Նախագիր nxGir

Read in the reader, with word lookup

Մատեան ողբերգութեան · 2/3

[ԼԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, այդ գումարտակ վերադասեցեալ բարեշնորհութեան

Քոցդ պարգեւաց առ իմս երախտիս,

Ո'վ ամենագութ, բարերար, գովեալ եւ ամենազաւր,

Թէ եւ սակաւք շարագրեցան աստանաւր եդեալ,

Այլ արքայազունք են, իշխանականք ինքնակալութեանց,

Որդիք զաւրութեանց, ծնունդք վեհից,

Մեծափառք, լուսանորոգք եւ հրաշապատիւք:

Յաղթողական վերամբարձութեամբ դրաւշիւք հռչակեալ`

Ըստ գլխոց գլխոց պսակապաճոյճ գեղազարդելոց,

Բերեալ ընդ ինքեանս անթիւ պետութիւնս աւրհնաբանողաց,

Համբոյրս, հեզս, երջանիկս եւ խաղաղականս

Աստուածային հարազատութեանց այնոցիկ նահանգաց,

Զորոց մարգարէն մաղթեաց, ասելով`

Զարթո', Տէր, զզաւրութիւնս քո եւ ե'կ կեցուցանել զմեզ, -

Որք յոյժ զաւրեն հալածել զմեղս

Եւ զանյուսութեանն կարկուտ հալել եւ փախուցանել,

Քան թէ նախամարտիկն զինուորութիւն երկնային պարուն`

Զգիշերավարն խաւարասէր, սկզբնաներհակ բարւոյն Աստուծոյ:

Քանզի եւ զբնաւն այսքանեացս ձրից,

Որ ի բարձրելոյն ինձ անձրեւեցաւ`

Տկարիս, թշնամւոյս եւ ապախտաւոր ծառայիս, _անճառ է ասել.

Իսկ եթէ համարձակեսցի ոք զաւրել խաւսել

Զսակաւս ի բազմացն, քան թէ զիսկութիւն համանգամայնիցն`

Առ այսոսոիկ զառաջին նիւթն յիշելով, յորմէ հաստեցաւն,

Իբր զտկար ոք նկուն ի զաւրաւորէ մեծէ հերքեալ պարտեսցի:

Բ

Այլ թէպէտ եւ այսպէս գրեցի,

Եւ դարձեալ զնոյն վկայեմ

Առ թերի խակութիւն հողոյս

Եւ կատարելութիւն հաստողիդ

Եւ առ բարիսն իմ չարժանութիւն, -

Սակայն ամենալոյս, աննախանձ եւ բազմազեղուն

Գովեալ արարչութեանդ զաւրեղութեան վանեալ են կարծրութիւնք

Արտաբերութեան սրտի բանսարկուին,

Որ քարին առակաւ յուսահատն վհատութեան,

Սպառմամբ խոպանման աղբերացս երկուց,

Որ ի զգայականս Եդեմայ բղխեալ պատրաստեաց տնկողն,

Զի ոռոգեալ ծաղկեսցի նովաւ,

Որ ի յիս բարեգործութեան կենսատունկն դրախտ:

Ահա մի' ցամաքութեամբ արտասուացս

Աղանդահնար պատրանաւք չարաչար խորամանկեսցէ

Վերստին հանել ի փափկութենէ նախնում վիճակին:

Իսկ յորժամ կացցէ Աստուած, համբարձեալ հրաշիւք արուեստից,

Ի մէջ աստուածոց հաշտարանացն խաղաղութեամբ`

Բարձեալ ընդ ինքեան զշնորհացն կտակ, -

Առ որ ամենայն վնասակարութիւնք խարդախութեանց

Եւ կարճմտութիւնք սրտնեղութեանց,

Իբր ընդ վիմեղէն լերին պնդութեան բախեցեալ, ցնդին`

Ջրոյ աւրինակաւ սակաւու հեղեալ

Եւ կամ հողոյ խորտակմամբ փշրեալ:

Գ

Արդ չեւ իմ կշտամբանքս, ըստ ձայնին Յոբայ, ի մարդկանէ իցեն,

Այլ յամենատես աչաց վերին հրամանիդ,

Մտեալ ընդ խղճիս տագնապ երկիւղիս,

Սոսկամ սասանեալ յամենայն կարծեաց:

Ապաւինիմ եւ արդ անձամբ բեկելով

Ի յոյսդ հաստատութեան կենդանի, անեղծ,

Զի ողորմութեամբ նայեցեալ ի յիս,

Իբր ի պարտաւոր կորստեան պատժոց,

Առաջի բարերարութեան երկնայնոյդ

Յանդիման եղեալ ապաձեռն անթոշակութեամբ,

Զքոյդ երախտիս անպատում փառաց

Բերելով ընդ իս` յուշ քեզ արկանեմ,

Որ ոչ մոռացմամբ զբաղեալ` նիրհես

Եւ ոչ թարթափմամբ աչաց ընդմիջեալ` զհեծութիւն կրից անտեսես:

Վերացո' յինէն, աղաչեմ զքեզ,

Խաչիւդ լուսոյ զխեղդ վտանգիս,

Հոգարկութեամբ տրտմութեանդ` զտարակուսելի տխրութիւնս,

Փշանիւթ պսակաւն` զբողբոջ մեղացս,

Զարկուածով գանին` զհարուած մահուս,

Ապտակին յիշմամբ` զկարիս ամաւթոյս,

Թշնամանաւք թքոյն` զանգոսնելի գարշութիւնս,

Լեղւոյն ճաշակմամբ` զհոգւոյս դառնութիւն:

Դ

Ահա քո են այս ամենայն բարութիւնք անբովանդակելիք,

Աստուծոյ միոյ միածին Որդի,

Առ որովք զչարութիւնս իմ յիշատակեալ`

Զամէնաւրհնեալ անուն քո կարդամ

Բարձր աղաղակաւ, իմանալեացս պաղատանաւք:

Տե'ս ի խոստովանութիւն զղջման պարտութեան ամաչեցելոյս

Եւ տո'ւր ողորմութիւն որդւոյս սատակման մահուն անմահի,

Զի ի բազմութեան իմոցս մեղաց, վերստին կրկնեալ

Նովին աճեցմամբ առաւելութեամբ, քո ողորմութիւնդ աւետարանեսցի`

Հռչակեալ հնչմամբ ահաւորութեան յերկնի եւ յերկրի:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԼԸ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բայց արդ, որպէս երբեմն յայլ ընթերցուածի,

Որ ի սկզբնաւորականացն կարգի,

Զմեղանացն զխաւարային ծնունդս գլխաւորացն

Աւրինացն մարմնականացն անդամոց գրեցի,

Յորոց տիրեցայ ժառանգս մահու, -

Նոյնպէս եւ յայսմ սահման ընտրութեան բանի

Զլուսածնելոցն զազատարարն աւրէնս հոգւոյն կենաց, որ ի Տէր Յիսուս,

Յիշատակեցից նուազս ի յոգունց,

Իբր յանբաւ բազմութեանց ծովու կաթիլ մի առեալ:

Բ

Քանզի են արդարեւ կայսերականք ոմանք,

Ի բարձրութեանն գահի բազմեալք,

Թոշակաւն շնորհաց լցեալք եւ հարստացեալք`

Թագաւորն եւ սիրեցեալք իւր,

Արքայն եւ պատուաւորք իւր,

Պսակեալն եւ իշխանականք իւր,

Բարեհռչակեալն եւ հնչմունք իւր,

Յաղթողականն եւ փողք իւր,

Զաւրաւորն եւ մարտիկք իւր,

Գովեցեալն եւ փառք իւր,

Փեսայն եւ պարաւորք իւր,

Դշխոյն եւ աւրիորդք իւր,

Փեսաւէրն եւ հանդերձանք իւր,

Ազատութիւնն եւ շնորհք իւր,

Այցելութիւնն եւ ձեռն իւր,

Խոստումն եւ քաւութիւն իւր,

Պահպանութիւնն եւ աջ իւր,

Պարգեւն եւ զարդ իւր,

Նշանն կենաց եւ ամրութիւն իւր,

Կնիքն եւ նկարագիր իւր,

Ամպն եւ հովանի իւր,

Արուեստն եւ հրաշք իւր,

Հոգին եւ անեղծութիւն իւր,

Բանն եւ կատարած իւր,

Ուխտադրութիւնն եւ լրումն իւր,

Զաւրութիւնն եւ հրամանք իւր,

Լուացարանն եւ սքանչելիք իւր,

Մանանայն եւ անապականութիւն իւր,

Վէմն կենդանի եւ վտակք իւր,

Սիւնն հրոյ եւ ճառագայթ իւր,

Որոտումն եւ ազդմունք իւր,

Յոյսն վերին եւ փրկութիւն իւր,

Ծառն աւրհնութեան եւ պտուղք իւր:

Բարունակն եւ բարութիւնք իւր:

Եւ զի մի' զբնաւն ասելով յամենայնէն վրիպեցայց,

Իբր յարեգակնէ այլայլեալ աչաց տկարութիւն,

Ի շատն ասել լռեցից եւ ի սակաւն ժամանեցից`

Բաւականացեալ ամէնապիկար կարիւ:

Գ

Բայց աւա՜ղ յաւէտ աստանաւր թշուառացելում եղկելի անձինս,

Քանզի կարգ բանիս բերէ ինձ խառնել

Ընդ ձայն աւետեացս բողոք գուժիս,

Վասն զի ընդ այսոսիկ առընթեր սորին

Գայ արդարութիւնն եւ կշիռքն,

Վճիռն եւ հատուցմունքն,

Քննութիւնն եւ լոյսն,

Յանդիմանութիւնն եւ ղամբարքն,

Մերկութիւնն եւ պատկառանքն,

Յայտնութիւնն եւ ամաւթն,

Անբիծն եւ վաստակքն,

Թիւրեալն եւ պատիժքն:

Դ

Դարձեալ վերստին աշխարհ կրկին եղկելոյս,

Քանզի գայ հասանէ առ հասկ հասակիս անհնարին բարկութեամբ

Մանգաղն` առ հունձսն,

Դատաւորն` առ ատեանն,

Հզաւրն` առ բեմն,

Սպառնացեալն` առ կորուստն,

Բազուկն` առ դատաստանն,

Գաւազան խրատուն` առ հարուածն,

Սպառազինութիւնն` առ նախանձն,

Հովիւն` առ ընտրութիւնն:

Քանզի բանն, զոր խաւսեցար ընդ իս,

Նա' դատի զդատապարտեալս ի վերջնում աւուր հատուցմանն:

Այլ կանխեա', բարեգութ, նախընծայ քաղցրութեամբ`

Առ նուաղ հեծութիւն վարանական երկիւղիս

Եւ զաւրութի'ւն ընձեռեա ձեռամբդ աւրհնութեան

Ի յետին տագնապիս` առաջինդ քո աւգնականութեամբ

Մխիթարել, բժշկել, քաւել եւ կենագործել:

Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԼԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի զկերպարանն առաջին լքի

Ի վնասակարին թելադրութենէ,

Իմովս ծուլութեամբ կորուսեալ իսպառ, -

Ցուցից արդ այժմուս զհնոյն յիս տեսակ`

Ողորմելի հեծութեամբ թախծեալ ի հոգի,

Անաչառ խայտառականաւք հրապարակաւ

Ի յեկեղեցիս բազմութեան ազգաց վերապատմեցից`

Բարձր ձայնիւ, բարբառով մեծաւ աղաղակելով:

Բ

Մատեանս շնչական, բարդեալ ի յինքեան

Ներքոյ եւ արտաքոյ ողբս եւ վայս եւ ձայնս,

Ըստ տոմարի տեսլեանն Եզեկիելի,

Քաղաքս անպատուար եւ անմահարձան,

Յարկս ունայն ի դռնափակաց ամրութեանց,

Աղս տեսակաւ, այլ ոչ համեղութեամբ,

Ջուրս աղտաղտին, անախորժելի ծարաւեաց արբման,

Գետինս անաւգուտ հերկագործութեան,

Սահմանս լքեալ, հեղեղավայրս կնիւնոյ,

Խոպանացեալ եւ տատասկաբեր անդաստանս,

Աստուածախնամ երկիրս անձնաւոր,

Որ բանսարկուին պատրանաց մշակեցայ,

Իւղընձիւղ փայտս պտղակորոյս,

Հատանելի ծառս ունայնաբոյս,

Կրկնամեռ խաւսուն տունկս անյոյս,

Ամենաշէջ ճրագարանս անլոյս:

Գ

Արդ, վերստին առ սոյն բերելով

Զայս նմանութիւն աւաղականաց` բազմաւք կրկնեցից,

Որ ամաւթոյն դառն պատուհաս պահեալ կայ հիքոյս,

Կրճումն ատամանց եւ անկէտ լալումն` աչաց եղկելոյս,

Հայրական ցասումն անսպուժելի` դառնութեան որդւոյս,

Ապականութիւն աննորոգելի` մեղուցեալ մարմնոյս,

Նոր կշտամբութիւն գտողիս չարեաց` ախտացեալ հոգւոյս,

Տարտամ տագնապի տարակուսանաց` ելից գերելոյս,

Զոր երկնային զաւրքն մատուցանեն թշուառացելոյս`

Ի խրձունս որոմանցն վկայելով վտանգեցելոյս,

Ի ձայն ահարկու զանբժշկութիւնն ազդել լքելոյս:

Դ

Ահա, արդարեւ, երգս կատակերգութեան

Ջնարահար պոռնկի, յածեալ եւ կոծեալ,

Քաջ հնչեցուցեալ ողբս ողորմելիս եւ զկծեցուցիչս,

Ըստ առակաւոր բանին Եսայեայ, որ ի Պատգամին Տիւրոսի:

Զի թէ նա, զդիպուածն փոքր անցից ապառնեացն ի մաւտոյ իմն տպաւորեալ,

Բողոքէր դիմակս դիմակս կերպից կերպից աւաղականաց,

Ըստ կոծողացն կաքաւելոյ,

Իսկ առ իս ո՞րչափս եւ ո՞րպիսիս ձայնս մրմնջեցից վհատեցուցիչս,

Որ գալստեանն տեառն սպասեալ առանց վրիպանաց`

Մնացի անպատրաստ եւ անհանդերձելի:

Ե

Արդ, եթէ զդատաստանացն ահաւորութիւն կրկնեցից,

Բազմացուցից ինձ աշխար,

Ապա եթէ զփորձն իսկութեամբ ցուցից,

Յաճախեսցէ ինձ երկիւղ,

Իսկ եթէ զկերպարանացն տեսիլ գրեցից,

Առաւելուն ինձ հատուցմունք,

Զի կանխաւ նկատեալ զսոյնս` եւ ոչ անագան ապաշաւեցի:

Այլ խնայեա' յիս, գթած, մարդասէր, հզաւր, բարերար,

Ամենապարգեւ Քրիստոս թագաւոր, աւրհնեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[Խ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Ամենակալ Աստուած բարերար, ստեղծիչ բոլորից,

Լո'ւր հառաչանաց ձայնիս վտանգի

Եւ յերկիւղէ տագնապի ապագայիցն կարծեաց

Փրկեա' կարող զաւրութեամբ` զերծեալ ի պարտեաց,

Քանզի բաւական ես յամենայնի առ ամենայն հնարս զաւրանալ`

Անբաւ մեծութեամբ եւ իմաստութեամբ անսահմանելեաւ:

Բ

Եւ քանզի ուշիւ մտացս տեսեալ ի հեռուստ

Զհանդերձելոցն հանդէս ահաւորափայլ,

Նկատեմ ինձէն աստանաւր կանխաւ

Զտիւն լուսոյ` սրբոցն յուսոյ,

Զաւրն խաւարի` պատժապարտիս պատուհասի,

Ուստի ոչ զաւրէ ոք յէիցս առ պատսպարան փախստեան`

Ո'չ անդունդք խորոց, ո'չ գեհք վհից,

Ո'չ բարձրութիւնք լերանց, ո'չ անձաւք քարանց,

Ո'չ կարծրութիւնք արձանաց, ո'չ ծերպք ծակաց,

Ո'չ փապարք փոսից, ո'չ սորք հեղեղաց,

Ո'չ բաւիղք խորշից, ո'չ շտեմարանք յարկաց,

Ո'չ ծածկութիւնք սենեկաց, ո'չ եմակք հովտաց,

Ո'չ ծործորք դժուարաց, ո'չ վերադրութիւնք բլրոց,

Ո'չ արձակմունք շնչոց, ո'չ անբաւութիւնք ծովուց,

Ո'չ սահանք յորձանաց, ո'չ հեռաւորութիւնք եզերաց,

Ո'չ ողբմունք ձայնից, ո'չ հեղեղք արտասուաց,

Ո'չ տատանմունք մատանց, ո'չ համբարձմունք ձեռաց,

Ո'չ պաղատանք շրթանց, ո'չ աղաչանք լեզուաց:

Այսոցիկ սաստկութեանց մասանց անճողոպրելեաց

Դու ես, Տէր Քրիստոս, հնարք եւ դադարք

Դիւրութեան եւ անդորրութեան` փրկութեան ամենամեղս հոգւոյ:

Գ

Արդ, հայեա' ի յանզերծ վտանգիցս շրջադրութիւն,

Միայնդ քաղցր առ ամենեսեան:

Խզեա' սուսերաւ յաղթական կենազէն խաչիդ զցանցս վարմիս,

Որ յամենայն կայից պաշարեն ի մահ զգերիս,

Եւ հա'ն ի յանդորր զոտս սասանեալ թիւր ընթացողիս,

Բժշկեա' զհրատապ ջերմնական տոչորումն մղձկեալ սրտիս,

Մերժեա' զդիւային չարահնարութեանս շշուկ` քո պարտաւորիս,

Հալածեա' զյուսահատ անձկութեան հոգւոյս մթութիւն չարի կենակցիս,

Ցրուեա' զծխամած թանձրութիւն բռնութեան մեղացս երեւոյթ մտելոյս ի յիս,

Կորո' զզազիր, թխատիպ կրիցս ապականութեանս կարիս,

Նորոգեա' զպատկեր լուսոյ պաշտեցեալ փառաց մեծութեան անուան հզաւրիդ` յոգիս,

Զաւրացո' զշնորհիդ փայլումն ի գեղ դիմացս եւ ի կերպարան տեսութեան մտացս հողեղինիս,

Յարմար յերիւրմամբ կացո' յարդարեալ, որ զքոյդ բերէ նկատումն` նշողազարդ մաքրութեամբ զտեալ զմռայլս մեղաւորիս,

Աստուածային կենդանի, անեղծ, երկնաւոր լուսով քո ծածկեալ յաւրինակս երիս:

Զի դու միայն ես աւրհնեալ ընդ Հաւր`

Ի գովեստ Հոգւոյդ Սրբոյ յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԽԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ, աւրհնեալ յամենայնի,

Հաւրդ ահաւորի անքնին ծնունդ,

Որ տկարանայ առ ի քէն եւ ոչ ինչ,

Որ ի ծագել անստուեր նշողից ողորմութեան քո փառաց

Հալին մեղք, հալածին դեւք, ջնջին յանցանք,

Խզին կապանք, խորտակին շղթայք,

Կենդանածնին մահացեալք, բժշկին հարուածք,

Ողջանան վէրք, բառնին ապականութիւնք,

Տեղի տան տխրութիւնք, նահանջին հեծութիւնք,

Փախնու խաւարն, մեկնի մէգն,

Մերժի մառախուղն, փարատի մռայլն,

Սպառի աղջամուղջն, վերանայ մութն, գնայ գիշերն,

Տարագրի տագնապն, չքանան չարիքն, հալածին յուսահատութիւնքն,

Եւ թագաւորէ ձեռն քո ամենակար, քաւիչդ ամենայնի:

Բ

Որ ոչ եկիր կորուսանել զմարդկան ոգիս, այլ կեցուցանել,

Թո'ղ ինձ զանթիւ չարիսն իմ բազում ողորմութեամբդ,

Զի դու միայն ես յերկնի անճառ եւ յերկրի անզնին,

Ի տարր գոյի եւ յեզրս ծագաց աշխարհի,

Սկիզբն ամենայնի եւ յամենայնի ամենայն լրմամբ, աւրհնեալ ի բարձունս:

Եւ քեզ ընդ Հաւր եւ Հոգւոյդ Սրբոյ փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Տէր Աստուած գթութեան, փրկութեան եւ ողորմութեան,

Քաւութեան եւ նորոգութեան, բժշկութեան եւ առողջութեան,

Լուսաւորութեան եւ կենդանութեան, յարութեան եւ անմահութեան,

Յիշեա' զիս, յորժամ գայցես արքայութեամբ քո,

Ահաւոր, հզաւր, բարերար եւ ամենաստեղծ,

Կենդանի, գովեալ, ամենակատար,

Մերձ ի հեծութիւն համայն եղելոց:

Ընդ խաչեցելոյն ընդ քեզ պաղատիմ,

Որ ո'չ ըմբռնեալ վասն քո եւ ո'չ կապեցեալ,

Ո'չ կախեալ եւ ո'չ բեւեռեալ,

Ո'չ կռփեալ յանուն մեծիդ եւ ո'չ անարգեալ,

Ո'չ լլկեալ եւ ո'չ նշկահեալ,

Ո'չ խորտակեալ եւ ո'չ մահացեալ,

Եւ արքայութեանն` արդարոց մասին

Անձկալեաց լուսոյ արժանի ցուցեալ,

Իրաւամբք ուխտի երդմնականաւ Ամէն-իւն

Ազդեալ զանփոփոխութիւն բարեացն տուելոց`

Փառաւորեցեր առ յոյս փրկութեան իսպառ լքելոյս:

Բ

Աւրհնեա՜լ, աւրհնեա՜լ եւ դարձեալ աւրհնեա՜լ,

Եւ զիս ընկալեալ նովին հաւատովք`

Կանգնեա' ի կործանմանէս, բարերար,

Բժշկեա' ի հիւանդութեանցս ախտից, ողորմած,

Յեզերաց մահուս դարձո' զիս ի կեանս, կենդանութիւն,

Քո եմ եւ ես, կեցո' ընդ նմին, ապաւինութիւն,

Անձամբ մեռելոյս կենդանական շո'ւնչ ընծայեցո, յարութիւն,

Կեանք, անմահութիւն, անպակաս բարութիւն,

Անսպառ շնորհ, անփոփոխ ներողութիւն,

Աջ ամենազաւր, ձեռն ամէնիշխան, մատն ամենամերձ:

Կամեա'ց, Տէր, եւ փրկեցայց,

Ակնարկեա' միայն գթութեամբ` եւ արդարացայց,

Ասա' բանիւ` եւ վաղվաղակի անարատ գտայց,

Մոռացի'ր զթիւս չարեացն` եւ անդստին համարձակեցայց,

Առատաձեռնեա'` եւ արդէն ի քեզ իսկ պատուաստեցայց,

Փառաւորեալդ յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բժշկական կրթականութեան ամենափորձ հնարաւորութեամբ

Պատճառ կենաց անախտականաց,

Թագաւոր զաւրաւոր, երկնաւոր, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Աստուած ամենեցուն` իմանալեաց եւ տեսականաց,

Ահա դու ի յիս, ըստ մարգարէին,

Որ ընդ ասելոյն` նոր կցորդութեան,

Առ որ բարեզարդ դաշամբք այս բանի ընդ քեզ միութեան,

Լուսաւորեցայց` կրկին ողջացեալ շնչով եւ մարմնով,

Ամենայնիւ կարող եւ անվանելի:

Բ

Որ ոչ կարաւտանաս սպեղանեաց,

Առ պատրաստութիւն պատանաց հոգեկան վիրաց,

Ո'չ ժամանակի, ո'չ միջնորդի,

Ո'չ աւուրց երկարաձգութեան,

Ո'չ փոփոխս մատուցանելոյ,

Ո'չ հատման, ո'չ խարման, ո'չ սրագործութեան`

Ըստ երկրաւորս դեղատուութեան,

Առ որս միշտ է վրիպութիւն

Եւ ամենասխալ տարակուսութիւն:

Այլ քեզ` արարչիդ հոգւոց եւ մարմնոց

Ամենայն ինչ լուսաւորեալ է,

Ամենայն ինչ առաջի է,

Ամենայն ինչ գրեալ է,

Ամենայն ինչ դիւրին է,

Համայնն հնարաւոր է,

Իմաստն գլխաւորեալ է,

Խոստումն լցեալ է,

Կամելն կատարեալ է,

Քո կտակն աւետարան է,

Քո վճիռն ազատութիւն է,

Քո մատեանն շնորհ է:

Ոչ փակեալ ես ընդ աւրինաւք,

Ոչ պարունակեալ ես ընդ կանոնաւ,

Ոչ արգելեալ` ընդ նուազութեամբ,

Ոչ խոնարհեալ` ընդ հնազանդութեամբ,

Ոչ պարագրեալ` ընդ փոքրկութեամբ,

Ոչ չափեալ ես ընդ սահմանաւ,

Ոչ վրիպեալ` ի բարկութենէ,

Ոչ այլայլեալ ինչ` ի ցասմանէ,

Ոչ սխալեալ` ի խստութենէ,

Ոչ ամբոխեալ` ի խռովութենէ,

Ոչ դղրդեալ` յանգիտութենէ,

Ոչ փոփոխեալ` յողորմութենէ,

Ոչ պակասեալ` ի բարձրութենէ,

Ոչ լքեալ` յայցելութենէ,

Ոչ տկարացեալ` ի փրկութենէ:

Դու սկիզբն եւ լրումն ամենայնի,

Եւ ի քէն է ամենայն,

Եւ քեզ փա՜ռք եւ երկրպագութիւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Աստուած անսահման, ծնունդ Աստւոծոյ հարազատ, անթարգմանելի,

Արարիչ բնաւին եղելոց, Քրիստոս թագաւոր,

Լոյս` ի խաւարի սրտից մթացելոց,

Ընդ մեզ` լրմամբ, եւ ընդ առաքչիդ` իսկութեամբ,

Մերայնովս զքոյինսդ ծանուցանող հրաշապէս:

Հայր քո աւրհնեալ, երկնաւոր, անճառ,

Որ առաքեացդ զքեզ ի վերուստ,

Ում փառակիցդ ես արարչութեամբ,

Այնքան հոգացաւ փրկութեան իմոյ տարագրեալ գերւոյ,

Մինչեւ զքեզ իսկ մատնեաց մարդկան:

Իսկ դու, կարող գոլով ի վեր քան զվիշտս`

Զտնտեսութեանս աւարտել խորհուրդ,

Հաճեցար ընդ պարտեցելումս զմահուն ճաշակել բաժակ`

Անթերի մարդկութեամբ եւ անպակաս աստուածութեամբ:

Եւ Հոգիդ Սուրբ կենդանարար, որպէս` քո եւ Հաւր քոյ` իսկակից

Եւ համապատիւ էութեամբ` ծնողիդ եւ ծնիցելոյդ:

Մի Երրորդութիւն կատարեալ ի դիմաց երից անորոշելի հատուածոց,

Անսկիզբն եւ անժամանակ, բնաւին բարերար,

Համայն կենդանարար, բոլորից խաղաղարար,

Ստեղծիչ գոյից եւ յաւրինիչ ամենից,

Անքակութեամբ եւ միով բնութեամբ փառաւորեալ:

Բ

Իսկ եթէ Հայրն գթած, երկնաւոր, հզաւր` մին յէութենէն,

Վասն մահապարտիս յանցանաց մատոյց

Զմիայնակ ծնունդդ յանքնին ծոցոյն,

Ոչ անխայեալ յՈրդիդ` ի համապատիւդ եւ ի սիրելիդ,

Այլ կամաւ նուիրեաց մահու չարչարողացն զինու,

Ըստ մարգարէութեանն Զաքարիայ,

Վասն զի զարթնուլ սրոյն ի վերայ հովուին,

Եւ հարկանիլ նոյն ինքն հաւտապետին,

Եւ ցրուիլ ոչխարացն հաւտին,

Որպէս աւրինակն նուրբ նախագրին,

Եւ ուխտադրութիւն խորանին,

Եւ նուիրումն արեան սպանդին,

Եւ առակ խորհրդոյ աբրահամեան պատարագին,

Զփրկութիւն թշուառացելոյս

Ի կամաց կեցուցչիդ յառաջագոյն նկարագրէր, -

Եւ արդ, հի՞մ տրտմիս, անձն իմ,

Կործանեալ ոչ յաստուածուստ հնարաւորութեանց,

Այլ ի քումդ ինքնագործ հակամտութեանց,

Կամ ընդէ՞ր զիս խռովես`

Յուսահատութեամբ սատանայականաւ զմիտս հարեալ:

Յուսա' յԱստուած, խոստովա'ն լեր նմա, եւ նա հոգայ վասն քո,

Ըստ դաւթեան սաղմոսին եւ այլ մարգարէի կենսախրախոյսն բանի:

Գ

Իսկ յեղանակ խնամարկելոյ հաստողին ի վեր է,

Քան զսահման կշռութեան մտաց հրեշտակաց եւ երկրականաց,

Եւ եթէ բիւրս կրկնեսցի, ոչ լինի չափեալ,

Քանզի անբովանդակելոյն եւ բարերարելն է անճառելի:

Նա զի ոմն աւրհնեալ զոմն աւրհնաբանեալ

Յերրորդական համագոյութենէն առաքեաց,

Իսկ նա ի հաճութիւն կամաց առաքչին մեռաւ,

Եւ միւսն ահաւոր ի յերկուցն հաւանութիւն

Մեծաջան բաղձանաւք մաղթէ:

Իսկ համաբարոյ միակամութեանն ցուցակ`

Առ ի զնոյն բարի ներգործել,

Որպէս հոգին` կենդանւոյն, եւ բանն` բանականին,

Պայծառութիւնն` փառացն, եւ կերպարանն` էութեանն:

Առ կեանսն` փոյթ, առ ողորմութիւնն` սթափ,

Առ ձեռնկալութիւնն` պատրաստ, առ փրկութիւնն` կազմ,

Առ առատութիւնն` յորդ, առ յաճախութիւնն` զեղուն,

Առ անբաւութիւնն` լի, առ աննուազութիւնն` փարթամ,

Առ երկայնմտութիւնն` ճոխ, առ անհասութիւնն` բարձրեալ,

Մի Երրորդութիւն կատարեալ` ի յանձանց երից, աւրհնեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԵ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, յոյս բարեաց, տնկեալ ի սրտի, անձն իմ կործանեալ,

Եւ գաւտեաւն հաւատոց պնդեալ զերիկամանցդ երկակի մասունս`

Զկրկնապղտոր խորհրդոցդ զցանկականիդ գործարան,

Խոստովա'ն լեր բարերարին Աստուծոյ զմտացդ` իբրեւ զգործոց,

Զխորհրդոցդ` իբրեւ զլրութեանց,

Զանտեսիցն` իբրեւ զյայտնեցելոց,

Զսրտիդ ծածկութից` իբր զբարբառումն ձայնից,

Զակնարկութեանցդ` իբր զարդիւնականաց մեղանաց,

Զազդել շրթանցդ` իբրեւ ի գլուխ ելելոց չարի,

Զոտիցդ հետոց` իբր զպատուիրանաւն Աստուծոյ վազողաց,

Զձեռացդ ձգումն առ ցասումն` իբր ի հեղումն արեան գործողի,

Զծիծաղելն բնաւին` իբր զկամաւորական լքումն շնորհի,

Զերդմնականն, որ թէ' ի հանդէպս, թէ' ի տարադէպս` իբր զգործակցութիւն խաբողին,

Զամբարտաւանութիւնն` իբր զհին կործանիչ նախաստեղծին բարձրութեան,

Զսրտին նեղութիւն` իբրեւ զթերութիւն հաւատոց,

Զմեղկութիւնն` իբրեւ զպարտութիւն զաւրաւորին պնդութեան,

Զտրտունջն առ վտանգս կրիցն` իբր զուրացութիւն ուխտին, որ առ Տէրն,

Զապարասանութիւնն` իբր զթոռն իմն անգթութեան,

Զամբարհաւաճութիւնն` իբր ոչէիւք առ վեհսն գոռոզութեան,

Զհպարտութիւնն` իբր զկամակոր հարազատ գտողին չարեաց,

Զակամայիցն ընդ կամաւորացն, զբռնեցելոցն ընդ հաւանականացն,

Զեկամտիցն ընդ բնաւորականացն, զանաւրէնութիւնսն ընդ ապաստուածութեանն,

Զփոքունսն ընդ սաստկագունիցն, զնուազունսն ընդ յոլովիցն,

Զանճառիցն իմոց` իբր զճառելեաց գիտողին,

Զանգրելոց վնասուցն` իբր զնկարելոց տեսողին ի յարձան մագնեստիս վիմի,

Զթեթեւագունիցն առ խտիր մտաց` իբր զստուար ծանրութիւն բեռանց,

Զխնդիր չափոյ ծածկելոցն` իբր զճշդով պահանջումն սատերն սակի

Ի բերանոյ կիտին կորիւնի չորեքդրամեան կշռութեամբն,

Զանդնդականացն գործոց` իբր ի յականջս Աստուծոյ արագ ժամանելոց:

Զայսոսիկ յաճախեա', կուտեա' կրկին յանձնառութեամբ`

Վերստին պատմել աստանաւր մեծաւ հեծութեամբ զչէիցն` իբրեւ զեղելոց,

Ընծայեալ Աստուծոյ զպարտութիւն վանեցեալ անձինդ,

Զի ընկալցիս ի փոխատուէն զշնորհաւք թողութիւն պարտուց մեղաւորին,

Զոր Տէրն արդարացոյց եւ հրաշափառապէս հռչակեաց`

Ամենապատիկ ներբողիւ կրկնեալ զգովեստ զղջմանն,

Քան զպարսաւանս մեղացն:

Բ

Բարդեա' եւ դիզեա' անձինդ մեղապարտի բամբասանս յոգունս`

Զքոյսն խոհերս բազմամասնեայս, անձն իմ, կշտամբեալ յոգնախթանդ բանիւ

Զչարութիւնն, զանաւրէնութիւնն, զվրիպութիւնն,

Զառ ի մարտին հանդիսէ փախուստ, զպարտութիւնն,

Զմոլեգնութիւնն, զամբարշտութիւնն, զապշութիւնն,

Զթմբրութիւնն, զքունն արթնական, զառ ի յընթացսն զնիրհումն,

Զխորհուրդն աւտարոտի, զբանիցն նանրութիւն,

Զզազրութեանն հաճութիւն, զյամենալն ի նմին,

Զփափագելն Աստուծոյ ատելեացն,

Զաներկիւղութիւնն, զանսաստութիւնն, զանհարթութիւնն,

Զթերութիւնն, զթիւրութիւնն, զլուծութիւնն, զճշդութիւնն,

Զանկապ արձակումն, զծիծաղականսն, զվրնջողականսն,

Զկատակերգականսն, զգայթակղականսն, զպատրողականսն,

Զանդէպ քաջութիւնսն, զանյարմար մարտսն, զառանց աւրինի արիութիւնսն,

Զխեղդմունս հոգւոյն, զտատանողականսն զերկչոտութիւնս,

Զբազմաստեղնեան ճիւղսն զրահետականս,

Զանպատկառ փարաքմունս, զգժտութիւնսն, զգժդմնութիւնսն,

Զանդատ ատելութիւնսն, զմարմաջմունսն դիւրըմբռնողականս,

Զփոքունցն զանկշռութիւնս, զխոստմանցն դրժողութիւնս,

Զուխտիցն մոռացութիւնս, զնմանեացն այլակերպութիւն,

Զկեղծեացն քողարկութիւն, զփառամոլութեանն մորոսութիւն,

Զյաւնիցն յաւակնութիւն, զապիրատութիւնսն, զինքնասիրութիւնսն,

Զնախագահիցն տենչութիւն, զհատուցանելն եղեռնականացն,

Զնոցինսն զանշահ աղճատանսն, զվայրապար բերմունսն,

Զընթացակցութիւնսն խորամանկութեան բանսարկուին,

Զբանին սերմնակաթութիւն, զվաճառումն կենացն ընդ գնոց սատակմանն,

Զկորուստ աւանդիցն, զհայրենեացն ծախս, զկապարանն ձգողական,

Զփոկով լծոյ երնջոց անխզելի ըմբռնմամբ զանաւրէնութիւնս,

Զյարաթաթաւ տղմաբնակութիւնս, զլքումն լաւացն,

Զընթադրութիւնս անկարծիցն, զկնի դարձին առ նոյն դարձ դաժանական,

Զնորոգ մտացն, զաւտար խորհրդոցն, զանկայուն կամացն,

Զհաչման հագագին, զէութիւն շնչոյն,

Զեւսն քան զսահման կանոնացն դրութեան`

Զիշխանականին զամենասփիռ բացարձակութիւն

Եւ զոր չէ ճառելի եւ կամ գրելի եւ կամ պատմելի

Եւ կամ յերեսս դիմաց բերելի:

Գ

Եւ արդ, զիա՞րդ բժշկեսցիս, անձն իմ եղկելի,

Ի յայսքանեաց տիգաց խոցոտեալ,

Բարձեալ թողեալ այր մի տարագիր, անողջանալի, ըստ մարգարէին,

Քանզի մի ի վերագրելոցդ բաւականապէս զաւրէ սատակման,

Թող թէ այսքան դասք սպանողաց, դժնէից դահճաց շուրջ պաշարողաց,

Մանաւանդ զի ոչ այսու եւեթ նմանագրութեամբ

Կշռի տարացոյց տաժանեցելոյս:

Այլ զոր աւրինակ անթիւ բազմութիւն կայտառաց կարճաց խայթողականաց`

Ի ստորին մասունս ծայրից տտնոցն զաւրհասական թոյնս բերելոց,

Եւ յաման մաշկեղէն արկեալ ամփոփէ զելիցն շաւիղ կապարանին շրջափակութեամբ,

Ցուցանի արտաքուստ բարւոք, իսկ ի ներքուստ` համբարք չարի

Եւ պահեստ կորստեան եւ կոյտ կսկծման

Եւ գործաւնեայք սատակման եւ մշակք մահու:

Դ

Արդ, այսոքիկ են ամբարեալքն քո անաւրէնութեան

Տաժանեաց թշուառաքիրտն թոշակք,

Անձն իմ պարտական կրկին սատակման:

Որ կամաւորաբար ընկալար ի քեզ,

Զոր թշնամին սերմանեաց ի վերայ ցորենոյն յագարակի աշխարհիս,

Ո'վ այր անմաքուր, ամբարիշտ եւ ծոյլ, բնաւին ատեցեալ,

Սիրողդ մտացդ ախորժմամբ զլցեալսն ամենայն անառակութեամբ:

Եւ զոր առաքեալ ցուցանէ զթիւս բանիցն սարսափելեացն կշտամբողաց`

Աստուստ սկսեալ մինչեւ ի կատար կանոնի այնր պայմանի.

Եւ որ հասեալ են, ասէ, յԱստուծոյ իրաւանցն վերայ,

Եթէ որք զայսպիսիսն գործեն եւ կամ կամակից են, արժանի են մահու:

Արդ, ես ինձէն զիս ինքն պարտ վարկայ

Կրկին հատուցման, կորստեան, սատակման, ի մահ դատապարտութեան,

Այլ անխայեա' յիս ողորմութեամբ, բարեգութ, կենդանի,

Հզաւր, կամարար, կարող, հնարաւոր, աւրհնեա'լ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, վրիպեալս ես յաւէտ ամենապատիժ,

Միշտ դժնեայ, վայրենաբարոյ,

Անձամբ անձին մահու կշտամբիչ,

Արածողս զերամակս զազիրս, վայրագասունս խոզից արաւտականաց

Գարշութեան մեղաց` նախատ վարձկանութեանց:

Հովիւս տածողական զհաւրանս ուլոցն ամայաբնականաց

Ի վրանս հովուացն, ըստ Երգոյն երգոց առ իս առակին,

Որ ոչ իսկ ծանեայ զիս երբէք գիտել,

Թէ յո՞վ եւ յո՞յր պատկեր եւ վասն ո՞յր գոյացայ:

Բ

Ահա ի յոտս տանողականս

Կրողաց երկուց միակցորդ խորհրդականաց,

Ըստ ձեւոյ հրեշտակի կառուցար,

Իբր ի թռիչս թեւոց կրկնաբարձ բազկաց վերատանողաց`

Յաշխարհն հայրենական հայել,

Ո'վ յիմար, զիա՞րդ քեզէն կորացար յերկիր,

Զաստեացս միշտ հոգացեալ դիպուածս`

Ընդ ցիռս անապատականս համարեցար:

Իբր զճրագ բազմաբերանեան

Ի յաշտանակի մարմնիդ հաստատեցաւ գլխոյդ բոլորութիւն,

Զի եւ այսու ի յաւրինակէն շնորհէ մի' աւտարասցիս

ԶԱստուած տեսանել եւ զմնացականացն իմաստասիրել:

Բանականութեանն յարգանաւք կրկին ճոխացար,

Զի զյաղթանակ բարեմասնութեանն, որ առ քեզ եղեն,

Անարգել լեզուով խաւսեսցիս,

Զգործնականացն տնաւրինել զտնտեսութիւն,

Իբր կցորդ համացեղութեամբ ամենաբաշխ աջոյն Աստուծոյ` Աստուած կոչեցար:

Երից հարիւրոց եւ տասանց վեցից յաւդիւք շաղկապեցար`

Յարեալ ի քեզ ընդ նոսին ի նոյն

Եւ պատշաճական մասունս չափուց ազդողականաց հինգ զգայութեանց,

Ձեռինդ հաստմամբ յարմարոստեան մատանցդ շառաւիղաւք`

Զի մի' եւ երեւելիդ նիւթականութիւն քումդ տեսութեան`

Մտացդ դիտման անդատ եղիցի.

Զի ոմանք ստուարք են եւ զաւրաւորք,

Եւ այլք փոքունք են եւ պիտանիք,

Կէսք` կարծրակերտք եւ ազդողականք,

Են եւ գողտրականք եւ պատուականագոյնք,

Դարձեալ` կարեւորք եւ պատկառելիք:

Իսկ թարգմանութիւնք սոցին տեսութեան ի քեզ են նկարեալ`

Իբր յարձանի անջնջականի, անձն իմ եղկելի,

Որպէս զի եւ տարր ժամանակաց

Եւ շարունակ հետեւման աւուրցն առ պսակ ամին,

Իբր կանոնաւ իմիք սահմանեալ մասամբքդ`

Անսխալ եւ անայլայլելի պահեսցի:

Գ

Դարձեալ այլ աւրինակ հոգեւորական,

Որ զսիրոյն յաւդուած շաղկապէ ի մի առ եկեղեցի,

Քեւ խորհրդածի.

Իբր զի առանց բնաւից զուգամասնութեան

Կապակցել լծով հաւանականաւ զվեհն ընդ փոքուն,

Վնասեալ է հաստուածոյն անարատութիւն յանուն Քրիստոսի ժողովելոց,

Որպէս ի հատումն եւ ի նուազութիւն

Միոյ յանդամոցս անարգացս` պատուաստելոցս ի մարմնի,

Կրճատեալ իմն է յաւրինուած կազմութեան մարդոյդ քում սենեկի զգայականի,

Եւ շրջեալ է ընտանութիւն պատկերին յանկարգ փոփոխութիւն:

Եւ արդ, այսպիսեաւք եւ եւս բազմաւք անզուգական հրաշակերտութեամբ

Եղական պատկեր Աստուծոյ` կշտամբեալ իսպառ, ոգի իմ գերի:

Եւ թէպէտ յառաջին նմանութենէն կողոպտեալ գտար`

Պատուիրանին յանցաւորութեամբ ի դրախտին կենաց,

Այլ աւազանին լուսազարդ շնորհիւն զՀոգւոյն փչումն առեալ`

Եւ նմանութիւն ես կերպարանին:

Դ

Եւ արդ, ընդէ՞ր կորուսեր զփառսն երկնաւորս,

Իբր նախաստեղծն երբեմն` զվիճակն երկրաւոր յԱդին դարաստանի,

Ընդէ՞ր փակեցեր քեզէն քեզ զերկին եւ զվերելիցն դուռն աղխեցեր,

Ընդէ՞ր խառնեցեր ընդ ջրոյն մաքրութեան զախտ արտասուացդ տաժանութեան,

Ընդէ՞ր զլուացեալ ձորձ վերարկուին գարշելի գործովք զազրացուցեր,

Հի՞մ զեդեալ հանդերձին մեղաց պատմուճան անառակութեան վարուք քեզ արկեր:

Ընդէ՞ր զտանողացդ ոտից սրբութիւն ճանապարհաւն ժանտից աղտեղեր,

Ընդէ՞ր կրկնեցեր իրաւադատին զուխտազանցութիւն հին պատուիրանին,

Ընդէ՞ր մերժեցեր ի պտղոյն շնորհաց, իբր զԱդամ` ի ծառոյն կենաց,

Ընդէ՞ր նենգեցեր քեզէն քո կամաւ զանստուեր յուսոյն յարակայութիւն,

Ընդէ՞ր պատկառանք անհամարձակելիք քոյին դիմացդ նպաստեցեր,

Ընդէ՞ր զինեցար ընդդէմ քո ներհակ, ո'վ ընդունարան խելագարութեան,

Ընդէ՞ր որսացար ի ծուղակ մահու` թողեալ զարահետն վստահութեան,

Ընդէ՞ր կարթիւ պատրանաց ածար հաղորդդ մարմնոյ կենդանարարին:

Այլ վերստին յուսացեալ ի նա` կարդա' նմա,

Ապաւինելոյս քաւիչ, նորոգիչ,

Փրկիչ, կեցուցիչ եւ կենդանարար,

Ողորմած, խնամող, մարդասէր, անոխակալ,

Բազմագութ, աւրհնեա՜լ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, զի՞նչ գոյ ասել ամաչեցելոյս յերեսաց մեծիդ ահաւորութենէ,

Բայց եթէ համրանալ եւ հող ի բերան եղեալ` լռել ի սրտի,

Ըստ մարգարէութեանն խրատու` ահա ի բարւոյն կարկառեալ ի յոյս:

Իսկ եթէ զփականս շարժողութեանց շրթանցս բացից`

Բռնադատեցից խաւսել կամեցեալ,

Դարձեալ զնոյն ձայն կրկնակական եղերերգութեան լալեաց բազմութեան

Խէթ մտացս յառաջադրէ:

Բ

Եւ արդ, ողբակից մեծ մեղաւորին` անաւրինելոյ կամաւ առ ի մահ,

Զնորին գոչումն երկրորդեցից եւ ես ընդ նմին.

Մեղա՜յ, Տէր, մեղա՜յ, եւ անաւրէնութեանց իմոց ինձէն վկայեմ:

Հիւսեալ ընդ նմին զբանս յիսներորդի սաղմոսին`

Անթիւս գրեմ զպարտուցս սակ անձինս մեղաց,

Քան զհիւղ երկրի հողմահոս փոշւոյ`

Ընդ աւդս ամենայն տարածեցելոյ:

Մեղա՜յ յերկինս եւ առաջի քո, -

Ընդ անառակ որդւոյն պատկառեցելոյ

Հայրենի գթոյդ վերստին դարձեալ` թախանձ արկանեմ,

Զողորմելին ձայն աղերսանաց արտաւսրածին ողբովք գոչման

Ի տխուր դէմս մատուցեալ` առաջի քո տարածանեմ:

Հայր գթութեանց, Աստուած բոլորից,

Չեմ արժանի կոչիլ եւ ոչ բնաւին առ այս անուանիլ

Ոչ միայն որդի, այլ եւ անպիտան, ապաբան վարձկան:

Ընկա'լ զսովեալս տարագրական, պարտական վնասուց,

Եւ զցաւ քաղցոյս լլկանաց նեղոյս նուաղեցելոյս

Կենաց քո հացի'ւդ բժշկեսցես:

Լե'ր ընդ առաջ քո ողորմութեամբդ ի սկզբնաւորս ապաւինութեան,

Զգեցո', գթած եւ անոխակալ, անաւրինեալս մեղապարտի

Զնախակապուտ հանդերձին ծածկոյթ,

Աւանդակորոյս ձեռացս աղտեղեալ մեղաւք,

Զկնիք մատանւոյն համարձակութեան ամէնառատ կամա'ւք մատուսցես,

Զգարշապարացս թշուառութիւն մերկութեան ոտիցս,

Պատսպարութեամբ աւետարանական ամրավերարկու աւդիցս կաւշկաց,

Ի յանձին թունից մի'շտ ամրացուսցես:

Զզուարակդ պարարակի եզինդ երկնայնոյ,

Որ է միածին Որդիդ քո աւրհնեալ,

Իսկապէս մարդասիրութեամբ կարաւտելոյս բարեա'ց նուիրեա:

Որ մատուցեալ միշտ եւ անպակաս մնայ ի լրութեան`

Յարակայ զենեալ ի սպանդարանի անթիւ սեղանոց անսպառութեամբ,

Բոլոր` յամենեսին եւ բնաւ` յամենայնում,

Էութեամբ` յեղկինս եւ իսկութեամբ` ի ստորինս,

Աննուազ` մարդկութեամբ եւ անթերի` աստուածութեամբ,

Փշրեալ եւ բաշխի ի մասունս անհատս,

Զի զհամայնն հաւաքեսցէ առ ի նոյն մարմին իւրումն գլխոյ:

Քեզ փա՜ռք ընդ նմին, Հայր ողորմութեան:

Ամէն:

[ԽԸ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բարձրեալ, հզաւր, անսկիզբն, անեղ, անբովանդակելի,

Աննիրհելի ակնդ նկատող, ծնող անքնին փառաց միածնիդ,

Իրաւացուսցե'ս զիմս ողորմութիւն հերքեցելոյս ընդունելութեան`

Առ երկնայինս եւ առ երկրաւորս:

Տաւնեա' զկեալս կորուսելոյս վերնականացն պարերգութեամբ,

Աւետարանեա' բանիւդ աւրհնութեան զկենդանութիւն իմ մահացելոյս,

Զբարեբաստութիւն կամացդ յայտնեա', գովեալ, բոլորից գոյից եղելոց,

Ստացի'ր անուն քեզ անճառ, եւ ինձ` թշուառիս` նորոգ փրկութիւն,

Զվճիռ հոգւոյս մահու ջրեսցե'ս կայլակաւք արեան Որդւոյդ սիրելւոյ,

Կորուսցե'ս զգիր մուրհակի մեղուցելոյս ամբաստանութեան

Վստահութիւն փրկութեան բարեաց արեամբ Քրիստոսի քո նկարեսցե'ս,

Ցո'յց զսքանչելիս քո բարեգթութեանդ ի ճաշ հարսանեաց քում հարազատի:

Մի' փակեսցես դիմելոյս առ քեզ զառագաստ սրահի կենացդ յարկի,

Մի' տրոհեսցես ի բազմականացդ եւ ի բարեացդ քո զրկեսցես,

Մի' պահեսցես ի գանձարանիդ զնիւթեալ իմ պարտուցս անաւրէնութիւն,

Մի' կնքեսցես ի քսակ բարեացդ զզազրութեանց իմոց գարշութիւն,

Մի' երկարս ինձ զվէր մեղացս ի յախտալից մարմնիս ծածկեսցես,

Մի' զփտութիւն նեխութեան ցաւոցս նձ տնկակից մահու մնացուսցես,

Այլ բա'րձ բանիւ քոյդ ողորմութեան զժանտութիւնն ապականարար,

Որպէս զի զատեալ ի հիւծմանց ախտից` առողջութեանն պատրաստեցայց:

Հնարաւորեա', գթութեանցդ Հայր, մեծ խոցուածոյս զաւրեղ սպեղանիս,

Կարեւոր կործանմանս` բարի այցելութիւնս,

Զի քո եմ, Տէր ոգեսէր:

Թէ եւ առ մի նուագ մեղիցեմ,

Բայց ոչ գրեցայց համայն մեղուցեալ,

Տուիչ կենաց իմոց բարերար,

Ի շնորհ պարգեւաց քոց ապաւինեալ,

Զի ճանաչելդ զքեզ բովանդակ արդարութիւն է,

Եւ գիտել զզաւրութիւնդ քո` արմատ անմահութեան,

Որպէս եւ կանխաւ իսկ գրեաց իմաստունն.

Եւ դարձեալ` Տիրելդ քո, ասէ, ամենեցուն`

Խնայել տայ քեզ յամենայն,

Եւ դարձեալ` Մաւտ է քեզ,

Յորժամ եւ կամիս` կարող գտանել:

Բ

Այս Սողոմոնի յուսոյ աղերսանք իմոյս առեալ տիպ,

Քանզի ոչ այլ ոք բազմամեղ, որքան զնա ինձ զուգաշաւիղ.

Երբեմն` որդի, ապա` ատելի,

Երբեմն` միջնորդ խաղաղութեան Աստուծոյ ժողովրդեանն,

Եւ յետոյ` խտրոց որոշման բազում խռովութեան,

Երբեմն` աւրէնք կենաց կացեալ,

Եւ յետոյ` մուրհակ մահու հաստատեալ,

Զերկնաւորին պաշտաւն ընդոտնեալ,

Եւ զաւտարին անուն ծանուցեալ,

Անպատճառ աւցտող, անկարաւտ զրկող, անսովելի գող,

Գրգեալ տրտնջող, փափկացեալ փախստական,

Սեղանանենգ սարտուցեալ, անպատասխանի վնասապարտ,

Քաղցրասնոյց հայհոյիչ, զաւակ հայրատեաց,

Կտակարանացն մատնիչ, Մովսեսի չարախաւս, մոռացող երախտեացն,

Իմաստուն սխալական, ամենագէտ յանցաւոր,

Ամաւթապարտ զղջացեալ, տարակուսեալ աշխարող,

Աղաչաւոր կռապաշտեալ, յամրային դարձաւոր,

Կեղակարծ ընկալեալ, կասկածաւոր հաշտութիւն,

Յապայս յիշատակ, յերկբայս փրկութիւն,

Չաւատալի գիւտ, ի մասնէ մնացուած,

Խարդաւանեալ գերի, կիսակտուր պրծեալ, կամաւոր անձնամատն,

Տմարդի յղփացեալ, բազմավրէպ հանճարեղ:

Ի յընթացս բանից երկեակ որոշմանց`

Ամենայն ուրեք բանս արկեալ ողբոց եւ ձաղանաց,

Մեծ պարսաւ եւ փոքր գովեստ`

Իբր ի վերայ ինքնագրաւ կորստականի,

Երգիծանութիւն խառնեալ ընդ աշխար.

Բան նորա` թելադիր բարգաւաճութեան ամենայն հասակի,

Եւ խոտորումն նորին` ի շրթունս բնաւից

Թառանչ թախծութեան ողորմելիս իմն ազդեալ:

Գ

Զարմանամ, վհատիմ` տարակուսեալ ապշութեամբ,

Զի թէ նա այնքան գթեաց, ինձ զի՞նչ պատահեսցէ.

Զիա՞րդ անկաւ ամբարձեալն,

Զիա՞րդ սասանեցաւ հաստատեալն,

Զիա՞րդ կործանեցաւ կառուցեալն,

Ի՞բր աւտարացաւ ծանուցեալն,

Զիա՞րդ զակատեցաւ զաւակն ընտրութեան,

Զիա՞րդ սրացաւ մերձաւորն,

Զիա՞րդ աղաւտացաւ փայլեցեալն,

Զիա՞րդ պատանդեցաւ ազատեալն,

Զիա՞րդ անաւրինեցաւ ուսուցիչն,

Զիա՞րդ նուաղեցաւ հռչակեալն,

Զիա՞րդ անարգեցաւ փառաւորն,

Զիա՞րդ փոքրկացաւ մեծատունն,

Զիա՞րդ ամբարշտեցաւ բարեպաշտն,

Զիա՞րդ ամբարհաւաճեցաւ ընտրողն,

Զիա՞րդ ունայնացաւ պատարունն,

Զիա՞րդ կտրեաց զուխտն, որ ընդ բարձրելոյն:

Պատկառեմ ասել, թէ` եւ ընդ սանդարամետականին կապեցաւ.

Զի՞ կայր նորա եւ կռոց,

Ուստի՞ սէրն ընդ պատկերաց,

Վասն է՞ր կամքն ընդ խտրանաց:

Զիա՞րդ ոչ յիշեցաւ յանդիմանութիւնն Սամուելի առ Սաւուղ եղեալ.

Հմայք, ասէ, մեղք են, եւ ցաւս եւ աշխատութիւն ածէ թերափ ի վերայ:

Զիա՞րդ ոչ հայրենի յանդիմանութիւնն.

Կուռք, ասէ, հեթանոսաց դեւք եւ անշունչք են, -

Եւ նման նոցա լիցին պաշտաւնեայք նոցա:

Տէր միայն ածէր զնոսա,

Մովսէս նախագրեալ յառաջաձայն ձաղանաւք սաստիկս իմն ամբաստանէ.

Ոչ էր ընդ նոսա, ասէ, աստուածս աւտարոտիս, -

Զոր ոչ ճանաչէին հարք նոցա:

Դ

Ո՞ւր է մահամատոյց այլազնեայ արձանն Փագովրայ,

Ո՞ւր` տգեղն եւ անպանծալին սիդոնացւոց իգական ամենանզով ձուլածոյն,

Ո՞ւր` կանացի կերպին անգրելին խայտառակութիւն զազիր տեսակին,

Որով ամաւթոյ մարգարէքն զանասնաւրէն դիմեցումն անխտրաբար

Յանուն չարութեան անժուժկալ դիւին` անաստուածաբար ձաւնեալ մոլէին:

Տարաւ զէութիւն բարեբաստութեանն,

Որ զնախնին որսաց ի կորուստ,

Յաղթեաց մեծութիւնն իմաստիցն առաւելութեան,

Գերեաց գոռոզութիւնն, յիմարեցոյց փափկութիւնն,

Վանեաց արծաթն ծառայեցուցիչ,

Յոգի դատեցաւ զայրն տաւնելի հին զէնն կործանողին,

Ի գրկացն Աստուծոյ հանեալ` ի յոտս ստամբակին գթեցոյց,

Մեռոյց մեղկութիւնն, թմբրեցոյց ծուլութիւնն,

Արբեցոյց շուայտութիւնն:

Ո'վ դիւրապատիր մարմին երկրածին,

Որո՞վք ձայնարկութեամբք զքեզ աւաղեցից,

Քանզի ոչ տիրապէս առ նա հանդիպի ընդդիմաբանութիւնս,

Այլ ամենից սխալողաց` կամաւ վրիպելոց,

Վասն զի նովաւ է իմանալի,

Թէ անիրաւ է պարծել յիմաստս մարմնոյ,

Եթէ ոչ Աստուծով դատեալ ընտրեսցի:

Որ զի թէ առ այս պայմանի յիմար ոք իցէ

Եւ ի հաստչին կամս յուսասցի,

Ոչ եւս ի նորայոց անտի ինչ կրեսցէ:

Ե

Այլ քանզի սաստիկս եւ քստմնելիս ունի Սողոմոն

Զդարձին իւրոյ յիշատակարան` ինքնապարսաւն կշտամբութեամբ,

Իբր մեռեալ իսկապէս համայն աշխարհիս անձնասիրութեան,

Զոր եթէ զիսկն ոք նկատեսցէ, Ունայնութեամբքն է իմանալի,

Այլ եւ ի մատեանս քահանայիցն եւ ի գիրս Աքիայ Սիլոնացւոյ,

Յորում զփոյթն իւրում ընթացիցն արտասուելիս իմն յեղանակէ.

Զուր ջան, անաւգուտ վաստակ,

Անմիտ հետեւումն, անշահ արշաւանք,

Անկայուն երկք, աւտարին իմաստք,

Ոչնչից հոլովք, բամբասելի բերք,

Անյարմար վարկածք, սնոտի սերմանիք,

Աւազափուլ շինուածք, ապականացու ստացուածք,

Քամահանաց տաժանմունք, ինքնամարտ կռիւ,

Ընդ ոգւոյ իւրում դատ,

Ընդունայնաթոպ քիրտն, վնասակար փափագ,

Կորստական շաւիղ, վրիպակ ճանապարհ,

Կործանական կրթութիւնք, մոլորապատիր վարժութիւնք,

Հանապազասխալ տեսութիւն, ակնայայրատ պչրութիւն,

Պոռնկակերտ կերպարան, ախտաբորբոք նիւթ,

Դժնէատեսիլ գոյն, յոգնատխուր գեղ,

Յոլովամեղձ ծուխ, շոգի ցնդելի,

Վաճառ մերձ ի յառ, տաղաւար քակտելի,

Ընդվայր աղաղակ, անպատճառաւոր ծաղր,

Արհամարհելի ասպարէզ, անձնավաճառ գիր,

Սատակչական ելք, անաստուած մտածմունք,

Ստայաւդ ճառ, զայրացուցանող զրոյց,

Եպերանաց խծբիծք, խելագարութեան խնդիր,

Ամաւթանաց ցոյցք, խայտառականաց յայտնութիւնք,

Առակ ապառնեացն, ապաշաւանաց գործ,

Ըմպահկանաց պատմութիւն, հեղգացելոց աւրինակ,

Խորխորատ ծածուկ, որս խաւարային,

Մահագուշակ վիհ, անյատակելի անդունդք,

Ուղեկցութիւն սպանողաց, յիմարութեան բարբաջմունք,

Դարանակալաց վայր, խարխուլ յարկ,

Շինուած սասանեալ, կամուրջ խախտեցեալ,

Երեւոյթ փախչելի, խաբող շողոքորթ, անոպայ մատնիչ,

Ընդդէմ բարձրելոյն հակառակութիւն:

Զայս ամենայն մասունս բանից խոստովանական կանոնադրութիւն

Ի սիրտս բնաւից նախասերմանեաց ժողովողս`

Կանոնադիր դարձելոց զղջման,

Որպէս զի մի' պարծեսցի ոք ի մարդկանէ`

Բամբասաւորաւք զինուորեալ նետիւք

Զանձն եւ զընկերն խոցոտելով,

Քանզի կռապարիշտ է քողով ծածկեալն,

Որ զկերպարանսն միայն ունի

Եւ զոչ ախորժելիս ստեղծիչն կատարէ:

Զ

Եւ արդ, նա, որ ոչ այնքան մեղաւ, որքան զղջացաւ,

Մի' իսպառ պախարակեսցի, այլ յիշեսցի այրն այն ի բարի`

Իբրեւ զհիմն յուսադրութեան ի տէրունի ոտսն դիմելոց,

Յորժամ հոգւովն էջ յայցելութիւն աստուածութեամբն անբաժանելեաւ`

Կենագործել զանդ խոստովանեալսն,

Զոր մեռեալքն ահա կենդանեացս անտարակոյս բերին աւետիս:

Ընդ որում մաղթեալ իմ պարտաւորի` իմաստութեանն ոչ ժամանելոյ,

Ի մեղանացն մասն կարգեալ, բարեբանեալ մեծիդ պաղատիմ.

Լի'ց զնուազդ իմ բանագրութիւն ի յերջանկին հանճարեղութիւն:

Նիւթեսցի'ն ներկայիս հայցմունք ի բարգաւաճին յարգաւորութիւն`

Ի գերաշխարան արքային աղերս,

Այցելութիւն խնդրո'ցս դիցի քո ընտրեցեալ վեհ արքայորդւոյն,

Զոր միածնիդ աւրինակեցեր:

Յարեան կցորդութենէ զքո փառակիցդ ճաշակեցաք.

Տո'ւր փրկութիւն քոյոյ ծառային, ամենահնար, զաւրեղ, ահաւոր,

Ի ստեղծողիդ փառս աճեցուցեալ

Զանքաւելի մեղացն ջնջումն:

Յիշատակաւ խորհրդոց բարեաց` ընդ ողորմեա'լսն նորոգեսցես,

Որ ամենահամ, ախորժաճաշակ, բազմապաճոյճ առակագրութեամբ

Զաստուածութիւնդ քո քարոզեալ ի մատեան լուսազարդ կտակի,

Եկեղեցւոյ ընծայեաց հետս բարութեան`

Խոստովանութեամբ մատչել առ քեզ, Հայր:

Քանզի ոչ հեռի յողորմութենէ առ այս ցոյց բանի է իմանալի,

Թէ անյուսութեանն կաթուած չէր անկեալ ի յեռանդն սրտին ըղձից,

Որ զճեպ զղջմանն փոքր ինչ կասեաց:

Է

Արդ, ի յուշ բերեալ զոր ի քեզ անճառելի բարեմասնութիւնք`

Զգթութի'ւն քո ողջունեսցես,

Որով զկոշկոճեալն ի բազում դարուց բամբասանաց քարաձգութեամբ`

Երանութեա'ն վերարժանացո,

Որ յոգնահոսան արտասուաց ելիւք

Զմէջ յատակի յարկին հեղեղեալ ապարանիցն իւր խրախճանութեան`

Սաստկակսկիծն ապաշաւանաւք,

Հաւրն կրիցն գերազանցեաց` ողորմելի ոգւոյն հեծութեամբ:

Զոր ի յաչաց Բանիդ քո արտաւսր,

Առ որ մերովս ի յիւրն ախտակրեաց,

Երկայնամիտդ ներողութեամբ միացուցեալ խառնեսցե'ս, գթած,

Եւ զանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն,

Ի փառս էակցի Որդւոյդ կնքելով,

Նովա'ւ կեցուսցես զնա քաղցրութեամբ ընդ աղքատս ժողովրդոց:

Զայս պուետիկոս ոմն բարեշնորհ արգահատէր ընդ Սողոմոնի`

Ամենայնիւ վարձս վարկուցեալ համակցորդ զուգաձայնութեամբ,

Իբր կենդանեաւք նովաւ ընդ նմին վասն նորին աղերսել առ քեզ,

Զոր յաւելուած կարգիդ տնտեսէ:

Քանզի եւ Աւստացւոյն, ի նմանէ ստեղծեալն

Բազմահրաշաւորն մարգարէաճառն պատմագրութիւն,

Աստուածութեանն արդարացուցիչ զՍողոմոն ողորմեալ կարգէ,

Որ զի անպարսաւ է աղաւթելն, քան չարաբանելն վասն նորին:

Ը

Զոր եւ ես մաղթեմ մեծ վստահութեամբ,

Նմանակից այսր հեծութեան,

Եւ զիմս ընդ նմին ընծայել գոչումն.

Զի թէ կորուսցես զմեզ` դատեալ ըստ գործոց,

Ոչ պակասին փառք քո, զի իրաւամբք քո ճանաչիս,

Իսկ եթէ գտցես, այնքան բարձրանաս,

Որքան մեծութեանդ քում վայել է,

Քանզի յաւէտ աւրհնաբանելի ես դու երկրորդաւս` ողորմածութեամբ,

Քան նախահրաման սաստկութեամբն:

Դարձի'ր, Տէր, դարձի'ր քաղցրութեամբ ի խնամս գթութեան`

Ձրի եւ ամէնառատ պարգեւաւք սիրոյ մխիթարել յաւէտ զտրտմեալքս

Համաշաւիղ տագնապաւ տապոյ տոչորման անբժշկականի,

Ձեռն եդեալ փրկութեան` նորոգեսցե'ս վերստին`

Քաւեալ եւ պատսպարեալ ի մեղսակործան խորտակմանէ:

Եւ քեզ միայնոյ` սկզբանդ եւ անսկզբանդ,

Ընդ սկզբանդ եւ սկզբնաւորիդ սկզբանց,

Սուրբ Երրորդութեանդ եւ միում աստուածութեանդ

Փա՜ռք եւ իշխանութիւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԽԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, մի' տիրեսցեն անաւրէնութիւնք`

Քում պատկերիս կայսերականի արքայութեանդ վերնում,

Աստուած բոլորից լուսոյ,

Մի' կապտեսցէ գոռոզն ապստամբ զզարդ փչմանդ շնորհի

Ի քո ստեղծեալս կերպէ,

Մի' թագաւորեսցէ մեղքն խափանեալ` մարմնոյս մահացուի`

Առ ի գրաւել զիս ի նոյն:

Չիք իմ թագաւոր առ իշխել շնչոյս, բաց ի քէն, Քրիստոս,

Որ անբռնադատ հնազանդեցուցանես լծոյն քաղցրութեան,

Որ բառնաս զկարիս մեղաց ամենակարդ բանիւ,

Որ արեամբդ քո ստացար եւ մարմնովդ կերակրեցեր,

Որ կարգեալ սահմանեցեր ուխտ կենաց անփոխադրելի,

Որ յոգի քո կնքեալ կցորդ քեզ գրելով`

Հաւր քում մատուցեր ժառանգակցապէս,

Որ յանուն զենման միշտ յիշատակաւ քո չարչարանաց`

Առ նոյն բարերար աղաւթել համարձակեցեր,

Ստեղծիչ ամենից եւ կեանք:

Դու ես Աստուած ամենայն հոգւոց,

Որ մեծացուցեր զայս տուրս շնորհաց, քան զամենայն գործոց քոց զհրաշս,

Ո'չ զերկինս իւրովքն զարդուք եւ հրեշտակացն պայծառութեամբք,

Ո'չ զերկիրս եւ զմարդկութիւնս եւ որ առ նոսա են զարմանութիւնք,

Ո'չ զսահման լայնութեան ծովու եւ որ ի նմա են եղելութիւնք,

Ո'չ զանդունդս աղխիւքն հանդերձ եւ որ ի նմա են անբաւութիւնք, -

Ո'չ բարձրացար յաւրինմամբ այսքանեաւք վեհիւք, որչափ առ իմս կարեկցութիւն,

Յասելն քո, սուրբ մարգարէիւն, քաղցրութեանց յուսոյ բարութիւն.

Ո՞վ է Աստուած իբրեւ զիս կարող`

Թողուլ միշտ զմեղս եւ ջնջել զանաւրէնութիւնս:

Ահա արդ խնկեալ են բանք քո, ողորմած, եւ խոստովանեալ` բարերարութիւնք,

Փառաւորեալ` խորք խորհրդոցդ, եւ երկրպագեալ` զեղմունք շնորհացդ:

Բ

Արդարեւ, ոչ ոք բաւէ յէիցս թարգմանել խաւսիւք նիւթական լեզուի

Ի մասանց այտի քումդ գթութեանց, զոր առ իս ցուցեր, յաւրինիչ,

Քանզի եւ մեծ իսկ է զաւրութիւն զհնացեալն անդրէն նորոգել`

Ըստ առաջնումն պայծառութեան, քան յանգոյից ստեղծագործել:

Եւ զի ոչ է քո տկարութիւն, որ զաւրութիւնդ ես ամենայնի,

Առ որ բան քո միայն ազդեալ` զլրութիւն գործոցն գլխաւորէ,

Ահա յարիցե'ս փառաւոր լինել, բարեգործ,

Ի ստացուածս այս կրկին անյուսալի փրկութեանս,

Զի իրաւամբք ուխտի բարձրասցի', հաստատուն եղեալ մեծապէս,

Աւրհնաբան աւետեաց քոց ձայն` ի քաւելոյդ շնորհ ծանուցեալ,

Ողորմութեան լուսովդ ուղերձեալ,

Քան ի ճանապարհ ստեղծանելոյն:

Զի առ մինն արարիչ միայն ճանաչիս,

Իսկ առ միւսն առաջնով կոչմամբն` եւ երախտաւոր,

Ընդ կերպացուցելոյն` եւ քաւիչ,

Ընդ նորոգելոյն` եւ բարերար,

Ընդ հաստելոյն` եւ ողորմած,

Ընդ կազմելոյն` եւ հնարաւոր,

Ընդ յաւրինելոյն` եւ հեզ,

Ընդ նկարագրելոյն` ամենազաւր,

Ընդ առաջնորդելոյն` եւ լոյս,

Ընդ տածելոյն` հովիւ,

Ընդ դարմանելոյն` խնամիչ,

Ընդ ողջ պահելոյն` բժիշկ,

Ընդ ձեռնկալութեանն` զաւրավար,

Ընդ անպարտութեանն` թագաւոր,

Ընդ արարչութեանն` քաղցր,

Ընդ ամենատուր պարգեւացն` առատ,

Ընդ միշտ անսալոյն` ներող,

Ընդ ոչ բարկանալոյն` անոխակալ,

Ընդ կարեացս վշտակցելոյ` ծածկագէտ,

Ընդ յանձանձելոյ գթոցն` ապաւէն,

Ընդ գերունակ գորովոյն` Աստուած,

Ընդ անսպառ բարութեանն` աւրհնեալ յամենայնի:

Գ

Արդ, որպէս ստեղծեր, մինչ ոչն իսկ էի,

Եւ ծանուցար ինձ գոյացուցիչ,

Եւ այժմ զհոգի մաղթողիս մարմնոյս տաղաւարաւ

Յարդարեա' անդրէն վերստին յանարատութիւն

Մաքուր սրբութեան նախնի լինելութեանն,

Զի բազմասցի', առաւել աճեցուն եղեալ, յաճախ տուչութիւն

Անսահմանելի քոյդ սքանչելեաց նորոգ ներկայիս,

Քան զանցելոց հնոցն ստուերականաց:

Եւ ընդ ճառելոյս զթիւս մեղացս,

Որքան մտացս թեւս ընթանայ զանբերելիսն յիշատակել,

Արդարացա'յց յանուն քո, հզաւր:

Եւ ի պատմելս ինձէն զանձին իմոյ բիծ,

Եւ դու թողցե'ս զամբարշտութիւն բազում մեղանաց խոստովանելոյս,

Հզաւր, ծածկատես, ամենափրկիչ,

Զի մի' ծայրագոյն լրութեամբ աւետեացս

Դարձեալ նախնումն կարաւտացայց`

Երանելով սաղմոսիւն զշնորհաւք փրկեալսն մկրտութեամբն:

Եւ փշովք մեղաց յոգի խոցոտեալ`

Ձեռն քո մխեսցի' յիս առաւելապէս այժմէն վերստին`

Ծանրս առնելով զբեռն պարտեացս, քան զքաղցրութիւն պարգեւացդ:

Այլ ազատեա' զիս աւրհնաբանեալ Հոգւովդ Սրբով,

Աղաչեմ զքեզ, Տէր ամենայնի, յաւրինաց մեղացն եւ մահու:

Քաւ լիցի, թէ անկցի ընդ տկարութեամբ սահմանաւ

Ճշմարտութեանդ ծագումն` իբրեւ զԳրոյն աւրինակ,

Քանզի ուր քաւութիւն է թագաւորեալ, վտարեալ են մեղք,

Եւ ի խրախոյս կենդանի բանիդ` ոչ է յուսահատութիւն,

Եւ ամբարձեալ քոյոցդ շնորհաց` հալածեալ են պարտիք,

Եւ մերձ գոլով ձեռինդ Աստուծոյ` ոչ գոյ անհնարութիւն,

Այլ ամենեւին լուսաւորութիւն, բովանդակապէս զաւրութիւն,

Անպարտելի կարողութիւն:

Քո է փրկութիւն, կենդանութիւն,

Նորոգութիւն, ողորմութիւն, միանգամայն եւ քաղցրութիւն,

Արքայութիւն, անեղծութիւն եւ փառք յաւիտեանս:

Ամէն:

[Ծ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Այլ արդ, քանզի որպէս ոչ է առանց Քրիստոսի Աստուծոյ ոգւոց փրկութիւն,

Եւ ոչ առանց տեսման աչաց` առ լոյս զուարճութիւն,

Եւ կամ առանց արուսեկին նշուլից` արեւու երբէք քաղցրութիւն,

Այսպէս եւ ոչ առանց խոստովանութեան ծածկութից

Եւ ստգտանաց անձին` քաւութիւն:

Զի զի՞նչ աւգուտ է քեզ մաքրութիւնդ,

Եթէ ընդ փարիսեցւոյն դատեսցիս,

Եւ կամ զի՞նչ վնասեսցեն զիս պարտիքս,

Եթէ ընդ մաքսաւորին գովեցայց,

Եւ կամ ո՞ւր ասի պարսաւեալ մարգարէն Յովէլ`

Երիցս կրկնելով զանձինն եղկութիւն,

Եւ կամ զի՞ գուցէ սրբոյն դատաստան`

Առ ի յիշատակ աւուրն մեծի,

Եւ կամ ի՞բր արդեաւք անմաքուր իմասցի շրթամբք Եսայի`

Հեռին ի գործոց տանն Իսրայելի,

Եւ զիա՞րդ Աստուած պարտաւոր պաշտի ադամեան մարմնովն`

Իմոյս կարեկցեալ յանցաւորապէս առ Հայր աղաւթել,

Եւ կամ յո՞րս թարգմանի առած առակին,

Թէ` Սիրտ իմաստնոյն` ի տան սգոյ,

Եւ սիրտ անմտին` ի տան ուրախութեան:

Զի որ զսխալելն Ադամայ անձին իւրում ոչ գրեսցէ

Եւ զմեղս ամենից ինքեան ոչ համարեսցի,

Իբր երջանիկն արքայից` զհարցն, -

Կորոյս զիւրն արդարութիւն`

Որպէս անախտակիր գոլ բնութեանս,

Եւ ոչ բերկրի սիրտ առ զուարթութիւն երեսաց

Աւետեաւք յուսոյն, ըստ ասացելոյն,

Եթէ ոչ յառաքելոյն Քրիստոսի ուսեալ`

Ամենայնիւ ահա ըստ Աստուծոյ տրտմեսցի:

Բ

Արդ, ըղձալի է ինձ յաւէտ աստանաւր,

Խրատն հին` նորոգ ընկալեալ հոգեւոր հանճարեղին,

Զոր Տէրն իսկ երկրորդեաց,

Երթալ նստել ոչ յառաջին բարձին հպարտից

Ընդ ամբարշտացն նանրախորհուրդ ժողովելոց,

Ուստի Դաւիթ եւ Երեմիա,

Ուխտիւ կանոնի սահման հաստատեալ, հրաժարեցուցին, -

Այլ ընդ զղջացեալսն սրտիւ, պատկառեալսն մեղաւք

Եւ ի դատաստանաց մեծին պակուցեալ ահիւ հատուցմանն`

Յետնոցն հաւասարեալ աստէն ի յերկրի կամաւ խոնարհութեան,

Ուստի բարձրեալն Աստուած պարարեալ բերկրի,

Որով ընդ նախադասեալսն ի բազմականսն երանութեան

Համարձակեցայց թէ' ես եւ թէ' նա` հետեւեալ սովիմբ:

Առ որ զերծեալ ի բամբասանաց բանի մարգարէին,

Որ ի վէսս ոմանս ակնարկի.

Մի' յիս, ասէ, մերձենար. մաքուր եմ, եւ ո՞վ զիս տեսանիցէ, -

Այլ զանկշիռն խոնարհութիւն երջանկին Դաւթի ինձ նպաստ առեալ`

Ասել ընդ նմին. Ես իբր զանասուն համարեցայ`

Հերքեալ ի զգայութենէ, եւ հասին չարիք ինձ շուրջանակի,

Եւ նեխեցան եւ փտեցան վէրք իմ ի յանզգամիս անբժշկութիւն:

Եւ զայլոց ոմանց ընտրելոց ի յԱսորեստանի`

Զկամաւորն կշտամբութիւն մեղապարտութեան անձանցն անարատից,

Ընդ որս եւ զԵզրի մեծի քահանայի զասելն ես ինձէն առեալ բարբառիմ,

Թէ` Եւ ոչ զերեսս բաւական իցեմ համբառնալ ի վեր առ քեզ Աստուած:

Գ

Արդ, ես` ճշգրիտ պատկեր ամենայն երկրի,

Զիմս խառնեալ ընդ նոցին պարտիս

Եւ ի նոցայոցն զառ իս դառնութիւն կրկին առաւելեալ,

Նոքաւք հեծեծեցից,

Թէպէտ եւ չէ ինչ պիտոյ գարշութեան գունոյ

Դարձեալ տգեղութիւն:

Ահա արդ մեղայ,

Զի անմտութեամբ գործեցի զոչ հաճոյսն քո`

Բազմաւք սխալեալ յանցաւորութեամբք:

Նայեա' յիս, գթած,

Որպէս երբեմն յուրացութեանն ըմբռնեալ Պետրոս,

Զի յոյժ ունայնացայ:

Լուսաւորեա' ինձ զողորմութեանդ քո ճառագայթ,

Ամենեւին բարերարութիւն,

Զի ընկալեալ զաւրհնութիւն քո, Տէր,

Արդարացայց, կեցից եւ մաքուր եղէց

Յանստեղծիցն քո` իմոց լլկողաց:

Չունիմ համարձակութիւն

Զմեղապարտ ձեռինս հաստուած առ քեզ տարածանել,

Մինչեւ մատուսցես զաւրհնեալդ քո զաջ`

Ի նորոգութիւն դատապարտելոյս:

Արդ, յաղթեա' վերստին իմում յամառութեան քոյին հեզութեամբդ`

Առ իս ժամանեալ մարդասիրապէս,

Եւ զամենայնն յամենայնի ամենայնիւ քո կարողութեամբդ

Զառաջին չարիսն, միջնովքն եւ վերջնականաւքն, թո'ղ ինձ,

Հնարաւոր անհասից Քրիստոս թագաւոր լուսոյն արդարոց:

Դ

Չեմ արժանի յիշել զանուն քո աւրհնեալ,

Զի վնասակար եմ բարեգործիդ մահու հարուածոց`

Առ կնիքն, առ շնորհն, առ փչումն,

Առ պարգեւն, առ աւանդն, առ ձիրն,

Առ անունն, առ որդեգրութիւնն, առ պատիւն արքայական,

Առ պատկերն, առ դրոշմն, առ աւծումն,

Առ ճոխութիւնն, առ համարձակութիւնն, առ ընտանութիւնն,

Առ կեանսն, առ լոյսն, առ երանութիւնն,

Առ յոյսն, առ փառսն, առ անխոնարհելի բարձրութիւնն,

Առ պսակն անկապտելի, առ խոստմունս ծածկեցելոցն,

Որ քեւ, Տէր Քրիստոս, բազմաւք աւետարանեցաւ

Ինձ` յամառելոյս իժիս եւ քարբիս,

Ունկնախից եւ լսելափակ անլուր ականջացս,

Որ միշտ յառաւելութեան քումդ բարութեան,

Յոգնապատիկ յաւէտ քան զսոյն չարիքն իմ յաճախեալ`

Իսպառ կործանեցին, մերժեալ ի կենաց` ընդ մահ կապեցին`

Ծառայ կարգեալ ապականութեան:

Ե

Եւ արդ, դու միայն իրաւակշիռ եւ ճշմարտադատ բարերար,

Աւրհնեալդ ի գթութեան, մեղայ քեզ, անաւրինեցայ, անիրաւեցայ,

Վասն որոյ եւ եղծայ, զեղծայ, յանցեայ, ամբարշտեցայ

Եւ ոչ լուայ խոստովանեալ եւ երկրպագեալ գովեալ քո բանիդ:

Որ դու իսկ երեւեցար անճառելեաւ քո սիրովդ,

Զոր գրելն իսկ մեծ է, եւ նշանակելն` սարսափելի,

Քեզ արդարութիւն եւ փառք եւ մշտնջենաւոր գովութիւն,

Եւ ինձ` պատկառեցելոյս ի քէն, խնամակալ,

Քաւութիւն եւ ողորմութիւն եւ բժշկութիւն,

Աւգնութիւն եւ պահպանութիւն սրտի եւ ոգւոյ,

Բարեբանեալդ յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, առ երկրածի՞ն ոք պաղատեցայց այրս մահացու ամենապատիր,

Եթէ ընդունայն է աղաղակելն,

Առ մահկանացո՞ւ բանական,

Եթէ սուտ իցէ փրկութիւնն առ յուսոյն վստահութիւն,

Առ մա՞րդ ոք եղծական,

Եթէ ընդ տկարութեան բանին` եւ նանիր է զաւրութիւնն,

Առ իշխա՞նս երկրաւոր գահից,

Եթէ անցաւոր է ընդ ինքեանս եւ իւրեանցն բարութիւն,

Առ եղբա՞յր ոք հարազատ,

Եթէ կարաւտ է կամելոյն առ անձինն անդորրութիւն,

Առ հա՞յրն իմ երկրաւոր,

Եթէ պակասեալ են խնամականքն ընդ աւուրց նուազութեանն,

Առ մա՞յրն իմ, որ երկնեաց,

Եթէ կասեցան գթութիւնքն ընդ նահանջել կենդանութեանն,

Առ թագաւորութի՞ւնս աշխարհի արդեաւք,

Որք զմահացուցանելն միշտ արուեստաւորեն, քան զկենագործելն, -

Այլ առ քեզ, բարերար Աստուած, աւրհնեալ ի բարձունս,

Որ կենդանի ես եւ զկենդանութիւն տաս ամենայնի,

Որ եւ յետ վախճանին զաւրես անեղծապէս նորոգել:

Բ

Որ եթէ փախնումք ի քէն` դու զկնի ընթանաս,

Եթէ տկարանամք` զաւրացուցանես,

Եթէ վրիպիմք` շաւիղ դիւրութեան ուղղես,

Եթէ պատկառեմք` քաջալերես,

Եթէ ախտանամք յանձն եւ ի մարմին` բժշկես,

Եթէ գարշանամք մեղաւք` մաքրես,

Եթէ ստեմք` քո ճշմարտութեամբդ արդարացուցանես,

Եթէ յանդունդս ներքինս սուզեալ գլորիցիմք` յերկինս ցուցանես,

Եթէ ի կամաց մերոց ոչ դառնամք` դու դարձուցանես,

Եթէ մեղանչեմք` ողբաս,

Եթէ արդարանամք` ժպտիս,

Եթէ աւտարանամք` սգաս,

Եթէ մերձենամք` տաւնես,

Եթէ տամք` ընդունիս,

Եթէ յամրանամք` երկայնամտես,

Եթէ մեք ժխտեմք` դու առատապէս շնորհեալ ընձեռես,

Եթէ լքանիմք` տրտմիս,

Եթէ արիանամք` խնդաս:

Գ

Որպէս հարիւրորդ երկրորդ սաղմոսն աւրհնաբան, հրաշաւորական

Զվհատելոյս զսիրտ սփոփէ

Եւ մեծ յոյս կենաց աւետարանէ` առ փրկութեանն հանդէս,

Որ յաղթականն է դիւաց եւ տարակոյս` բանսարկուին,

Որ իբր զխաչին տէրունի նշան բարեբախտ, պանծալի, սքանչելափառ,

Անխոնարհելի` բարձրութեամբ լուսոյ

Եւ անպարտելի` վերնոյն զաւրութեամբ,

Կանգնեալ է ախոյեան անվանական

Եւ անշարժական ամենայնիւ յաւիտենական`

Ընդդէմ անբարի բարուց բռնութեանն Բելիարայ,

Որ ունի յինքեան գանձս հոգեւոր աւգտից գիտողաց մտաց`

Ընծայեալս զպարտումն մահու եւ զլուծումն մեղաց,

Եւ յոյսս կրկինս յերկուս յաւիտեանս,

Եւ զնորոգումն խոստման անեղծութեան արդարոցն,

Կանոնս բարեհրաւէրս եւ կենդանատուրս, գրեալս հոգւովն Աստուծոյ,

Որպէս ամենայն իսկ երգ սաղմոսացն,

Մաքուր սրտից է տեսանելի,

Կտակ կենաց` մարդկան նկարեալ:

Դ

Զի թէ ի նախնումն տկար կերպարանն

Զայս աւետիս եւ վստահութիւն ընդգոգեալ ունէր`

Կործանման մահու նախաժաման մեծ աւետագիր

Եւ կեանս երկնակրաւնս, վերնակենցաղս, միշտ անճառելիս,

Եւ այն` ջնջական գիրն եւ յեղանակաւոր աւրինակն,

Եւ պաշտաւնն` դատապարտիչ վհատութեան յանցաւորացն,

Եւ խափանելի` կտակն երկրային,

Եւ տկար` հաշտարարութիւն միջնորդացն,

Եւ թերութիւն` բանից մաղթողացն:

Որ զի թէ Մանասէի փրկութիւնն խոստովանելի է անդուստ վկայեալ`

Յետ այնքանեաց մեղանաց անբժշկականաց,

Որ արեամբն արդարոց ելից

Զնուիրեալն մեծի թագաւորին հրաշանուն քաղաք հայրենի,

Ըստ մարգարէագիր անսուտ պատմութեանն,

Որ եւ զմեծն իսկ տեսանողաց`

Բազմերախտիս ձեռնկալութեան խնամողաւրէնն պաշտպանութենան,

Նախնակերտ յարկին տեսչութեան, մանկավարժ ինքեան եւ նախնի,

Մեքենայիւ մահու սղոցեաց,

Ի յերկուս մասունս խզեալ` դժնդակ տանջանաւք մաշեաց,

Իբր խորհրդով ապստամբութեան` զյուսոյն փրկանակ կտրեալ:

Առ որով զչար յաւելուածն մոլեգնական`

Զքրէական վերնամարտութիւնն ի բարձրեալն յանդգնութիւն,

Քանզի ոչ պատկառեաց երբէք

Զստեղծողին պատիւ եւ զանուն յիւրաբնակ խորանէն մերժել,

Հալածեալ զԱստուծոյ հոգին`

Բելիարայ զանձն դաւանեաց:

Քանզի զնոյն տաճար տիրական`

Խնկարկութեան հաստողին սահման,

Հռչակաւորն երկրի տեսարան,

Զսարսափելին ազանց սրբարան,

Ուր տեսիլք հրեշտակականք եւ աստուածային հրաման յաղթողականք

Լուսաւորապէս յայտնութեամբ ազդեալ երեւէին,

Զայն վայր երկնանման, ահաւոր, սքանչելատես,

Քեւանայ ումեմն քառադիմակի նախանձարկու պատկերի

Աւերածոյն անապատի պաշտաւնատեղ գարշելի

Եւ դիւաճենճեր զոհարան պատրաստեալ կազմեաց,

Զրկեալ զարքայն երկնաւոր ի յարքայականն կայից,

Զամենահարուստն` ունայն ի ստացուածոց իւրոց,

Զտանուտէրն` անհանգիստ եւ թափառական տատանեալ,

Բէեղզեբուղայ ձեղուն նկարեալ,

Եւ զանունն ահեղ վտարանդի արարեալ,

Գերի տարեալ զաւանդ գովելոյն,

Ողբալի զողորմածին մասն նուազեցուցեալ,

Աղուեսուն փոքու ապարանք զսրահն լուսոյ կարգեալ,

Եւ բնաւից ունողին եւ ոչ գլխոյն տաղաւար յիւրայոցն եդեալ,

Հատեալ զցանկ հզաւրին` բախտից հմայից

Զսեղանն մեծախորհուրդ արեանն սրսկման երեւեցուցեալ,

Լայնեալ հետս բազումս ընթացելոց ի գայթակղութիւն

Հովիւ կորստեան հաւտին սատակման`

Մոլորութեան բուռն վարդապետ,

Եւ այն` գիտութեամբ կրաւնիցն աւրինաց,

Հայր ունելով զմեծն Եզեկիա` զնմանակիցն Դաւթի:

Ե

Այնքան ստացեալ գտմունս չարեաց, որ եւ զԱստուծոյ պատիւն,

Որ զարքայութեանն փառս ընծայեաց նմա, հայհոյեալ եւ թշնամանեալ

Եւ զաղաւթկերացն բազմութիւն սուսերաւ մահու խողխողեալ,

Ընտանի դաւաճան, մերձաւոր վատնիչ,

Հարազատ սատակիչ, կցորդակից սպանող:

Առ Աստուած ոչ գոյր դառնալ, զի ուրացեալ էր զնա,

ԶԱբրահամ ոչ էր յիշել, զի խորթացեալ էր ի նմանէ,

Իսահակաւ ոչ էր աղաւթել, զի նզովեալ էր ի նմանէ,

Իսրայելիւ ոչ էր պարծել,

Զի տարագիր էր անուան կոչմանն մեծախորհուրդն շնորհի,

Զդաւթեան երգ ոչ էր նուագել, զի կշտամբիչ էր նորին,

Ի քաւարանն ոչ էր մերձենալ, զի պղծեալ էր զնա,

Ի տապանակն աստուածագիծ ոչ էր ապաւինել,

Զի ընդ գարշութեան ձուլածուին էր փոխանակեալ,

Առ Մովսէս ոչ էր կարդալ, զի անքաւելի էր պարտիքն, որ առ նա,

Առ Ահարոն ոչ գոյր աղաչել, զի վնասապարտ էր առ նա,

Առ մերձաւոր մարգարէիցն գունդ ոչ էր դիմել, զի սպանող էր նոցա:

Եւ նորա քաւութիւն մեղաց

Եւ արքայութիւն թագաւորութեան

Վերստին պարգեւեալ տուաւ,

Զի քեզ, բարերար, բազմացուսցես եւ կարգեսցես

Զգովեստս անճառս եւ անլռելիս

Ի յազգս տոհմից եւ ի դարս ժամանակաց,

Եւ զդուռն յուսոյն մտից անփակելի պահեսցես`

Ի փառս քոյդ բարձրութեան

Եւ ի փրկութիւն դատապարտելոյս,

Անմահութեանց պարգեւաց տուիչ Քրիստոս,

Գովեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Աւրհնեալ տիրաբար ի քումդ էութեան,

Անսահմանելի եւ անփոխադրելի, իսկապէս բարի, պաշտաւն խնկելի

Եւ երջանկութիւն խոստովանելի ամենայն երկրի,

Երկայն յուսոյ ամենապատրաստ տեսութիւն, գթած, ողորմած,

Որ ոչ պահես ոխս բազմութեան ամաց մեղանաց` քթթել մի ական,

Որ հրաշաւորս, զարմանալիս, գեր քան զամենայն ազինս նախնեացն,

Անսահման առաւելութեամբ կրկին ընդ միոյ հաճեցար հեղուլ

Զողորմութեան վերնահոս վտակս ամենախնկաւորս`

Ի շնորհաբաշխութեանս նորումս:

Եւ զանդուստ զմուտս լուսարանի պատուհանին անձկութեան

Նշողիցն աղաւտականաց չափով գիտութեանցն, ըստ Սողոմոնի,

Եւ իւր իսկ նմին եւ ինձ ընդ նորին

Բացեր, ընդարձակեցեր թշուառացելումս զառագաստն անջրպետարան

Ելիցն ողորմութեան ձրի պարգեւացն աստուածականաց:

Զոր ընդ մէջ իմն մասնաւորաւք աւետաւոր յիշատակաց

Եւ ի հնումն զայսր տպաւորութիւն աւրինակաւ նկարագրեր`

Զ՚Դարձարուքն առ իս, եւ ես դառնամ առ ձեզ,

Եւ` Յորժամ դարձցիս եւ հառաչեսցես, յայնժամ կեցցես:

Բ

Նա զի եւ զաղջամղջին սեւութիւն գունոյն

Փոխարկել ի ձեան պայծառութիւն,

Եւ զարանցն արեամբ ներկելոցն`

Յեղանակել ի պատահումն գեղման,

Ըստ Եսայեայ եւ Զաքարիայ,

Եւ ի մէջ բարկութեանն` դարձեալ զոյգ զողորմութիւն,

Քանզի անապատանալ քաղաքացն Իսրայելի եւ դարձեալ բնակիլ,

Եւ ճանապարհացն ամայի լինել ի չգոյէ մարդկան եւ անդրէն հետեւիլ,

Եւ լքանիլ ի սովոյն ոգւով եւ դարձեալ զաւրանալ ձեռամբ,

Եւ գնալ Աստուծոյ ի տեղի իւր զայրացմամբ եւ դառնալ ողորմութեամբ,

Ըստ ներողութեան` զելսն եւ ի մէջ սաստիցն սպառնալեացն` կրկին պաշտպանութիւն,

Եւ ի սրտին խռովութեան` յուզումն խնամոց գթութեան:

Գ

Այս մարգարէիցն ձայն խնկելի,

Որ զաւրհնեալդ քո գալստեան

Զազատարարդ հրաման կանխաւ ազդէին,

Եւ զոր չէ բանիւ նիւթեղէն լեզուի

Ընդ թիւ արկանել վասն անբաւութեան,

Փոքունք են եւ նուազունք

Աւրինակք եւ նմանութիւնք հինք եւ ժամանակաւորք

Առ աւետեացդ քո յայտնութիւն

Եւ խաչիդ փրկագործութիւն:

Որ յամենայն վայրի կառուցեր

Զխորանն վկայութեան արեան քո ուխտի,

Որ մեծաբարբառ միշտ աղաղակէ,

Քան զդատակնիք մահուն Հաբելի,

Զյաղթանակ բարեաց քումդ հանդիսի,

Կեանս կրկինս եւ անմահականս`

Շնորհաց, մկրտութեան, յարութեան, նորոգութեան`

Առ քեզ ընտանութեան, ընդ Հոգւոյդ Սրբոյ միութեան,

Քաւութեան, ազատութեան, լուսաւորութեան,

Մշտնջենաւոր մաքրութեան, իսկապէս երանութեան,

Ընդ վերնայնոցն կցորդութեան, անկապուտ փառաց,

Ի շրթունս մեր ձայնիւ բարձրելոյն

Հաշտեցուցիչ բանից աղաչանք:

Եւ զոր ահաւորն է ասել, կարգեմ աստանաւր,

Յիշատակ եդեալ մեծիդ երախտեաց`

Աստուած իսկ լինել ընտրութեամբ շնորհին

Եւ ընդ հաստողիդ միանալ` տէրունի մարմնոյդ ճաշակմամբ

Եւ ընդ լուսոյդ կենաց խառնութեամբ,

Զոր կատարումն երջանիկ խոստման,

Ըստ Պաւղոսի բանին, ոչ ունէր Աւրէնն:

Այլ դու, փրկութիւն, եկիր հայրենիդ քո հարստութեամբ,

Արարեր եւ կատարեցեր զյուսոյն յերկարաձգութիւն,

Որ առ քեզ պահեալ անհամառաւտելի, քաւիչ ամենայնի:

Եւ քեզ փա՜ռք ընդ Հաւր քում,

Ի գովեստ բարեբանութեան Հոգւոյդ քո Սրբոյ

Յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԾԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Տէր, տէր զաւրութեանց, բոլորից գոյից թագաւոր,

Աւրհնաբանեալ ողորմութիւն, Աստուած ամենեցուն,

Որ յաղթես սահմանի լայնատարած ընդարձակութեան,

Ամենայն անբաւութեանց դու ես որքանութիւն,

Մինչ զի կարծրն քեզ հոսանուտ է, եւ լոյծն քեզ պնդակազմ,

Եւ չիք քո իր անհնարաւորական, յաղթող զաւրութիւն ահեղ,

Հուրն ցաւղ իմն է զովական, եւ անձրեւն` բոց կիզանողական:

Զքարն բաւես ցուցանել կերպարան ազդման,

Եւ զբանականն դնես անխաւս եւ անշունչ արձան,

Զպարտաւորն ողոքեալ պատուական առնես,

Եւ զկարծեցեալն մաքուր` իրաւամբք քննեալ դատիս,

Զմատուցեալն ի մահ` բերկրութեամբ բարեաց արձակես,

Եւ զամաչեցեալն` զուարթ տեսութեամբ աւծեալ դարձուցանես,

Կանգնես զմատնեալն խաղբից գլորման

Եւ զսասանեալն` ի վստահութիւն վիմին հաստատես,

Զախտացեալն բազմահառաչ` երջանիկ կարգես,

Եւ զյառաջատեալն դարձեալ անդրէն յետս նահանջես:

Եւ յորժամ սպառին առ ի մէնջ բարիքն,

Զառաւել զարմանալիսն յայնժամ ներգործես,

Քանզի վասն քո գիտես թողուլ զմեղս եւ ջնջել զանաւրէնութիւնս,

Եւ քաւիչ լինել անիրաւութեանց եւ զմեղս մեր ոչ յիշատակել,

Ըստ Եսայեայ եւ Երեմիայ:

Բ

Այլ առ շնորհ նորոգ փրկութեանս

Բազմաւք գոհաբանութեամբ հետեւեալ`

Ի յաճախութիւն անբաւիցն

Լռեալ առ սմին իսկոյն կարկեցայ.

Քանզի կրկնեալ զլուսոյդ անսպառ բարիսդ

Որ ի քէն առ իմ յամառս թշուառութիւն,

Քոյին աղերսիւ առ քեզ մաղթեցից,

Յարմարեալ դարձեալ ի նիւթս բանիս`

Զտառ ողբերգութեան այսր մատենի

Լցից թախծութեամբք եւ հեծեծանաւք:

Այլ առեալ խառնեցից, ի տուողիդ հաճութիւն,

Ընդ ցաւոցն` զդեղն,

Ընդ վհատութեանն` զխրախոյսն,

Ընդ յուսահատութեանն` զյիշատակդ անուան հաստողիդ,

Ընդ տխրութեանն` զսփոփանսդ,

Ընդ իմումս դառնութեան` զքաղցրութիւն կենարարիդ,

Ընդ պատիժ աւրինին` զշնորհն,

Ընդ պարտս անիծիցն` զազատարար աւրհնութիւնդ,

Ընդ մարմնոյ մահուն` զամենայնիւ նորոգութիւնդ:

Գ

Հաւատամ հզաւրիդ բանի, ուստի վկայեմ,

Լո'ւր լռութեան սրտիս, Տէր Յիսուս,

Որ հնչումն է առ քեզ մեծութեան ձայնի երկար գոչելոյ:

Որ մարմնակից եւ պատկերակից մեր եղեալ,

Եւ քահանայապետապէս անաւրինակդ զաւրինակին խորտակեալ զլուծ,

Ընդ զենման մահու անասնոցն, բարեբանեալ մարմնոյդ նուիրմամբ

Անմահապէս միշտ մատուցանիս եւ աննուազաբար քաւութիւն շնորհես

Ոչ սակաւամեղիցն միայն,

Այլ եւ որոց հատեալ է ակնկալութիւն առ ելս կենաց:

Զի ո՞րքան զաւրէ մարմնոց անդամոց առ մեղս կենդանութիւն,

Թէ եւ բիւրուց ամաց ունիցի յերկարաձգութիւն,

Յորժամ, Աստուածդ բոլորեցուն, վասն սորին կամաւ եւ յաւժարութեամբ

Զենումն ընկալեալ, մահու համբերես` բաշխեալ ի քաւութիւն:

Զի ոչ եթէ, մաքրութեանդ աղբիւր,

Պարտական գոս մահու յաւրըստաւրէ կատարիլն,

Այլ կամաւք քովք, Հոգւոյդ գործակցութեամբ,

Ի հաճութիւն Հաւր եւ ի մեր հաշտութիւն` ցանկ մատուցանիս:

Իսկ եթէ, ամենիցդ Աստուած անքնին,

Իմովս վասն իմ առ իմ փրկութիւն, ի դէմս իմ,

Իբր թէ ընդ քոյդ էութեան ես իցեմ

Մարմնով պարունակողիդ կցորդ միացեալ,

Եւ դու, բարերար, յաղագս իմ ի յիմս կերպի,

Փոխանակեալ ընդ իմում պարտեաց,

Եւ մահ ընկալեալ անպարտդ`

Զմահապարտիս վնասուց պատուհաս,

Եւ ի յիմ անուն յանցաւորապէս,

Որպէս թէ կամաւ ընդ քեզ ես կրիցեմ,

Բազումս մեռեալ` եւ մնաս կենդանի,

Ոչ ուրացողացն ձեռաւք, այլ դաւանողացն հաւատովք

Աստուածապէս նուիրեալ եւ ի մասունս անհատս բաշխեալ:

Դ

Ասէր ոմն ողոքաւոր` չաւատալեացն պաշտաւնատար,

Մեծ ինչ եւ անկշռելի առ սմին դատէր`

Անյարմարագիր անձին յուսադիր.

Հաւատամ զփառս եւ զերջանկութիւն,

Քան թէ մարտիրոսութեամբ իսկ,

Թող թէ ուղղութեամբ իմս թշուառութեան,

Յանցաւոր մարմնիս վախճան ընդունել:

Իսկ զանճառութիւն խորհրդոյս այսու դիտեցի.

Դաւանէր իսկոյն, որ զի եւ մաքրոցն անձինք

Առանց նուիրման այսր յիշատակի

Չեւ են իսկապէս կատարեալք իսպառ,

Եթէ ոչ ընդ այս հրաշակերտութիւն մեծութեան հոգւով խառնեսցին:

Ապա թէ` Մեղաւորիս մասին կրկին մատուցար բաժին, - ասելով`

Յուսայր, իբրեւ այն թէ` Ես ինքն եղեր ճշմարտիւ`

Գրաւեալ զիմս դաժանութիւն ընդ քում համեղութեան,

Պատարագեալ քոյինանիւթ զանգուածոյ նշխարաւդ կենաց լուսոյ:

Այսու ամենայնիւ, ի վերնատանն նախանուէր բարեշնորհութեան,

Անհնարաւոր ախտիցն ճարակ,

Զմարմին եւ զարիւն իւր բաշխեաց ի քաւութիւն,

Ի վեր կարծեցուցանէր,

Քան զնահատակի վկայեցելոյ արեամբ կատարմամբ:

Յուսոյս աւրինակ յարգաւորութեամբ գրել զիս ի փառս,

Այսմ փրկանաւք հաւատալի երեւեցուցանէր,

Քան թէ քաւելոյ եւ ողորմելոյ եւ շնորհելոյ,

Որչափ աստուածականիդ առ մարդ զաւրութիւն.

Եւ տիրական աստուածախառն մարմնոյն կամաւորական նուիրումն`

Առ անասնական սպանդին մատուցումն,

Եւ անմահն` առ մահկանացուս,

Լոյսն ահաւոր` առ ստուերայինս,

Յաւիտենականն, քան զանցաւորս,

Բարձրեալն, քան զերկրաւորս,

Անստեղծն, քան զեղականս,

Բարին իսկութեամբ, քան զթիւրեալս բնութեամբ,

Մանաւանդ զի իւր է կամելն եւ իւր` կենագործելն,

Աւրհնութեանն առիթ, քան զանիծիցս պատճառ:

Ե

Արդ, տո'ւր խոցելոյս ի սիրտ եւ յոգի, աղաչեմ, գթած,

Զառ ի յերկնուստ ընծայեալ զդեղդ կենաց,

Մատի'ր քաղցրութեամբ առ ախտացեալս մեղաւք,

Քաւեա' ի պարտեաց, ամենակատար բաւականութիւն:

Իսկ առ ի յինէն այս է ճշմարիտ եւ անխաբելի կերպարան բանի,

Որ զի հաստիչդ ամենից ի սուրբս բնակես,

Եւ ըստ տարազու սերմանն եւ հնձելն է իրաւացի,

Ըստ ճշմարիտ բանին Պաւղոսի,

Եւ աչացաւացն ի տապ արեւու ոչ է զաւրութիւն:

Այլ դու, բարերար, հաստիչ յոչէից,

Յարգես յաւէտ իսկապէս համայն եւ զդաւանելն զքեզ`

Բաւական առ կենդանութիւն,

Եւ ոչ ես ընդ սահմանաւ փակեալ աւրինի,

Այլ յաղթես, մանաւանդ թէ խզես զկապ կանոնի,

Եւ դու մնաս պայման աւետեաց

Համաւրէն յանցաւորաց տարակուսելոց:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով,

Փա՜ռք եւ իշխանութիւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, յամենայնի առ ամենայն ակնկալութիւն քո է ողորմութիւն,

Սկզբնալոյսդ աչաց տեսանելեաց եւ սրտի իմաստից Յիսուս,

Քո է բարերարութիւն, կեանք եւ անմահութիւն:

Դա'րձ առ իս գթութեամբ եւ հանդերձեսցե'ս

Դառնալ առ քեզ ինձ կրկին բերկրութեամբ,

Զի առանց քոց կամաց ոչ ունիմ լինել նորոգ փոփոխեալ,

Եւ եթէ ոչ կամք քո գթասցին,

Ոչ զաւրեմ փրկիլ մահու պարտականս,

Եւ եթէ ոչ կառավարդ յարդարեսցես պատրաստել ինձ

Հետս ճանապարհի, որ առ քեզ բերէ,

Վիհ է ինձ խորոց յաջմէ եւ յահեկէ:

Բ

Ահա ո'չ պարծիմ ամենայն իրաւք նախատեալս,

Ո'չ պանծամ դսրովեալս,

Ո'չ խրոխտանամ լքեալս,

Ո'չ մեծաբանեմ պապանձեալս,

Ո'չ ըմբոստանամ ձաղեալս,

Ո'չ երջանկանամ եղկելիս,

Ո'չ արդարանամ ամբարիշտս:

Զի ո'չ երբէք հարթ ընթանայ երիվար առանց սանձակալի,

Եւ ո'չ նաւ համբառնայ հանդէպ առանց ուղղչի,

Եւ ո'չ արաւր կշիռ ինչ գործէ առանց մաճակալի,

Եւ ո'չ երկուորեակք լծոցն ի ճահ ճեմեսցին առանց եզողի,

Ո'չ ամպ վերաչուէ առանց հողմոյ,

Ո'չ աստեղք ցնդին եւ կամ գումարին առաից ժամանակի,

Ո'չ արեգակն փոխաբերեալ ուր շրջանակի առանց տարրական աւդոյ,

Եւ ո'չ ես, նոքաւք հանդերձ` առանց բարեգործիդ հրամանաց ակնարկութեան:

Զի դու միայն ես տուիչ կենաց բանականաց

Եւ խնամիչ` կարգաց հոլովման արարածոց,

Եւ ի քէն է ինձ փրկութիւն, ըստ սաղմոսողին,

Եւ դու ձայնես բարբառ խնդալից աւետեաց հնչման

Յականջս լսելութեան ամենայն հասակի.

Եկա՜յք ի հանգիստ իմ, բնաւին աշխատեալք,

Եւ ես մաքրեցից զձեզ ի պարտեաց:

Գ

Իսկ զի՞նչ աւգուտ ի լուացմանէն,

Եթէ կրկնակի զազրացայց,

Եւ կամ ո՞ր աւգուտ ի ճաշակմանէն,

Եթէ գեհենին մատնեցայց,

Եւ կամ զիա՞րդ յԱբրահամ պարծեցայց,

Խորթացեալս ի գործոց նորին,

Որդիս գարշութեան հաւր ամովրհացւոյ

Եւ մաւր քետացւոյ կամ քանանացւոյ,

Ըստ մարգարէին, որ առ իս յանկաւոր ձայնի:

Ժառանգս մերժելի եթովպացի

Եւ ոչ սենեկին Սառայի,

Ըստ տեսանողին առ իս առածի:

Եղբայրս Շամրնի եւ կամ Գոմորայ,

Համբակս անլուաց եւ անաղելի`

Խակակութ պորտոյն խակութեան Ոողայ եւ Ուղիբայ,

Ըստ Եզեկիելի կրկնանախատն կշտամբութեան:

Դ

Եւ քանզի ի ծուփս բազմավտանգս

Ալետանջ հողմոյ սաստկապէս զզուեալ,

Ուժգին լլկանաւք իսպառ տագնապմամբ ի ծովին`

Փոխեալ ընկեցեալ ի վտակն վայրենական ողողիչ,

Առ որս զմատունս ձեռացս այսր անդր տարաբերեալ,

Իբր ի հոսանաց բռնութեան գարնանազայր գետոց

Արտաձգեալ յակամայ ընթացս ողորմագին գլորման,

Ջրակուլ, ոգեսպառ պղտորարբութեամբ,

Դաժանահոտ, սկախառն, մամռարմատ, խառնախռիւ,

Մահաբեր երկամբք վանեալ,

Ըստ որոց յուղխիցն հեղեղիցին հեղձուցեալ, -

Այսու առակաւ եւ ես` եղկելիս.

Խաւսին` եւ ոչ իմանամ,

Գոչեն` եւ ոչ ինչ լսեմ,

Բարբառին` եւ ոչ զարթնանամ,

Հնչեն` եւ ոչ փոխադրիմ,

Փողեն` եւ ոչ գումարիմ,

Վիրաւորիմ` եւ ոչ եւս զգամ,

Կռոցն գարշութեան նմանեալ`

Թափուր յազդմանէ բարեաց իմաստից:

Արդարեւ չար առաւել յաւէտ իսկապէս,

Քան զաւրինակդ ճշմարտութիւնս, ատելի եւ մեղադրելի

Եւ ատենին Քրիստոսի արժանապէս մատնելի:

Ե

Եւ քանզի անդառնալի ուղւոյն յիշատակ

Աստեացս պարտեաց զայս կտակ թողի` որոց ընթեռնուն,

Իմովս բանիւ առ Աստուած կարդալ հանապազորդութեամբ, -

Այս կացցէ սահման յանձնառական խոստովանութեան

Մշտնջենաւոր ձայնարկու առաջի քո, ամենակալ,

Զոր գիրդ` ընդ մարմնոյս, եւ բանդ` ընդ հոգւոյս

Զանսահմանելիդ միշտ թախանձեսցէ,

Իբր յանեղծական մաղթողէ ընկալեալ աղերս ի յիմոյս ձայնէ,

Բարեգութ, մարդասէր, աւրհնեա՜լ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Իսկ զառիթսն մահու դիպուածս

Դժոխարմատ ծառոյս դառնութեան պտուղք`

Ընտանիք թշնամիք, հարազատք հակառակք եւ որդիք դաւաճանողք,

Ստորագրեցելովք մասամբքդ նշանակեցից`

Գրեալ յանուանէ, որ են այսոքիկ,

Սիրտս նանրախորհուրդ, բերանս չարախաւս,

Ակնս յայրատատես, ականջս վրիպալուր,

Ձեռնս մահաձիգ, երիկամունքս անփորձ,

Ոտնս մոլորաշաւիղ, ընթացքս աներկիւղ,

Հետք խոտորնակ, շունչ ծխախառն,

Գնացք խաւարային, գոյութիւն լերդի վիմական,

Խորհուրդ ծորեալ, կամք անկայուն,

Չար անփոփոխ, բարեմասնութիւն սասանեալ,

Անձն տարագիր, աւանդ վաճառեալ,

Գազան վիրաւոր, թռչուն նետահար,

Փախստական քարավէժ, ըմբռնեցեալ վնասապարտ,

Աւազակ ծովակուր, զինուոր նենգաւոր,

Մարտիկ անպատրաստ, սպառազէն անժուժկալ,

Մշակ հեղգացեալ, աղաւթական անխրախոյս,

Բեմական ստորնաքարշ, քահանայ անկնդրուկ,

Աւրինական աննուէր, դպիր կշտամբեալ,

Իմաստակ խելագար, ճարտասան անճոռնի,

Կերպ անպատկառ, դէմք անամաւթ, երես լպրշեալ,

Գոյն անհամբոյր, տիպ տմարդի, գեղ ծանակեալ,

Խորտիկ խանգարեալ, ճաշակ գարշեցեալ,

Այգի գաղձնաւոր, որթ որդնահար,

Պարտէզ փշաբեր, հասկ ուտճահալ,

Մեղր ի մկանց ճարակեալ,

Անպատսպար անկեալ, սնապարծ յուսահատ,

Անհամոզելի նզով, անհաշտական բաժանեալ,

Ունայնաբան շաղակրատ, պաճարամիտ գոռոզ,

Անասնաւրէն ապիրատ, դժոխային ագահ, աներասան յանդուգն,

Մոլեգնութիւն անաստուած, ձեռնաձգութիւն սպանող,

Տատասկացան երկրագործ, երջանկութիւն եղկելի,

Մեծութիւն վատթարեալ, վայելչութիւն անշքեալ, կարողութիւն տկարացեալ,

Բարձրութիւն խոնարհեալ, փառաւորութիւն ընդոտնեալ,

Պատուիրանազանցութիւն յարակայ, սխալանք ինքնակամ,

Մատակարար կամակոր, խորհրդակից նենգաւոր, բարեկամ հատուածեալ,

Հազարապետ գողամիտ, մերձաւոր կծծի,

Բաշխող ժլատ, վերատեսուչ կարկամ,

Ոգի անախտակիր, իղձք անսէր,

Բարք ատեցող, աղիք անգթականք,

Գնացք անխոհեմ, աներեւոյթք վնասեալք,

Ծածուկք անիծեալք, դիպուածք թշնամանեալք,

Վաճառական վատնիչ, շահարար շուայտեալ,

Պաշտաւնեայ արբեցող, գանձուց ոստիկան երկմիտ,

Պատգամաւոր բանսարկու, դռնապան քնէած.

Աղքատ հպարտ, մեծատուն ժխտող,

Դիւանապետ անաւրէն, պահապան մատնիչ, բնակակից չարախաւս,

Սուրհանդակ անժաման, թղթաբեր պարտաւոր,

Առաքեալ խռովարար, միջնորդ անիմաստ,

Արքայ արտալած, թագաւոր թարմատար, կայսր ոգեկործան,

Իշխան տիրադաւ, զաւրավար զրկող,

Դատաւոր ակնառու, ռամիկ ինքնագործ,

Նախատողի` ծաղր, սիրելւոյ` աշխար,

Բանագրի` դսրով, յանդիմանչի` դատախազութիւն:

Քանզի եւ ի վեհագունիցդ կոչմանց էր ուրեք արդեւք, զի էի,

Իսկ ի վատթարականացդ մասանց` եկն երբեմն եհաս, զի եղէ:

Արդ, այսքան վնասակարութիւնք խարդախութեանց յաճախագունից,

Յորոց յոմանց խաբեցայ իբրեւ զյիմար,

Եւ յոմանց տիրեցայ իբրեւ զտկար`

Կամաւ մատնեալ զիս ինքն մահու:

Բ

Արդ, զո՞րս ի վերագրելոցդ մասանց`

Քեզ ատելեաց եւ իմ կորուսչաց,

Ի սպաս պաշտաման քեզ ընծայեցից.

Զո՞րպիսիս ապականութեամբ պարագրեալս`

Ամենասուրբդ քո մեծութեան հանդէպ կացուցից,

Եւ կամ ո՞րքանեաւք երկայնմտութեամբք

Համբերեսցես այսքանեաց պարտուց,

Ո՞րքան ներես, ո՞րպէս լռեսցես.

Զիա՞րդ իսկ անսայցես, ի՞բր ոչ մատնեսցես

Հարուածոց գանից զարժանիս սատակման մահու:

Արդ, այսոցիկ աննշոյլ մթութեանց հոգւոց խաւարի

Ողորմութեամբ լուսոյ քոյ պատահեսցես`

Բժշկել, քաւել եւ կենագործել,

Զաւրեղութիւն անվթարելի:

Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի:

Ամէն:

[ԾԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ վասն զի սլացեալ ոգւոյս թեւաւք

Ի թիւս անբաւից ծննդոց մարդկան`

Եդի ի կշիռս իմանալեացս մտաց,

Ոչ գտի համեմատ զոք ինձ պարտաւոր,

Եւ առ այս զդաւթեան սաղմոսին զբան ի յերգ ինձ առի`

Դառն կշտամբութեան գաւազանաւոր գործավար.

Ո՞վ յարիցէ ընդ իս ի չարիս հաւասարել յանաւրէնութիւնս:

Եւ քանզի այս ըստ սմին մասին կնքեցաւ

Եւ ճշմարտեցաւ առ այրս մահու,

Եւ ես վկայեմ կրկին հաստատեալ,

Առ այսր իրաւունս գրեմ` ինձ միայնոյ զեղծանիլ իսպառ,

Քան իմովս բանիւ բազմաց տարագրիլ,

Թերեւս սովիմբ առ այսու արդեւք եւ ինձ շնորհեսցես`

Շնորհողիս զպարտիս իմոցն:

Բ

Եւ արդ, զի՞նչ քեզ աղերս հաճոյական ի յայսմ եւ ի սոյն

Եւ ծուխ անուշից ընդունելի խնկոց մատուցից,

Գովեալ թագաւոր երկնաւոր Քրիստոս,

Եթէ ոչ զառ ի յինէն անիծեալսն աւրհնել աղաւթեմ,

Զկապեալսն արձակել, ազատել զդատապարտեալսն,

Բարեգործել զնզովեալսն, պսակել զթշնամանեալսն,

Սփոփել զտրտմեցեալսն, դարմանել զխորտակեալսն,

Խնամել զսարտուցեալսն, պատսպարել զնենգեալսն,

Զվիրաւորեալսն ի մարմին` յոգի բժշկել:

Եթէ աւրհնութեան բանիւ առ ոք մատուցայ` լուիցե'ս,

Իսկ եթէ անիծիւք` մի' հայեսցիս ընդունել, գթած:

Գ

Ես` տառապեալս ամենաթշուառ,

Ի վերջին սպասաւորութեան մաղթանաց այսր մատենի,

Ի բովանդակ մտաց շնորհեցի իմոցն`

Փակեալ առ ի քէն զանիծիցն դժնդակ ըղձիցն չարաշուք ձայն,

Եւ դժնէից նենգողացն իմոց`

Ընդ բարիսն ի բոլոր սրտէ հաշտութեան արգահատեցի,

Վասն որոց եւ ծունր պաղատանաց կրկնեցի:

Ո՜րչափ դու ինձ, ահա յայց ելեալ,

Առաւել ողորմեսցիս ըստ քոյդ մեծութեան,

Գովեալ խնամակալ, կեանքդ` մահացուիս,

Հզաւրդ` տկարիս, ամենակարդ` վարանելոյս,

Իմաստութեանդ աղբիւր` յիմարիս եւ թմբրելոյս:

Քանզի յաւէտ սխալեալ անկայ,

Իբրեւ զողողակ մթային ոչ ընտելական,

Ի խաղբս մահու անզգայապէս,

Չիմացայ զկորուստն, չգիտացի զորոգայթն,

Չտեսի զըմբռնող որսոյն ծածուկ մեքենայս,

Չկարծեցի զխաբումն կերպարանաց կեղծաւոր վարմին,

Չնկատեցի զգայթակղութիւնն շուրջանակի,

Չշաւշափեցի զպատանդիչ զցանցարկ կարթին:

Ժամանեցին ինձ չարիք,

Եւ ես ոչ կարացի ճանաչել, ըստ սաղմոսողին:

Դ

Քանզի եւ որպէս իմաստակի ումեմն արտաքնոյ

Բարւոք թուեցաւ չար ասել զմահ` առ չիմանալոյն պատճառի,

Եւ ես վկայեմ իմովս բանիւ.

Քանզի իբր զանզգայ պաճարս անասնոց`

Մեռանիմք, եւ ոչ զարհուրիմք,

Կորնչիմք, եւ ոչ հիանամք,

Թաղեցեալ լինիմք, եւ ոչ խոնարհիմք,

Տարագրիմք, եւ ոչ տագնապիմք,

Եղծանիմք, եւ ոչ զղջանամք,

Մաշիմք, եւ ոչ մտառեմք,

Պակասիմք, եւ ոչ պատրաստիմք,

Գնամք, եւ ոչ զգուշանամք,

Գերիմք, եւ ոչ եւս զգամք:

Ե

Իսկ հանգիստ ասել երջանկին Յոբայ զվախճան մարդոյ,

Եւ ես խոստովանիմ զսոյն ընդ սրբոյն,

Եթէ ոչ ունէի զբեռն աշխատութեան մահացու գործոց ստանձնեալ,

Մանաւանդ զի որոգայթն` գաղտնի,

Եւ հնարադիրն` աներեւակի,

Տարր ժամանակիս` յանէից,

Անցեալն` անյայտ, եւ ապառնին` կարծողական,

Ես` անհամբեր, եւ բնութիւն` թերահաւատ,

Ոտք` անհաստատք, եւ միտք` ցնդեալք,

Կիրք` հարկաւորք, եւ բարք` անժուժկալք,

Մարմին` մեղսամակարդ, եւ յաւժարութիւն` երկրասէր,

Դիմամարտութիւն` տնկակից, եւ խառնութիւն` ներհակական,

Բնակութիւն` կաւեղէն, եւ անձրեւք` ուժգնակիք,

Կարիք` անթուելիք եւ պատահարք` ամենագրաւք,

Միտք` չարախնամք, եւ տենչմունք` բարիատեացք,

Կեանք`առաւրեայք, եւ զմբաղք` սակաւաւորք,

Խաբմունք` յիմարութեան, եւ խաղալիք` տղայականք,

Աշխատութիւնք` ընդունայնք, եւ վայելմունք` երազականք,

Համբարք` ոչնչից, եւ պահեստք` հողմոց,

Նմանութիւնք` ստուերաց, եւ կերպարանք` ծիծաղելիք:

Քանզի իբրեւ եկն եհաս պատուիրանն,

Ըստ պաւղոսեան բանին,

Անպատրաստ գտեալ զիս ինքեան,

Մեղքն կենդանացան` յանդիմանեալ յարդարութեանցն,

Եւ ես մահացայ կենացն եւ կենդանացայ կորստեանն:

Զ

Գողացան աւտարք` չարին գումարք, զստացուածս սրտիս իմաստից,

Ըստ Գրոյն կանխաբանութեան,

Որով եկն եհաս իսկոյն աստանաւր իմաստութեան ինձ նուազանալ,

Ըստ առակողին, եւ առաւելուլ ոչ բարւոյ ցանկութիւն:

Ոչ յառեցի զակն ոգւոյս ի գլուխն իմ կենաց Քրիստոս,

Որով ընդ ուղիղն հետեւեցայց,

Քանզի կամելով ուժգինս ընթանալ` ընկլայ սաստկապէս,

Յանչափն ձգտիլ` իմոյն ոչ հասի,

Ի մեծագոյնն ամբառնալ` աստուստ գլորեցայ,

Յերկնային ուղւոյն` անդնդոց մատնեցայ,

Ի զգուշանալն առաւել` յաւէտ վնասեցայ,

Յանարատն պահիլ` մանր խորտակեցայ,

Կարծելով ընդ ահեակն մրցիլ` յաջն գթեցի,

Ի զերկրորդն խուզել` զնախնին կորուսի,

Ի խնդիր սակաւուն` ի կարեւորացն զրկեցայ,

Ի յուխտին պահել` դաշինն դրժեցի,

Առ սովորութեանն կտրիլ` կորուսիչս գտի,

Ի փոքունցն փախուցեալ` մեծամեծացն մատնեցայ,

Զոր ես ինքն ինձէն ստեղծեալ`

Չարաչար դատախազ անձին կարգեցի:

Յորոց փրկել զմատնեալ գերիս դու միայն զաւրեսցես`

Կենաց մատուցեալ զընծայեալս մահու հոգիս,

Զի դու, Տէր Յիսուս, ճանաչիս միայն բարերար,

Անսահման փառաւք ընդ Հաւր եւ ընդ Հոգւոյդ Սրբոյ

Աւրհնեա՜լ յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԾԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Քրիստոս Աստուած, անուն ահաւոր, մեծութեան տեսակ,

Անքնին բարձրութեան պատկեր, անսահման զաւրութիւն,

Կերպարան փրկութեան լուսոյ, պաշտպան կենաց,

Դուռն արքայութեան վերնում հանգստեանն,

Ճանապարհ հանդարտութեան,

Ապաւինութիւն նորոգ եւ անտխրական երանութեան,

Ամենակալ ինքնիշխանութիւն բոլոր էականութեան,

Աւրհնութեան կոչումն, աւետեաց ձայն,

Բերկրութեան բարբառ, անմահութեան դեղ,

Որդի անճառ Աստուծոյ միոյ.

Որ ինձ անհնարինն է, քեզ դիւրին է,

Որ ինձ անհասն է, քեզ սահմանեալ է,

Որ ինձ անանցն է, քեզ հպաւոր է,

Որ եղկելոյս` ինձ ծածկեցեալն է,

Քումդ երանութեան մերձաւոր է,

Որ ինձ անկարելին է, քեզ կատարեալ է,

Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է,

Որ ինձ յուսահատութեանն է, քեզ սփոփանաց է,

Որ ինձ անբժշկականն է, քեզ անվտանգելի է,

Որ ինձ հեծութեանն է, քեզ խնդութեան է,

Որ ինձ ծանունք են, քեզ թեթեւագոյնք են,

Որ ինձ եղծեալն է, քումդ զաւրեղութեան գրեցեալ է,

Որ ինձ կորուսեալն է, քեզ ըմբռնեալ է,

Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է,

Որ ինձ մռայլն է, քեզ ճառագայթ է,

Որ ինձ անթիւն է, աւրհնեալդ քում ձեռին բովանդակեալ է,

Որ ինձ սոսկալին է, քեզ հեշտալի է,

Որ ինձ փախչելին է, քեզ վանելի է,

Որ ինձ անմատոյցն է, քեզ դիւրահերքելի է,

Որ ինձ մահաբերն է, քումդ էականութեան զաւրութեան

Ընդ ոչ գոյսն համարեալ է:

Բ

Այլ դու, ողորմած Աստուած բոլորից, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Եւ այսմ զաւրես առ ելիցն հնար, եթէ գթասցիս:

Վասն անուան փառաց մեծութեան Հաւր քոյ աւրհնելոյ,

Վասն կամաց գթութեան Հոգւոյդ քոյ Սրբոյ

Տե'ս ի տաժանաւորս կրից յանդիմանական յայտնութիւն

Եւ ի խորոց սրտի ինքնամատոյց դատախազութիւն:

Նայեա' ի բնութեանս ամենապատաղ խակութիւն

Եւ պարգեւեա' բժշկութիւն վիրացս

Եւ հնարաւորութիւն` կորստեանս,

Զերծումն` բազմամասնեայ մահուս

Եւ շաւիղ կենաց` ապականելոյս,

Նորոգութիւն` եղծմանս

Եւ մուտք յուսոյ` ամբարշտելոյս:

Եթէ ես զաննմանն ինձ կամս ցուցի,

Ո՜րչափ առաւել դու` զբնաւորականսդ քո

Զընտանի բարերարութիւնսդ,

Եթէ ի փշոց պտուղ ընծայեցաւ քաղցրութեան,

Ո՜րչափ առաւել ի ծառոյդ կենաց` ճաշակ անմահութեան,

Եթէ ես իմոցն ատելեաց ողորմութիւն մաղթեցի,

Դու քոյոյս զիա՞րդ ոչ կրկին մատուսցես, հզաւր,

Յաննուազդ առատութենէ:

Գ

Արդ, տե'ս ի քոյդ մեծութիւն, բարձրեալ,

Նայեցեալ ի յիմս փոքրկութիւն,

Ընկա'լ զսակաւ խոստովանութիւնս անհամար մեղացս,

Որ զբնաւն համայն տեսանես:

Եւ որպէս զՎիմին գթել ոչ գրեցեր,

Եւ զաւազոյս փոքու սասանել մի' համարեսցիս,

Եւ իբրեւ զԴաւթին ընդ մեղայն ասել

Իսկոյն անցուցեր զպատիժ պարտուցն,

Եւ առ իմ ձայնիս հեծութիւն

Զնոյն գործեսցես երկայնմտութիւն,

Որ տաս ամենեցուն առատապէս անաչառութեամբ`

Որպէս յաղթող բարի, բազմիմաստ,

Եւ ոչ նախատես զյետնեալ ստրուկս`

Որպէս ողորմած եւ ամենաստեղծ:

Ստացի'ր վերստին եւ մի' կորուսաներ

Զբուծեալս արեամբ քո, գթած,

Զի քո է փրկութիւն, եւ ի քէն է քաւութիւն,

Եւ քեզ վայել է փառք յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԸ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Աւրհնեալ Տէր Յիսուս ընդ Հաւր`

Ի կամս հաճութեան Հոգւոյդ քո Սրբոյ,

Եւ աւրհնեալք ամենայն առ ի յաւրհնելոյդ աւրհնեցան,

Աւրհնեալ միայն Որդի աւրհնելոյ,

Չիք իմ թագաւոր իշխեցող շնչոյս, բաց ի քէն, Քրիստոս:

Այս է աւրհնութիւն Յակոբայ, ասէ Եսայի,

Յորժամ բարձից զմեղս նորա:

Արդ, ողորմեա'ց ինձ, Տէր բարեգութ,

Ըստ նախնիդ քո սովորութեան

Եւ աւրհնեա' զանաւթս քո բանական,

Ըստ ձայնին Դաւթի եւ ըստ Մովսեսի,

Զի բանիւդ քո փրկութեան ժամանեալ`

Հասից քաւութեան` աւրհնեալ առ ի քէն:

Աստուածապէս ինձ հրաշագործեա',

Ողորոմած արքայ երկնաւոր,

Որպէս անկելոցն ի բազմաժամանակեայ մահճացն խշտիս`

Ժողովեցելոցն ի սրահին Բեթհեզդայ,

Յորոց մի էր եւ կրկին թերահաւատն,

Երից տասանց եւ ութի միոյ ամաւք ախտացեալ յաւդիցն լուծմամբ,

Որում ոչ անխայեցեր զբժշկութեանն ձեռնտուութիւն`

Իբր գիտելով զանբոյժ չարութիւնն,

Որ նիւթեացն քեզ յաւուր մատնութեան

Դառն գիշերին տիրամարտութեան`

Երախտաւորիդ, մեծիդ եւ բարերարիդ:

Բ

Որ թէպէտ կանխաւ իմն զգուշացուցեր,

Թէ` Մի' մեղանչեր, զի մի' կրկնեսցին կրկին քեզ չարիք, -

Ոչինչ վերջացաւ լինել ձեռներէց

Սկզբնաւոր անհամբուրելի` դատողացն զքեզ ի խաչին:

Եւ դու այնպիսւոյ անյարիր ջատուկ,

Մահու ծնկեցեալ չարաշուք առն ողորմեցար,

Անճառ բարութիւն, սխրալի մարդասիրութիւն,

Սարսափելի ներողութիւն, սոսկալի երկայնմտութիւն,

Անբաւելի քաղցրութիւն, փառատրելի հեզութիւն:

Որ միշտ յաղթիս ի գթութենէ, եւ ոչ թշնամանիս,

Պարտիս յողորմութենէ, եւ ոչ պարսաւիս,

Բռնադատիս ի մարդասիրութենէ, եւ ոչ անգոսնիս,

Հարկիս ի բարութենէ, եւ ոչ հայհոյիս,

Ստիպիս ի սիրոյ, եւ ոչ բամբասիս,

Պաղատիս դարձին իմ առ քեզ, եւ ոչ ձանձրանաս,

Արագես զկնի ապերասանիս, եւ ոչ լքանիս,

Ձայնես չլսողիս, եւ ոչ սրտմտիս,

Փութաս մեղկելոյս, եւ ոչ խափանիս:

Առ չարս ես բարի, առ ամենապարտս ես ներող,

Առ մեղաւորս ես քաւիչ, առ խաւարեալս ես լոյս,

Առ մահացեալս ես կեանք:

Գ

Այս են գիրք ամենայն հոգեշունչ աւգտակարութեան,

Որ յաճախս ծնանին երկնաւոր պտուղս անճառս եւ զարմանալիս:

Ասա' եւ ինձ` թշուառացելումս, աւրհնեալ ամենապարգեւ.

Արի ա'ռ զմահիճս խշտեացդ մեղաց ի վայր կործանմանդ

Եւ հետեւեալ ժամանեա' յանդորր հանգիստ անաշխատ կենացդ:

Խզեսցե'ս ամենակարող սուսերաւ բանիդ հրամանի`

Զերիզապնդեալ մահազգեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս,

Եւ լո'յծ ինձ զհանգոյցս խեղդողականս ոգեպահանջ սաստկութեանս`

Առաքելով զարժանաւորս մահու յազատութիւնն վերին անանց բերկրութեանն

Կենսաբեր եւ աստուածային քո բանիւդ:

Մի' տակաւ տակաւ ազդեսցես եւ մի' աւր ի յաւր յերկարաձգեսցես,

Զի մի' ստուար ծանրութիւն բեռանցս մեղաց

Տիրեսցէ թիկանցս ազդերաց

Եւ կործանեալ զիս կորացուսցէ` հայել ի դժոխս,

Եւ ուժգնակի գոռոզ բռնութեամբ

Անպարապ հոգեւորական զինուն արարեալ` մահու ծառայեցուսցէ:

Այլ աւգնեա' ինձ, բարի վշտակից, հեծութեան կարեացս մահու երկանց`

Առեալ յինէն զփայտ սատակմանն, որպէս երբեմն յուսոյ պահակին,

Որով կառուսցես զվայելչականն յաղթանակի արի զաւրութեանն,

Պնդապէս հաւատով յուսոյն կարծրութեան ընդ քեզ բեւեռել անսայթաքելի:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով փա՜ռք եւ իշխանութիւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԾԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Հաւատամ եւ վկայեմ մտաց գիտութեամբ`

Ի քէն ազդեցեալ ոգւոյս իմաստիւ, ուշիւս տեսման,

Զի ըղձալի են քեզ, բարերար,

Աղաչանք մեղաւորաց, քան զխնդրուածս արդարոց,

Զի մինն, զպարտութիւն անձինն յայտնեալ, շնորհիդ քո սպասէ,

Առ որ ծանուցեալ զբնութեանս չափ,

Եւ մեծ կշտամբիչ աստէն համբարձեալ

Ինքնոգոր մարտակից նմին իսկ ինքեան

Եւ դառն դսրովիչ եւ ծածկատես դատախազ, -

Իսկ միւսն, յարդիւնս բարեացն իւրոց նայելով,

Յանձին հարեալ ձեռն վստահութեան,

Մոռանայ զսահման բնութեանն

Եւ պարգեւաց, քան ողորմութեան, դիտեալ ակն ունի:

Վասն որոյ առ մինն անթիւ են ստեղծուածք ճառից,

Որ զողորմութեանցդ քո փողով բարբառոյ ազդէ,

Իսկ առ միւսն լռեալ են քոյդ, անքնին, ահաւոր եւ ամենախնամ,

Ամաչեմ ասել, թէ եւ երկրաւորիս գործոց պատմութիւն զքոյդ յառաջեալ:

Արդ, արի', Տէր, եւ մի' զաւրասցի, քան զքոյդ, աջ հողեղինի,

Մի' կշռեսցին ողորմութիւնք քո ընդ ջանից մարդկան:

Բ

Եւ արդ, առողջքն անդամաւք անկարաւտք են բժշկութեան,

Եւ տեսանողականքն աչաւք չունին պէտս առաջնորդի,

Եւ փարթամքն ընչիւք ոչ դեգերին առ դուրս լիոցն,

Եւ ամենայնիւ յղփացեալքն ոչ սպասեն փշրանաց սեղանոյ հացի,

Եւ սուրբքն վարուք ապենիազ են ողորմութեան:

Եւ արդ, ինձ գթասցիս ողորմել, բարձրեալ, երկնաւոր, հզաւր,

Ամենատխուր վարանեցելոյս:

Քանզի թէ էի իբրեւ զՅոբ,

Ասէի զանձն իմ իբրեւ զնա արդար եւ անարատ,

Թէ էի իբրեւ զՄովսէս,

Ասէի վստահութեամբ զնորայսն`

Ծանիցէ Տէր զայնոսիկ, որ իւրն են,

Թէ էի իբրեւ զԴաւիթ, ասէի`

Արարի զիրաւունս եւ զարդարութիւն,

Եւ դարձեալ զմեծն քան զբնութիւն մարմնոյ`

Զմեղս թէ տեսանէի ի սրտի իմում, մի' լուիցէ ինձ Տէր:

Թէ էի իբրեւ զԵղիա, ասէի զանձն իմ այր Աստուծոյ,

Թէ էի իբրեւ զԵրեմիա, զքոյդ ճշմարտութիւն յանձն աւրինակէի,

Թէ էի իբրեւ զԵզեկիա, պարծէի զբարւոքն եւ զիրաւացին`

Գնացի առաջի քո արդարութեամբ,

Թէ էի իբրեւ զՊաւղոս, ասէի զիս բնակարան,

Ազդարան եւ ընդունարան Աստուծոյ բանին:

Գ

Այլ ես` անաւրէնս ի մէջ գիտութեան աւրինացն,

Ոչ միայն չունիմ զանձն իմ քեզ ընծայել`

Յարգանաւք բանից, իբրեւ զնոսա,

Եւ զբնաւին չարս, որպէս զբարիսն զայնոսիկ, առաջի քո յիշատակել,

Այլ եւ ոչ զամենուստ գոյիցս զբարեհռչակեալ անունդ, հզաւր,

Ամբարշտեալս լեզուով գովել:

Իսկ դու, առ ամենայն հնարս զաւրաւոր,

Մատո' ինձ ոգի փրկութեան,

Աջ պաշտպանութեան, ձեռն այցելութեան,

Հրաման բարութեան, լոյս ողորմութեան,

Բան նորոգութեան, պատճառ քաւութեան,

Գաւազան կենաց աւգնութեան:

Զի դու ես յոյս ապաւինութեան, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Աւրհնեա՜լ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[Կ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, որպէս զի ոչ վայել է աւրհնաբանութիւն ի բերան մեղաւորի,

Ի ճշմարիտն առակէ կանխաւ իսկ ուսայ,

Զիա՞րդ յաւելից կրկնել զնոյն գովութիւն աղաչաւորս բազմապատկառ,

Որ հանապազ ընդունիմ անէծս ի սաղմոսիս բարեբաստութեան:

Զի ի՞բր երգեցից ինձ վտանգս եւ արձանացուցից նախատինս

Եւ ի մերկութեանս գրկի փուշս ընդ շուշանաց ժողովեցից:

Զիա՞րդ ընդ Դաւթի համարձակեցայց ասել,

Թէ` Զատամունս մեղաւորաց փշրեսցես,

Զիա՞րդ դարձեալ, թէ` Մի' անաւրէնք բնակեսցեն առաջի աչաց քոց,

Զիա՞րդ, թէ` Դա'տ արա ինձ, Տէր,

Ըստ արդարութեան քո, ըստ անբծութեան իմոյ, որ յիս:

Զիա՞րդ, թէ` Կատարեսցին չարիք ի վերայ մեղաւորաց,

Զիա՞րդ, թէ` Խորտակեսցին բազուկք մեղաւորի եւ չարի, -

Եւ զայլն, որ զկնի:

Զիա՞րդ, թէ` Տեղասցէ ի վերայ մեղաւորաց որոգայթ, հուր եւ ծծումբ,

Զիա՞րդ, թէ` Սատակէ Տէր զշրթունս նենգաւորս եւ զլեզուս մեծաբանս,

Զիա՞րդ, թէ` Փորձեցեր զսիրտ իմ եւ ոչ գտեր անիրաւութիւն:

Զիա՞րդ զյաջորդն սմին, թէ` Ես պահեցի զճանապարհս խիստս,

Զիա՞րդ զեւսն, թէ` Ես արդարութեամբ երեւեցայց երեսաց քոց,

Զիա՞րդ, թէ` Եւ ես եղէց անբիծ ընդ նմա,

Զիա՞րդ զմիւսն, թէ` Հատուսցէ' ինձ Տէր

Ըստ արդարութեան իմում եւ ըստ սրբութեան ձեռաց իմոց:

Զիա՞րդ անձամբ ինձէն զստութիւն իմ ծանակեցից`

Ասել ընդ սրբոյն, թէ` Լուացայց սրբութեամբ զձեռս իմ:

Զիա՞րդ ի մէջ նանրութեան զամբարշտացն աթոռս բամբասեցից,

Զիա՞րդ զերջանկին պարծանս թշուառացելումս կերպաւորեցից,

Թէ` Դա'տ արա ինձ, Տէր, զի ես յանբծութեան իմում գնացի:

Զիա՞րդ աւտարս ի բարեաց գիտողիդ գաղտնեաց արգահատեցից,

Թէ` Մի' համարիր ընդ ամբարիշտս զանձն իմ:

Զիա՞րդ ես ինքն գոլով` զայլս անիծեցից,

Թէ` Տո'ւր նոցա, Տէր, ըստ գործս նոցա, -

Եւ ի կարգ բանին համարձակեցայց:

Բ

Քանզի թէ զյետինս բանիցն առաջնովքն աստանաւր եդից,

Կրկին ծանրանան ինձ ցաւք, եւ յաճախեսցեն դառնութիւնք:

Բայց ի շեղջեցելոցն արտասուաց դոյզն մի չափեալ`

Բաւականացայց հանապազորդեան յանդիմանութեամբ

Սաղմոսարանին ընտանի ձայնիւն,

Որ զպարտաւորեալս միշտ կշտամբէ:

Առ որս եւ սպառուած քառասներորդի իններորդին հատուածի բանի յանդիմանողի,

Զիս գարշեցուցեալ, հանապազ խայտառակէ,

Խցեալ զբերանս ի փառաբանութենէ` եղկելի զանձն իմ ցուցանէ,

Աստուածային ձայնիւն դատախազեալ` յակնկալութենէ կենաց լքանէ,

Միանգամայն եւ վիրգս մահու ինձ իբր ի պատնիշէ առաքէ:

Քանզի, թէ չար է անէծս առնուլ յաւտարէ,

Ապա անձամբ զանձն անիծանել` կրկին չարաչար:

Իսկ եթէ չառնուլ նախատինք ի մերձաւորաց աւրէնք են,

Ապա ի տեսողէն հայել զայսոսիկ`

Կրից արեան տաժանմունք, վիշտք աղէտից եւ խէթք մտաց:

Բայց թէ առ խոնարհութեան անձին իւրում մատնեսցի`

Ջնեալ եւ կշտամբեալ անիծիւք ի լեզուէ իւրմէ,

Ի խոստովանեալ եւ յամէնիշխան շրթանց բերանոյ վերնոյն աւրհնեսցի,

Զի ճշգրտեալ թարգմանեաց զդարձն իւր առ նա`

Զհետս կենացն ոչ լքանելով,

Սահմանաւն սիրոյ զպարտեացն արմատ կրճատեաց`

Ոչ տիրեալ ի խարդաւանաց չարաբանողաց,

Ոչխար հաւտին Քրիստոսի գտաւ բժշկեալ`

Դիմելով ի յաղն բուժիչ աղեացն արկածից:

Բայց եւս անբանական բարոյից է

Ասուն կենդանեաց ի մէջ դալարոց

Ծաղկածին վայրից կենաձիր բանից`

Թմբրութեամբ մտաց ի յարաւտս մահու ճարակել:

Գ

Եւ արդ, քանզի իմ է առակս վերջին կշտամբողական,

Եւ առ իս ակնարկէ զդիպուածոցն չար պատահմունս,

Որ ինձէն անձին նիւթեցի միշտ զեղմունս կիզանողականս հրոյ տոչորման`

Հոսեալ ի յերկնուստ զգոյիւ գագաթանս` իմաստնարանի բազմակիս:

Քանզի զիա՞րդ ի յարդիւնս ինձ աւգտից սաղմոսն եկեսցէ,

Յորժամ անպտուղ ի բազմերգութենէն լինիցիմ`

Ոչ նուագել հոգւով, ըստ թելադրելոյն Պաւղոսի:

Զիա՞րդ ընդ մարգարէին եւս զտէրունին խառնեցից

Մեծս մեղաւորաց, նկունս պիտանեաց`

Ասել ընդ սրբոյն, թէ` Ի բա'ց կացէք յինէն

Ամենեքեան, որ գործէք զանաւրէնութիւն:

Զիա՞րդ, ոչ ունելով ի բազմացն պատուիրանաց կատարեալ

Շնորհին եւ աւրինին, բարբառեցայց զերջանկին,

Որ նախ ինքն արար, զոր մեզ կանոնեաց,

Թէ` Քանզի ծառայս քո պահեցի զայս, -

Եւ որ զհետն գան ասացեալքն:

Զիա՞րդ թափուրս ի լրութենէ իմաստից կենաց

Ընդ երկիւղածս տեառն աւրհնեցից:

Զիա՞րդ ընդ մեծին մաղթանաց զիմս յաւդեցից,

Թէ` Զմին խնդրեցի ի տեառնէ`

Զտեսիլ վայելչութեան նորա եւ զհրամանատրութիւն տաճարի նորա:

Զիա՞րդ ի հրաժարելին ինձ ձեռնամխեցից,

Յորժամ լսեմ, թէ` Ուղղոց վայել է աւրհնութիւն:

Զիա՞րդ շրթամբք իմովք զանձն իմ անիծից`

Ասելով զկնի յոլովից առեալն,

Թէ` Երեսք Տեառն ի վերայ չարագործաց`

Սատակել զյիշատակս նոցա յերկրէ:

Զիա՞րդ զմիւսն դարձեալ,

Թէ` Չարք վաղվաղակի սատակեսցին,

Զիա՞րդ զկերպարանացն իմ նմանութիւն,

Թէ` Բազուկք ամպարշտաց խորտակեսցին,

Զիա՞րդ սատակման ինձ պաղատեցայց,

Թէ` Ահա մեղաւորք կորիցեն:

Զիա՞րդ զբազմայածեան լեզուս ի յաւրհնեալս բան մխեցից,

Թէ` Ասացի պահել զճանապարհս իմ,

Զի մի' մեղայց լեզուաւ իմով:

Զիա՞րդ փշովք մեղաց հեղձեալս զանարատին պարծեցայց,

Թէ` Այլ զիս յանբծութեան իմում ընկալար:

Զիա՞րդ ես` մեղաւոր եւ կրկին պատժաւոր,

Զհանգունակիցսն դսրովեցից` ապրել ի նոցունց,

Թէ` Ի մարդոյ մեղաւորէ, նենգաւորէ փրկեա' զիս, Աստուած:

Դ

Զիա՞րդ, իբր ոչ կռապաշտեալ, անպատկառապէս պերճացայց

Ունայն պանծանաւք ասել ընդ Դաւթի`

Միթէ մոռացեա՞լ իցէ մեր զանուն Աստուծոյ

Կամ ձգեա՞լ զձեռս ի մաղթանս աւտար աստուածոց:

Քանզի որ ի մեղս գարշութեան խոնարհեսցի,

Առաջի կայ նորին կառուցեալ առեալ ի պաշտաւն

Յաւսականացն, ախտարծարծիցն, պոռնկապատիր պատկերացն կերպարան`

Աստարտայ եւ Քոմովսայ եւ Մեղքոմայ արուարձանի

Եւ Թարահատայ թարմատարի, ընդ զազրոտեացն կանացեացն

Իշանդամիցն պատկառանք, անվերարկու ծանակութիւնք:

Ի՞բր ոչ պատկառեցից սովիմբ ասել ընդ նահատակին,

Որ զայս դիմագրաւութիւն առ բարին ունէր միշտ,

Թէ` Վասն քո մեռանիմք զաւրհանապազ, -

Եւ որ ի կարգին է սորին սաղմոս:

Ի՞բր յիմարս յարս եւ վատթարս ասել ժպրհիմ,

Թէ` Բերան իմ պատմեսցէ զիմաստութիւն, եւ սիրտս` զհանճար:

Ի՞բր մարդելոյզ կերպարանաւոր`

Զմարդահաճոյիցն ոսկերս ցրուել մաղթեցից:

Ի՞բր զկրկին երկրորդեալսն մեծանունն բարութիւնս,

Թէ` Հաճոյ եղէց առաջի տեառն յերկրին կենդանեաց:

Զիա՞րդ ունողս անբաւից մեղաց զարդարոյն առեալ կարդացից,

Թէ` Ո'չ մեղք իմ եւ ո'չ յանցանք,

Առանց մեղաց ընթացայ եւ ուղիղ եղէ:

Զիա՞րդ զիս ինքն մատնեցից կորստեան` յասելն զայս բան,

Թէ` Մի' ողորմիր գործողացն զանաւրէնութիւն,

Զիա՞րդ թէ` Որպէս հալի մոմ առաջի հրոյ,

Այնպէս եւ մեղաւորք` յերեսաց Աստուծոյ:

Ե

Զիա՞րդ գրգեալս ապականացու փափկութեամբ`

Սահմանեցից զաննման ինձ բան,

Թէ` Խոնարհեցուցի պահաւք զանձն իմ, -

Եւ զազգակիցս նորին ընդ նոյն`

Եւ ի նեղել նոցա քուրձ զգենուի

Եւ, իբրեւ զսգաւոր եւ զտրտում, խոնարհ առնէի:

Ո՞րպէս հանդարտեցից զնմանեացն իմ պատիժ միշտ յիշատակել,

Թէ` Սակայն մրուր բարկութեանն Աստուծոյ ոչ սպառեսցի,

Եւ արբցեն ի նմանէ ամենայն մեղաւորք երկրի:

Ի՞բրեւ զեւսն առ սմին,

Թէ` Զամենայն եղջիւրս մեղաւորաց փշրեսցես:

Զիա՞րդ զապերախտութիւնն Յակոբայ ի ճառ առեալ հենգնեցից,

Որ ընդ ստուերին զճշմարտութիւնն ընկալեալ`

Մոռացայ ընդ նոսին նոցին թերութեամբ

Զերախտիսն Քրիստոսի աստուածայնովքն արուեստիւք խաչին փրկանաւք,

Քան նոքա` զզաւրավարութիւն Մովսեսն ցպոյն սքանչելեաւք,

Որ զաւրինակն նկարագրէր տէրունական տնտեսութեանն:

Զիա՞րդ զյարուցելոցն ի վերայ դիւաց զաղէտս ցուցից,

Իբր նոքա` զաւտարացեղից խուժադուժ ազգացն,

Ասելով, թէ` Արկին զդիակունս բարեացն, որ ի մեզ,

Կուր վնասակարացն թռչնոց, այս է` այսոցն աւդայնոց:

Ո՞րպէս զանկեալ զսերմն բանին ի ճանապարհին

Եւ զմիաբանեալս զկամս ընդ չարին սուրբ անուանեցից,

Ի՞բրեւ` զնմանակիցն առ ի նոյն շաւիղ չարին պատերազմի`

Գուպար գաղտնամարտ մտացս աւցտելոց,

Զոր ես զաւրացուցի` գործակցեալ հնարից բանսարկուին:

Եւ ոչ ունիմ աղերսել, թէ` Մի' լռեր եւ մի' դադարեր, Աստուած,

Եւ` Խորհեցան ի վերայ սրբոց քոց եւ ասացին, -

Զոր ի կարգէ սաղմոսիս է աղաւթել:

Քանզի յոյժ պատեհագոյն է առնուլ զայսոսիկ

Ի վերայ բռնութեան մոլեկան դիւաց`

Միշտ ճակատելոց առ ներկայիս խռովութիւն,

Եւ ընդ նոսին` նոցին մշակաց:

Զ

Յորոց դու, Տէր Քրիտոս,

Որդի բարձրեալ մեծիդ Աստուծոյ,

Պահեսցե'ս եւ ամրացուսցե'ս երկնային զաւրուդ շրջափակութեամբ`

Յամենայն ընթացից խաբողին հողմոց

Խաչիւդ լուսոյ զմեզ պաշտպանեալ,

Որ զի թէ եւ գտցին յիս անաւրէնութիւնք բազմաւրինակք,

Այլ ոչ հայհոյութիւնք:

Որ ոչ հանգեար ի կորուստ նմանեացն իմոց ամբարշտելոց,

Այլ ամենագորով թախանձմամբ

Ընդ եղծման ջրողողն զազրագործաց կրկին վշտացար,

Տաղտկալի զմահու նոցա դիպուած քեզ գրեցեր`

Ասելով զզարմանալիսն լսողաց բան.

Ածեալ զմտաւ` ոչ եւս յաւելից

Անիծեալ զերկիր վասն գործոց մարդկան:

Եւ մխիթարիս մեծ իմն պարարեալ

Ընդ կեանս անմաքրից եւ պարտաւորաց սատակման:

Որ երբեմն առակաւ դդմենւոյն

Զանխայելն ի կործանելիսն ցուցեր, ողորմած,

Եւ առ այլ ումեմն նեղեցար, սաստիկ վտանգեալ,

Ընդ յամրանալ անձրեւին առ ուրացողացն դարման:

Անճառելիս ցուցեր բարութեան տեսակս յիշատակ տաւնելիս

Ի վերջին աւուրս` քեւ, ի ձեռն առաքելոցն քոց,

Ողջոյնս հասարակաց անհամբուրիցն հեռաւորաց

Քաղցրաճաշակս հրամայեցեր:

Ահա եւ յի'ս ցաւղեա, կենդանի, զհայրենի գթութեանցդ զսէր,

Զի եւ ես փրկեցայց` քաւեալ ամէնառատ քո այցելութեամբդ:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԿԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ ընդէ՞ր է ինձ բնաւն, որ ի սաղմոսին,

Այնպիսեաց բանիցն ի կիր արկանել,

Որ ի նախատինս միանգամայն

Եւ ի նզովս ինձ յարակային,

Հանապազ երգել իմովքս տաւղաւք:

Քանզի զիա՞րդ արդեւք զշուք երջանկին

Ինձ` դատապարտելոյս նմանեցուցից` ասել ընդ նմին,

Թէ` Ոչ մերձեցաւ առ իս թիւրեալն սրտիւ:

Զիա՞րդ զկարգադրութիւնս տանցն

Ի յայսմանէ զկնի թուելոցն զարհուրեցուցչաց,

Ընդակից կայից կանոնաց աւրինաւորին,

Զինուորին եւ թագաւորին եւ մարմնական հրամանատուին,

Որք եւ երկնայնոցն են համբուրելիք,

Ասելով` Ոչ յուսահատ եղէց ի կենաց

Պատմողս աւետեացս եւ նորոյս աշակերտ,

Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց:

Զիա՞րդ, ըստ իրաւախորհ արդարոյն,

Ընդդէմ մեղաւորացն մահու զինեցայց առակաւ առաւաւտին

Ի սկիզբն արթնութեանն միշտ պատրաստական լինելոյ,

Որ եւ ոչ զանդամս մարմնոյս գանեալ խրատեցի:

Զիա՞րդ մասնակցեալ մեծին արութեան`

Սատակեցից ի քաղաքի տեառն զանաւրինեալսն,

Որ եւ ոչ զբուսեալ բիծս հոգւոյս իմոյ մեռուցի:

Զիա՞րդ ստեցից գրողին չեւ յայտնեցելոցն,

Թէ` Զմոխիր որպէս հաց կերայ:

Զիա՞րդ, որ ոչ միացուցի յիմոցս կրից կաթիլ մի պղտոր

Ընդ յստակ արտաւսր աղբերց երգողին, ասեմ ընդ նմին,

Թէ` Զըմպելի իմ արտասուաւք խառնեցի,

Եւ` Արտասուաւք իմովք զանկողինս իմ թացի:

Զո՞րս ինձ գրեցից մեղաւք մահացեալս,

Յորժամ սիրողն Աստուծոյ ի բոլոր սրտէ`

Զյանցմունս նախնեացն իւր վարկանիցի,

Թէ` Մեղաք մեք ընդ հարս մեր, անաւրինեցաք եւ յանցեաք, -

Եւ որ ի վախճանն յանգի սաղմոս`

Իրաւամբք առ իս, քան առ Իսրայէլ:

Որո՞վք յարգեցայց դասիլ ընդ բարիսն,

Յորժամ մարդկային հնարից այս դեղ պատուեցաւ,

Որ ոչ յիս գտաւ,

Ի գարշութենէ կերակրոց ի մահ սովեցեալք

Եւ յաճախութենէ ճգանց ի հոգւոց նուաղեալք,

Ըստ խորութեան ինքնաւրէն կրաւնից հրէից եւ հեթանոսաց:

Զիա՞րդ արդարութիւն իմ մնայ յաւիտեանս,

Զոր ոչ բնաւ իսկ կատարեցի:

Բ

Եւ զի մի' տաղտկացայց` յամեալ ի բանիս,

Ի համառաւտել զսոյն փութացայց:

Զի՞նչ ունիմ ասել ի տեղի բանիցն,

Զոր աստուածաշունչ ձայնն նուագեաց աւրհնելոյն Դաւթի,

Թէ` Բոլորով սրտիւ իմով խնդրեցի զքեզ:

Զիա՞րդ ընդ սմին զմեծն քան զայս,

Թէ` Յամենայն ճանապարհէ չարաց արգելի զոտս իմ:

Ի՞բր ընդ եդեալս եւ զայն մատուցից,

Թէ` Ի սրտի իմում թաքուցի զբանս քո,

Որպէս զի մի' մեղայց քեզ:

Ո՞րպէս զունայնութեանցս, իբր զլրութեանց,

Ճառեցից ընդ պարս մաքրոց,

Թէ` Ի պատուիրանաց քոց իմացեալ`

Ատեցի զամենայն ճանապարհս չարաց:

Զիա՞րդ զհեզոյն ճշմարտութիւն

Իմում ստութեանս մշտնջենական երդմնահարութիւն կարգեցից`

Ուխտեալ ընդ հաւատարմին.

Երդուայ, զոր հաստատեցի, պահել զդատաստանս արդարութեան քոյ:

Զիա՞րդ ինձ հրեշտակ մահագոյժ անհրաժեշտ վճռի`

Զբանին պատգամ կրկնեցից,

Թէ` Հեռի է ի մեղաւորաց փրկութիւն:

Զիա՞րդ չարս իսկապէս` զբարեացն գրեցից,

Որք ի տեառնէ առնուն զնոյն հատուցումն,

Զայս տուն յեղյեղել,

Թէ` Բարի առնէ Տէր ուղղոց սրտից:

Զիա՞րդ զհամառաւտն փոխատրութիւն անաչառութեան

Վրիպեցելոյս` ինձ սահմանեցից,

Թէ` Զթիւրեալսն յափշտակութեամբ տանի ընդ այնոսիկ,

Որ գործեն զանաւրէնութիւն:

Զիա՞րդ զաստուածազգեստին պանծանս

Ամաչեցելոյս` ինձ պատուաստեցից` ասել զնորայսն,

Թէ` Տէր, ոչ բարձրացաւ սիրտ իմ, եւ ոչ զբաւսան աչք իմ, -

Եւ որ յետ սորին պատմին ասացեալքն:

Զիա՞րդ զանճառն քան զմարմին բան

Ի ցոյցս առից քաջալերութեան վհատելոց,

Ես` գանձ գեհենին, ասել ընդ աւծեալն Աստուծոյ հոգւովն,

Թէ` Յառաջագոյն տեսեր, զի ոչ գոյ նենգութիւն ի լեզուի իմում, -

Ի սկզբնաւորն նախաձայնեալ սաղմոսիս

Մինչեւ ի լրումն աւարտման բանիս:

Զիա՞րդ դասակցութեանց դժնէից մարդոց համաբան

Այրս մահու եւ որդիս սատակման բարբառիմ զբարեշնորհին.

Ո՞չ ահա զատելիս քո, Տէր, ատեցի, -

Եւ զմնացուածն սորին կարգի:

Զիա՞րդ մեծաւն վստահութեամբ տաւնելի վեհին,

Անձն իմ, եւ դու աշխար աշխարհի,

Զանդատ քո ոգի յառաջ ընծայեալ,

Մեծացուցանես ընդ պսակելոյն,

Թէ` Փորձեա' զիս, Տէր, եւ տե'ս,

Թէ իցե՞ն անաւրէնութիւնք ի ձեռս իմ, -

Եւ զյաւելուածն, որ զհետ սորին:

Զիա՞րդ, ես գոլով, եւ յայլոց աղաւթեմ ապրել`

Յուսացելոցն յԱստուած ձայնակցեալ.

Պահեա' զիս, Տէր, ի ձեռաց մեղաւորի եւ ի մարդոյ չարէ:

Զիա՞րդ համբարձայց ընդ փառաւորեալն մաղթել Աստուծոյ,

Թէ` Դու ես յոյս եւ բաժն իմ յերկրին կենդանեաց:

Զիա՞րդ, իբր հանդիսացեալ ընդ ճգնաւորին,

Զմրցանակն յաղթանակի թագաւորին մատուցանելով,

Զառաւելեալն քան զաւրինակ աղերս աղաւթից,

Թէ` Ինձ սպասեն արդարք քո, մինչեւ հատուսցես ինձ:

Գ

Բարեբանեալ է եւ այս իմաստ հոգեւոր

Եւ տէրունի գործոյն նմանի,

Որ զփորձիչն պատկառեցոյց,

Յորժամ զամենայն արհամարհեսցէ

Եւ զսկզբնապատճառն եղելոց միայն ընտրեսցէ`

Ասելով, թէ` Երանի՜ ժողովրդեան, որոյ Տէր Աստուած է նոցա:

Մեծ է եւ այս բարձրութիւն շնորհի

Եւ զգուշական համարձակութիւն` լցեալ երանութեամբ,

Թէ` Սուրբք քո աւրհնեսցեն զքեզ:

Ըղձալի է եւ այս ընտանութիւն մերձաւորական հոգեւոր հաղորդութեան

ՅԱստուած յուսալ եւ ի նոյն արձանանալ,

Բանիւ սաղմոսին բերկրեալ,

Թէ` Զկամս երկիւղածաց իւրոց առնէ Տէր, -

Եւ զկարգ բանին կատարէ,

Մինչեւ զողբալին եւ զզուարճալին ազդեսցէ,

Թէ` Պահէ Տէր զամենեսեան, որ սիրեն զնա,

Եւ զամենայն մեղաւորս սատակէ Տէր, -

Ի գլուխս լրման գրոց նուագարանաց սաղմոսիս,

Իբր թէ զաւրինակն իսկ եցոյց վերջին հատուցման արդարոց եւ մեղաւորաց:

Զուգակցորդք են միմեանց եւ զկնի երգեցեալքս,

Զի թէ` Ընդունի զհեզս Տէր,

Եւ խոնարհ առնէ զամբարտաւանս մինչեւ յերկիր, -

Ապա ինձ ո՞րքան եղկութիւնք կան առաջի:

Իսկ եթէ` Հաճի Տէր ընդ ժողովուրդ սուրբ

Եւ բարձր առնէ զհեզս ի փրկութեան, -

Ապա հերքեալս ի բարեմասնութեանց` ես ո՞ւր հաստատեցայց:

Իսկ եթէ աւրհնելի է Աստուած ի սուրբս նորա տիրապէս,

Ապա աւտարս ես ի մաքրութեանց ընդ ո՞րս դասեցայց:

Իսկ եթէ ի կանխերգիցն մերձ այսր եդից

Յիշատակարան ինձ կշտամբութեան,

Թէ` Սիրեցէ'ք զՏէր, սուրբք նորա,

Զի ստուգութիւն խնդրէ Տէր

Եւ կրկին հատուցանէ ամբարտաւանիցն, -

Ապա յորո՞ւմ գնդի ես գտայց

Գերեալս ի գաղտնեաց գտողին չարեաց:

Դ

Քանզի զոր աւրինակ տատանին տագնապաւ տերեւք տնկոց եղեւին ծառոց,

Շարժեալք ի հողմոց ուժգին բախելոց` հոսեալք ի խոնարհ,

Այնպէս ջանացաւ ջարդել զընթացից իմոց վերարձակութիւն

Քաջաբեր ուղէշս` զյարմարեալս ձեռամբ անեղ մշակիդ:

Զոր հաստատեսցե'ս` արմատացուցեալ վերստին դարձեալ

Նոր պտղաւորութեամբ անապականաւ

Յանդաստան կենաց խնամոց քոց կամացդ,

Ամենապարգեւ թագաւոր Քրիստոս, աւրհնեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԿԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Այլ արդ, ընդէ՞ր ոչ ի վերագրեցեալն սաղմոս նախաճառական

Եւ յայլ մարգարէիցն մասն ինչ յաւդեցից:

Քանզի զի՞նչ վայելումն իցէ կերակրոյն,

Եթէ անզգայեալ ցաւովք ուտիցեմ,

Եւ կամ զո՞ր շահ սաղմոսն ունիցի,

Եթէ ոչ ի միտ առնուցում:

Քանզի նզովեմ զիս ինքն ի նոսին, եւ ոչ իմանամ,

Լուացեալ լինիմ, եւ ոչ պայծառանամ,

Արեւու ծագեալ, եւ ոչ լուսաւորիմ,

Մեղր ճաշակեմ, եւ ոչ քաղցրանամ,

Ռետնիւ լնանիմ, եւ ոչ բժշկիմ,

Միշտ կանխեմ ի նոյն, եւ դատարկ երեւիմ,

Հանապազ ձաղիմ, եւ ոչ երբէք խրատիմ,

Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ:

Բ

Արդարեւ, մեղք եւ անաւրէնութիւնք իմ յիս,

Եւ ես մաշիմ ի նոսին, ըստ մարգարէին,

Որ ի դիմաց պարտաւորացն բանի,

Եւ տէրունական առակին հին տկոցն եւ նոր գինւոյն:

Վասն զի, թէ` Սատակին անաւրէնք եւ մեղաւորք ի միասին,

Ըստ Եսայեայ ձայնին,

Ապա եւ ինձ` դժնէիս նոյն բաժին հանդերձեալ պահի:

Քանզի ասեմ զսաղմոսն, թէ` Հատուցանէ այնոցիկ,

Որ առաւել առնեն զամբարտաւանութիւն,

Եւ կցորդեմ սմին զընթերցուածն,

Թէ` Աւր տեառն ի վերայ հպարտից եւ ամբարտաւանից:

Ասեմ, թէ` Աւտար եղեն մեղաւորք ի մաւրէ, -

Եւ որ ինչ կարգ սորին ցուցանէ,

Յարեմ առ սմին, թէ` Կործանեսցին անաւրէնք երկրի,

Եւ` Ամբարիշտն բարձցի յերկրէ,

Եւ` Անիրաւք մերժեսցին ի նմանէ:

Գ

Ո'ղբք ինձ կարդացէք առ ձայնն,

Թէ` Զոր աւրինակ վառի եղէգն ի կայծականց հրոյ,

Այնպէս այրեսցին մեղաւորք ի բորբոքեալ բոցոյն:

Լացէ'ք առ սաղմոսն,

Թէ` Արկցե'ս ի վերայ նոցա կայծակունս հրոյ:

Աշխա'րհս պատմեցէք ի բանս աստուածեան վճռին`

Մարգարէիւն ազդեցեալ`

Թէ ոչ կամիցիք լսել ինձ, սուր կերիցէ զձեզ:

Կոծեցարո'ւք առ սաղմոսն,

Թէ` Մահ հովուեսցէ զնոսա:

Աղի արտասո'ւս ողորմ հառաչմամբ ընդ հեծութիւնս իմ յարմարեցէք,

Յորժամ բարձրեալն ընդ Իսրայէլի եւ ինձ ասասցէ բանիւ սաղմոսին,

Թէ` Ժողովուրդ իմ ոչ լուաւ ձայնի իմում:

Աւա՜ղ կարդացէք թշուառացելոյս,

Յորժամ այլ մարգարէ զնոյնս դիցէ.

Վա՜յ նոցա, զի վազեցին զինեւ:

Բարբա'ռ փողեցէք ի սիրտ մղձկեալ նոր աղաղակի,

Յորժամ տեսանողն, Աստուծով ամաչեցուցեալ,

Զիս կշտամբեսցէ ընդ ապարասան տանն Յակոբայ.

Տեսէ'ք, արհամարհոտք, զարմացարո'ւք եւ եղծարո'ւք:

Դ

Այլ դարձուսցե'ս եւ ամփոփեսցե'ս

Զբարձրացեալ զսուր բարկութեան ահաւորիդ սպառնալեաց

Ի սարտուցելոյս յերեսաց մեծիդ

Եւ, խնամովք աջոյդ բարեբաշխութեան առ իս ժամանեալ,

Աւծո'ւմն կենաց պարգեւատրեսցես քո աղաչողիս:

Եւ քեզ փա՜ռք յերկինս ի բարձունս,

Եւ ի մահացուաց` յերկիր ի խոնարհ,

Ի սահմանս բոլոր ազանց եւ յամենայն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԿԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բարերար եւ բազմագութ, մարդասէր եւ երկայնամիտ, միայն թագաւոր,

Ընդ Հաւր քում պատուեալ եւ աւրհնաբանեալ տէր ամենայնի,

Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ, անպատճառդ միշտ իմում կորստեան,

Որ ամենեւին անփորձ ես ի չարեաց,

Որ ոչ կամիս զմահ մեղաւորի,

Որ փրկութիւն են ի քոց կամաց ընծայեցուցեալ,

Որ դարձուցանես զմրրիկ մեղաց ի յաւդ քաւութեան,

Որ զհուր բարկութեան յանձրեւ փոխարկես,

Որ զյետնեալ զկինն ի բարեաց` կրկնակի գոյիւ նահանջեր

Երկեակ բնութիւն ի նոյն արձանի`

Ո'չ իսկապէս ընդ անպարտսն եւ ո'չ համայն ընդ պատժաւորսն:

Որ զլուծութիւն ծովուն սահանաց

Իբր զկարկառս քարանց կառուցեալ յեղանակեցեր:

Որ զկարծրանիւթ վէմն անապատին

Ի վիժակս վտակաց հոսեալ բղխեցեր:

Որ զՅորդանանու ջրոյն սրաշարժ վայրեկութիւն

Հրաշաւոր անդրադարձութեամբ ի յետնորդս հեթանոսաց

Լուացումն աւազանին ի թիկունս առաքեցեր:

Որ զպատուաստեալ պարիսպն Երիքովի,

Յաւրինակ կործանման բռնութեանն սատանայի,

Իբր զթեթեւութիւն յարդի ցնդեցեր:

Որ զվնասակար ջուր նորին, ի յառակ այլայլութեան

Առ ի բարին փոխարկութեան` քանանացւոցն փրկութեան,

Խորհրդական աղիւն համեմեալ` անուշեցեր:

Որ զմեռային դառնութիւն իբր զմտաց անհաւանութիւն,

Կենացն փայտիւ ի քեզ յարմարեալ` պիտանի արարեր:

Որ զառեալն ի գետոյն,

Ի գծագրութիւն անսահմանդ քո հրամանի

Անորակիդ գունակութեան,

Ի նոր երանգ բոսորային մածեր արիւն ի ցամաքի:

Որ զանկենդան ցուպ գաւազանին,

Ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ,

Այլ եւ յաւտարազնիցն ընտրութիւն,

Ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր:

Որ զերջանիկ ձեռն աջոյն Մովսէսի, ի ցոյցս տեսութեան

Ապագայիցն հրաշից մարդեղութեանդ քոյ, բարձրեալ,

Եւ քեւ` ախտաւոր մարմնոյս մաքուր լինելոյ,

Անփոփոխ փոխատրութեամբ կրկին գուշակեցեր:

Որ յայսքանեացս շրջադրութիւն

Բարեխնամապէս արուեստիւ սիրոյ

Զանակնկալն գիւտ մեղաւորաց կորստականաց

Նշանակեցեր, աւրհնեալ ամենագութ:

Բ

Որ բուսուցանես յերկրէ դալարի` զմեռեալն յանշնչականէն,

Որ զանշարժն իբր զընթացող կառավարես,

Որ յանարգ արգանդէ կոչես քեզ պատկերակիցս,

Որ տաս պատանեկաց աղաւրիս ըմբոշխնելիս,

Որ յայտս մաքուրս հերս ընծայես,

Որ զսաղարթ սեւութեան վարսից ի ձեան կերպարան զարմանագործես`

Ցուցեալ, թէ առ ամենայն սահման հեռաւորական յաղթող ես, հզաւր:

Որ փոփոխես զշրթունս բնաւորականս,

Ըստ բանին Յոբայ, ի կամս հաւատարիմս,

Որ սասանես զերկիր եւ զսիւնս նորին ի հիմանց`

Նշանակեալ հաստուածին գոյիւ,

Թէ դու միայն մնաս անկորնչելի:

Որ հոլովես զտարերս` իբրեւ զանցաւորս

Եւ դարձեալ ի նոյնն կապես` իբրեւ զյարակայս`

Յայտ արարեալ, թէ եւ առ մեղաց բազմութիւն

Դիւրապէս ունել կամ թողուլ դոյնպէս զաւրեսցես:

Որ զարուսեկին անզգայ էութիւն իբր երասանաւ իմն դաստիարակես`

Երեւեցուցեալ այնր իրի կերպիւ, թէ զբնութեանս չար դիմեցումն

Յորժամ եւ կամիս` հանդարտ առնիցես:

Որ զանբարբառ բոլորակ լուսնին կարգես ունայնս եւ պատարունս`

Լուսաւորեալ զպատճառն առ աւետիս տեսողաց,

Թէ ի նուազութենէ բարեաց զպարտաւորս մարմին

Դու ածես ի լրութիւն առաջնաստեղծ հարստութեանն:

Որ զպատկերս անխաւս աստեղաց,

Իբր զդասակս դոյզն հաւտից, տրոհես եւ ժողովես`

Յոյս իմն կենաց առ այս խորհրդաբերեալ, քաղցրահայեաց տեսութիւն,

Թէ եւ անաղաչաւորաց լեզուաց կարողապէս բաւես ողորմել:

Գ

Որ ի մէջ մահու եւ կենաց շաւիղ վստահութեան ուղղես ի ծովու`

Վկայութիւն եդեալ հաւաստի, թէ եւ յանկասկածաւորն վայրի

Քեւ պաշտպանիմք անգայթակղելի:

Որ իբր զջուր կաթսայից ի հրոյ եռացեալ,

Որպէս զմեղաց մրրիկ պղտորեալ` բանիւ կամաց քոց խափուցանես:

Որ հայիս յերկիր եւ տատանես զսա,

Զի անբանիւն զմտաւորս զգաստացուցանես:

Որ իբր զակատ մի անձուկ նաւի ի վերայ շարժութեան ալեաց`

Զանբաւ թանձրութիւն գետնոյս դղորդես,

Որով ծանուցեալ լինիս ամենից հաստուածոց, թէ իցես աներկբայելի:

Որ ի բան քո զաւրեղ հիմնացեալ ունիս զամենայն,

Որ սերմանես զարտաշնչացեալ մարմինս յերկրի

Եւ զնոյն անկորուստ պահեալ` կրկին կենդանածնես:

Որ ապականացուս աւանդեալ` անեղծս ստանաս,

Որ ընդ մահացու նիւթոյս զնշխարն կենաց խառնես,

Որ հրամանաւ ակնարկութեան ի խուն վայրկենի կազմեցեր,

Պատրաստ կացուցեր զանզարդութիւն ամենից եղանակաց:

Քո է զաւրութիւն եւ կարողութիւն,

Որ շրջանակես զժամանակս ամաց հոլովման աւուրց

Յայլ նմանութիւն բարեպատեհ տեսողութեան:

Որ կարդաս զանմռունչսն` իբր զկենդանիս,

Որ ազդես միայն, եւ նոքա ընթանան,

Որ միայն հենուս, անկանես անճառ արուեստիւ

Հնարագիտութեան` մէգ եւ առաւաւտ:

Որ յետ նախակարգ յաւրինուածոյն առաջնաստեղծ լինելութեանն

Արարեր զփառաւորեալսն մեծամեծս հրաշակերտիցն հանդիսից,

Ըստ Գրոյն երջանկութեան կանխահիացն զարմացման,

Այլ իմն գոյացութիւն տաւնելի տեսակի

Անեղծ աշխարհագործութեան եւս քան զսոյն`

Ի մարդանալդ քո, որոց ոչ գոյ թիւ:

Դ

Որ ահա զվնասն մեր քեզ գրեցեր,

Որ զարդարութիւնն քո մեզ շնորհեցեր,

Որ ընդ քեզ կրեցեր զհաշտութեանն մերում փրկանակ,

Որ ոչ երբէք լքանիս յողորմութենէ, -

Դարձո' զամբարշտեալս ի պաշտաւն բարի երկիւղի,

Զթմբրեալս` ի զգաստութիւն արթնութեան սրտի,

Զանմաքուրս` ի սրբութիւն պայծառութեան կերպարանի,

Զբազմաբիծս` յանբծութիւն հանդարտական սուրբ պատկերի,

Զբեկեալս` յողջութիւն, որ ի դիպմանց ոչ խորտակի,

Զլացեալս` ի խնդութիւն զուարթութեան անտխրելի,

Զյուսահատեալս` ի սէր միաւորիչ անքակտելի,

Զամաչեցեալս` ի վստահութիւն հաստատութեան անշարժելի,

Զխաւարեալս` ի լոյս երանութեան անմեկնելի,

Զմահու գերեալս` ի կեանս, որ ընդ եղծմամբ ոչ անկանի,

Զի փառաւորեսցի անուն քո, Յիսուս,

Խոստովանեալ յամենայնի ընդ Հաւր եւ ընդ Հոգւոյդ Սրբոյ,

Ի բարձունս երկնի եւ ի ստորեւս երկրի

Եւ ի բնակիչս նոցա յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԿԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, առ ամենայն բան յամենայնի ուղիղ ես, Աստուած,

Իրաւամբք դատիս, արդարութեամբ կշռես,

Ճշմարտութեամբ չափես, աւրհնութեամբ հետեւիս,

Բարւոք ընթանաս, ստուգութիւն սիրես,

Յստակութիւն կամիս, լուսաւորութիւն համբուրես,

Փորձիւ յանդիմանես, երկայնմտութեամբ քննես,

Ոչ ունիս նենգութիւն եւ ոչ գոռոզութիւն,

Այլ ամենեւին հեզութիւն, հանդարտութիւն եւ ողորմութիւն:

Բ

Արդարացար վերին իմաստութիւն անայլայլական Հաւրդ հանճարոյ`

Կրկին վկայեալ անզեղջ գովեստիւ յորդեգրեցելոցն շնորհաւք,

Ըստ բանին սրբութեան, որ Աւետարանաւն կենաց ի քէն ընկալաք,

Որ ո'չ ի կոծելն ողբացի եւ ո'չ ի փողելն կաքաւեցի:

Ասացեր անաւրինիս, թէ` Մի' անաւրինիր,

Եւ ես ի նոյն չարիս պնդեցայ,

Մեղաւորիս, թէ` Մի' ամբառնար եղջիւր ի բարձունս,

Եւ ես զընդդէմսն քեզ գործեցի

Եւ ոչ զգացի երբէք զառածեալս,

Թէ ի ձեռին քո են եղջիւրք արքայութեան հպարտից ամբարձելոց

Խոնարհեցուցանել եւ բարձրացուցանել,

Ըստ Ամբակումայ, Դաւթի եւ Զաքարիայ:

Աւրհնութիւն ինձ կամեցար, ողորմած,

Եւ ես` անիծեալս մեծ տարագրութեամբ,

Խոտորեցայ յարժանին ինձ մասն,

Սիրեցի բարկութիւն եւ ոչ բարութիւն,

Շաւշափեցի, ըստ Գրոյն, զխաւար եւ ոչ զլոյս,

Կենդանի ձայնիդ քո, գթած, ապառումս պատասխանեցի:

Զորդնն անմահ ասացեր բանիւ Եսայեայ,

Եւ զհուրն` անշէջ, եւ զկշտամբութիւնն` անվախճան,

Եւ զտեղին` յաւիտենից, եւ զաւրինակ նմին` սոսկալի,

Եւ ես ո'չ իմացայ, ըստ սաղմոսողին, եւ ո'չ մտառեցի,

Այլ ի մռայլ մտաւորական կուրութեան գնացի:

Գ

Ցուցեր մարգարէիւն, թէ` Զաւրհնութիւն ստասցի, որ զաւրէնս դնէ,

Եւ ես համառաւտել զնոյն փութացայ:

Արձան հոգեւոր վիմի գրեալ մատամբ քո, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

ԶԴաւիթ իւրովքն բանիւք կանգնեցեր`

Ասելովն ինքեան ընտրութեամբ առ սոյն,

Թէ` Պահեցի զաւրէնս քո յամենայն ժամ, յաւիտեան,

Անդրադարձութեամբ բանին միջնորդեալ զկրկին հաստատութիւնն,

Թէ` Եւ յաւիտեանս յաւիտենից,

Ընդ որս եւ զսորին նմանիս պարծանաց առ իմս խրախոյս, -

Եւ ոչ զկծեցայ:

Ճեպեցայ ի տաւնս Բահաղու եւ ոչ Աստուծոյ,

Ի յերկուս հետս երկմտութեան կրկին կաղացի`

Կասեալ ի բարեաց, ըստ երգիծանելոյն Հեղիու:

Ունիմ զՄովսէս իւրովքն աւրինաւք, եկեալ ի մեռելոց,

Եւ զտառս մարգարէիցն` գրեալ ի յոգի,

Եւ զմատեանս առաքելոցն` ընդ մտացս մատն յեռեալ,

Եւ զտէրդ հասարակաց` կտակաւն աւետեաց,

Յարուցեալ ի թաղմանէ անթիւ ննջեցելովք, -

Եւ անհաւատագոյն, քան զհնգեսին եղբայրակցութիւնս այնր մեծատան,

Որ է առակ իմն յարմարական`

Նմանեալ զգայականացն մասանց անողորմիցն յղփացելոց,

Մնացի իբրեւ զսալ դարբնաց` անընդոստ,

Յամառեալ, քարացեալ սրտիւ,

Որպէս աւրինակն է Բելիարայ, -

Եւ ոչ ապաշխարեցի:

Դ

Այլ ազդեա' վերստին առ սոյն կերպարան լքեալ կրկին ողորմութիւն,

Բարի, ահաւոր, մարդասէր, խնամակալ,

Կենդանի, սուրբ, լուսաւոր եւ անվախճան թագաւոր,

Զաւրութեամբ պանծալի խաչիդ խորհրդոյ

Ի կարծրացեալս մեղաւք անբեր անդաստան`

Երիկամանցս յիմարութեան եւ անպտուղ սրտիս լքութեան,

Զի առեալ նպաստ աւժանդակութեան ի գթութենէ կամաց ամենակալիդ`

Որոտասցէ, բղխեսցէ հոգիս` ընծայեալ աչաց վշտագնեցելոյս

Վտակս արտասուաց արբուցանողաց,

Ինձ` ի փրկութիւն եւ ի մաքրութիւն,

Եւ քեզ` ի հաճութիւն ընդունելութեան,

Ամենապարգեւ տէրդ բոլորից, փառաւորեալդ յաւիտենից:

Ամէն:

[ԿԵ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ես` նախնիս ամբարշտաց,

Գլուխս մեղաւորաց, պետս անիրաւաց,

Առաջինս պարտաւորաց, պատկերս յանցաւորաց,

Ատտիկեցիս ըստ վատթարութեան, այլ ոչ ըստ բարեբաստութեան,

Ահա զանճառիցն իմոց ճառեցի,

Զպատկառելիսն խայտառակեցի,

Զգաղտնիսն հրապարակեցի,

Զծածուկսն յայտնեցի,

Զթաքուցեալսն ցուցի,

Զամփոփեալսն տարածեցի,

Զդառնութեանս մաղձ ժայթքեցի,

Զգործակցութիւն չարին մատնեցի,

Զամբարեալ թարախ վիրիս քամեցի,

Զխորս պարտեաց իմոց ծանուցի,

Զպատրուակն կեղծեաց առի,

Զքող տգեղութեանն վերացուցի,

Զամաւթալեացն զգեստ մերկացուցի,

Զգարշելիսն յանդիմանեցի,

Զմրուրն մահու փսխեցի,

Զպալարս հոգւոյս խածուածոց քահանայապետիդ Քրիստոսի բացի:

Յանձինս վտանգ ոչ անխայեցի,

Մարմնոյս սիրոյ ոչ աչառեցի,

Զարմատն հնութեան տեսիլ արարի,

Բնութեանս կարեաց ոչ ողորմեցայ,

Զմիաբանութեանն կապ խզեցի,

Զդղեակ սրտիս Քանդեցի,

Ընդ կամացս որսոյ, իբր ընդ դարանակալի մահու, կռուեցայ,

Զպահեստ անյայտիցն արտաքս հանի,

Զմթերիցն գանձ մեծին գուշակեցի,

Զդատախազն դատաւորին հանդէպ կացուցի,

Զապառնեացն փորձ այժմէն իսկ գտի,

Զդաշն կործանողին կտրեցի,

Զուխտն խաբողին ցրուեցի,

Զկատարած մարտին յաղթութեան ի քեզ, Տէր Յիսուս, ապաստանեցի,

Զպատերազմին խումբ գրգռեցի,

Զդիմադրութիւն դիմեցմանն` բանիդ Աստուծոյ յուսացայ,

Զխաւարասիրացն փաղանգ լուսեղինացն զինուց սադրեցի:

Բ

Եւ արդ, ստեղծիչդ ամենայն եղելոց Քրիստոս,

Որդի բարձրեալդ Աստուծոյ,

Զաստէն դսրովեալս յայսպիսեաց բանից

Եւ զհարուածեալս յայսքանեաց գանից

Մի' կշտամբեսցես կրկնակի դատել ի մեծի աւուրն:

Ահա, հզաւր, անքնին, անճառ, բարերար թագաւոր անմահ,

Առ այս կերպ պատկառանաց ինքնապարսաւս խոնարհութեան,

Որ ինձէն զանձն մեծաւ ձաղանաւք յոգի դատեցի,

Լի`ց նուագաւք այսր մատենի

Անարգանաւք ամաւթոյ զդէմսն սատանայի,

Եւ զերեսս կերպի պատկառեցելոյս նշանաւ խաչիդ զաւրացո':

Միասցի' կնիքդ լուսոյ ի գեղ տեսակիս,

Ամրութեանդ նշան հաստատեսցի' ի տիպ դիտակիս,

Երեւակ կենացդ փայտի ձեւասցի' ի պատկեր այտիս,

Արուեստդ հրաշից ի ճակատիս շո'ւք նշանակեսցի:

Մի' այլայլեսցի յինէն դրոշմդ լուսապաճոյճ,

Մի' բարձցի ի տեսանելեացս բբաց ճաճանչդ աւրհնութեան,

Մի' մերժեսցի ի գլխոյս առհաւատչեայդ վստահութեան,

Մի' սասանեսցի ի բերանոյս ամրութեան սեմոց փառք տեառնագրութեանդ:

Պահպանակդ երկրպագելի ի զգայարան սրտի'ս միասցի',

Չորիցս նիւթոց իմոյս գոյութեան քառաթեւիդ նշո'յլ ազդեսցէ,

Ձեռինս կարկառման փրկչիդ իշխանութի'ւն աւժանդակեսցէ,

Մատուցման հաստուածոյ մատինս խորհրդարա'նդ

Համարձակութեան բարեգործեսցէ:

Գ

Ի մեկնելս իմում մի' հեռասցի սրբութիւնդ,

Մի' լքցի պատիւս ի պատիլն պարտաւորիս,

Մի' մերժեսցի ի յոգւոյս անդաւաճանելիդ փրկութիւն

Մի' ջնջեսցին գիծք կենդանատուիդ ի քո գրեցեալս շնչոյ,

Մի' եղծցի նկարումն արեան զաւրութեան ի տիրատիպ խորանէս,

Ընդ ի'ս բնակեսցէ յիմում գերեզմանին:

Ի ծորել մարմնոյս թշուառի աւծումն շնորհիդ առ ի'ս պահեսցի,

Ի նորոգութեանն աւուր սովա'ւ հանդիպեցայց փառաց փեսայիդ,

Ի քոյո'ց այտի ծանուցայց,

Քոյո'վքդ վաստակաւք պճնեցայց,

Երախտեա'ւք մեծիդ յարգեցայց,

Աւազանի'ն զգեստիւ պերճացայց` քաւեալ ողորմութեամբ:

Մատո', բարեգութ, զվերարկուդ անապականութեան

Տաժանեցեալս մեղաւք մարմնոյս

Մի' յարիցէ ընդ քոյս` բանսարկութիւն,

Հնացուցիչ հոգւոյս վատնեսցի',

Խաւարաբնակացն պատիրք մի' ընդ իս վերերեւեսցին:

Աւրհնեսցի' անուամբ քո, գթած, վիհն իմ հանգստեան,

Ողորմութեա'մբ քո լցցի գուբն իմ գերութեան,

Ընդարձակեսցի' քեւ ինձ տեղին թշուառութեան,

Անդո'րր եղիցի, խնամող, ինձ բանտն բարկութեան,

Սնուսցէ' զիս առ յաճումն արգանդն մթութեան,

Յուսո'վ քո շտեմարանեսցէ զիս յարկն այն անձկութեան:

Ձեռա'մբ քո պահեցայց ի խշտին տարտամութեան,

Թեւաւք քո ընկալայց ի տունն տագնապի,

Դու, գովեալ, ընդ իս ի սենեակն վտանգի:

Աւա՜ղս ինձ աստանաւր ի թիւս հազարաց,

Զի որ երբեմն էի վերնային, եւ այժմ` անդնդային,

Երբեմն` տաւնելի, եւ այժմ` աշխարելի:

Դ

Այլ եւ արդ կրկին դու աւրհնեալ ի բոլորից գոյից`

Յերկայնոց եւ ի ստորնայնոց

Եւ ի սանդարամետականաց մեռելոց,

Անպարտականդ այս տարագրութեան,

Ե'ս վրիպեցայ, ե'ս աւտարացայ,

Ե'ս յիմարեցայ, պարտեցայ եւ խոտան գտայ,

Ե'ս լքայ, կասեցայ եւ կործանեցայ,

Ե'ս մոլորեցայ, ե'ս մատնեցայ, ե'ս մերժեցայ,

Ե'ս խորթացայ, գերեցայ եւ գայթակղեցեայ,

Ե'ս նզովեցայ, ե'ս թշուառացայ, արբեցայ եւ վատթարացայ,

Ե'ս ընկլուզայ, ե'ս խաբեցայ, ե'ս անաւրինեցայ,

Ե'ս ապականեցայ, մահացայ եւ իսպառ եղծայ:

Չիք քո առ այս ինչ մատն չարի,

Որ ես միայն անփոփոխ բարի:

Ե

Արդ, կամք քո յիս` եւ խաւարն ինձ ճառագայթ,

Ճրագ յուսոյ քո անդ` եւ գիշերն վաղորդայն,

Մարմնոյ քոյ հաղորդեալ` եւ յամաւթոյն կարծեաց ապրեալ:

Իսկ ես ոչ գրեմ զանձն իմ կենդանի`

Վասն անփախչելի վախճանին,

Դարձեալ զի ոչ վարկանիմ կորուսեալ`

Վասն աներկեւան նորոգմանն:

Որ եւ փակեալ համարիմ ինձ զելս կենացդ`

Վասն անքաւելեացն պարտեաց,

Դարձեալ բացեալ ինձ զդրախտն`

Վասն փրկութեանն աւետեաց,

Քանզի ոչ այնքան վհատութեանն գոյժ տագնապէ,

Որչափ փրկութեանդ քաջալերեալ` ձեռն կարկառէ:

Արդ, տո'ւր, Տէր, տո'ւր ողորմութիւն`

Առ ամենայն ձայն գոհաբանեալ, աւրհնեալ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԿԶ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Արդ, որ ոք եւ առցէ զայս դեղ մաղթանաց

Այսր մատենի պարկեշտականի` պաղատիլ սովաւ,

Եթէ ի մեղաւորաց իցէ մատուցեալն,

Եղէ'ց եւ ես իմովս բանիւ կցորդեալ նմա,

Իսկ եթէ յարդարոց գուցէ յառաջեալն,

Գտա'յց եւ ես սովիմբ ընդ նմին ողորմեալ նովաւ:

Ապա թէ երջանկասցի այնպիսին ինքեամբ`

Ինձ միայնոյ գրեալ զեղկութիւնն,

Եւ ես ինձէ'ն վկայեմ այսմիկ:

Բայց յիշեսցէ' նա զՍողոմոն եւ զբանս նորին հոգեշունչս,

Թէ` Ո՞վ ոք վստահասցի սիրտ սուրբ ունել,

Եւ կամ ո՞վ պարծեսցի մաքուր լինել ի մեղաց:

Եւ զի ո'չ յարեաւ մարդ երկրածին, ազատեալ ի պատասխանեաց,

Եւ ո'չ ընտիր ինքնարշաւ վազիւքն,

Եւ ո'չ թէ` եւ ի թռիչս ամբարձման թեւոց բերիցի,

Առ որ զգոյշ լինիցի` կրկին երկուցեալ

Ի վիմին իսկ հաստատութեան, ուսեալ ի Պաւղոսէ.

Գուցէ անկեալ ի յերկիր`

Սահմանողի այսմ կանոնի իրաւադատի կշռեալ նմանեսցի:

Այլ առցէ' զայս կշտամբութիւն մաքուրն` նիւթ պսակաց`

Առ ի շիջանել անընտրողաբար յանձեռնհասն բարձրութենէ,

Եւ պատժապարտն` առիթ ազատութեան,

Որով ամբարձեալ ի կործանմանէ

Հոգեւորական մահուն` ապրեսցի' յուսով:

Իսկ ինձ եղիցի պատգամս այս բանի

Արձան փորագրեալ` ամենեւին անեղծանելի,

Որ փոխանակ իմոյ եղկելոյս անձին մահացուի`

Անդադար հնչմամբ հեծութեան լալոյ

Առանց լռելոյ միշտ աղաղակէ:

Լիցի' եւ ոսկերացս քակտեցելոց

Ի հողապատեան շիրիմ վերարկուին

Անմռունչ ձայնիւ զայս խոստովանել,

Հասցէ' եւ մարմնոյս ի հող լուծելոյ

Բարբառով իմն անազդելեաւ ծածկատեսիդ զսոյն պաղատիլ:

Բ

Տէր գթութեանց, աղբիւր ողորմութեանց, պարգեւք բարութեանց,

Որդի բարձրելոյ, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Ողորմեա', խնայեա', մարդասիրեա',

Նայեա' ի վտանգս, ակնարկեա' ի բեկութիւնս,

Խոնարհեա'ց ի թշուառութիւնս,

Տե'ս ի տարակոյս անձեռնհաս տագնապիս,

Հասի'ր հաղորդել կորստականս կարեաց:

Շաւշափեա' բժշկապէս զամենաթշուառ ախտաւորութիւնս,

Ո'ւնկն մատուսցես քաղցրութեամբ ողորմագին հեծութեանս,

Լո'ւր ի խորոցն անդնդոց մահուն գերեզմանի` անմռնչելի հառաչմանս,

Մտցէ' յականջս ամենալուր լսելեացդ

Ձայն պաղատանաց վատնեալ անդամոցս:

Եւ վասն զի գրաւական կենդանութեանս անապական է,

Անփոփո'խ լիցի եւ սիրոյդ քո գթութիւն,

Կցո'րդ լեր հեզութեամբ տաժանաւորս տկարութեան:

Մեռեալ պատկերիս մի' ոխս պահեսցես,

Ընդ անշունչ կերպարանիս մի' ի դատ քննութեան մտցես,

Մահու տանջեցելոյս մի' հարուածս յաւելցես,

Ընդ բեկեալ խեցեղէն անաւթոյս մի' ուժգնութեամբ մարտիցես,

Վճռաւ կոշկոճելոյս մի բարկութիւն կրկնեսցես,

Կործանեալ շինուածոյս մի' պատուհաս մատուսցես,

Շանս սպանելոյ մի' քարինս արձակեսցես,

Լուոյս ջախջախելոյ մի' սաստիկս որոտասցես,

Հողոյս անպատուելոյ մի' իբր ամբարհաւաճի ուժգինս մռնչեսցես,

Զմոխիրս մերժելի մի' ի դատ ընտրութեան կոչեսցես,

Զփոշիս ցնդելի մի' իբր զքո դիմամարտ գտցես,

Զտիղմս տաղտկալի մի' իբր զոսոխ վարկանիցիս,

Զգարշութիւնս անգոսնելի մի' իբր զբռնամարտիկ վանեսցես,

Զխէթս ի բաց ընկենլի մի' նիւթ գեհենին պահեսցես,

Զայսքանեաց բազմապատիկ բանից կշտամբեալս

Մի' վերստին յանդիմանեսցես:

Դ

Այս ամենաթշուառ եւ խաւարարգել շիրմին են ահա

Սրտաբեկ եւ յոգնաթախիծ արգահատութիւնք,

Հաստատեսցէ' աւրհնեալդ քո բան անփոփոխական լինել`

Ըստ սրտի արգահատելոյս:

Քանզի եւ այժմ մինչ կենդանեաւքս խաւսիմ`

Մեռեալ եմ անհասիդ,

Որպէս ի կորուստ մահուն սատակման`

Ամենազաւրիդ հրամանի անեղծ եմ հաւատովքս:

Արդ, աղաչեմ զքեզ, Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Հայեա'ց յիս ողորմութեամբ

Եւ մի' թողացուսցես լինել տնակից ինձ Բելիարայ,

Եւ զմահազեկոյց տապանին ազդումն

Անկենդանաւորն թնդման թշուառն թաղման`

Աղաղակ ձայնի հառաչման լալեաց քեզ հաշտեցուցչաց,

Յարգեսցե'ս լսել, միայն բարեգործ,

Հոգեսէր, հզաւր, մարդասէր,

Եւ հոգիդ քո բարի բնակեսցէ' ընդ իս`

Լոյս առնելով ինձ ի խաւարին:

Մնասցե'ն ընդ իս կենարար քո կրից պաշտեցեալ մասունք,

Զի իբր զաւանդ գանձու զիս պահեալ ի քեզ`

Կենա'ց նորոգման ընծայեցուսցեն:

Աւճա'ռք անվատնելի զինուց ինձ պատկանեսցին,

Ընդ իս յարակայեալ քարինք պարսից հոգեւոր հնարից`

Զչարին հալածել զգունդ,

Մարտն, որ առ իս, քե'ւ, Տէր, վանեսցի:

Զի թէ յարիցէ ի վերայ իմ պատերազմել,

Տեսեալ զքաղաքն ունայն ի զաւրաց,

Եւ զազդողականացն գործի` ապաձայն,

Զքեզ, Տէր, ունիմ մշտնջենաւոր եւ աննիրհելի պահապան:

Ե

Զի եթէ այժմ իսկ կանխաւ արագեալ յառաջ, քան զաւրն կատարածի,

Եւ անշաւիղ արգելան ինձ պատրաստեսցէ,

Առաքե'մ զաղաւթսն տէրունականս նմին գան մահու,

Եթէ ի վայր զիս հնարի կործանել`

Զծնրադրութի'ւն արարչին:

Եթէ ի մոխիր երկրի թաւալեալ ձեռն բերիցէ,

Երեսա'ցն Աստուծոյ ի նոյն մածուցումն զնա հերքեսցէ:

Եթէ վաստակս ինձ ցաւոց նիւթեսցէ,

Քրտո'ւնքն յուռթի արեամբն զանգեալ

Փրկչին աշխարհի զնա խուեսցէ:

Եթէ յընթացից բարեաց զշունչ իմ պատանդեսցէ,

Կապա'նք ամենաստեղծին զիս արձակեսցէ:

Եթէ յուրացութիւն պարգեւաց լուսոյն բռնադատեսցէ,

Հայհոյութեա'նն համբերութիւն յաստուածամարտիցն`

Զնոսին ընդ նոյն կարկեսցէ:

Եթէ հարուածս նետից գաղտնաձիգ զինուց ինձ արձակեսցէ,

Կա'րթ հնարից աղեղան փառաց Հաւրն կապարճից նմին պատահեսցէ:

Եթէ քողով լուսոյ խաւարականի մտանել ընդ աչս անամաւթեսցի,

Կռփո'ւմն գլխոյն ձորձով պատեցեալԼրմանն ամենից զնա տանջեսցէ:

Եթէ մոլեսցի զվստահութիւն ձեռինս կապել,

Եղէգն, մատուցեալ ի յաջ գոյացուցչին,

Զնա չարչարեալ ըմբերանեսցէ:

Եթէ ձաղանաւք այպանման զիս կատակեսցէ,

Տանե'լն ծաղու ամենազաւրին զնա հենգնեսցէ:

Եթէ բժժանաւք ինչ յուռթից կախարդել խորամանկեսցէ,

Ապտա'կն դիմաց հզաւրին Աստուծոյ

Զնա սաստկապէս ամաչեցուսցէ:

Եթէ ի մուտս գիշերային մթութեան

Խաւարու խաբէութեան լկնեալ մարտիցէ,

Ի ճառագայթի'ց լուսոյ երեւման քո, Տէր, խայտառակեսցի:

Եթէ ի միջաւրէական տապոյ փորձութեանցն

Արեգակնակէզ վատնիչ խորշակին

Զիս ի յարմարոց խախտել կարծիցէ,

Ի զաւրութենէ' նշանիդ լուսոյ խլեալ գաւսասցի:

Եթէ ի փչմանն շնորհէ ունայն զիս առնել հնարաւորեսցի,

Թո'ւքն, զոր ընկալաւ տէրն քերոբէից ընդ մեղաւորիս,

Զնա պատկառեցուսցէ:

Զ

Եթէ ժանիք ծախողք ինձ ցուցանիցէ,

Լռութի'ւն երկնաւորին բերանոյ զնա պապանձեցուսցէ:

Եթէ խածմունս աղուականս հոգւոյս ազդեսցէ,

Բեւեռա'ցն հարմունք հաստողին բնաւից զնա կսկծեցուսցէ:

Եթէ յընթացս անիրաւութեան խորհրդոց զիս մոլորեցուսցէ,

Սեւե'ռք ոտից անհասանելոյն զնա կապեսցէ:

Եթէ հրապոյրս ինձ դժնեայս արբուսցէ,

Քացա'խն ընդ լեղւոյն խառնեալ ի յարբումն բարերարին

Զնա դառնացուսցէ:

Եթէ առաջին ճաշակմամբ փայտին զիս գտցէ,

Սոսկալի խորհրդով խաչին ըմբռնեալ` իսպա'ռ պարտաւորեսցի:

Եթէ ընդվզել ընդդէմ հնազանդութեան

Տեառն հրամանի զանձն իմ ուսուսցէ,

Բերո'ւմն պարանոցի անսահմանելոյն զնա կործանեսցէ:

Եթէ ի մահ սատակման զիս վանեալ վիրաւորեսցէ,

Ստուա'ր տէգ զինու մխելոյն

Ի կող ստեղծչին Ադամայ զնա հերձեսցէ:

Եթէ երկամբք վշտաց դժոխականաց զիս պարփակեսցէ,

Պատանա'ցն կտաւ էից ունողին զնա ըմբռնեսցէ:

Եթէ յատակս մահու հայել զիս խարդախեսցէ,

Բնակե'լ կենդանւոյն ի վէմն մահու զնա մեռուսցէ:

Եթէ խնդասցէ ընդ մարդկաւրէնս իմ գայթակղութիւն,

Կրկի'ն կորասցի կարկամեալ կամաւ,

Յորժամ անմահն Աստուած, յարուցեալ փառաւք,

Ընդ իւր նորոգեաց զբնաւ մահացեալս:

Եթէ ընդ լուծանել փոքր կապանաց հազարամէից բերկրեսցի,

Դողասցի' կարկեալ վերստին իսկոյն ընդ վերջին շղթայս

Անզերծ տագնապին ըմբռնման սաստկագունի յանվախճան տանջանարանին:

Եթէ ընդ առաջին հարուածն դժուարեսցի,

Գո'յժ կորստեան յետնում սատակմանն անշէջ գեհենին,

Որ պատրաստեալն է նորա եւ նորին հրեշտակաց,

Նմա պատմեսցի, որ յաւուրն մեծի մեծին ատենի:

Է

Իսկ ինձ` ապաւինելոյս ի քեզ, Տէր Յիսուս,

Միայն թագաւոր ինքնակալ, զաւրեղ,

Արարիչ երկնի եւ երկրի

Եւ ամենայն զարդուն, որ ի նմա,

Որ գալստեանդ քոյ ակն ունիմ

Եւ ողորմութեան Փրկչիդ սպասեալ յուսամ,

Ի յոտս քո անկանիմ եւ զգարշապարիդ հետս համբուրեմ,

Զպարտութիւնս խոստովանիմ եւ զմեղանս հրապարակեմ,

Կշտամբանաց քարամբք կոծիմ եւ հառաչանաւք սրտիս տապանամ,

Ի խէթ խղճիս խոցոտիմ եւ բոցով շնչոյս ճենճերիմ,

Աղի ցաւղով արտասուացս այրիմ եւ երիկամանցս ազդմամբ կիզանիմ,

Յուսակտուր աւդով ցամաքիմ եւ դառնաշունչ հողմով շիջանիմ,

Թախանձանաց բանիւս երերիմ եւ կողկողագին հեծութեամբ դողամ,

Տաժանելի կրիւք տուայտիմ եւ տագնապաւ հոգւոյս տատանիմ,

Ի կոծ մրրկաց ծփիմ եւ ի բախմանէ ալեաց սասանիմ,

Ի լրութենէ համբաւոյն սարսեմ եւ յիշատակաւ ահին կորնչիմ,

Կերպարանաւք ատենին հալիմ եւ սպառնալեաւք մեծիդ մեռանիմ, -

Լո'ւր, բազմագութ, քաւիչ, մարդասէր եւ երկայնամիտ,

Քաղցրութիւն անճառ, աւր բարի եւ տիւ տենչալի,

Քանզի կարող ես յամենայնի,

Եւ առ ելս շնչոյս իմոյ` փրկութեան մեծի:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով փա՜ռք յաւիտեանս:

Ամէն:

[ԿԷ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Բայց քանզի յոյժ արդար է բան

Իրաւանցն Քրիստոսի Աստուծոյ առ իս,

Քան առ սկզբնահայրն չարեաց սատանայ,

Զի վասն նորա յայն սակս յայտնեցաւ,

Զի լուծցէ զգործս նորին,

Եւ վասն իմ, զի զհնացեալ պատկերս նորոգեսցէ,

Առեալ զկերպարանիս բոլոր էութիւն

Կերպին իսկութեան մեծին Աստուծոյ`

Միացոյց ինքեան անշուշտ խառնութեամբ:

Նորա ոչ են շնորհեալ ի բազմացն,

Եւ ինձ զբովանդակն եհեղ առատութեամբ,

Վասն նորա ոչ երբէք չարչարեալ,

Եւ վասն իմ հանապազ պատարագի,

Նա անհաղորդ է կենացն,

Եւ ես միշտ վայելեմ ի փրկութեանն,

Նա վանեալ է խաչիւն,

Եւ ես` զաւրացեալ նշանաւն,

Նա` հերքեալ ի լուսոյն,

Եւ ես` միացեալ ընդ փառացն,

Նորա ոչ խոստացաւ հանգիստ եւ յերկրի,

Եւ ինձ զերկինս սեպհականեաց,

Զնորայն կտրեաց զառնհաւատչեայ,

Եւ զիմն առանց խզելոյ յարակայեաց,

Զնա յերամակս խոզիցն արգել,

Եւ յիս ինքն զաւրացաւ,

Զնա կարճաց աւրինակեաց,

Եւ զիս ճառագայթ նշանակեաց,

Զնա սողնոց նմանեցոյց,

Եւ զիս իւրովն անուամբ կնքեաց:

Բ

Իսկ ես զերախտիսն Աստուծոյ լքի`

Զայսքանեաց բարեաց արարողի

Եւ չարին զկնի միտեցայ`

Հայել ընդ նմին յատակս դժոխոց,

Ահա անարժանս բարեաց, անձիրս երախտեաց,

Անընդունակս սիրոյ տոռամբք մեղաց ձգեալս,

Յերիկամունս խորոց խոցեալս,

Քանցեալ ծառս արմաւենւոյ,

Գինիս յեղաշրջեալ, ցորեանս հեղեղեալ,

Մուրհակս ջրեալ, վճիռս պատառեալ,

Կնիքս այլակերպեալ, նմանութիւնս փոխեալ,

Արկանելիքս կիզեալ, ըմպանակս կորուսեալ,

Նաւս ընկղմեալ, մարգարիտս մանրեալ,

Ակնս պատուական սուզեալ,

Տունկս գաւսացեալ, նեցուկս խորտակեալ,

Փայտս ամենեւին փտեալ, մանրագորս աղաւաղեալ,

Յարկս տապալեալ, խորանս խարխալեալ,

Բոյսս արմատաքի խլեալ,

Ձէթս հեղեալ ի գռեհս աղբեւաց,

Կաթնս հոսեալ ի կոյտս մոխրոց,

Այրս մահու ի յարեանց գնդից:

Գ

Քանզի միշտ խրատեալ ընդ Երուսաղէմի

Առակաւ Բաբելոնի ի մարգարէիցն ձայնից,

Անձն իմ ողբալի, եւ ոչ ինչ խրատեցեալ,

Որ աստէն անգոսնեալ եմ, եւ անդէն` խայտառակեալ,

Աստ` դսրովեալ, եւ անդ` կշտամբեալ,

Աստ` ձաղեալ, եւ անդ` նախատեալ,

Աստ` թշնամանեալ, եւ անդ` յանդիմանեալ,

Աստուստ` ապշեալ, եւ անդանաւր` լքեալ,

Աստ` հեծումն, եւ անդ` հառաչանք,

Աստ` կարծիս, եւ անդ` կատարած,

Աստ` խէթ, եւ անդ` հատուցումն,

Աստ` արկածք, եւ անդ` հանդէսք դատաստանի,

Ուր ո'չ է բան իրաւանց եւ ո'չ ձայն պաղատանաց,

Ո'չ թիւք աւուրց եւ ո'չ ելք ժամանակաց,

Ո'չ ուղք յուսոյ եւ ո'չ դրունք ողորմութեանց,

Ո'չ աջ պաշտպանութեան եւ ո'չ ձեռն այցելութեան,

Դ

Այլ դու ապաւինութիւն, դու ինքն փրկութիւն,

Դու այցելութիւն, դու եւ քաւութիւն,

Դու երանութիւն, քեւ բժշկութիւն,

Քո ողորմութիւն, միայնդ հզաւր, կենդանի, անճառ,

Տէր Յիսուս Քրիստոս բարերար Աստուած,

Աւրհնեա՜լ, աւրհնեա՜լ եւ դարձեալ աւրհնեա՜լ,

Ընդ Հոգւոյդ քո Սրբոյ յաւէտ բարձրացեալ`

Ի փառս հայրենի իսկութեան մեծիդ յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԿԸ ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, ի յիշատակ ահարկութեան վերագրեցելոցդ,

Որք յաստուածուստ են սպառնալիք` ինձ ժամանեցեալք,

Զիա՞րդ դադարեցայց ի նորոգ ողբերգութեանց,

Եւ կամ ո՞րպէս զցամաքումն առցէ հեղեղք արտասուացս:

Զի թէ զչորեքվտակեան առաջս գետոցդ յորդահոսան ծաւալմանցդ,

Որ զեդեմ եւ զերկիր առ հասարակ ոռոգանեն`

Լիապէս բաւականութեամբ բաշխեալ ամենայնի,

Եւ զբղխումն ելից իւրեանց առ աչս իմ եդեալ,

Զանձինս մեղաց սաստկութեանս բոց

Զովացուցանել ոչ բաւականասցին:

Եւ կամ մարգարէին սրբոյ ըղձականութիւն`

Կրկին ինձ լցցի գլուխս ջուրց բազմութիւն,

Եւ ճրագարան տեսութեանց կերպիս` աղբերց կայլակմունք,

Զբեկման ոգւոցս չափել զվտանգ ոչ ձեռնարկեսցեն,

Եւ ոչ եղերականք ջայլիծ համաւրէն բանահիւսից կանանց լալականաց`

Ի սիրտ եւ յոգի վիրաւորելոց,

Զաղէտ վտանգիս ի յերգ արկանել

Եւ կամ ի նուագս ձայնից բերել:

Բ

Ի'մ է աւրն լինելութեան նզովեալ

Եւ ոչ Յոբայ կամ Երեմիայ,

Քանզի տաւնելի է աւրն նոցա, -

Զորոց մի ի նոցանէ ոչ արժէ աշխարհս, -

Եւ ոչ տարագրելի,

Ապա ուրեմն զիս նկատեալ եղեալ` զոչ արժանիս լուսոյ

Եւ կամ միոյ մասնաւոր բարւոյ, զհանդիպումն աւուրն անիծին,

Յորում ես գտայ կորստեան որդիս եւ մահու դրացիս,

Մշակս մեղաց եւ արբանեակս անաւրէնութեանց:

Որ ոչ կացի յուխտին կենաց,

Զոր դու սահմանեցեր, Աստուած բարերար,

Ոչ գնացի ի քո պատուիրանն կենդանական, անմահացուցիչ:

Ոչ վաստակեցի ի հունձս արմտեացն,

Որով ի մուտս ձեանն աւուրցն խռովութեան կերակրել պատրաստեցայց:

Ոչ կառուցի ամրութիւն որմոց

Եւ ոչ ձեղուն յարկաց ձգեցի,

Որով ի շնչմանէ մրրկաց աւդոց պահեցայց:

Ոչ համբարեցի նշխարս պաշարաց ի յուղին անեզրական,

Որով զտագնապ սովոյն իմ բժշկեցից:

Ոչ հանդերձաւորեցի քեզ աղերս աղաւթից,

Որով առաջի քո կալ համարձակեցայց:

Ոչ կազմեցի թոշակ փրկութեան վարուց մաքրութեան,

Որ զնորոգութիւն ինձ երաշխաւորէ:

Գ

Ոչ ետու զընտրութեան հաշիւն ի կենցաղոյս ճանապարհի իմոյ մատնչին,

Զի ի դատաւորին ձեռանէ աստէն ի փրծայց:

Ոչ լրութեամբ ձեռին աւրհնութեան մատեայ յանդիման,

Որով աւրէնսդրին մասնակից գտայց` սրբեցեալ:

Ոչ դիմաց ետու զգուշութիւն

Եւ ոչ թիկանց` պատսպարութիւն,

Ոչ աջոյս իմ` զինուորութիւն

Եւ ոչ ահեկիս` պարածածկութիւն,

Որով ի պատերազմիս վտանգէ զերծայց:

Զերիվարս ոչ զգեցուցի զրահիւք

Եւ ոչ զմարտիկս` սպառազինութեամբ,

Որով զճակատն յարդարեցից:

Զկանուխն ոչ կապտեցի պտուղ

Եւ անագանին ոչ ժամանեցի,

Եւ ահա տարակուսիմ` ունայն ի բարեաց:

Մաքրութեան ծաղիկ ոչ ունիմ

Եւ ոչ իւղ ողորմութեան,

Եւ գիշերոյն մռայլ` աննշոյլ.

Ի նիրհումն մահու ննջեալ եմ,

Եւ տագնապ կոչողին փողոյ ստիպէ:

Զզարդ հարսանեացն կրկին մերկացայ

Եւ զձէթ վարուցն վերստին լքի,

Եւ դուռն մտին հարսանեացն աւասիկ փակի:

Դ

Եւ արդ, զիա՞րդ առից մխիթարութիւն այսքանեաց վշտաց,

Եւ կամ ընդ ո՞րքանեաց տարակուսանաց խաւարի

Լուսաւորութիւն յուսոյ կենաց խառնեցից,

Եւ կամ ո՞ւր արդեւք զգարշապարս ոտին կառուցից,

Եւ կամ յո՞ր վստահութիւն զաչս իմ յառեցից,

Եւ զի՞նչ անդորրութիւն ծփանացս նկատեցից,

Եւ կամ յո՞ր ըղձական դիւրութիւն ձեռն համբարձից:

Զի եթէ ի ձեղուն բարձրութեան երկնի`

Անտի' անձրեւեաց հուրն Սոդոմայ, որպէս ասացեալ է,

Իսկ եթէ յատակ երկրի խորութեան`

Սա' եբաց զկոկորդն ըմբռնողական

Եւ եկուլ զԴադան բանակաւքն Աբիրոնի:

Եթէ յանդգնեցայց փախչել յունողէն,

Գուցէ կալցի' զիս վիշապն ահագին,

Եթէ ընդ գազանս ինչ թափառեցայց`

Արագո'ւնք են խնդրել զվրէժ ստացողին

Առաւել առ իս, քան երբեմն զԵղիսէին`

Առ մատաղ մանկունս բեթելացիս քրմորդիս:

Եթէ յամենատարած աւդոյս պարզութիւն`

Ա'յն եղեւ եգիպտացւոցն խաւար շաւշափելի,

Եթէ ի թռչունս բարձանց`

Նոքա' են կոչեցեալք ի սպանդն զոհին բոսորայ դիականցն:

Ե

Եթէ ի տկարսն խիզախեցից, վատնիմ ի պիծակա'ցն,

Եւ զի՞ պիտոյ են ինձ առիւծունք:

Եթէ յարջոցն պատառողաց ապրեցայց,

Մժի'ղքն` արեան ծարաւի'քն, ինձ պատահեսցեն:

Եթէ յանհոգս ուրեք նստիցիմ,

Մժո'ւկքն անարգագոյնք, իբր ցնցուղս հրոյ եռացման, զինեւ մաղեսցին:

Եթէ յեղջերէ միեղջերւոյ փախնուցում զերծեալ,

Նկո'ւն ճիրանք աղկաղկաց մնոցն մորմոքողաց զիս կեղեքեսցեն:

Եթէ ի սենեակս շտեմարանաց խորշից ղաւղեալ ամփոփիցիմ,

Տաղտկատեսակ գարշութիւն գորտո'ցն զիս զազրացուսցեն:

Եթէ ի վայրս ինչ անդաստանաց կացեալ զետեղեցայց,

Շարք շանաճանճո'ցն տարմից զինեւ պատեսցեն:

Թողում ասել զխառնիճն եւ զջորեակն` զզաւրն զաւրաւոր,

Ընդ թունաւորն թրթուր եւ ընդ անկենդանական երեւիլն,

Հանդերձ ջրակարծ կարկտիւն եւ ապականագործ եղեմամբն,

Որ առ աչաց տեսիլ ապազէնք եւ նուաստագոյնք,

Բայց ի յակնարկելն Աստուծոյ յաւէտ գոռոզաբար ուժգնութեամբ

Հարին, հանին, վանեցին զհպարտն ամբարհաւաճութիւն

Փարաւոնի բռնութեանն բուռն գաւազանին` յաղթող վիճակաւ,

Որ են կերպարանք թաքուցելոցն կրից լլկողաց

Անձնականացն աներեւութից եգիպտացւոցն անաւրէնութեանց`

Յոգի տանջողաց, գաղտնի վնասողաց:

Զ

Այլ դու, ամենազաւր, Արարիչ բնաւից, տէրդ բոլորից,

Ի յատելի'սն հանդիսացիր հերքել զնոսա

Եւ ինձ ողորմեա' կրկին գթութեամբ` ձեռն մատուցեալ փրկութեան

Տարակուսեցեալ, կոշկոճեալ, վարանեալ ի մահ պարտելոյս:

Զի դու միայն ճանաչիս Աստուած` փառաւորեալ միշտ

Ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ԿԹ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ արդ, վասն զի ի ձեռն մեծիդ

Եւ ամենահնար արուեստաւորիդ

Իմս եղանութեան Տեառն եւ Աստուծոյ

Իբր ի քրայս ընտրութեան փութոյ քոյ սիրոյ`

Հանապազ եռամ եւ ոչ երբէք մարզիմ,

Միշտ խառնիմ զուգիլ եւ ոչ եւս միանամ, -

Ահա զուր արծաթագործդ, երկնաւոր իմ ճարտարապետ,

Ի սնոտիս վաստակեալ առ իս աշխատիս,

Ըսդ մարգարէին յայտնի առակի,

Եւ չարութիւնս իմ ոչ հալեցաւ:

Զոր ինձէն մոլեալ չարաչար,

Իբր զխելագար դիւաբախ իմն ողորմելի,

Յանդգնեալ անկարգս խաւսիմ` զիմս զպարտիս աճեցուցանել,

Քան հաշտութեան հնարս ինձ այսու կազմել:

Եւ զի մի' անընտել դիպուած

Եւ անկիրթ պատահումն եւ անհաւասար հանդիպումն

Պատրաստութիւնք հանդերձելոց տանջանարանացն ինձ երեւեսցին,

Ամենեւին անմոռաց պահեաց աստստին ի յիմում մարմնի

Նշխար մնացուածոց նախնումն անիծից,

Զոր ի փոքուէ տարրէ անարգէ զմեծն է ուսանել:

Բ

Քանզի խաղալն իքնաբերական գիւտք որովայնի`

Բոտոտք ճապուկք, շարժողականք եւ ազգի ազգիք,

Որդունք աղեաց գաղտակուրք, խաղավարտք հրակայծակք,

Եւ բիծք բոցակիծք, եւ անիծք անկերպաւորք,

Եւ երամակք ոմանց քրտնածինք,

Զազրաթորմիք, կսկծեցուցիչք եւ մարմաջողականք,

Ասպատակք այլոց վայրենեաց,

Ըստ նմանութեան դիւաց գիշերամարտից

Եւ մեկնակազէն բարբարոս գնդից խաւարասիրաց,

Եւ գազանութեամբ քանասար գայլոց արաբացւոց,

Կորակոր գնացիւքն, արջնաթոյր գունովն,

Կրկնապարոյր, կռածագ կտցաւն,

Որ զաւրէն ունի խայթոցաց կարճի,

Իբր դժնիկ` փշովք խոցոտեալ,

Ծծեն, ձգեն, զարեանն խոնաւութիւն

Եւ յանկողինս մահճաց հանգստեանն

Վաստակս կրից ցուցանեն:

Եւ կարկառեալ ուրուք ձեռն`

Հատուցանել զհատուցումն նոցա նոցին,

Վաղվաղակի զգան զվնաս վտանգին, զոր ազդեն մարդոյն,

Եւ անդէն իսկոյն լերկամարմին, փոքր հասակաւն,

Իբր թեւաւք իմն թռիչս արձակեն

Եւ ըստ մարախի ձեւոյ ոստոստեալ` այսր անդր տարաբերին

Եւ, ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւող աղուեսուց,

Խորամանկեալ խուսափեն ի պատուածս բազում ելից,

Զի յերկիւղէ մահուն ապրեսցին:

Եւ այնքան չքոտի եւ անքատ անձամբքն

Ոչ միայն զռամիկս եւ զխառնիճաղանջս,

Այլ եւ զթագաւորս հզաւրս եւ ահագինս

Փախուցանեն, հանեն, տարագրեն

Ի դստիկոն յարկի ապարանիցն բարձրութեան

Եւ կամ ի բացի բնակեցուցանեն:

Քաջք արանց արեաց, որք իշխեցին ամբոխից

Եւ տիրեցին ժողովրդոց եւ առին զքաղաքս ազգաց,

Զպարտութիւն իւրեանց զաւրաւոր ձեռինն ինքեանք վկայեն,

Թէ` Քանզի ոչ կարացաք ի դիմի հարկանել վեհիցն բռնութեան,

Վասն այնորիկ խոյս տուեալ` հասաք յայս տեղի:

Գ

Եւ զի՞նչ է ինձ զփոքունց եւ զանկածից

Ծաղրականաց ոմանց գոյութեանց ի կիր արկանել,

Որք զաւրեղ եւ անհերքելի ջատագովք են աստուածութեանն`

Յիշատակել ինձ զհանդերձեալսն,

Որք ի մարմնոյս անաւրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան:

Ընդ որս եւ եկամուտ սատակչականացն ախտից գիւտք

Եւ կերչացն կոյտք անողոքելիք, յորոց չէ զերծանել,

Քան թէ հարկաւ մարմնոյն վտանգի

Զապագայիցն սոքաւք իմաստասիրել:

Եւ ոչ տեղի է գտանել ապաստանի`

Փախստեամբ անկանել առ նոսա,

Այլ առանց կամաց քումդ ակնարկութեան

Եւ մարդկային կարք եւ հնարք վրիպեցան:

Իսկ դու, բարերար, զամենայն ունիս բաւականապէս զկենացն հնար,

Եթէ կամեսցիս փրկել, նորոգել, քաւել, բժշկել եւ կենագործել:

Եւ քեզ փա՜ռք յամենայնի յաւիտեանս:

Ամէն:

[Հ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի համբարձեալ զընթացս բանիս

Ի փոքունց աստի երկրայնոց`

Չհամարելոց ընդ գոյս եղելոց,

Ի մեծագունիցն տեսակս` ասացից զտաւնելի հանդէս

Իրաւանց ահաւորին անաչառութեան:

Որ զի թէ մերձաւորագոյնք իցեն Աստուծոյ,

Իբր զնախածանաւթ հայրապետութիւնսն,

Եւ կամ մաքրագոյնք` որպէս մարգարէսն,

Կամ անբծագոյնք` իբրեւ զառաքեալսն,

Կամ ընտրելագոյնք` որպէս մարտիրոսսն,

Եթէ ոչ դու մարդասիրեսցես աննուազ բարիդ

Եւ անփոփոխ խնամակալութիւնդ եւ անպակաս ողորմութիւնդ,

Ընդունայն է ինձ փրկութիւնն առ ի նոցանէ:

Բ

Զի թէ առ նոյն ինքն Աբրահամ ձայն արձակիցեմ,

Իբր ողորմագին առակ ընչեղին ինձ վարդապետէ,

Ի տապոյ անտի պապակեալ` կաթի միոյ ջրոյ ոչ բաւականանայ.

Քանզի եւ նա փակեալ է ընդ կարեաւք հասարակաց անհնարութեան:

Իսկ եթէ առ Մովսէս` եւ նա զգածեալ է տկարութեամբ,

Որ ոչ զաւրեաց առնն փրկութեան,

Որ զհայթհայթանաց կրկուտն ի պահպանութեանն աւուր ժողովէր:

Իսկ եթէ առ Ահարոն` եւ նա ինքնին իսկ կարաւտացաւ մաղթողի:

Իսկ եթէ առ Դաւիթ` ի մէջ բարեացն առաւելութեան ստգտեալ է եւ նա:

Իսկ եթէ առ Նոյ եւ Յոբ եւ Դանիէլ`

Զայս Եզեկիէլ մարգարէ մեկնեաց` յանուանէ իսկ յիշատակեալ զնոսա,

Եւ զայն ընդ նոսին, իբր ի դիմաց Աստուծոյ, ազդեալ.

Կենդանի եմ ես, ասէ Տէր, թէ ոչ ապրեցուսցեն

Զուստերս եւ զդստերս իւրեանց ի բարկութենէն, որ հասանիցէ,

Բայց եթէ ինքեանք միայն ապրեսցին:

Իսկ եթէ առ Պետրոս` վէմն հաւատոյ,

Ի քումդ խնամոց խուն մի խիթացեալ`

Եւ նա ընդ կրիւք իմն գրաւեցաւ:

Թողում ասել զբազմացն գումարութիւն`

Խոնարհեալ առ կարիս կարիս,

Թէ եւ յաւէտ երջանիկք իցեն,

Ընդ որս եւ Յովասու ոմն մարգարէի

Ի մէջ աստուածառաքն սպասաւորութեան մարդկաւրէնն գայթակղութիւն

Մնայ յոլովից անթարգմանելի,

Թէ եւ ի դէմս իմն մեկնութեան ձեւակերպեսցի:

Գ

Եւ քանզի չափեալ սահմանեցաւ զաւրութիւն փրկութեան մարդկան,

Եւ ցուցան նոքա ողորմեալք բարերարիդ եւ զաւրացեալք ամենակալիդ,

Կոչեցեալք պաշտպանողիդ եւ քաւեցեալք հնարաւորիդ,

Շնորհեալք ազատեցուցչիդ եւ բժշկեալք անախտականիդ,

Կենագործեալք անապականիդ եւ լուսաւորեալք նորոգողիդ,

Այսուհետեւ գիտացեալ զսակն որքանութեան հողածին բնութեանս,

Որք մխիթարեն աւրինակաւն նմանաբար

Հարազատապէս վստահութեան յուսահատելոց, -

Ահա առ քեզ դիմեցից, Որդի Աստուծոյ կենդանւոյ,

Քրիստոս աւրհնեալ յամենայնի,

Մանաւանդ զի առակն ազգակից այսմ մաղթանաց աստանաւր յիշեալ

Զվերագրելոցդ բան վերստին արդարացուցանէ.

Բարի է, ըստ իմաստնոյ ումեմն երջանկի,

Անկանել ի ձեռս տեառն եւ մի' ի ձեռս մարդկան,

Զի որպէս մեծութիւն նորա` եւ ողորմութիւն նորին:

Եւ այս բան թէ եւ զԴաւթին իմն գծագրէր,

Որ զերեքմասնեան հարուածն աստուածեան առաջի եդեալ`

Ընտրեաց ինքնին կամաւորաբար զդատակնիք մահուն սատակման,

Իբր զկենդանի Քրիստոսի հաւատոցն յաճախութեամբ,

Քան զերկուսն եւս ալ փոքրկունս,

Որք տանջենն եւ ոչ ողորմին, -

Սակայն եւ իմս աւրինակութիւն բանիս պատկերի ճարակեցելոյ

Հնարս կենաց կորուսեալս անձին

Ոչ է այլայլեալ յարմարութենէ:

Զի ոչ եթէ զփրկեալսն նուաստացուցանեմ

Ի մատենի այսր ողբերգութեան,

Առանց որոց ոչ է մաշել առ տէր,

Այլ զփրկողին անուն պսակեմ

Եւ զշնորհն նորին առ ամենեսին բարեհռչակեմ

Եւ զբնաւին բարձունսն ի թռիչս վարուց

Խոստովանիմ բանիս պայմանաւ

Յաւէտ կարաւտեալ ողորմութեանն դեղոյ:

Դ

Ահա դու կեանք, դու փրկութիւն, դու բժշկութիւն,

Դու անմահութիւն, դու երանութիւն, դու լուսաւորութիւն,

Արա' ինձ անդորր ի մեղացս աշխատութեանց,

Զի եւ քեզ լիցի հանգիստ

Ի մշտադատս հեծութեանց, ձանձրացուցիչս թախանձանաց,

Որ ոչ այլ իւիք, քան թէ փրկութեամբ մարդկան պարարիս,

Աւրհնեա՜լ յաւիտեանս:

Ամէն:

[ՀԱ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Եւ քանզի երջանիկքն եւ փառաւորեալքն սրբոցն պարք,

Յորոց ոմանք դոյզն ինչ գթեցին եւ յաճախագոյնս հաստատեցան,

Փոքունս սասանեցան եւ մեծագոյն վառմամբ նշուլից

Հոգւոյն մաքրութեամբ լուսաւորեցան,

Յորոց մինն զզանգուածոյն յայտնէ զհասարակաստեղծն տկարութիւն,

Իսկ միւսն` զգերազանցն քան զբնութեանն աւրէնս,

Վարս եւ առաքինութիւնս հրեշտակականս:

Եւ արդ, նոքա, որ աւրհնեալքն են

Յամէնիշխան բերանոյ աստուածութեան Հաւրն Քրիստոսի,

Ընտրեալքն, տաւնեալքն, խնկեալքն եւ բարեբանեալքն,

Իբրեւ զանդամս Քրիստոսի պաշտեցեալք

Եւ իբրեւ զաւթեվանս Հոգւոյն Սրբոյ յարդարեալք,

Յորս չիք ինչ նշմարանք եւ կամ գիւտք խաւարի,

Այլ ամենեւին անկեղծութիւն եւ լուսաւոր արդարութիւն

Եւ որքան մարթ է զմարդն Աստուծոյ` Աստուծոյ նմանեցուցանել,

Երեսք պարզք եւ անպատկառելիք,

Կրաւնք բարձունք եւ անխոնարհելիք,

Կեանք զգաստք եւ անստգտանելիք,

Պաշտաւն առ Աստուած կարծր եւ անփոխարկելի,

Ընթացք արիականք եւ անկասելիք,

Ճշմարտութիւն միատարր եւ անցնդելի,

Դիմագրաւութիւն զաւրեղ եւ անհերքելի,

Տեսաւորութիւն պայծառ եւ անապշելի,

Իմաստասիրութին վերնական եւ անկոխելի,

Պատկեր մաքուր եւ անաղարտելի,

Զորոց կերպարանս եւ զյիշատակս անուանցն աղաչել

Աստուած իսկ վարդապետեաց,

Եւ նոքաւք հաճութիւն ի մէջ խռովութեան

Արարչիդ բան լուսաւորեաց:

Բ

Այլ ես անպիտանս յամենայնի

Եւ որքան բան զաւրէ` պարսաւեալս,

Որ մինչդեռ արթունս եմ` նիրհեմ,

Մինչդեռ զգաստ երեւիմ` թմբրիմ,

Ի բարեպաշտելս իմում` գայթակղիմ,

Մինչդեռ աղաւթեմս` եւ վրիպիմ,

Ի յընթանալս իմում` եւ կասիմ,

Յարդարանալս իմ` եւ մեղանչեմ,

Ի խաղաղանալս իմում` ամբոխիմ,

Մինչդեռ արշաւեմս` առ ի յետոյսն հակամիտեմ,

Ի չուելն իմում` ընդ կրուկն դառնամ,

Ընդ լուսոյն մասին` եւ խաւար յարեմ,

Ընդ քաղցրութեանն ճաշակ աւշինդր խառնեմ,

Ընդ կուղս բարեացն չարիս հիւսեմ,

Ընդ կանգնելն` եւ կրկին գլորիմ:

Ծաղկիմ, եւ ոչ պտղաբերիմ,

Ասեմ, եւ ոչ առնեմ,

Խոստանամ, եւ ոչ կատարեմ,

Ուխտեմ, եւ ոչ վճարեմ,

Կարկառեմ, եւ անդրէն ամփոփեմ,

Ցուցանեմ, եւ ոչ ընծայեմ,

Մերձեցուցանեմ, եւ ոչ մատուցանեմ,

Ի ճարակել խոցուածոյս` անդրէն վիրաւորիմ.

Ի հաշտեցուցանելն` վերստին խռովեմ,

Զուր հանդիսանամ, եւ իրաւամբք պարտաւորիմ,

Գրիմ, եւ իսկոյն եղծանիմ,

Նաւեմ, եւ ի գիծն թուլանամ,

Սկսանիմ, եւ ի հանգիստն ոչ ժամանեմ,

Կարգիմ, եւ դարձեալ սասանիմ,

Լնանիմ, եւ կրկին հեղում,

Շարունակիմ աստ, եւ անդ ի ստորեւս հոսիմ:

Բարդիմ, եւ անդրէն տոչորիմ,

Հիմն արկանեմ, եւ ոչ գլխաւորեմ,

Սակաւ վաստակեմ, եւ բիւրս վատնեմ,

Դոյզն գանձեմ, եւ անթիւս սպառեմ,

Զայլս խրատեմ, եւ ես ինքն անփորձ եմ,

Միշտ ուսանիմ, եւ երբէք ի գիտութիւն ճշմարտութեան ոչ հասանեմ,

Զշիջեալ չարիսն նոյնչափ արծարծեմ,

Սուղ ինչ քաջալերիմ, եւ առաւելապէս լքանիմ,

Լարիմ, եւ իսկ եւ իսկ առ նմին մեղկիմ,

Զայս կարկատեմ, եւ զայն պատառեմ,

խլեմ զեղիճն, եւ տատասկ տնկեմ,

Ընդ ամբառնալն` եւ այսրէն բերիմ,

Մտեմ ի բոյնն աղաւնի, եւ անդուստ ագռաւ ելանեմ,

Գամ սակաւ մի սպիտակ, եւ սրանամ դառնամ բնաւին սեւացեալ,

Ասեմ զիս քեզ դաւանել, եւ սպանողին նուիրիմ,

Ընդ յանդիման լինելն` եւ թիկունս դարձուցանեմ:

Գ

Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ,

Լուանիմ, եւ նովին զազրանամ,

Կերպարանիմ զԴաւթին, եւ գործք զՍաւուղայն կատարեմ,

Շրթամբք ճշմարտեմ, եւ ստեմ երիկամամբք,

Աջովս մատակարարեմ, եւ ահեակ կողմամբս աւերեմ,

Ընդ երկրագործութեան ցորենոյն` որոմն սերմանեմ,

Ի բարձրեգոյն իմաստիցն ի վայր իջեալ` ես ինքն գտանիմ,

Հրեշտականամ յերեսս, եւ ի խորհուրդս դիւանամ,

Հաստատիմ ի յոտս, եւ ի միտս տատանիմ,

Սուտ ձեւանամ, եւ իրաւք խոտորիմ,

Կեղծաւորիմ արդար, եւ արդեամբք ամբարշտեմ,

Դասիմ ի պարս հեզոց, եւ ընդ այսս կաքաւեմ,

Ի մարդկանէ գովիմ, եւ ի տեսողէդ պարսաւիմ,

Ի հողածնելոցս երանիմ, եւ յորդւոցն լուսոյ աւաղիմ,

Հաճոյանամ յետին ռամկին, եւ թագաւորիդ մեծի յաչաց ելանեմ,

Զատեանն դատաւորին թողեալ` խառնակրաւնիցն աղերսեմ,

Հերքեալ ի վեհիցն` սոսկականացն սպրդիմ:

Մարմնովս արտաքուստ պճնիմ, եւ անձամբս երփնիւ ճային ճանաչիմ,

Հպաւորիմ դաշն հաստատել` եւ ուխտակորոյս արտաքս մերժիմ,

Այսաւր` մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ` մոլի խելագար,

Զտէրունի պատուէրն լքեալ` թելադրութեան աւձին հետեւիմ,

Արիանամ զաւրապէս, եւ վատթարագոյնս ընկրկիմ,

Զծանրութիւն աւուրն բառնամ,

Եւ ի ժամ վարձուն անմասն ելանեմ,

Ի բացուստ ճոռոմս խաւսիմ,

Եւ ի պատասխանութեանն պահու պապանձեալ կարկիմ,

Ի յելս արեւուն հարուստ երեւիմ,

Եւ ընդ երեկս ունայն դեգերիմ,

Յաթոռս ծերոց բազմեալ` եւ խելայեղից կցորդիմ,

Ննջեմ խեթիւ, եւ արհաւրաւք զարհուրեալ զարթնում:

Զանդաստանս կամացս չարաչարս հերկեմ,

Փոյթ խնամով ի չարիս, միշտ անառակ որդիս,

Անդարձ տարագրեալս, անզղջական զառածեալս,

Անմխիթար տրտմեալս, ինքնագրաւ գերեալս,

Մահու եւ ապականութեան ծառայեալս,

Անողոքելի տանջեալս, անփրկելի մատնեցեալս,

Անպատուաստելի հատուածեալս, անարծարծելի շիջուցեալս,

Անկազդուրելի խորտակեալս, անհանդերձելի կործանեալս,

Եւ եթէ պարտ է զսաստիկն աստանաւր ասել

Անաւրինեալս անձին նախատինս,

Ահա գրեմ, գրեմ եւ ոչ անխայեմ

Ի խռիւս նիւթեալ գեհենին:

Ստացուածս նախանձու նորոյս Ադամայ երկնայնոյ,

Որպէս եւ Կայէնն առաջին` հնոյն եւ հողեղինին,

Որ ունիմ զբնաւն աստուստ ի յանձին

Զնշանակ ամբաստանութեանս,

Ոչ զշնչոյս տուրեւառութիւն,

Այլ զբանիցս կշտամբութիւն:

Դ

Եւ արդ, ո՞ւր իցեն փրկութիւնքն,

Ուր սկզբնահայրն հաւատոց ի յուսահատութեանն վայրի

Զանգթութեանն իմ չարիս կրկնէ,

Մեծն մարգարէից քարամբք բանից կոշկոճէ,

Արին բարեփառ աշտէին նիզակաւ ի մահ սատակէ,

Պատկեր ճշմարտին ընդ Աքարու համայնիւ ջնջէ,

Աստուածարեալն վեհից յարագողացն վրիժուց մատնէ,

Մարգարէածին տեսանողն ընդ ամաղեկացւոյն առաջի տեառն սպանանէ,

Նախանձաւորն Աստուծոյ երկնատեղաց բոցովն վատնէ,

Ստուերին լրումն եւ նորոյս սկիզբն

Հեծանոցին ընտրութեամբ հոսէ,

Պետն առաքելոց ընդ Սափիրայի ի կենաց զրաւէ,

Զարմանալին քննութեամբ Հոգւոյն

Բուրումն մահու ինձ ընդ կենացն քարոզ խառնէ:

Արդ, անաչառք եւ ինձ կաճառք երջանկացն

Եւ ուժգնութեան հրամանի վերնոյն` արի սպառազէնք,

Ընդ հրեշտակացն` եւ մարդիկ,

Ընդ տիեզերաց երկրի` եւ տարերք,

Ընդ անզգայիցն` եւ շարժողականք,

Որովք դատեալ միշտ լինիմ տուժիւք լլկանաց`

Յաւրինակ եւ յիշատակ սոսկալեացն ապագայից,

Իբր հողմով փոթորկի ալեաց յաւէտ մրրկեալ

Կենացս վստահութիւն` մնայ անկայուն ի հաստատութեանց:

Զոր եթէ ոք, իմաստութեամբ ի քնին առեալ,

Խուզեսցէ զլուղակացն բազմատեսիլ զանազանութիւն`

Զմանունս փոքունս ընդ մեծամեծացն դասեալ,

Որ առանց թուոյ եւ քանակութեան համարոյ

Թինդս առեալ անբաւ երամոց`

Եռան, զեռան, սլանան ի մարմնիս ծովու, -

Վկայեսցէ եւ հաստատեսցէ ճշմարիտ լինել

Զասացելոցս բանագրութիւն:

Ե

Այլ դու ինքն աւրհնաբանեալ անմահ թագաւոր,

Բարի, երկնաւոր, մարդասէր Քրիստոս,

Աստուծոյ կենդանւոյ միածին Որդի,

Հզաւր, բարձրեալ, անքնին, անճառ, քաւիչ, ահաւոր,

Սաստեա' ի ձմեռն ամբոխեալ ալեաց ոգւոյս ծփանաց,

Արձանացո' զծաւալս մոլեգին շարժման սրտիս խռովութեան,

Ընդոտնեա' ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման

Զցնդեալ մտացս վայրագութիւն:

Եղիցի' խաղաղութիւն հրամանաւ մեծիդ

Ամենավարան բքոյս սասանման,

Սատակեա', խափանեա' զբազմագլխեան անդամս ուրուականս

Գաղտնեաց ամաւթոյս` երկրակենցաղս հինից,

Գրեսցե'ս աղաւթս մշտամատոյցս

Զայս նորընծայ տառ ողորմաղերս`

Թախծագին ձայնի ողբերգարկութեան այսր մատենի,

Հա'ն ի խորոց մահուս անդնոց`

Չքնաղ ապրեցեալ ընդ մարգարէին փրկելոյ,

Ընկա'լ զխոստովանութիւն անձնադատ բանիս ի հոտ անուշից,

Շնորհեա' մխիթար դառնութեան վշտաց

Ուժգին հեծութեան յուսահատելոյս:

Եւ քեզ ընդ Հաւր, Հոգւովդ Սրբով

Փա՜ռք, պատի՜ւ եւ իշխանութի՜ւն յաւիտեանս:

Ամէն:

[ՀԲ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Այլ ահա ձեզ ասեմ, ո'վ եկեղեցիք միանձանց

Եւ աշակերտութիւնք կրաւնաստանաց,

Որք մերկամարմին մատանցդ ձեռաւք

Առ ակնկալութիւն յուսոյն պարգեւաց

Բարեացն անբաւից տեառն զինուորեալք,

Որոց զայս սեղան հանդերձանաց խորտկաց բանից ընծայեցուցի:

Ընկալարո'ւք զայս աւանդութիւն խոստովանութեան

Ի շինուած փրկութեան հոգւոց,

Ծաներո'ւք սովիմբ զմարմնոյս պարտութիւն:

Յիշեցէ'ք զմարգարէականն ընդ առաքելականին առեալ մեզ ի խրատ`

Զ՚Մի' պարծեսցի ամենայն մարմին առաջի Աստուծոյ

Եւ զ՚Ոչ ոք է արդարն եւ ոչ մի:

Զտէրունականն մի' մոռանայք,

Ի կատարածն իսկ պատուիրանին

Գոգջի'ք զձեզ ծառայս անպիտանս,

Մի' եղիցի լինել ձեզ որսք խաբողին,

Զգուշացարո'ւք եւ Գրոյն,

Թէ` Կերակուրք նորա` ընտիրքն:

Քանզի եւ ես իսկ, որ զայս նուազութիւն

Մասնաւոր պտղոյ ձեզ ջամբեցուցի,

Վկայեալ զանձնէ կամաւորական ստգտանք

Բիւր բամբասանաց անբժշկական մեղանաց,

Ի սկզբնահայրն սկսեալ մինչեւ ի սպառումն ծննդոց նորա`

Կամայականն յանձնառութեամբ հաստեցի, եդի

Զիս ամենայնիդ պարտական չարեաց:

Բ

Լուայ յումեմնէ ոչ պարտաւորէ եւ ոչ հաճեցայ

Ի յասելն նորա անյարմարապէս առ այն,

Որոյ առաջի ոչ է արդարանալ մարմնոյ երկրածնի,

Թէ` ո'չ երբէք շնացայ, ո'չ պոռնկեցայ

Եւ ո'չ զաշխարհիս ինչ համբուրեցի ճաշակս մահու:

Այլ ոչ ընդհատ ինչ յանաւրէնութենէ.

Թողցէ' նմա Տէր Աստուած զայսոսիկ:

Թէ եւ ճշմարտիւ իսկ գրեցաւ,

Ոչ ընթացաւ, որքան թէ գթեաց,

Ի յասել զանյարմարսն ի դիմաց ժողովրդեանն Իսրայէլի`

Բանիւ Զաքարիայ. Աւրհնեա՜լ Տէր` եւ մեծացաք, -

Որ է փարիսեցւոյն ձայնի կերպարան:

Գ

Բայց ես քանզի գիտողին Աստուծոյ մատնեալ եմ դատաստանի,

Որ զկիրս աներեւութիցն մտաց ի կշիռս եդեալ`

Համարի դատել զիս նոքաւք ամէնիրաւ հատուցմամբք, -

Ո'չ կերպարանեցայց տեսողին,

Ո'չ կեղծաւորեցայց քննողին,

Ո'չ ստեցից զոչ գործեցեալսն նկատողին,

Ո'չ խաբէութեամբ ընդ միտ ինչ մտից մեծին,

Ո'չ ի տեսիլ բարւոյ ցոփութեան զչարս քողարկեցից,

Ո'չ ի պատկեր ընտանի զապիկարս երբէք յարգեցից,

Ո'չ խենեշացայց ի զարդ աւտարոտի,

Ո'չ պճնեցայց այլով պայծառութեամբ,

Ո'չ պաճուճանս յարմարեցից տգեղութեանս գեղոյ:

Ո'չ ոք մեղաւոր իբրեւ զիս,

Ո'չ ոք անաւրէն, ո'չ ոք ամբարիշտ,

Ո'չ ոք անիրաւ, ո'չ ոք չարագործ,

Ո'չ ոք վրիպեալ, ո'չ ոք սխալեալ,

Ո'չ ոք մոլեգնեալ, ոչ ոք խարդախեալ,

Ո'չ ոք շաղախեալ, ո'չ ոք ամաչեցեալ, ոչ ոք դատապարտեալ,

Ե'ս միայն, եւ այլ ո'չ ոք,

Ե'ս ամենայնն, եւ յի'ս ամենեցունն:

Ո'չ հեթանոսք, զի ոչ գիտէին,

Ո'չ հրեայք, քանզի կուրացան,

Ո'չ տգէտք եւ խառնիճաղանջք,

Քանզի յիմարք էին իմաստից:

Գ

Պետ վարժից կոչեցայ` յանձինս դատախազ,

Ռաբբի ռաբբի անուանեցայ,

Եւ զգովեստն առ Աստուած եղծի,

Բարի ասացայ` առ եղկութեան ժառանգութիւն,

Սուրբ վկայեցայ ի մարդկանէ,

Որ եմ անմաքո'ւր առաջի Աստուծոյ,

Արդար դաւանեցայ ամենայն իրաւք ամբարիշտս,

Հեշտացայ ի գովեստ մարդկան,

Զի ծաղր եղէց յատենին Քրիստոսի,

Յաւազանէ կոչեցայ Արթուն,

Եւ ես ի քուն մահու ննջեցի,

Ի փրկութեանն աւուր Հսկող յորջորջեցայ,

Բայց զգաստութեանն` աչս կափուցի:

Ահա դատաստան, ահա յանդիմանութիւն,

Ահա նոր կշտամբանք եւ հին դատապարտութիւն,

Ահա ամաւթ դիմաց եւ տագնապ հոգւոց,

Ահա խնդիրք փոքունց եւ կշիռք մեծամեծաց:

Այլ դու միայն Տէր Աստուած,

Մարդասէր, անոխակալ եւ երկայնամիտ,

Համարեա'ց մեղապարտս անձին

Ընդ վերջին պարտաւորութեան աւուրն ահաւորի

Զայս կսկծեցուցանող ինքնաբանական նախատինս,

Մի' լուայց ի քէն զայսոսիկ, գթած,

Փոխանակ զի ես ինձէն անձինս գրեցի:

Արդ, բարձցե'ս եւ վերացուսցե'ս զպահ պարտաւորութեան կանոնիս

Ընդ քեզ կապելոյս տենչանաւք հոգւոյս,

Հա'ն զնախատինս պատկառանաց խայտառակութեանս,

Ծածկեա' աջովդ կարողութեան զտգեղ տեսակ մարմնոյս մերկութեան,

Մատո' հանգստեան զթոպեալս ուժգին մեղացս բեռամբք,

Կարգեա' ինձ սահման հետոց բարութեան առ ելս կենացդ,

Պահեա' յիշատակ ինձ ողորմութեան եւ զկնի մահու կեանք ամենեւին,

Աւրհնեալ յերկինս եւ գովեալ յերկրի,

Բարեբանեալ միշտ յամենայնի յաւիտեանս յաւիտենից:

Ամէն:

[ՀԳ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ

Ա

Թագաւոր բարձրեալ, հզաւր, ահաւոր,

Աւրհնեալդ միայն Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Քո է փոխարկիլ յանակնկալս կենաց յուսահատութեան

Զսատակիչ անէծս առ կեցուցանող աւրհնութիւնս,

Զպարսաւանս վհատութեան` առ զուարթացուցիչ գովութիւն,

Ընդ ամաւթոյն` համարձակութիւն,

Ընդ պատկառանացն` պատիւ,

Ընդ տարագրութեանն` յոյս բարութեան,

Ընդ բաժանմանն` ակնկալութիւն միութեան,

Ընդ սպառնականացն բանից` ողոքական սփոփանս,

Ընդ միանգամ դատապարտութեանն` կրկին ազատութիւն:

Բ

Ողորմեա'ց, Տէր, մահու մեղապարտիս,

Յաւուր արձակման շնչոյս կենդանութեան,

Մինչ աչացս ողորմագին հայեցուածս ի բարձունս կողկողիցի`

Զբազմարկածեան ուղւոյն զանզերծ ընթացիցն

Զանփախչելին ճանապարհ յաչս բերելով`

Մտացս տեսմամբ ամենայնիւ վտանգեալ:

Եւ ի յերդ բնակութեան յարկիս նկատեալ յելիցն շաւիղ,

Թշուառացեալ կիսամեռութեամբ, դիմաւք այլայլութեան,

Տատանմամբ մատանցս, կարկամ հառաչմամբ,

Նուազ հեծութեամբ, նրբական ձայնիւ,

Յոգի թախծութեան յոգնամասնեայ տարակուսանաց`

Ի խորոցս աներեւութից զգործեցելոցս ողբալով հառաչեմ:

Կարող ես, բարեգութ, եւ անդ հրաշագործել

Յաւէտ զաւրեղութեամբ` ասելով,

Թէ` Ո'ղջ եղիջիր յոգւոյդ խորտակմանէ,

Եւ կամ` Թողեա'լ լիցին քեզ մեղանք քո,

Եւ կամ թէ` Ե'րթ ի խաղաղութիւն` սրբեալ ի մեղաց:

Եւ զոր յայնմ ժամու ոչ ժամանեցից պաղատիլ,

Այսա'ւր, ընկալցիս մարդասիրապէս,

Ո'վ երկայնամիտ, բազմաշնորհ, ամենակեցոյց:

Գ

Յորժամ, որ այժմս բանապաճոյճ,

Խրոխտաձայն, սիգացող, բարձրապարանոց,

Անկեալ դնիմ դի անկենդան, կարկեալ ի խաւսից,

Կաշկանդեալ ձեռաւք, լքեալ անդամաւք,

Խփեալ շրթամբք, կափուցեալ աչաւք,

Տախտակ անշարժուն, կոճղ կիսայրեաց,

Արձան անզգայ, պատկեր անբարբառ, գոյութիւն անշունչ,

Ողորմելի տեսիլ, աշխարելի կերպարան,

Ողբալի աւրինակ, եղկելի դէմք,

Արտասուելի նմանութիւն, լռեցեալ լեզու,

Ցամաքեալ խոտ, թաւթափեալ ծաղիկ,

Ծորեալ գեղ, շիջեալ ղամբար,

Դատարկ կոկորդ, խոպանացեալ սիրտ,

Աղխեալ ազդարան, սպառեալ աղբիւր,

Թալկացեալ մարմին, ժողխեալ որովայն,

Քակտեալ տաղաւար, կոտորեալ ոստք, բաժանեալ յաւդք,

Հատեալ ծառ, սղոցեալ արմատ, թողեալ տուն,

Հնձեալ արտ, ստորախուզեալ բոյս,

Աւտարացեալ բարեկամ, մոռացեալ պահեստ,

Թաղեալ գարշութիւն, մերժեալ ատելի,

Բարձեալ խէթ, անարգեալ կմախք

Եւ իբր զանպիտան` առ ոտն կոխեալ,

Կարաւտեալ այլոց մաղթանաց,

Որք զհաւատոց թշուառիս ձայնիւ նուագեալ աղերս հառաչման

Ցաւղով արտասուաց բարերարիդ գթութեան

Ի բարձունս տարածանեն:

Զառ քեզ դարձն յեղանակեն արգահատելով, զոր աւրհնեմ,

Զնշան խաչիդ փրկութեան` զոր երկրպագեմ,

Զյարութեանն ճշմարտութիւն` որում հաւատամ,

Զփառացդ քո յայտնութիւն` զոր փառաւորեմ,

Զդատաստանիդ ահաւորութիւն` զոր խոստովանիմ,

Զբանիցդ յանդիմանութիւն` յորմէ զարհուրիմ,

Զհոգւոյդ Սրբոյ ինձ ուղեկցութիւն` զոր պաշտեմ,

Զաւծմանդ տեառնագրութիւն` զոր եւ համբուրեմ,

Զթագաւորելն ընդ քեզ, Տէր Յիսուս, որում պաղատիմ:

Արդ, լքաւ, մերժեցաւ, բարձաւ, տրոհեցաւ, փախեաւ, սրացաւ,

Տեղի ետ կցորդութիւն զուգութեան կենցաղոյս կենդանութեան,

Եւ յոյսդ, որ ի քէն պարգեւ,

Մնացական եւ անջնջական յիշատակարան պահեցաւ:

Դ

Տե'ս ողորմութեամբ եւ տարակուսանս վտանգելոյս,

Միայն բարեգութ, փառաբանեալ Որդի Աստուծոյ,

Քաւել, բժշկել, կենագործել,

Պաշտպանել, նորոգել, նկարել, կանգնել, հաստատել,

Վերստին ստեղծագործել յերջանիկն անարատութիւն:

Քո է կարողութիւն, քո է փրկութիւն, քո` ողորմութիւն,

Չիք քո անկարութիւն, այլ ամենեւին զաւրութիւն,

Բարձրութիւն, իշխանութիւն, անվախճան թագաւորութիւն,

Իսկութիւն, ինքնութիւն, ամենատեղի բացարձակութիւն,

Բարերարութիւն, լուսաւորութիւն,

Փառաւորեալ տիրապէս, անպակաս եւ անյաւելուած,

Խնկեալ խորհրդով անթարգմանելեաւ յԵրրորդութեանդ սրբում,

Գոհաբանեալ յաւէտ եւ եւս առ սմին`

Ի նոյն պաշտաւն հաւասարութեան միապատիւ զուգականութեան

Երէկ եւ այսաւր եւ յաւիտենից յաւիտեանս:

Ամէն:

[ՀԴ]

ՎԵՐՍՏԻՆ ՅԱՒԵԼՈՒԱԾ ԿՐԿԻՆ ՀԵԾՈՒԹԵԱՆ ՆՈՐԻՆ ՀՍԿՈՂԻ ԱՌ ՆՈՅՆ ԱՂԵՐՍ ՄԱՂԹԱՆԱՑ ԲԱՆԻ

Ի ԽՈՐՈՑ ՍՐՏԻՑ ԽԱՒՍՔ ԸՆԴ ԱՍՏՈՒԾՈՅ `

Ա

Արքայ երկնաւոր, Տէր բոլորեցուն,

Առ ամենայն բան յամենայնի միշտ երկայնամիտ,

Աստուծոյ կենդանւոյ անքնին Որդի,

Ահա անդ է ողորմելն իսկապէս,

Յորում հատաւ ակնկալութիւն վաստակոյն,

Անդ է բարեգործելն,

Յորում տեսութիւն իմաստիցն խափանեցաւ,

Յայնմ ժամու է մարդասիրելն,

Յորում տկարութեանն վտանգ

Պաշարեալ տիրեաց ներքոյ եւ արտաքոյ,

Անդանաւր է բժշկութիւն աստուածային քո ձեռինդ,

Յորժամ բնաւ անդամոցն տեղի ետ կենդանութիւն,

Այն վայր է այցելութեան,

Յորում ելք հնարից ոչ գոյ,

Այն է քո մեծութիւն,

Յորժամ զյուսահատութեան վէրն առողջացուսցես,

Այն է հարազատ քում ազգակցութեան,

Եթէ յանակնկալն ժամու արուեստաւորեսցես փրկութիւն,

Այն է հանդիսարան քում յաղթանակի,

Եթէ զփակեալն մուտս կենաց ի սպասումն շնչոյս բացցես,

Այն են քո շնորհք վայելչականք,

Եթէ զչարեացս իմոց մոռացեալ` զբարեացդ քո յիշեսցես,

Յայսմ ես անոխակալ,

Եթէ ապախտաւորիս ընդ երախտաւորացն խնամարկեսցես,

Ի սոսին ծանեալ գիտացից,

Եթէ նայեցար ի նուէր բանիս նախնի գթութեամբդ,

Եթէ զսովորութիւն չարեացս բարձցես:

Բ

Յաղագս այսորիկ հիւսին բանք,

Եւ եղանակին նուագերգութիւնք,

Յորժամ տէրն բարի` չարն ծառայի

Զբարեգործացն պարգեւեսցէ,

Որ մինչ իրաւամբք մնասցէ բանտի,

Նա յարքայակա'ն ապարանս զնա հանգուսցէ,

Մինչ հրաւիրեալ է ի գուբ տղմոյ,

Նա ի բազմակա'նս ամենապատիկս գահոյից գրգեցուցանիցէ,

Մինչ բրելոյ զաչսն դիտեսցէ,

Նա ի բարձրութի'ւն բերկրութեան հայեցուցանիցէ,

Մինչ ծայրատութեան մատանցն սպասէ,

Նա մատանի' համարձակութեան մատուցանիցէ,

Մինչ հայի հարուածոց գանից,

Նա գթո'ց գիրկս արկանիցէ,

Մինչ պատրաստեալ յուսայ կորստեան,

Նա երեւելի' տեսողաց բազմաց առնիցէ,

Մինչ ակն ունի սատակման մահու,

Նա ընդ կենացն եւ փա՜ռս ընծայեցուսցէ,

Մինչ հատման գլխոյն նայեսցի,

Նա զնոյն պսակա'ւ պայծառացուցանիցէ:

Ա'յս պտուղք աւրհնութեան, գթած, սքանչելարմատ քում շառաւիղաց,

Ա'յս արգասիք կենաց արարչականդ քո հրամանաց,

Ա'յս իղձք խորհրդոց խոստովանեալդ քո տենչանաց,

Ա'յս նշոյլք լուսոյ ամենասփիռդ ճառագայթից,

Ա'յս ախորժութիւն ճաշակաց բարեբանեալդ քո քաղցրութեան:

Գ

Քո' միայնոյ են այսոքիկ, Տէր,

Ի քէ'ն ազդեցաւ գրել ինձ զսոսին:

Ահա զքոյսդ յատուկ աղերս աղաչեմ, աւրհնեալ,

Ի քոյո'ց այտի պարգեւեալ շնորհեա:

Բա'ց, Տէր, զգանձս քո բարիս, ըստ աղերսանաց առակին,

Մի' խառնեսցես ի համբարս բարեացդ քոց ի չարեացն իմոց:

Մի' շտեմարանեսցես զատելիսն քո, որ են ոխութիւնք եւ ցասմունք,

Ընդ սիրելիսն քո, որ են գթութիւնք եւ ողորմութիւնք:

Մի' պահեսցես ի ստացուածս քո պաշտելիս զանախորժելիսն քո,

Որ են մթութիւնք եւ դաժանութիւնք,

Եւ զիմ վնասելիսն, որ են մեղք եւ թշուառութիւնք:

Մի' գրեսցես աջովդ աւրհնութեան ի մատենիդ կենաց

Զմուրհակ պարտուց իմոցս անիծից,

Այլ զանհնարաւորս ինձ համարեալս`

Մեծացուսցե'ս կրկին առաւել զանուն քո, Տէր, ի նոսին,

Ցուցանել զդոյն ինձ դիւրինս եւ հեշտականագոյնս:

Դ

Շատ են իմ պարտիքս եւ անդր քան գթիւ,

Այլ ոչ այնքան հրաշալիք, իբրեւ զքո ողորմութիւնդ:

Բազում են մեղանքս,

Այլ յաւէտ են նուազեալ առաջի քոյդ ներողութեան:

Յաճախ են չարութիւնքս,

Այլ յաղթական են համայնից,

Հզաւր, ամենակալ, քոյդ մարդասիրութիւն:

Ինձ են անհամար իմոյս անձին բիծք,

Այլ քեզ յոյժ գրաւեալ են ընդ սահմանաւ:

Ոչ են այնքան զաւրաւորք առ կենդանութիւն զէնք մեղանաց

Պատկառեցելոյս պտղաբերութեան,

Որքան յիշատակ մահու կենդանւոյդ`

Առ վանումն կործանողին բռնութեան:

Զի՞նչ ազդեսցէ փոքր խաւար աւուրդ Աստուծոյ,

Զիա՞րդ բաւեսցէ դոյզն ինչ աղջամուղջ մեծիդ ճառագայթից,

Զիա՞րդ համբարձցի, կշռեսցի ընդ խաչի քո կրից

Խակութխն հեշտութեան մարմնոյս տկարութեան:

Զի՞նչ երեւեսցի յաչս ամենակալիդ քո առատութեան

Կոյտք մեղանաց ամենայն տիեզերաց.

Ահա կոշտ մի հողոյ դիւրափխրելի`

Ի կարծրութենէ բախման վանեցեալ,

Իբր զպղպջակ անձրեւոյ`

Բազմազեղ հոսմամբ քո կամաց չքացեալ, պայթեալ անդստին:

Ե

Զի՞նչ պիտոյ են քում զաւրութեանդ ամենահնարդ կարողութեան

Ժամանակաց առաւելութիւն առ յանցուածոց իմոց քաւութիւն,

Ո'չ քթթել մի ական,

Ո'չ խուն մի տեսութիւն ածանցական,

Ո'չ սակաւ մի նայեցուած փայլական,

Ո'չ կիսամասնեայ յամրութիւն,

Ո'չ փութացելոց ոտից յեղյեղումն,

Ո'չ յելից բարձրութենէ միոյ կանգնոյ կաթի անկելոյ,

Ո'չ գիծ մի չափոյ մտաց հետեւեցելոյ,

Ո'չ նշողից արագութիւն,

Ո'չ շնչոյ տուրեւառութիւն, -

Ո'չ ինչ յայսմ յանգոյ եւ յանտպաւորական նմանութենէ

Անձեւ աւրինակաց յաւէտ անկայից`

Այնքան առժամայնք կամ հարեւանցիկք,

Որքան եղծմունք, ցնդմունք եւ հալմունք

Մեղացս սառնամանեաց պահեստի` քումդ զաւրութեան,

Աստուած ամենայնի Տէր Յիսուս Քրիստոս,

Որդին անքնին կենդանւոյդ Աստուծոյ:

Որ տաս, պարգեւես արեւ քաղցրութեան չարաց ընդ բարիս

Եւ անձրեւես երկաքանչիւրոցն անաչառապէս,

Կշռես, սահմանես իրաւամբք եւ զվտանգս կրիցն հաւասարաբար,

Որոց մեծ է հանգիստն առ ակնկալութիւն պարգեւին`

Փոքր խթանաւ փորձութեան զսակաւութիւն պարտուցն աստէն վճարես,

Իսկ որ զերկիր ընտրեցին` ներես ողորմութեամբ,

Տալով եւ սոցա դարման ընդ նոցա` միշտ առ քեզ դարձին սպասես:

Եւ քեզ փա՜ռք ամենազաւրիդ առ ամենայն հրաշագործութիւն

Բարեխնամող երկայնմտութեան,

Աւրհնեալ յաւիտեան:

Ամէն: