյդ հզաւրի, առաքեա' զցաւղ քաղցրութեան քոյ եւ բարեգործեա' ի յանձին եւ յիշխանական ազդման զգայութեան զամենալից շնորհ բազմապարգեւ քո ողորմութեան:

Եւ հերկեա' զբանական անդաստան մարմնեղէն կարծրացեալ սրտիս` յընդունակութիւն արգասեաց հոգեւոր սերմանդ:

Քում ամէնիմաստ էութեանդ խոստովանիմք զամենայն պարգեւս ի մեզ ծաղուսուցանես վարդապետս, բարբառեցուցանես համերս եւ բանաս զկեալ եւ աճեցեալ, որ ձեռնադրես առաքեալս, լցուցանես մարգարէս, փակեալ ականջս խլից, որպէս ազգակիցն քո` էակիցն Հաւր անդրանիկն Որդի, քոյին գործակցութեամբ ներգործելով զայս ամենայն, քարոզեաց զքեզ Աստուած հաւասարակից իսկութեանդ Հաւր:

Շնորհեա' եւ ինձ` մեղաւորիս խաւսել համարձակութեամբ զկենդանարար խորհուրդ աւետեաց Աւետարանիդ` հետեւել արագաթռիչ ընթացիւք մտաց ընդ անհուն ասպարէզս քոյինաշունչ կտակարանաց:

Եւ ի մատչել իմ ի գլուխ հանդիսի մեկնութեան բանի` նախաժամանեսցէ' առ իս գթութիւն քո` խաւսելով յիս զարժանն եւ զպիտանիսն եւ զհաճոյսն քո ի ժամանակի, ի փառս եւ ի գովեստ աստուածութեանդ քոյ եւ ի լրութիւն շինութեան կաթողիկէ եկեղեցւոյ:

Կարկառեա' ի վերայ իմ զամենամերձ աջ քո եւ զաւրացո' զիս շնորհաւք գթութեանդ քոյ, փարատեա' ի մտաց իմոց զմէգ մթութեան մոռացութեան` ապաքինեալ ընդ նմին զխաւար մեղաց, ամբառնալ ուշիւ իմաստիցս ի կենցաղոյս երկրէ ի բարձունս:

Լուսաւորեա' ի յիս վերստին զծագումն անստուեր հրաշից գիտութեան աստուածութեանդ քոյ, հզաւր, արժանի լինել առնել եւ ուսուցանել` յաւրինակ բարեաց աստուածասէր լսողաց:

Եւ քեզ ամենայն փա՜ռք յամենայնի` ընդ Հաւրդ ամենակալի եւ ընդ Որդւոյդ միածնի եւ բարերարի այժմ եւ յանվախճան յաւիտեանս:

Ամէն:

Գ

Իսկ զհաւատոյ սահման բանի ընտրութեան շնորհի կենաց կանոնի առ համագոյ Սուրբ Երրորդութեանն զայս վարդապետեցի, զոր շաւիղ կարգիդ վերանկարէ:

Խոստովանիմք եւ դաւանեմք, պաշտեմք եւ երկրպագեմք զզուգափառ միութիւն ամենասուրբ Երրորդութեանն. աստուածութիւն անճառ, միշտ բարի, նոյնագոյ, հաւասարապատիւ, անհաս իմաստից թեւոց սլացման, ի վեր քան զաւրինակ եւ անդր քան զնմանութիւն, գերազանց գոլով սահմանի անպարագիր բացարձակութեամբ, յառաջ քան զհիմն յաւիտեանցս անտարրափակ էութեանց, ստեղծականացս կարգաց, աւրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ, ամենահարուստ մեծութեամբ յաւէտ պսակեալ. հաստիչ ժամանակաց եւ որ ի ժամանակի են կերպաւորեալք, ինքն պատճառ հանդերձիչ եւ յարմարապէս յաւրինիչ տեսականաց եւ աներեւութից. ո'չ անուամբ չափեալ եւ ո'չ յորջորջմամբ նշանակեալ, ո'չ որակութեամբ նմանեալ եւ ո'չ քանակութեամբ կշռեցեալ, ո'չ աւրինակաւ ձեւացեալ եւ ո'չ որպիսութեամբ ծանուցեալ, ո'չ ի թերութենէ տարածեալ եւ ո'չ ի լրմանէ ամփոփեալ, ո'չ ուրեք երբեքի գրաւեալ եւ ո'չ ի տեղւոջ վայրի երեւեալ:

Դ

Հայր գթութեանց, ունող ամենայնի եւ Աստուած հանուրց, որ յերկնի եւ որ յերկրի, բաց ի Բանէն միայնոյ, որով զամենայն ինչ ունի, ստեղծիչ եւ տուիչ շնչոց ամենից, բաց ի Հոգւոյն իսկակցէ, որով զհամայնն կազմեաց:

Ե

Մինն յերջանկափառ, համազաւր ահաւորութենէ երիցն անձնաւորութեանց, խոնարհեալ ի վերուստ` աստուստ ի ստորինս, որ էրն իսկ ի բնէ անբաժ ի ներքնոցս` անկապուտ մնալով փառացն աթոռոյ եւ անկարաւտ` դիմացն ծնողին սիրոյ, մտեալ ի սենեակ կուսին արգանդի պարզաբար եւ ելեալ անտի յաւդաւորաբար մարմին էապէս անորոշելի, անթերի մարդկութեամբն եւ անպակաս աստուածութեամբն. մի Որդի Հաւրն միայնոյ եւ միածին անդրանիկ Աստուածամայր Տիրածին կուսին, Արարիչն յեղականումն մարդ ելով ճշմարիտ սկզբնածին:

Ահա ոչ զկնի եղելոց երկրաստեղծիցս նմանութեան, այլ նոր եւ չքնաղ, թագաւորաց վեհափառ, որ ո'չ ցուցաւ ի դարս եւ ո'չ գոյացաւ ի ժամանակս, անդրանիկ, ըստ սաղմոսողին, քան զամենայն թագաւորս երկրի, անապական խառնութեամբ կերպացեալ զմերս ի մարմնի, ըստ աւրինի հոգւոյ` ընդ մարմնոյ, եւ ոսկւոյ` ընդ հրոյ, եւ կամ, յայտնապէս իսկ ասել, լուսոյ` ընդ աւդոյ, ո'չ փոփոխեալ եւ ո'չ անջատեալ:

Զ

Նոյն ինքն, եկեալ կամաւորութեամբ ի խաչն մահու, իբր զգառն անարատ ի սպանդ վարեցաւ եւ հանդերձեաց զաւրեղ ինքնիշխանութեամբ զարարածոց իւրոց փրկութիւն. չարչարեալ իսկութեամբ կենդանեաւք` եդաւ ի շիրմի անորոշելի յաստուածութենէն. եռաւրեայ թաղմամբն ի դժոխս սանդարամետականացն վհատելոց բանտարգելիցն քարոզեալ ցուցաւ նորոգումն եւ լոյս:

Եւ աւարտեալ զտնաւրինականացն զփրկանաւորն զտնտեսութիւն` աստուածապէս վերակենցաղեաց, եւ կառավարեալ ի թեւս հողմոց, ելեալ ի քերոբէս` ամպով անքննութեան ծածկեցաւ. համբարձեալ գեր ի վերոյ ամենայն երկնի` նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական սկզբնաժառանգ Հաւրն հաւասարութեան, յորմէ եւ բնաւ իսկ ոչ մեկուսացաւ` անկորուստ առեցելովն եւ աննուազ սեպհականաւքն:

Որով եւ եկեսցէ ի դատաստան հատուցման` քննել զծածկեալսն կշռութեամբ չափոյ արդար իրաւանց, որում սպասեմք եւ յոր աղաւթեմք, հաւատացեալք յամենայնի ամենայնիւ ամենակալ տէրութեան նորա, որ արդարեւ մինն է միայն ի միայնոյն` ի միոյն փառակցութիւն յաւիտեան երկրպագեալ:

Է

Բարեբանեմք միշտ եւ աւրհնեմք ընդ Որդւոյ եւ Հաւր եւ զՀոգի էութեան նոցին, ամենազաւր, ճշմարիտ, կատարեալ եւ սուրբ, որ յանէից գոյացոյց զբոլոր եղեալքս ամենայն. ինքնագործ, հոմիշխան երկուցն եւս ընդ նմին անեղծ եւ անսահման թագաւորութեան. որ ինչ պատճառն առաջին եւ Բանն ահաւոր նորին ինքնութեան, նոյն ինքն եւ Հոգին բարձրացեալ. բարի ինքնակալ, ամենից բաշխիչ զՀաւրն պարգեւս` ի գովեստ անուան փառաց միածնին:

Որ ազդեաց յԱւրէնսն, շնչեաց ի մարգարէսն, փչմամբ ազգակցին տպաւորեցաւ յառաքեալսն, կերպիւ աղաւնւոյ ցուցաւ ի Յորդանան` ի մեծութիւն փառաց եկելոյն, փայլեաց ի գիրս աւանդականաց, արար հանճարեղս, զաւրացոյց իմաստունս, լցոյց վարդապետս, աւծ արքայութիւնս, աւժանդակեաց թագաւորս, ետ վերակացուս, հրամանատրեաց փրկութիւնս, շնորհեաց ձիրս, հանդերձաւորեաց քաւութիւնս, զմկրտեալսս ի մահն Քրիստոսի ի բնակութիւն իւր մաքրազարդեաց. զոր` Հայր եւ Որդի, զնոյն եւ Հոգին ներգործեաց, եւ ինքն է Աստուած, խնկեալ տիրապէս ամենայն յամենայնի:

Ը

Քանզի ոչ նախաթուելովն յԵրրորդութեանն ոք մեծ ինչ, քան զմիւսն, եւ կամ զկնի անուանիլն` նուաստագոյն առ նմանն, եւ կամ ի մինն ասելով` խառնակութիւն գոլ դիմացն, եւ կամ յերիցն տրոհումն` ուրոյնութիւն ել կամացն:

Քանզի անմեծար Հայր ամենայնիւ, եթէ ոչ զԲանն ունիցի ինքեան զաւրութիւն, որպէս ոչ գոլով ընդ նմա Հոգւոյն` անհագագ ոմն եւ անկենդան եւ առ ամենայն հրաման նուազեալ:

Իսկ Բանն, եթէ ոչ անուամբ Հաւրն ծանիցի, որբ ոմն եւ կամ լքեալ եւ կամ ի մահացուէ ումեմն ոչէի:

Որպէս եւ Հոգին, եթէ ոչ ի պատճառէն նշանակեսցի, ապաշուք ոմն թափառեալ եւ իբր զշունչ ինչ անդասելի:

Թ

Այլ եթէ ոք հակաճառական բանիւ յաւակնի կապտել զՀայր ի յիւրմէ Բանէն, որ թէ էր երբեմն, յորժամ եւ չէր, եւ անբանութեան բամբասանաւք պատուել վարկանի զվեհին մեծութիւն, եւ կամ ստրկութիւն տացէ բղխողին` ոչ բնաւորաբար գոլով հոգեւոր, որով այլ իմն գոյութիւն աւտար մուծանել եւ կամ ամբոխումն ինչ այլայլական յանարատ պատիւ միութեան սուրբ Երրորդութեանն, - զայնպիսիսն քարամբք պարսից հաւատոյ բանից, իբր զդժնդակ դեւս դիմամարտիկս գազանականս, հերքեալ ի միջոյ` ի բաց հալածեմք, եդեալ ի նզովս զնոյնս ընդ նոսին` փակեմք ընդդէմ նոցին զկենացն մուտ եկեղեցականս գաւթի:

Ուստի զսուրբ Երրորդութիւնն փառաւորելով ի նոյն տէրութիւն միակցորդ հաւասարութեան, զուգաձայն սրբաբանութեամբ, հանգունատիպ հարթութեամբ, աւրհնեալ եւ փառաւորեալ յերկնի եւ յերկրի, ի ժողովս անդրանկացն եւ յազգս երկրածնացս բանականաց յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

Ժ

Արդ, զայս գոչումն ծածուկ խորհրդոց` կերպաւորելոց յայսմ մատենի, ամենալուր ականջաց մեծիդ Աստուծոյ ընծայեցուցի, սովիմբ սպառազինեալ` եւ ապա մտի ի հանդէսն:

Այլ ոչ եթէ կարաւտեալ իմոյս ինչ ձայնի այսու մեծանաս, որ մինչ չեւ ստեղծեալ էր քո զամենայն` նախ քան զլինելն երկնի փառաբանչաւքն անմահից եւ երկրաստեղծս բանաւորաւք, դու քեզէն ի քումդ լրութեան փառաւորեալ իսկ էիր, - այլ զի զմերժեալս` զիս յարգեսցես, անճառ քաղցրութիւն, ճաշակել զքեզ բանիս հաղորդութեամբ:

Իսկ զի՞նչ պարտ իցէ ըստ արքունական հրամանիդ` կենաց կանոնիդ ասել Ադոնայի տէր, եւ զհրամայեալ պատուէրդ ոչ առնել:

Որ ինձէն իսկ զիս` զոսկեղէն տախտակս խաւսուն, նուիրեալ քումդ պատգամի, զգրեալս մատամբդ Աստուծոյ, եղծի, որ եւ խորտակելն է իրաւացի, եւ ես տխրատեսակ մրով զերկրորդն նմանութիւն առեալ հայթայթեմ:

Այլ արդ, քանզի բազմաւք պաղատեցայ դրուատաւք խանդաղատականաւք, որ ոչ է գրեալ ի յայս կարգ ձայնի, լո'ւր, բարեգութ, ըստ սմին բանի այնմ ամենայնի:

Եղիցի' եւ այս աղերս բարբառոյ հայցման աղաւթից յաւդեալ ընդ նոսին, թերեւս ի մաքրոց եւ ի կամարարից այս նուէր հացի պանից բաղարջոց` իւղով զանգելոց ի սեղան փառացդ քոց մատիցէ:

ԺԱ

Այլ դու, բարերար եւ յամենայնի մարդասէր, Քրիստոսդ մի Աստուծոյ միոյ, հզաւր եւ ամենակալ, որ յաղթես գթութեամբ խնամոց քաղցրութեան քոյ ոչ հասարակականաց միայն մարդկութեանս իմոց գոյակցաց, առ որս յաւէտ է ամբոխութիւն եւ բիւրամասնեայ հակառակութիւն, այլ եւ հրեշտակացն անախտականութեան, նաեւ եւս քան զայս` սրբասնելոցն անարատութեան, յորոց մի էր եւ Հեղիաս, որոյ ցոյցք խստութեանն ի Քորէբ լերինն նշանակեցաւ յերիս աւրինակս` ի շարժումն մեծ, ի հողմն ուժգին, ի հուրն կիզանողական, - իսկ քոյդ հեզութիւն երկայնմտութեան` ի հանդարտութիւն մեղմութեան աւդոյն քաղցրութեան, քանզի կամաց ողորմութեանց դու միայն ես, ըստ գրեցելումն:

Վասն զի թէ եւ հաճոյք գտան մերասերքս առաքինութեամբն յեղանակեալ յայլ նմանութիւն վերնային, սակայն երկրածինք են եւ նոքա, ընտրեալք ի մարդկանէ:

Իսկ դու ոչ ունիս չարանալ, իսկութեամբ բարիդ, յամենայնի աւրհնեալդ, ամենեւին փրկութիւնդ, ամենայնիւ հանգիստդ, համայնից անդորրութիւնդ, համաւրէն ախտացելոց դեղ առողջութեան, աղբիւր ջրոյ կենդանւոյ, ըստ Երեմիայ:

ԺԲ

Դա'րձ առ իս եւ ողորմեա' ինձ, որ այնքան ծարաւես, պասքիս, կարաւտդ Աստուած, իմում փրկութեան, մինչ զի զուարթնոցն երկնից անմահից աւրհնաբանողաց բան իմն ընծայեցեր մարդկաւրէն փրկական քահանայապէս եւ քաւչապետաբար` անեղծական յարակայութեամբ մշտնջենաւոր պաղատանս աւրհնեալդ քո գթութեան ի մերոց դիմաց կենցաղականաց` վասն իմ լքելոյս հաշտութեան մաղթել` ողորմեա' Երուսաղեմի, որ է լուսաւոր խորհուրդ յայց ելանելոյ մեծիդ յայտնութեան առ հրեշտակականն թափուր տեղի ստորանկեցելոյ ի ձեռն մարդկան` քո կցորդութեամբ աւետարանեալ առակաւ այսր աւրինականս Երուսաղեմի:

ԺԳ

Արդարեւ լուար, բարեգութ, անսացեր, թագաւոր, Ունկնդրեցեր, կեանք եւ յոյս, ի միտ առեր, երկնաւոր, Յարգեցեր, հզաւր, նկատեցեր, ծածկագէտ, տեսեր, խնամակալ, Կարեկցեցեր, անպատում, խոնարհեցար միշտ բարձրեալ, Նուաստացար, ահաւոր, յայտնեցար, անճառ, Ամփոփեցար, անսահման, քանակեցար, անքնին, Մածար, ճառագայթ, մարդացար, անմարմին, Շաւշափեցար, անքանակ, կերպաւորեցար, անորակ, Լցեր իսկապէս զաղաչողացն բաղձանս:

Դու իսկ եղեր թշուառացելոյս` ինձ, ձայնիւ զուարթնոցն, Բարի բարեխաւս, միջնորդ կենդանի, Պատարագ անմահ, սպանդ անվախճան, Նուէր մաքրութեան, ողջակէզ անծախ, բաժակ անսպառ:

Ահա, ողորմած, մարդասէր, աւրհնեալ, Միշտ կատարեսցես առ մեղուցելոյս զբարեբաստութիւն Կամաց քոց կենդանատուաց, գովեալ երկայնամիտ:

Եւ քեզ վայել է փառք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԼԵ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, Տէր զաւրութեանց, Մեծութիւն ահեղ, անտարակոյս տեսաւորութիւն, Կամք ամէնարձակ, առատութիւն անպակաս, Ո՞վ ոք զաւրեսցէ տաւնել հանդիսիւ պարերգութեամբ Ի միոյ կաթուածոյ ցաւղոյ քումդ բարութեան, Որ ցանկ դեգերիս պատրաստել պատճառս հնարից իմում փրկութեան:

Եւ զոր մեծն է` գրեցից պատմել յապառնիսն:

Քանզի ոչ անուանեցար հրեշտակասէր` Եւ որ զպետութիւնս նոցունց հաստատեցեր, Այլ եւ զերկինս ղամբարաւք նոցին` զմատանց քոց գործ, Ոչ գրեցեր երբէք ի սիրել զնոսա, Այլ առեր ի պատիւ մեծաց գովեստից` Առաջին դասեալ զմարդասիրութիւնն:

Վասն որոյ կրկին մեծացուցեր քեզ անուն անճառ` ի խորհուրդս սոսկալիս. Զերկնայինս լուսակերպիցն կոչեցեր զնոսին Սպասաւորս եւ գլխաւորս յատուկ մատակարարութեանց, Իսկ զստորնային ծնունդս մահկանացուաց Տիրական եւ աստուածական պաշտելի անուամբդ պերճացուցեր. Անցեալ վերստին ըստ սահման կշռութեան չափոյ` Լայնեցեր քեզ կտակս գրոց ճառից անբաւից Զանապակ ծորմանն ծայրագունին վերնում բարութեանն:

Եւս եւ ի մարդանալդ քո` միդ յէութենէ, Ոմանց` վասն ինքեանց, եւ կիսոց` վասն այլոց Զեղեր առատութեամբ զտուրս կենաց, արուեստս բազմաւրինակս, Սքանչելիս աստուածագործս, նշանս ճշմարտատեսիլս:

Որպէս զի թէ անդամալուծին` պակասելոյն ի հաւատոց, Հոգաբարձացն առաջարկութեամբ զցոյցս յուսոյն` գթացեալ ողորմեցար, - Եւ ո'րչափ զաւրեսցէ առաւել բան քո ամենակար` Առ ախտալից մարմնոյս մաքրութիւն աղաղակողիս հառաչման:

Քանզի արդարեւ մեծ են չափք հրաշից, Քան զանմաքրեալս հոգի սուրբ հաստել, Զլուացեալս պատկեր անտիրելի աղտոյ ներգործել, Նա զի եւ երկրորդս, առաւելութեամբ յաւազանին շնորհ յաճախեալ, Զփառսն հայրենի բարձրացուցանէ:

Բ

Դու ես, Տէր, որ սրբես զմեզ, Որպէս ընտրեցելոյն քոյ նախատպաւորեցեր` Մովսեսի:

Դու ես, որ ի մեղս եւ յանաւրէնութիւնս Վերակացու եղեր տոհմին Յակոբայ, Մինչ յեգիպտացւոցն երկրի ընդ խաւարն հեթանոսաց ընտանենային:

Դու ես, որ աւրէնսգէտ առնես զմեղաւորս ի ճանապարհի, Ըստ բանի երգողին Դաւթայ:

Դու ես, որ փոխատրես զքարեղէն սրտից կարծրութիւն Ի լոյծ կակղութեան մարմնոյ գոյութեան` բանի ընդունելութեան:

Դու ես, որ բաւես ընձեռել սիրտ այլ եւ ճանապարհ մի` Երկնչել ի քէն զբովանդակ կենացն սահման:

Դու ես, որ տաս զերկիւղ քո ի միտս խստութեան` Առ քեզ ուշ ունել հաւատովք, ըստ մարգարէիցն ձայնի:

Գ

Զաւրհնեալ քո շրթանցդ զաշխարհաստեղծ բերանոյդ Զաստուածեղէն անձրեւացդ զկեցուցանողդ կաթուած Մատո' լսելեացս դրանց բացարան, Որով զաւձին խորամանկութիւն բանսարկուին թունից բարձցես եւ բժշկեսցես:

Ամենակալդ ձեռաւք զխաւսականացս շարժողական գործի ըմբռնեալ` Ազդեա' զաւրութիւն ձայնի, Որ տաս բնաւից ընտրութիւն բանի, Զի դաստիարակեալ զպատշաճականն` Մի' յանդգնաբար խաւսելով իբր զնախնին` լքայց ի յուսոյդ Եւ անբանութեան մատնեցայց` վանեալ յորսողէն:

Լուսաւորեա' վերստին զխաւարեցեալ հոգւոյս աչս Կենդանաբաշխ աջոյդ կարկառմամբ, Զի մի' համարձակութեանն շիջեալ լապտեր շնչմամբ վիշապին` Ի ներքոյ գրուանին ստորածածկեցայց:

Բա'րձ զանաւրէնութիւնս իմ, Տէր, եւ ընկեա' ի խորս ծովու, Որ է փոքր առակ մեծութեան քումդ անբաւութեան, Ըստ մարգարէին, զիմս ընկղմել չարութիւն:

Կանգնեա' կործանեալս անձին նշան վստահութեան, Զի մի' յուսահատութեանն կոթող կառուցեալ` զծածկեցելոցն բողոքեսցէ:

Բա'ց, հզաւր եւ գթած, զբժշկարանիդ կենաց վարդապետարան, Զի զառ ի ներքոյսն մշակութեան կորուսչին սերմանց` Մանգաղաւ կամացդ հուպ առ արմատ խուզեալ հնձեսցես:

Դ

Դէմ եդեալ հետեւեալ առ քեզ, Բոլորիցդ Աստուած, պետրոսեան աւրինակութեամբն, Ի կենցաղիս ծովու մեղանացս ալեաց ընկլուզայ. Մատո', ժամանեա' զաջդ կեցուցիչ յաւգնականութիւն ինձ` սասանեցելոյս:

Ընդ քանանուհւոյն ձայնի ի խորոց սրտիս պաղատիմ. Սովեցելոյս ասպակասպաս, կաղկանձողական` ամենաթշուառ վտանգաւորիս, Ապրո'ւստ կերակրոյ փշրանաց հացի Ի բազմազեղդ քո սեղանոյ մասնաւորեսցես:

Արա' փրկութիւն նիւթոյ խորանիս` որդւոյս դառնութեան, Որ եկիր խնդրել եւ կեցուցանել զիս` զկորուսեալս:

Զի քո է մեծութիւն, յաղթութիւն եւ զաւրութիւն, Եւ դու ես քաւութիւն եւ բժշկութիւն, նորոգութիւն եւ երանութիւն, Եւ քեզ վայել է փառք եւ երկրպագութիւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԼԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի անթիւ են յաճախեցեալ Եւ գերազանցութեամբ միշտ առաւելեալ Փրկանաւորդ արգասիք շնորհաց Առ պարտուցս իմոց առաւելութիւն, Չարչարանացդ հանդէս եւ յանձնառութիւն:

Զափդ ամփոփիչ, ամենից հոգւոց գոյից արարիչ, Ի գործարանի մահուն նշանի խաչին հեղուսեր, Զի զձեռնարձակութիւնն իմ ընդդիմութեան կամաց քոց լքցես:

Զընթացողականդ լծակցութիւն երկոցունց ոտիցդ կեցուցողաց, Յանարգելութեանս պատճառ, ի պատժարանի փայտին մածուցեր, Զի զփախուցեալս վայրագութիւն թշուառացելոյս Գրաւականեսցես գթածաբար:

Բ

Ո'չ գաւսանալ ձեռաց կռփողացն հրամայեցեր աւրհնեալ գագաթանդ, Որ զթզենւոյն տունկ առժամայն չորացուցեր, Զի եւ զառ իս ներելոյդ աւրինակ կանխաւ աւետարանեսցես:

Ո'չ գանողացն ապիրատութեան զխոստովանեալդ Աստուած սպառնացար, Որ զարուսեակն մթացուցեր, Զի մահացելոյս անձին բարութիւն հանգստեամբ հանդերձ գործեսցես:

Ո'չ զհայհոյչացն հնարաւոր չարաբանութիւն կապտեցեր, Որ զլուսնին պատկեր երանգաւ արեան գունեցեր, Զի զանհամարձակ լեզուս ի գովեստ քեզ զաւրացուսցես:

Ո'չ նախատողացն մոլեգնութեան սաստեցեր, Որ զտարերս սասանեցեր, Զի զթշուառացեալս գլուխ գթութեանդ աւծմամբ իւղեսցես, Ո'չ ի մոլորեցուցիչն կարդալ զքեզ աստուածասպանիցն Զյաւդուած ծնաւտիցն բաժանեցեր` քակտեալ ի միմեանց, Որ զկարծրութիւն վիմացն հերձեր, Զի զանունակս բարեաց հոգիս Ի բերմանէ ընդունայնութեան ողորմութեամբ հանդարտեցուսցես:

Ո'չ զպահապանացն սուրս ընդերաց իւրեանց մատուցեր, Որ զորովայն աւձին սահեցման հողոյ մատնեցեր, Զի զտառապեալս մարմնոյ ոսկերս, իբր ի գանձարանի պահեալ, Կենաց յարութեան արժանացուսցես:

Ո'չ ի կնքելն զշիրմին փականս կենդանակիր քո գերեզմանին Անդրէն յորսայսեալս զնոսին յանդունդս երկրի սուզեցեր, Զի ի տապանակի անձինս զնշխար լուսոյդ հանգուսցես:

Ո'չ ի համբաւելն զքեզ կորուսեալ Եւ իբր զերկրաւոր մարմին գողացեալ Համայնաջինջ եւ ամենասպառ զսերմն ծննդոցն կրճատեցեր, Զի զիս` զանարժանս յիշատակի ընտրութեան բարեաց Անկորուստ եւ անվնասելի ընդ փրկեցելոցն հաղորդեսցես:

Ո'չ յարծաթոյն կրկնակապէն կաշառաձգութիւն, Որ ի գանձարանէ Հաւր քում նուիրաց Քեզ գրաւ մատնութեան եւ անարգութեան մասնաւորեցին, Զուրացողացն մոլեգնելոց, Ըստ հին հարուածոց հանոյն Մովաբու, Ի յարձան քարի յեղանակեցեր, Զի զիս` զվրիպեալս ի հաստատութեանց Եւ ընդ իշխանութեամբ մահու վաճառեալս, Արեամբ քո փրկեալ, ի հաստատութիւն վիմիդ կառուսցես:

Աւրհնեա՜լ կրկին, աւրհնեա՜լ վերստին, Յամենայնի միշտ աւրհնաբանեա՜լ յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն: