Read in the reader, with word lookup
Եղիշէ, Մեկնութիւն Արարածոց · 1/3
***
1 Որք հայեցան յանկարգ բերմունս տարերացդ ժամանակաւ ի ջուր, յաճախ ի հողմ ի կարկուտ, ի ցաւս եւ ի տարաժամ մահս եւ յայսպիսիսս, եւ ցնորեալք անվերակացու եւ անարատ ասացին, կամ չար զոմն ապականիչ հակառակ բարւոյն, անձն կենդանի. զայն ոչ իմացան եթէ զկնի անկարգաբար շարժման բանականին` անձնիշխան կամաւք եղեւ այս Աստուծոյ թոյլ տուեալ եւ լինի յահ եւ ի խրատ, մինչեւ վարժեալքն աստէն առցեն զհանդերձեալ աշխարհն, որ բնաւին անապականն է եւ յանյեղլի, եւ Աստուած է արարիչ երկուցն, որ եւ կարծիս տա մտաց ի ձեռն Մովսիսի եւ Դաւթի, թե ձեռագործ է այս աշխարհս, իսկ այն` անձեռագործ եւ իմանալի, զոր ոչն պատմէ ումեքիւ, բայց միայն այս Մովսեսիւ։
A 6ա
Ա (Ա)
Ա. 1ա
1 Անմարմին եւ անհատական բնութիւն է Աստուած, եւ յամենայնի բաւական. զաննիւթն նիւթացոյց եւ զանէն գոյացոյց։
2 Բան գոլով` ձայնիւ զամենայն ինչ արար։
3 Չորք տարր, նիւթեղէն ի պէտս շինութեան աշխարհի արար ` հող եւ ջուր, աւդ եւ հուր։
4 Զի առանց հողոյ ոչ լինի թանձրութիւն շաւշափելի, եւ առանց հրոյ` կալումն եւ ըմբռնումն, եւ ո'չ առանց աւդոյ` շարժութիւն, եւ առանց հրոյ` երեւումն։
5 Երկիր ծանր գոլով զներքին վայրն էառ, եւ ջուր` թեթեւ քան զերկիր եւ ծանր քան զաւդ` ի վերոյ հողոյ եւ ներքոյ աւդոյ զետեղեցաւ. եւ աւդ ծանր գոլով քան զհուր, զի գիճութիւն ջրոյ գոյ ի նմա, ի ներքոյ հրոյն կայացաւ։
6 Քանզի հուր յինքն գնդեալ, խտացեալ, կարծրացեալ ի վայր պարզեաց զաւդ եւ զհողմն, որ բնութիւն է աւդոյ, որ եւ ի ներքոյ անցեալ հրամանաւ Արարչին փչեաց, փեռեկեաց ընդարձակեաց զհուրն ի վեր եւ ի խոնարհ, յերկուս կիսագունդս մեծ գործելով ծոցս շրջաբոլորս , վեցակուսի, յամենայն առաջս, զներքին կիսագունդն ի վայր մղելովն ` ներքին ծոցովն եւ զերկիր ի վեր փչելով, ըստ նմին եւ ի վերին փորուածս, եւ զերկին ի վեր եւ զերկիր ի խոնարհ ձգելով, երկուցն գտանի պատճառս շարժութեան երկնի, անդադար գնդելով եւ տանելով, եւ զերկիր անխլիրտ a պահելով։
7 Զի իւր ծանրութիւնն բնական չթողու զինքն ի վեր. եւ ի ներքուստ` հողմոյն բռնութիւնն ի վայր։
8 Այլ եւ յամենայն կողմանց հարթ գոլով եւ հաւասարակշիռ պատճառ է կալոյն հաստատ, մանաւանդ զաւրութիւն արարչական բանին , որ կրէ զամենայն եւ պահէ ի կարգի իւրում, որպէս եւ ասէ . Ի սկզբանէ արար Աստուած զերկին…։
9 Եւ երկին երկու` հուր եւ աւդ, եւ երկիր երկու այն` ջուր եւ հող, իսկ որ է ճշմարիտն Հայր, Բան` Որդի, Է` Հոգին Սուրբ. Աստուած` եռանձնեայ եւ մի արար զերկին եւ զերկիր։
Ա. 1բ
10 Քանզի զերբն եւ զուրն եւ զորպէսն աշխարհի չասաց Մովսէս. այլ թե Ի սկզբանէ արար Աստուած, զի մարթ էր մասամբ նման գոլ արարածոցս Արարչին, զի որպէս Աստուած յինքեան է եւ չիք նմա տեղի, նոյնպէս եւ աշխարհս յինքեան է։
11 Եւ որպէս Աստուած աներբ եւ անժամանակ է. եւ աշխարհի արարչութեանն երբ ոչ գրեցաւ։
12 Եւ որպէս ոչ ոք է գիտաւղ զզիարդն եւ զորպէսն Աստուծոյ, նոյնպէս եւ ոչ ունի ասել ոք բովանդակ զամենայն արարածոցն զորպիսութիւն, բայց միայն զոր արարն գիտէ զամենայն։
A 6բ
Բ (Ա II)
Ա. 2ա
1 Զի թեպէտ եւ հաստատութիւնդ չեւ եւս էր եղեալ ի միջոցիդ, այլ թանձրութիւն մրրկեալ հողմոցն ընդ երեսս երկնի ստուեր առնէր յերկիր առաքելով։
Գ (Ա III)
Ա. 2բ
1 Զի յոյնն մայն ասէ հողմոյն անուն, եւ հագիպիմայն` հոգւոյն։
2 Եւ եբրայեցին` հապա` հողմոյն եւ հադկուտշու` հոգւոյ։
3 Այլ, ի մերս յայտնապես եւ պարզ է հողմոյ կոչումն եւ հոգւոյն , զոր գիտեմք հաւաստի եթե յաղագս արարչակից Հոգւոյն Սրբոյ է բանս։
4 Քանզի ժամապահ եղեն գիրք յայտնել զմիանձնութիւն Հոգւոյն յաշխարհագործութեան աստ։
A 8ա
Դ (Ա IV)
Ա. 3ա
1 Եւ ասաց Աստուած եղիցի լոյս , եւ եղեւ լոյս։
2 Եւ ետես Աստուած զլոյսն , զի բարի է։
3 Եւ ընդէ՞ր վասն երկնի եւ երկրի լինելութեանն ոչ ասաց թէ եղիցի, այլ զարարն միայն։
4 Քանզի * կամեցաւ կարճել զհայհոյիչ լեզուս, որք անարար եւ անեղ ասեին. եւ ինքեանք ` արարածոց երկիր պագանեին։
5 Եցոյց եթե երկրպագեալքն ի նոցանէ արարածք են ճշմարտին Աստուծոյ։
6 ՅԱստուծոյ այնպէս շարժեալ Մովսէս ասաց։
7 Եւ քանզի Աստուած լոյս է` չէր պիտոյ նմա լոյս եւ ժամանակ զեկինս եւ զերկիր առնել ։
8 Իսկ յորժամ արար զհարկս զայս մեծ՝ պիտոյ էր սմա եւ լոյս եւ ժամանակ։
9 Որպէս նախ տուն կազմէ ոք եւ ապա ի խնդիր ելանէ լուսոյ արեգական եւ ճրագի։
10 Այս առաջին բարբառ Աստուծոյ առանց շրթանց շարժելոյ եւ լեզուի տատանելոյ եւ աւդոյ հնչելոյ եւ ատամանց ընդ հարկանելոյ, զի ոչ գործիք եւ յաւդապատ բանն է կարծել զԱստուծոյ , այլ ' վասն զմեզ ուսուցանելոյ վարի գիր մերովս աւրինակաւ գրից ։
11 Նախ զարարն դնելով ի ցոյցս գործոյն, եւ ապա ասացն` զանաշխատն յայտ առնելով։
A 8աբ, H 4բ
Ե (Բ)
Ա. 3բ
1 Բայց մի կարծեսցուք նոր արարչութիւն զլոյսն արտաքոյ չորից տարերցս այլ խզած ի հրեղեն երկնիցն` զյստակութիւն լուսոյն յայրեցողութենէն ի վայր կորզելով։
2 Քանզի լոյսն ծնունդ է հրոյ. եւ այլ է ծնունդն եւ այլ է ծնաւղն։
3 Զի զհուրն մերձաւորքն ճանաչեն, եւ զլոյսն հեռաւորքն տեսանեն։
4 Գոյացութիւնն մի է , յորոշողութիւնն յերկուս հատանի։
5 Եւ ոչ միայն այս հրոյն է ընտրութիւն , այլ եւ` երից տարերցն. այլ է խստութիւն հողմոյ եւ այլ սնընդական աւդոյ , այլ է գիճութիւն ջրոյ, ուստի ծնունդ լինի. եւ այլ է անուշութիւն նորա, որ փոփոխի ի գոյնս, ի համս եւ ի հոտս. այլ է խոշորութիւն հողոյն քարուտն եւ այլ` քրքիրն, եւ արգաւանդն ի բերս բուսոց. եւ այսու խառնին սիրով եւ տեւեն յաւիտեան։
A 8բ, H 5ա
Զ (Բ I)
Ա. 5ա
1 Եւ թե ոք միտ դնէ` տիւն միշտ տեւէ, ուր եւ երթա արեգակն եւ գիշերն` գիշեր, ուստի հեռանա։
2 Եւ եղեւ երեկոյ եւ եղեւ վաղորդայն . աւր մի. լոյսն անմարմին եւ աննիւթ պաշտեալ զչափաւորն. եւ ըստ ոմանց կից էր յարփին եւ ըստ այլոց ` յայնկոյս լերանցն հիւսիսոյ , ուր եւ զարեգակն ասեն ընթանալ զգիշերոյն ։
A 9ա, H 6ա
Է (Բ II)
Ա. 5բ
1 Դարձեալ զատեաց մեկնեաց զմեծ աւրն միաշաբաթուին յայլոց աւուրցն. եւ զեկոյց զաւրն վերջին զաներեկոյ եւ զանփոխանորդ։
2 Եւ նա է աւր առաջին, զուգակից լուսոյն որ եղեւ ի նմա աւրն սուրբ եւ փառաւոր պատուիչ յարութեանն Քրիստոսի յամենայն դարս մինչեւ լուսանայ մինն ` մէկնակն։
A 9ա, H 6բ
Ը (Բ III)
Ա. 6-8
1 Եւ ասաց Աստուած` եղիցի հաստատութիւն ի մէջ ջրոցդ. եւ եղիցի մեկնել ի մէջ ջուրցդ եւ ջուրց, եւ եղեւ այնպես։
2 Եւ արար Աստուած զհաստատութիւնն, եւ անջրպետեաց ի մէջ ջրոյն, որ ի ներքոյ հաստատութեանն եւ ի մէջ ջրոյն, որ ի վերոյ հաստատութեանն։
3 Եւ կոչեաց զհաստատութիւնն երկին։
4 Եւ ետես Աստուած զի բարի է. եւ եղեւ երեկոյ եւ եղեւ վաղորդայն. աւր երկրորդ։
5 Իմանալ զԱստուած գործ հաւատոյ է , սակայն ճառելն զնմանէ ժպրհութիւն է, քան զի անորակ եւ անորպիսութիւն է Աստուած, եւ յաղագս մեր մարդասիրեալ` ձայնի եւ ձեռին եւ բանի եւ թուական կարգի կարաւտի, զի թե ոք ումէք ակնարկէ` ազդումն լինի շարժման ի քթիթսն, իսկ Աստուած առանց այնր նուաղ մասին` կամաւք միայն կարաւղ է բիւրաւոր քան զայս արարածս յանդիման կացուցանել։
6 Այլ կարծիս տալն զգայութեանց, զի մեք բանիւ եւ մտաւք վայելեսցուք ի բանական եւ ի գործական պատմութեան Արարչին. եւ այնպէս համարեսցուք զանձինս եթե ընդ Արարչին էաք, յորժամ առնէր զարարածս, քանզի զաւրութիւն Տեառն ազդող եւ ձգող է, յորժամ սուրբ մտաւք հպի ոք` ոչ ասող եւ եթ, այլ` տեսող համարեսցի։
7 Եւ ասէ Աստուած եղիցի հաստատութիւն ի մէջ ջրոցդ (Ա 6բ ) եւ արդիւնացաւ հրամանն, թանձրացաւ հողմն, խտացաւ բնաւին` անպախելի եւ անպայթելի, եւ էանց ի մէջ ջրոյն։
8 Եւ յորժամ ասաց` եղիցի մեկնել ի մէջ ջուրցդ եւ ջուրց ` վերացաւ հասարակն ջրոյն, եւ զկնի նորա հաստատութիւնն ի սահմանեալ տեղին իւր։
9 Եւ զի ասաց ` Արար Աստուած զհաստատութիւնն , եւ անջրպետեաց Աստուած ի հաստատութիւն (Ա 7) հաւատոց վասն բանին զաւրութեան, զի ասացն` արար է, եւ անջրպետելն յայտ առնէ, թե չէ արկեալ զջուրն ի վերայ հաստատութեանն որպէս ի կոնք, եւ սեղմեալ, այլ զայն ցուցանէ, թե հաստատութիւնն միջոց է ջրոյս, որ ի վերայ երկրի է , եւ ջրոյն, որ ի վեր է քան զնա, որքան այս ի վայր քան զնա։
10 Որպէս եւ Դաւիթ ասէ ` Ջուրն , որ ի վեր է քան զերկինս , աւրհն * ։
11 Եւ պատ առին երկոքեան զամենայն աշխարհաւս, ընդ վերինն երկին գնդաձեւ` ոչ կարի հեռի եւ ոչ բնաւին մերձ։
12 Հասարակակշիռ աւդոյ շնչմամբ` ի ջրոյն կենդանութեան` առ երկու իրս աւգտակարս` զծանրութիւն երկրի թեթեւացուցեալ եւ զկիզողական հուրն արգելեալ ի վեր եւ կամարաձեւ ջուրն ի հաստատութիւնն. եւ հրեղէն երկինն ի վեր եւ ի խոնարհ։
13 Եւ յամենայն կողմանց հեռացեալ յերկրէ եւ հողմով խառնեալ ընթանան անդադար եւ ջրեղէն կամարն ։
14 Ո'չ շփոթմամբ տեղի ինչ ծանծաղագոյն է եւ տեղի ինչ թանձրագոյն, այլ հարթ եւ զուգակշիռ ընթացիւք ի վեր եւ ի խոնարհ, անկտրելի եւ անհատական։
15 Եւ չէ զարմանք, յորժամ տեսանեմք ջուրս յամպս կապեալ եւ ոչ արձակէ առանց հրամանի, եւ զի շարժին ջուրքն յալիս եւ ի ձայնս, վկայէ մարգարէն Ո՜ արար զբազմութիւն ալեաց ջուրցն ծփանաց յերկինս ` Տէր ամենակալ անուն է նորա ։
16 Եւ կոչեաց Աստուած զհաստատութիւնն երկին։
17 Եւ ետես Աստուած զի բարի է, եւ եղեւ երեկոյ եւ եղեւ վաղորդայն աւր երկրորդ (Ա 8)։
18 Հաստատութիւն կոչեցաւ ի փարատել զերկիւղն խախտելոյ եւ փլանելոյ. որպէս եւ Եսայի ասէ` կամարանման եւ խորանաձեւ կոչէ զերկին անվախ գործելով զմեզ յանկմանէ, որպէս եւ Դաւիթ ասէ ` Ձգեցեր զերկինս որպէս խորան , զոր եւ յաղագս աննեցուկ երկրի զգուշանայ ասելով` հաստատեաց զերկիր ի վերայ հաստատութեան իւրոյ, զի մի ' սասանեսցի յաւիտեան։
19 Եւ կրկին կոչեցաւ սակս հաստատութեան եւ բարձրութեանն անբաւութեան եւ նմանութեան առաջնոյ երկնին, որ անուականն ունի զշրջումն, իսկ սա` ժամէ ի ժամ։
A 9բ-10ա, H 7ա-8ա
Թ (Բ IV)
Ա. 10
1 Հարթայատակ կոկեալ ողորկեալ եւ ջուրն, որ ի վերայ հողմով մրրկեալ արագավազսս եւ փախուցեալս միշտ, այնքան, զիa ոչ կարէ աւդն առնուլ ի նմանէ ջուր, զի խլէ , եւ հանէ եւ թափէ երագընթաց արշաւանքն վասն որոյ յոլովք ոչ ծովս այլ գետս կոչեն, ոչ վասն սակաւութեանն , այլ վասն եռանդնաշարժ գնացիցն։
2 Իսկ որ յայս կոյս Քեռոնեսոս կղզոյն կոչեցելոյ ծովն է` անդղանդական կոչի. քան զի ասի բոլորածիր կղզի է ընդ մէջ երկուց ծովուցն շուրջ զերկրաւ բոլորեալ, ուր եւ գազանք են ահագինք եւ վիշապք վիթխարիք։
3 Եւ ի խառնակութենէ նոցա ելանեն ցաւք եւ հիւանդութիւնք ի մարդ եւ յանասուն, զոր հողմք առեալ բերեն եւ արկանեն զկենդանեաւք։
4 Իսկ որ նմա յայս կոյս բնակութիւն ջուրց գետին է` լեառնամեղք են եւ խորաձորք, եւ յաղագս այնորիկ զետեղեալք եւ ջուրքն եւ անվնաս ծնանին կենդանիս եւ սնուցանեն, եւ նավորդք գնան ի վերայ նորա վստահութեամբ եւ շուրջ զեզերաւք նորա բնակեն մարդիկ բարեխառնեալք եւ յաջողեալք։
5 Վասն որոյ կոչի անդղանդական , զի անդնդականք որ կոչին ջրականք , որ է եզերականք, բնակեն անդ խնդրական զբաւսմամբ։
6 Դարձեալ կոչեցաւ ծով, զի ծալմամբ եւ ծաւալմամբ այլայլի միշտ եւ զսահմանն իւր զեդեալն Արարչէն ո'չ թողու. պատկառելով ի դրացւոյն ի չնչին աւազէն, որում ասացաւ։
7 Ցայդ վայր եկեսցէս եւ մի ' զանցանիցս ։
8 Արիստոտէլ Ովկիանոս զայս կոչէ, որ շուրջ է զցամաքաւս եւ անդղընդական, որ յայն կոյս է Քեռինոսին։
9 Զայն այս մտաւքս տե'ս Ովկիանոս, թե ' ով կա ի նոսա, զարմանք է` Արարիչն գիտէ միայն։
10 Իսկ անդղնդական` թե անբաւական է ումեք լինել անդ կենդանի։
11 Եւ ետես Աստուած, զի բարի է։
12 Յառաջեաց տեսիլ Արարչին եւ վկայեաց բարի գոլ, զի մի հայհոյիլ լեզու հերձուածս ինչ ասիցէ, որպէս ոմն բանդագուշեալ իշխեաց ասել, թե ջուրն վերին կենդանի են եւ բնակեն ի նմա հրեշտակք։
13 Եւ աւրհնէ զԱստուած ջուրն վերին, եւ ջուրք, որ առ մեզ են դեղեխեալք են եւ դիւաբնակք։
A 11բ, H 11աբ
Ժ (Գ)
Ա. 14-16
1 Երկուս գունդս կարակնաձեւս` բոլորս, աւդեղէնս խտացոյց, մածոյց, որովայնացոյց, բերանացոյց եւ զհամատարած լոյսն էարկ ի նոսա։
2 Զսեռն. եւ զյստակն եւ զհրաշատն էարկ ի յաման արեգականն, եւ զնուազն եւ զիգագոյնն յանաւթս լուսնին ։
3 Եւ զսեւ աղաւտագոյնս եւ զթանձրատեսակսն` ըստ աւելեաց եւ պակասման էարկ ի յաստեղսն եւ եդ զնոսա ի ներքոյ հաստատութեանն։
4 Զլուսաւորն մեծ յիշխանութիւն տուընջեան. եւ զլուսաւորն փոքր յիշխանութիւն գիշերոյ, եւ զաստեղս։
5 Նախ, զերկուսն մեծ ասելով փոքր կացոյց զայլսն, եւ զարեգակն մեծ ասելով առաւելեցոյց զնա` որ զէութիւն գոյին ունի զիշխանութիւն, քան զայն որ զստուէրին , մանաւանդ զտիւն արեգակն առնէ , եւ զգիշերն գնալովն եւ գալովն ։
6 Իսկ զգիշերն լուսինն ոչ առնէ, այլ մխիթարէ զտխրութիւն ստուերին ցանկալի գործելով եւ զաստեղս առաւել պայծառացուցանէ զաղաւտ լոյսս նոցա յորդորելով։
A 14ա, H 17աբ
ԺԱ (Դ)
Ա. 16
1 Իշխել, ասէ, տուընջեան եւ գիշերի, լուսատու լինել յերկիր։
2 Զի ասաց, յայտ է յերեսաց կուսէ. եւ ի վայր կոյս ունին զլուսոյն յորդութիւնն։
3 Իսկ իշխելն տուընջեան եւ գիշերոյ, զի արեգակն եւ լուսին արարիչ ք են ժամանակացս այս ապականացու ։
4 Լուսինն լի ստեղծաւ ԴԺ (14) աւրեայ. Բ (12) աւր այլ պիտի, որ Ադամ ստեղծանի։
5 Այս է, որ աւագ լրումն ԺԶ (16) գայ` եւ աւելի եւ պակաս, որ է մեծ զարմանք։
6 Արու ասեն զարեգակն եւ էգ` զլուսինն։
7 Զի զոր արեգակն ի տուընջեան պնդէ, լուսինն ի գիշերի քրքրէ, իգացուցանէ եւ սնուցանէ զապականացու մարմնոյս որպիսութիւն։
8 Նոյն լինի եւ պատճառ նուաղման, քանզի ի լնուլն լնուն ծովք եւ կենդանիք ուղղելով եւ ծառք կեղեւով, եւ ի պակասիլն թերանան։
9 Եւ յիրաւի ասացաւ եւ նա մեծ ընդ արեգականն , յորժամ այսքան փոփոխմունք լինին եւ հետեւին նմա, զի թէ միշտ աճէր վայրավատեալ ցրուէր ամենայն եւ եթէ միշտ նուազէր` ի բաց կորնչէր. եւ այս նշանակ առողջութեան եւ հիւանդութեան, թէ զ այս ոք դնէ նշանս, քանզի զթուլացեալսն ի լուսնէ` պնդէ արեգակն , ուստի գոյանան համք եւ հոտք յառողջութիւն. եւ ոչ միայն նշանս ցուցանեն. այլ եւ կրակիցք են բերրի տարերցս։
10 Նոյնպէս եւ դասք աստեղացն գործակիցք են լուսնի եւ արեգականն ` եւ, ոչ միայն զարդարելով զերկին ի նոցա զատչիլն, այլ ի ձեռն մոլորակաց եւ անմոլարից աստեղաց, հանգէտ նոցա աւգնականութիւն մատուցանեն ` արեգական հոլովման եւ լուսնի բարեխառնութիւնս առնելով կարի ցրտութեան եւ ջերմութեան։
11 Այլ, զի ասի զարեգակն մեծ քան զլուսինն, զի մեծ է, որ տայ քան որ առնու. զի տա լոյս լուսնի արեգակն, մինչեւ լնու զնա, եւ հանէ մին եւ սպառէ։
12 Որ զամենայն արար ոչ կարաւտ է յարեգականէն լոյս լուսնին, այլ զի գեղեցիկս դնէ կարգս . զխոնաւն արար կարաւտ մեծի ջահին։
13 Զոր եւ առաքեալն Պաւղոս յամաւթ առնէ ասելով ` հոգիք են հարկաւորք ` առաքեալք ի սպասաւորութիւն ։
14 Եւ զի իջանէ միւս անգամ Արարիչն յերկիր զարդարեալ զսա կրկին։
A 14բ-15ա, 17բ, H 18բ-19ա, 25բ։
ԺԲ (Դ I)
Ա. 17
1 Եդ զնոսա Աստուած ի հաստատութեան երկնից . ոչ անշարժապէս կառուցեալ, այլ որպէս զԱդամ ասի դնել ի դրախտին, զի շրջեսցի ի նմա յընդարձակի. նոյնպէս եւ զնոսա, զի գնասցեն ընդ նա եւ ի ներքոյ նորա ոչ ոտիւք արագ վազելով եւ ո'չ թեւով թռուցելովք եւ ո'չ ըստ ջրայնոցն լաւղելովa, այլ յԱստուծոյ զաւրացեալք ի հրամանէ եւ յեդեալ սահմանէն ոչ խոտորելով բնաւին. գնան, ո'չ ընդ յերեկի շաւեղն այսաւր, այլ չափելով իմն` ի հարաւոյ ի հիւսիւս եւ ի հիւսիւսոյ ի հարաւ շարժելով։
2 Զի յորժամ ի հարաւ շարժի արեգակն սառնասառոյց պաղին կողմանքս հիւսիսոյ եւ ձմեռնային ցրտութիւնն ազդէ ի միջոցս աշխարհի, եւ աշխարհն հնդկաց ամառնանայ ի պտղահասութիւն։
3 Քանզի ծով հրեղէն ի հարաւ վասն բնական ջերմութեանն եւ արեգակ ն եւս տայ նմա աւգնականութիւն ։
4 Եւ զմեր բքախառն ձմեռնն առնէ նոցա քաջախառնութիւն եւ պտուղք աշխարհին որ բղխեն որիշ են ի պտղոյ մերոյ աշխարհիս համով եւ հոտով եւ գունով։
5 Եւ իւղք եւ խունկք յոլովագոյն ունին զմասունս հրոյ, եւ սեաւ մա ղձն յոլով են ի մարդիկն. վասն որոյ եւ լինին իբրեւ զարջասպան նեարկս , եւ ոչխարք` անբրդաբերք, ուղտք եւ գոմեշք մերկք եւ լերկք։
6 Բայց քանզի հրատք են առողջաբերք եւ յերկարակեացք են բնակիչքն։
7 Եւ մեզ դարձեալ անդի բանին դրունք գարնայն ոյն, իբրեւ արեգակն ի յայս կոյս կամի չուել հրեղէն իւրովք զաւրաւքն։
8 Եւ հիւսիսայինն ընդդէմ նորա գումարեալ իբր նիզակաւ հարկանէ եւ անդրէն փախչի, եւ նորա զհետամտեալ առ սակաւ-սակաւ մաղելով տանի զնա ի տեղի իւր։
A 14բ, H 17բ
ԺԳ (Դ II)
1 Ասէ ուրեք եւ սորին Եղիշէ. Ի վեր քան զԷ (7) մոլորակսն այլ նման նոցին Է (7) աստեղք են սաստիկ ցուրտ բնութեամբ, որ զերկնի զբորբոքեալ ջերմութիւնն ցրտացուցեալ եւ բարեխառնեալ` տնն ապա ի վայր, յԷ (7) մոլորակսն։
2 Եւ ասեն անմոլա ր գունդ։
A 15ա
ԺԴ (Դ III)
Ա. 21-23
1 Եւ զամենայն շունչ զեռնոց , զոր հանին ջուրք ըստ ազգի (Ա 21)։
2 Ոչ ասաց անբան շունչ հանին ջուրքն, քանզի եւ բանականաց մարմինք եւս ի ջրոյ գոյացան` զի զառաջինն ի տարերացս արարան կենդանիքդ եւ յետոյ ի ծնաւղաց, այլ միջնորդ բոլորովին ջուրն է. որպէս սերմ ի ծնաւղաց հատեալ ջուր է ։
3 Ձայն , ասէ, Տեառն ի վերայ ջուրց . եւ Աստուած փառաւք որոտաց , եւ Տէր ինքն ի վերայ ջուրց * ։
4 Այլ եւ թեպէտ եւ երբեմն երկրի, եւ արդ ջրոյ հրամայէ բղխել, այլ երեքին եւս տարերքն լուան. եւ ի չորից գոյացան ամենայն կենդանիք. որպէս ոսկերքն ` զքարուտն, ջիղքն եւ նեարդքն եւ արիւն` զհուրն , շունչ եւ շարժումն, զաւդն ունի, թանձրութիւնն` զհողն, կապող ` զջուրն . այսոքիկ միապէս գտանին ջրայնոց եւ ցամաքայնոց ։
5 Ա'յլ եւ զփղաց եւ զգոմիշաց ասեն ի ջրոյ գոյանալ, եւ զի զաւելի մասն կան ի ցամաքի ։
6 Եւ թռչունք որ ի վերայ աւդոյ երկու ոտաւք եւ թեւաւք ի վերա աւդոց Տեառն երկիր պագանեն, ոմանք, այսպէս եւ այլք ` ա'յլ ազգ ։
7 Են ի ձկանց որ որոնե ն, որ սակրոսքն կոչին, եւa են որք սէր եւ բարեկամութիւն ունին` եւ զորսացեալսն ի միասին ճարակեն, որպէս պինչէայքն եւ պինչայսպասեակքն b ։
8 Եւ են որ խորամանկութիւնս ունին իբրեւ զհիւղոսն փոքրիկ, որ գտեալ ի քուն զկոկորդիղոսն գազանն` մտանէ եւ ուտէ զամենայն փորոտիսն եւ ընդ նստայտեղին ի դուրս ելանէ ։
9 Եւ հաւն ատրոքոս քանզի կերակրի ի մնացեալ մսոյն , որ մնա յատամունսն Հիւղոսի եւ բարեկամութիւն կալեալ ընդ նմա` ճչէ եւ թեւահարեալ փարի եւ մագղաւքն փորէ` յամաւթ այնոցիկ, որք մոռանան զսեղանս սիրելեացն ։
10 Ձուկն անքիւղոս , որ կոչի կողամայր, որովայն ոչ ունի , բայց միայն` գլուխ եւ մերկ կողքերս, ուստի կոտորոտեալ տնկէ եւ առնէ զաւակս ։
11 Ուրեմն հաւատարիմ է կինն ի կողէն Ադամայ ստեղծե ալ կատովփլեսն թռչուն է , որ կոչի վայրահայեաց` զհուր բերանոյն յերկիր առաքէ, զի մի վնասեսցէ զոք ի կենդանեաց։
12 Բազէ զշամանդաղ աչացն սրբէ դառն կեղեւով եղեգի , նոյնպէս եւ ծիծառն` զխաւարեալ աչս ձագուցն։
13 Եւ արդարեւ մեծ են գործքն Աստուծոյ եւ զամենայն ինչ իմաստութեամբ արար։
14 Եւ աւրհնեաց զնոսա Աստուած եւ ասէ ` աճեցէք , բազմացարուք եւ լցէք զջուրսդ որ ի ծովս (Ա 22) ։
15 Վասն զի յաւրհնութենէն Աստուծոյ եւ ոչ ի բնութենէն ունին զաճումնն, զի բաւական լիցի ն միմեանց եւ մարդկան. լի պահելով զջուրսն ի խորհուրդ աւազանին, որոյ ծնունդքն լնուն զերկինս եւ զդրախտն։
16 Եւ ետես Աստուած զի բարի է . եւ եղեւ երեկոյ եւ եղեւ վաղորդայն աւր հինգերորդ (Ա 23) ։
17 Եւ ասաց Աստուած հանցէ երկիր շունչ կենդանի ըստ ազգի չորքոտանի. եւ սողունս եւ գազանս երկրի ըստ ազգի, եւ եղեւ այնպէս ։
18 Եւ արար Աստուած զգազանս երկրի ըստ ազգի եւ զանասունս ըստ ազգի եւ զամենայն սողունս ըստ ազգի իւրեանց , եւ ետես Աստուած , զի բարի է։
19 Երեւի մտաւոր արանց եթէ յարարչութենէ լուսոյն եւ այսր ի կրսերագունիցն սկսաւ առնել Աստուած, որպէս զբոյսս ապա` զլուսաւորսդ, զջրայինս եւ ապա զցամաքայինս, որք պատուականք են քան զնոսա, զի աւելի մասն կենաց եւ զգայութեանց ունին` մաւտ գոլով ի բանաւորս ։
20 Սակայն երկիրն զմիակին ունի զաւրինակ, որ մայր գոլով ամենայն թուոց ոչ լուծանէն զնորա կուսութիւնն. եւ ոչ զոք ունի մայր, որպէս եւ ոչ երկին, զի ոչ ինչ միջոց է յետ Աստուծոյ առ ինքն եւ բնակիչք նորա հրեշտակք կային եւ հսկեին, ուսանէին եւս, թէ եւ ինքեանք եւս նոյնպէս արարան եւ չեն պատճառ լինելութեան ումեք։
A 17աբ, H 24ա-26բ
ԺԵ (Ե)
Ա. 24
1 Զկնի եւ յաւէլ, թէ Արար Աստուած զգազանս երկրի ըստ ազգի նովին պատճառաւ , որպէս վասն կետոսացն ասացաւ։
2 Զի գիտելով, թէ արարածք են մի մոլորեսցին ի պաշտել զնոսա։
3 Որում անլուր եղեալ պաշտեցին զառիւծ եւ զկոկորդիղոս, եւ զաւձս a եւ զկատուս եւ զայլս։
4 Եւ զի գազանք անասունս եւ սողունս ուտեն, յետ նոցա յիշէ եւ զսոցա լինելութիւնս , որ ի կերակուրս են նոցա եւ ի պէտս, շունչb կենդանի կոչեաց, զի այնու են կենդանիք շնչով եւ յելանել շնչոյն մեռանին եւ ապականին։
5 Իսկ անասունք ասին, զի անխաւսք են, եւ կամ տնասունք, որք ձեռամբ մարդկան սնանին, եւ վայրենիք անասունք անսնունդք են ի մարդկանէ, որպէս ասաց Տէր առ Յոբ . Զգուշանայցե'ս երկանց եզանց եւ սնուցանես զմանկունս նոցա , զի նմա միայն յանձն. եւ սողունք որպէս ինչ, եւ զի սուղ են ձայնիւք ըստ բնութեան։
6 Իսկ գազանք, զի պատառողք են եւ գեզն պատըռուած է, այլ եւ նորակերտ ք եւ անհեդեդք եւ անճոռնիք եւս են։
7 Իսկ յառաջն ոչ այսպէս , այլ ծնանէին անցանեին եւ աճեցուցանեին ընտանիք եւ վայրենիք վայելեին ի միասին ճնճղուկ ընդ վարուժանի եւ կաքաւ ընդ բազէի, եզն եւ առիւծ միաբան ճարակեին, եւ ինձն առ ուլու մակաղէր եւ զաւրութիւն Աստուծոյ պահէր զմիաբանութիւնն ոչ սուգ եւ ոչ տրտմութիւն, այլ ի մեծի զուարթութեան կային, այլ թագաւորն աշխարհի ոչ երեւէր ի մէջ նորա։
A 17բ, H 26բ-27ա
ԺԶ (Զ)
Ա. 26-28
1 Եւ ասաց Աստուած . Արասցուք մարդ ըստ պատկերի մերում , եւ ըստ նմանութեան , եւ իշխեսցէն ձկանց ծովու , եւ թռչնոց երկնից եւ անասնոց , եւ ամենայն երկրի , եւ ամենայն սողնոց , որ սողին ի վերայ երկրի , եւ արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր , ըստ պատկերի Աստուծոյ արար զնա , արու եւ էգ արար զնոսա . եւ աւրհնեաց զնոսա Աստուած եւ ասէ . աճեցէք , եւ բազմացարուք , եւ լցէք զերկիր եւ տիրեցեք դմա , եւ իշխեցէք ձկանց ծովու եւ թռչնոց երկնից եւ անասնոց եւ ամենայն երկրի եւ ամենայն սողնոց , որք սողին ի վերայ երկրի։
* բարձան ց եւ իմացողն խորհրդոցն Աստուծոյ զարմանալին սուրբն Պաւղոս. յիրաւի հայեցեալ յանհասական յանդունդսն Աստուծոյ իմաստիցն հիանայ ասելով ` Ով խորք մեծութեան , իմաստութեանն եւ գիտութեան Աստուծոյ , զի ով գիտաց զմիտս Տեառն թէ վասն էր մեծացաւ այնքան մարդկայինս բնութիւն` զի ում պարտ էր, ո՞ հաւանեցոյց ողոքանաւք, ո ' խոստացաւ ինչ նմա, զի յառաջ քան զլինելն աշխարհի ընտրեսցէ զնա եւ մեծարեսցէ նիւթ պատրաստելով նմա եւ ճոխութիւնս առատս, եւ ամենապատիվ մեծութիւնս. եւ ապա խորհուրդս եւ կամս, եւ ուշ դիտաւորութեան առաջի արկանէր , զոր ոչ արար միում ումեք յիշելոցս` վերնոց կամ ներքնոց, իմանալեաց եւ զգալեաց. եւ խորհրդակիցս առ նա մեծի խորհրդոյն ոչ զոք եղական եւ գոյեղէն բնութիւն, բայց եթէ զանճառ ծոցոյ իւրոյ զծնունդն զԲանն, եւ զանհասութեան իւրոյ քննաւղն, որ յումեքէ ոչ քննի զՀոգին ամենասուրբ, որ ի Հաւրէ ելանէ եւ առնու յՈրդւոյ , եւ կայ յինքեանն փառաւորութեան Աստուած իսկութեամբ։
3 Վասն որոյ եւ, ասէ . Արասցուք մարդ ը ստ պատկերի մերում եւ ըստ նմանութեան (Ա 26)։
4 Յայտնի ցուցեալ, թէ ոչ յիւր կարաւտութեան ինչ լրումն արար զաշխարհս, այլ վասն այլ ուրուք, զոր առնելոցն էր եւ բոլորքն վասն նորա, եւ նա բոլորիցն իշխան. եւ ոչ նախ զնա առնէ, զի մի ի թափուր վայր մուծանիցէ եւ սրտառուչ բեկանիցին միտք նորա կարեմտութեամբ։
5 Եւ զայս յարուեստագէտս կանայս է տեսանել, որք զիշխանաց զպատկերսն նկարեն, ո'չ նախ զգլուխն, այլ յոտից սկսեալն զամենայն հասակն ածեն ի վեր եւ հուսկ յետոյ զդէմսն դնեն, զոր ոչ կարեն ճանաչել առանց այնր , տեսողքն։
* կամ որպէս ոք մեծի թագաւորի պատրաստութիւն առնէ , զի նախ հոգայ զտունն, ապա` զբազմականն, եւ զկերակրոց եւ զըմբելեացն զպատրաստութիւնն եւ զյաւրինուածսն, զերգեցիկս, զաշտանակս ճրագացն։
7 Եւ իբրեւ ահա կազմէ զամենայն ապա ածէ ի ներքս զթագաւորն ի տէս եւ ի լուր եւ ի հոտ, եւ ի կերակուր, եւ յըմպէլի , եւ յամենայն առատութիւնս, զի ցուցցէ , թէ ի պատիւ եւ ի փառս մեծարեցաւ եւ յարժանաւոր վայելչութիւնս։
8 Զնոյնն է տեսանել եւ աստ, յԱրարչէն ելեալ առ մարդն։
9 Զկնի զարդուն երկնի, որպէս ձեղուան եւ երկրի, որպէս հիմնացեալ տան, եւ իւրեանց յաւրինուածոցն ծանիցէ զսէր եւ զերախտիս Արարչին իւրոյ Աստուծոյ։
10 Արասցուք մարդ ըստ պատկերի մերում . ընդ այս բարբառն եւ հրեշտակք զարմացան, քանզի երկու իրս ուսան , մի` զի բարերարութեան նորա եզր ոչ գոյ, եւ միւս եւս` զի զամենայն արարելոցն զաւրինակն եցոյց ի մի կազմուածն . հոգովն` զիմանալի աշխարհն, եւ մարմնովն` զերեւելիսս ։
A 18ա, H 27ա-28բ
ԺԷ (Զ I)
Ա. 26ա
1 Եւ զիա՞րդ մարթի ասել զնոսա խորհրդակիցս Աստուծոյ։
2 Այլ եւ յերեսս կործանէ յարիանոսս, որք ոչ ասեն մի բնութիւն զՍուրբ Երրորդութիւնն, զի ասէ. Եւ արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր։
3 Վեց ձեռք մխեցան ի գոյացութի ւն միոյ պատկերի։
4 Կարե՞ն ցուցանել իմաստակքն , զոր որո՞յ ստեղծեալa ի մասանց, եւ զիարդ չիցէ մի սկզբնատիպն, յորժամ մի է պատկերն, զի թէ մինչ նման է. երիցն ապա զիա՞րդ ոչ իցեն մի եւ երեքն եւ նմանք երիրաց (sic ), զի թէ մի պատիւ եւ բնութիւն է մարդոյն եւ չիք ի նմա մասն խոտելի եւ աղարտելի, ի նմանէ ճանաչի մարդ արդարն անխծբծելի, զի մերումն ասելով զանձինսն յայտնեաց, եւ ասելովն, թէ արար ի պատկեր իւր` լիութիւնն յայտնեաց եւ զԱստուածութիւնն իւր։
A 19ա, H 28բ
ԺԸ (Է)
Ա. 28ա
1 Աճեցէք եւ բազմացարուք եւ լցէք զերկիր։
Այսպիսի ինչ աւրհնութեամբ եւ զջրայինսն աւրհնեաց, սակայն պահեաց զնոսա ի ծառայութեան կարգի։
2 Իսկ յայս աւրհնութիւն յաւել զտիրելն եւ զիշխելն։
3 Աճեցէ՛ք, ասէ. եւ այս եւս հրամանս գործեր կատարեալ. քանզի զթիւ համարոյն եւ զորպիսութիւն աճմանն եւ զաւրինակ կատարման իւրաքանչիւրոցն ետես անխառնակ եւ անշփոթ ի մինն Ադամ եւ եդ զաւրհնութիւնն գրաւական ի վերա` աճել եւ բազմանալ եւ լնուլ զերկիր։
A 19բ
ԺԹ (Է I)
Ա. 28բ
1 Եւ յետ յանցանացն եդ ողորմածն ընդ ձեռամբ մեր ի կերակուր եւ ի բեռնակրութիւնս, այլ եւ իշխանն աւտարակերպ է յիշխեցելոցն` ոչ իբրեւ զառիւծ մագլաւոր, կամ իբրեւ զփիղ ժանաւոր, կամ իբրեւ զուարակ եղջիւրաւոր, կամ իբրեւ զարծուիս ճապռաւորս, կամ իբրեւ զկոկորդիղոս խեցեմորթ, ո'չ կնճթեղ, ո'չ ցռկեղ, այլ մերկ, փափուկ, դիւրապատահ։
2 Եւ ամենայնիւ ցուցանէ զձեւ իշխանութեան եւ զթագաւորութեան կերպարան։
A 19բ, H 30բ։
Ի (Ը)
Բ. 2ա
1 Բարւոք ասաց ոմն երեք աշխարհք գոլ. աշխարհարարն եւ աշխարհ եւ մարդ. Աստուած իմանալի աշխարհ, աշխարհ` զգալի աշխարհ , մարդ` իմանալի եւ զգալի աշխարհ։
2 Եւ չէ անպատեհ Աստուծոյ ի համար անգանել գործոցն իւրոցն , զի կտակ` եթե ձեռն եւ կամ պատկեր թագաւորի ոչ կնքէ զնա ` ոչ է հաստատուն նա , վասն որոյ եւ այժմ Արարիչն կնքէ զաշխարհ հանգչելովն յեւթներորդում աւուրն ։
3 Հանգչի, զի հանգիստ նմա հայր իմ մինչեւ ցայժմ ։
A 20բ, H 32բ
ԻԱ (Թ)
Բ. 2բ
1 Զապականացուսն արար ի վեցն եւ զանապականն սկսանի յեաւթն . զիմանալին աշխարհն ոչ առնելով այլ տեսանելովն զարդարէ զնա։
2 Որքա՞ն ցանկալի է նա զոր միշտ առնէ զնա Աստուած երանելեացն բնակութիւն եւ հանգիստ։
3 Զի ի ժամանակի եղեալքն` ժամանակաւ ապականին երկոքին, իսկ իմանալին անժամանակ տեսեալն յԱրարչէն, ընդ Աստուծոյ` անժամանակ էին մնայ յաւիտեան։
4 Յեւթներորդումն դադարեցուցանէ ի գործոցն եւ այլ իմն սկսանի աստուածազանագոյնս։
5 Զնախախնամութիւնն յայտ է, որ յետ առնելոյն էր, որպէս ամենայն արուեստաւոր յետ կազմելոյն խնամելոյ սկսանինa, զիb մնայցէ գործնc։
A 20բ, H 32բ
ԻԲ (Ժ)
Բ. 4-5
1 Այս է գիր արարածոց երկնի եւ երկրի , յաւուր յորում արար Աստուած զերկին եւ զերկիր եւ զամենայն բանջար վայրի , մինչ չեւ եղեալ էր ի վերայ երկրի եւ զամենայն խոտ վայրի մինչ չեւ բուսեալ էր ի վերայ երկրի , զի չեւ եւս էր տեղացեալ տեառն Աստուծոյ ի վերայ երկրի , եւ մարդ չէր որ գործեր զերկիր։
2 Այս գիր արարածոց. Թէոդիտոն գիր ասէ, Եւթանասունքն` ծնունդ եւ երկոքին զմի զաւրութիւն ունին. ծնունդ` զի յոչնչէ ծնաւ Աստուած զարարա ծս բանիւ, եւ գիր` զի զաննիւթն նիւթացոյց, որպէս ձայն բանանայ եւ բանն գրի ի քարտէզ եւ ի մագաղաթ։
A 21ա
ԻԳ (ԺԱ)
Բ. 4-5
1 Զի ասաց Աստուած եւ գրեցին եւ երկին եւ երկիր, որ իբրեւ զպնակիտս առաջի կայ եւ ընթեռնումք զայնոսիկ . Երկինք պատմեն զփ առս Աստուծոյ եւ զարարածս ձեռաց նորա պատմէ հաստատութիւն երկրի , զցամաք , ասէ , ձեռք նորա ստեղծին ։
2 Յիրաւի գիր ասաց, որ եւ թեպետ եւ լինի գրոյս ջնջիլ եւ անցանել, արեգական եւ լուսնի եւ աստեղաց, ամպոց, զարդուց վերնոց եւ ներքնոց, յանդրանկաց աշխարհն միաբանեալ հրեշտակաց եւ մարդկան, առանց գրոյ արարածոցս` ծանիցուք զԱստուած եւ կեցցուք։
3 Յաւուր յորում արար… յայտ է յառաջնումն զերկին եւ զերկիր. եւ յերկրորդումն զջուրն վերացուցեալ ` զհասարակն։
4 Եւ զամենայն բանջար վայրի մինչ չեւ բուսեալ էր (Բ 5). յայտ է յերրորդումն աւուր։
5 Զի չեւ եւս էր տեղացեալ Տեառն Աստուծոյ ի վերայ երկրի (Բ 5ա) ։
6 Զի ոչ կարաւտացաւ Աստուած անձրեւի եւ ոչ արեգական առնել խոտ եւ բանջար. եւ ոչ մարդոյ մշակութեան էր կարաւտ , զի մարդ չէր , որ գործէր զերկիր (Բ 5բ) ։
7 Յառաջինն տանի զիմացաւղն յաւուրսն, զի սովոր է զասացեալսն միւս անգամ պատմել, եւ երրորդել եւս, որպէս եւ զդրախտէն կամի ասել, որ եւ յերրորդումն աւուր եղեւ ։
8 Բայց եւ չէ զարման զչեղեալն արարեալ ասելն , որպէս յղի մանուկ նախ քան զծնունդն է, բայց յանուանէն նոր չէ առեալ, նոյնպէս եւ յղի էին տարերքս նախ քան զերեւիլն , զոր գիտեր Աստուած եւ առնէր յայտնագոյնս յետոյ ։
9 Եւ ասելն թէ Այս է գիր լինելոյ երկնի եւ երկրի (Բ 4) ոչ թէ միայն նոցա. այլ եւ ամենայն մասանց նոցա` եւ արդարոց եւ մեղաւորաց զրոյցք, բայց համառաւտ կրկնէ զպատմեալն յառաջ։
A 21բ, H 34ա
ԻԴ (ԺԱ I)
Բ. 5-6
1 Զոր թե ոչ առնուն հրեշտակք եւ մարդիկ յանուանս համարեալ են, որք ի մայրս իւրեանց եւ ի տարերս միայն հային ։
2 Իսկ պատկերն Աստուծոյ ի վեր եւեթ նկատէ յամենածնաւղն եւ յիմանալի անձրեւն, որ ի նմանէ պատուիրանն է, զի չէր դեռեւս եդեալ եւ ոչ զիմացումէս արարածոց ի կիր արկեալ. եւ դարձեալ չգործէր զերկիր մարդն, զի չեւ էր յանցեալ եւ դատապարտեալ ի գործ սորա։
3 Բայց աղբեւր ելանէր յերկրէ եւ ոռոգանէր զամենայն երեսս երկրի (Բ 6ա ) դէպ է, զի ի ցամաքելն երկրի բղխեցին աղբիւրք ընդ լերինս եւ ընդ դաշտս։
4 Եւ զիա՞րդ միաւոր կոչէ աղբեւր զբնութիւն ջուրց, որ աղբերաբար ելանեն մի կոչ է, որպէս` անդեայ, եւ պար , եւ աւր, եւ ամենայն ձիական զաւրութիւն` ձի թագաւորի անուանի. զի մի աղբեւր զիա՞րդ կարեր ոռոգանել զամենայն երկիր։
A 21բ-22ա, H 35աբ
ԻԵ (ԺԱ II)
Բ. 6
1 /// զոր թէ ոչ առնուն մարդիք եւ հրեշտակք յանասունս համարեալ են, որք ի մարս իւրեանց եւ ի տարերքս համաւրէն հային, իսկ պատկերն Աստուծոյ ի վեր եւ եթ նկատ է յամենածնաւղն եւ յիանալի անձրեւն , որ ի նմանէ պատուիրանն է, զի դեռեւս չէր եդեալ եւ զիմացուածս արարածոց ի կիր արկեալ, եւ դարձեալ գործէր զերկիր մարդն, զի չեւ էր յանցեալ մարդն եւ դատապարտեալ ի գործ սորա։
2 Բայց աղբիւր ելաներ յերկրէ եւ ոռոգաներ զամենայն երեսս երկրի. ի դեպ է զի ի ցամաքեալն երկրի բխեցին աղբիւր ընդ լերինս եւ ընդ դաշտս, եւa զիարդ միաւոր կոչէ զբնութիւն ջուրց, որ աղբիւրաբար ելանեն մի կոչէ, որպէս անդեայ եւ պար եւ զաւր, եւ ամենայն ձիական զաւրութիւն` ձի թագաւորի անուանի, զի մի աղբեւրն զիա՞րդ կարէ ոռոգանելb զամենայն երկիր, կամ յաղագս շատութեան երկրի չբաւելով միոյ աղբեւրն, կամ վասն անհարթութեան երկրի լերանց եւ ձորոց, եթէ ոչ զԱստուծոյ աղբեւրս ասիցէ, որք ի զանազան տեղեաց ելեալ ոռոգանէին զսահմանս վայրացն. եւ բարիոք զերեսս ասէ երկրին, որ է պտղաբերն եւ զբերրին, որ կարէ ընդ ձեռամբ մշակաց մտանել եւ սերմանել, այլ եւ ի դէպ է ամպոց խոնարհիլ յերկիր, եւ առնուլ ջուր ի ծովէ եւ ի գետոց եւ յաղբիւրաց, որ ի վերայ երկրի, եւ աստի ելեալ ոռոգանէ անձրեւով զՏէրն երեսս երկրի, իբրեւ զմիտս ոռոգանէ զսգա[յ]արանս կենդանութեամբ, որ ի դէմս են` յաւրինակ Տեառն Յիսուսի, որ ել ի կուսական [արգանդէ]։
H 34ա-35ա
ԻԶ (ԺԲ)
Բ. 7-14
1 Եւ ստեղծ տէր Աստուած զմարդն հող յերկրէ եւ փչեաց յերեսս նորա շունչ կենդանի . եւ եղեւ մարդն յոգի կենդանի ` իբրեւ զայլ տեսակս երկրի (Բ 7). եւ վասն մարդոյն լինելութեան կրկնէ, եւ երեքկնէ , թե արարած է, ի յանդիմանութիւն այնմ, որ աստուածանալն կամեցաւ` նախ Ադամ եւ զկնի մոլորեալքն ի հեթանոսաց ։
2 Զի ոչ եթէ այլ մարդ է սա, բայց միայն նա, որ ի վեցերորդին եղեւ , թէպէտ խաբին ոմանք յեւթներորդի աստ եղեալ։
A 22ա
ԻԷ (ԺԲ I)
Բ. 7ա
1 Եւ փչեաց յերեսս նորա շունչ կենդանի։
2 Փչեացն աւտար է եւ ի հրեշտակաց եւս թող թէ յԱստուծոյ ՝ անվայելուչ : 3 Այլ զիջանէ գիրք զտկարութիւնս մեր ածել յուսումն, զի ի բերանոյ ի կենդանւոյ շունչ ջերմ ելանէ ցուրտ աւդ շնչելով, որպէս զի զաւդն ` ի տարերացս առեալ մարդոյն, եւ զբանական հոգին վառէ ի նմա փչմամբն Աստուած մարդաբար, զոր փոխանակ հոգիացոյցն եւ կամ շնչացոյցն ասելոյ փչեաց ասէ. բայց են ոմանք , որ զշնորհաց Հոգին ասեն։
2 A 22ա, H 35բ
ԻԸ (ԺԲ II)
Բ. 7բ
1 Եւ եղեւ մարդն յոգի կենդանի, այսինքն` յոգին եղեւ մարդն` կենդանի, անձնաւոր, այլ մարմինս գործիք է նորա, ըստ Պղատոնի , թե ես եւ իմն եւ իմոյքն, ես` որ է անձն, իմն մարմինն, եւ իմոյքն` գոյքն, ոչ երէց եւ ոչ կրսեր, ինքն քան զինքն, այլ մի եւ նոյն։
2 Մի մարմնափոխութեան աղանդն կարծիցի, եւ կամ անխլիրտ անաւթ ինչ ի կաւոյս տ[ո՞ւ]եալ Աստուծոյ տկարութիւն թուիցի Աստուծոյ այլում ժամու կարաւտեալ։
A 22ա
ԻԹ (ԺԲ III)
Բ. 14
1 Եւ արդ ի յասացեալ սահմանս գետոցն այսոցիկ դր ախտ ոչ է, բայց ելեալք ի դրախտէն մտանեն ի ծոց երկրիa, եւb ընդունիչ երակաւք ձեւեն զթանձրութիւն երկրի եւ գան աղբիւրանան միւսանգամ, որ յարեւելս եւ որ ի հարաւ եւ որ ի Հայս, որպէս թե աւետաւորք եւ Հրաւիրակք, անդրէն կոչելով զհալածեալ բնութիւնս, յոյս տալով եւ մխիթար տարագրելոցս։
2 Եւ կոչէ Փիսոն զազգն Սեմա, եւ Գեհոն` զծառայն Քանանու յազատութիւն եւ Տիգրիս եւ Եփրատ զազգն Յաբեթի յընդարձակութիւն։
A 22ա
Լ (ԺԳ)
Բ. 18-19
1 Բարի է բնութեամբ Աստուած եւ նախագէտ, շարժեցաւ բարին առնելով զԱդամ եւ զԵւայ։
2 Նախագիտութիւնն, որ ի նմա, գիտաց զոր ինչ լիներն եւ ոչ նախագիտութիւնն կարաց Աստուծոյ արգելուլ զմարդն եւ զաւգնականն իւր , զի անկեալ ի հրեշտակական անախտ աճմանէն` աւգնեսցէ կինն առնն` անասնապէս աճմանն եւ բազմանալոյ, ըստ աւրհնութեանն, որ ասաց Աստուծոյ Աճեցէք եւ բազմացարուք եւ լցէք զերկիր. եւ ոչ զդրախտն անմեղապէս եւ հրեշտակավայելուչ։
A 26ա, H 43ա
ԼԱ (ԺԳ I)
Բ. 19
1 Եւ ստեղծ եւս տէր Աստուած զամենայն գազանս եւ զամենայն սողունս։
2 Ըստ վերագոյն ասիցն վասն ծառոցն ասի եւ այս` գազանս եւ թռչունս ստեղծանել Աստուծոյ ի տեսիլ Ադամայ, ի հաւատալ թէ եւ այլքն նոյնպէս ստեղծան։
3 Բայց եւ զամենայն գազանս եւ զամենայն թռչունս ասելովն` զառաջինն ստուգէ եւ հաւաստէ զստեղծուածս, զանասունս ընդ գազանացն եւ ընդ թռչնոցն ծածկապէս յիշելով։
4 Եւ զեւսն զի՞ յաւել. Քանզի անուանս հանդերձեալ էին առնուլ, եւ որպէս թէ այնու յէութիւն գոլ ի չէութենէ, որք առանց անուան ընդ ոչէսն ունեն զհաշիւն։
A 26բ, H 43բ
ԼԲ (ԺԳ II)
Բ. 19ա
1 Եւ ած զնոսա առ Ադամ տեսանել զինչ կոչեսցէ, եւ ամենայն շնչոյ կենդանոյ զինչ եւ անուանեաց Ադամ այն անուն է նոցա ։
2 Առ Ադամ ածելն զամենայն, ստուգէ արտաքոյ դրախտին կոչել անուանս եւ ոչ յեզերս դրախտին, որպէս եւ ասեն։
3 Եւ տեսանել թէ , զինչ կոչեսցէ։
4 Քանզի արար զնա բանաւոր եւ իմաստուն, փչելով ի նա շնորհս . տեսանել կամի զոգւոյ նորա զլաւ ծնունդս , ցուցանել զոր ունի զհանճարն , ոչ թէ անգիտանայ եւ փորձել կամի թէ զինչ կոչեսցէ զնոսա, այլ զինքնիշխանութիւնն յայտ առնէր , որպէս թէ զոր ինչ եւ կամ ի ինքնիշխան իշխան է կոչելոյ։
5 Զի նոքաւք հանդերձեալ էր վարիլ աւգնականաւք, որպէս իշխան իշխեցելովք ։
6 Նախ անուանս հրամայէ կոչել, զի զկնի ասելոյն` արասցուք աւգնական, առընթեր զանուանակոչութիւնն դնէ ։
A 26բ, H 43բ
ԼԳ (ԺԴ)
Բ. 19բ-24
1 Զթանձրութիւնն աչաւք տեսանեմք եւ մտաւք որոշեմք, իսկ զհնչումն ձայնից ականջքն առանց աչաց մտաց թարգմանեն։
2 Իսկ զաներեւոյթսն միտքն միայն իմանան, առանց աչաց եւ ականջաց, բայց անուն ոչ ընդունի, վասն որոյ եւ խաւսել իսկ ոչ կարեմք զնմանէ բանիւ։
3 Եւ մարդ ոչ մարմնով, այլ մտաւք է պատկեր Աստուծոյ։
4 Եւ Աստուած յառաջ քան զլինելն տեսանէ։
5 Եւ հաստատ տեսութիւն մտացն է քան որ զաչացն։
6 Եւ նախաստեղծ մարդոյն աչաւք եւ մտաւք միանգամայն ելից զպակասութիւնն կոչելով անուանս կենդանեացն, զի ոչ վայրապար ինչ արար Աստուած, այլ զկարեւորսն , վասն որոյ եւ ասէ . Ամենայն շնչոյ կենդանոյ զինչ եւ անուանեաց Ադամ , այն անուն է նոցա (Բ 19բ) : 7 Զի ոչ անդե պս ինչ կոչեր, այլ զյարմարն եւ զնմանն, որպես եւ զառիւծն ի յառնլոյն, եզն` ի հեզութենէն, շունն` ի շողոքորթելոյն, կատուն` ի տանն կալոյն, խոզն` ի խուզողութենէն . եւ այլքն ` նոյնպէս ։
A 27ա, H 44ա
ԼԴ (ԺԴ I)
Բ. 19գ-24
1 Եւ ամենայն, լսէ, շնչոյ կենդանւոյ (Բ 19գ)։
2 Յայտ է թե անշնչիցն եւս կոչեաց անուանս, այլ զնոցայն լռեաց զի դիւրին էր վասն հաստատ կալոյն եւ անշարժ. եւ չէր կարի գովութիւն կոչողին . իսկ կենդանեացն յոյժ դժուարին վասն ախտից եւ բարոյից զանազանութեան եւ տեղափոխութեան, զորոց զկոչմանն գովութիւն ի կիր առեալ ասէ ` Ամենայն շնչոյ կենդանոյ զինչ անուանեաց , այն անուն է նորա։
3 Եւ կոչեաց Ադամ անուանս ամենայն անասնոց եւ ամենայն գազանաց եւ ամենայն թռչնոց (Բ 20) ։
4 Նախնոյն եւ առաջնոյ հաւրն մարթ էր կոչել զանուանս, քանզի անանուն թողուլն անպատեհ էր եւ յայլոց` կրսերաց կոչել անուանս` նախատինք էր նախահաւրն եւ նմա կոչելն անունս փառք է որդոց։
5 Կոչեաց, ասէ, Ադամ անուանս յիրէն` ի գործոյն ի ձայնէն, քանզի յերից աստի դնին անուան ք։
6 Կացեալ ի հանդիսի եւ անցանէին առաջի նորա ամենայն կենդանիք, եւ այնպէս ի դէպ կոչէր, զի բախէր կոչումն ի վերայ եւ յետս, ի կոչաւղն դառնայր։
7 Բայց Ադամայ ոչ գտաւ աւգնական նման նմա (Բ 20) ։
8 Աւգնական էին նմա ասէ եւ այլ կենդանիքն, այլ իւր նման ոք չէր. յայտ արարեալ թէ մարդ է մարդոյ աւգնական։
9 Ասի թե յայնմ աւուր Ադամ զԱստուած արարիչ կոչեաց, տեսեալ զայլսն եւ վասն ինքեան ծանեաւ արարած գոլ ։
10 Ոչ գտաւ. եւ յումէ՞ խնդրեցաւ, յայտ է յամենայն կենդանիս զոյգ տեսեալ Ադամայ` արու եւ էգ եւ զինքն միայն, զի ոչ գոյր ընկեր նմա։
11 Եւ արկ Աստուած թըմբրութիւն ի վերայ Ադամայ եւ ննջեաց եւ առ մի ի կողից նորա եւ ելից ընդ այնր մարմին եւ շինեաց տէր Աստուած զկողն, զոր առ յԱդամայ` ի կին ։
12 Եւ ած զնա առ Ադամ, եւ ասէ Ադամ։
13 Այս այժմ ոսկր յոսկերաց իմոց եւ մարմին ի մարմնոյ իմոյ. սա կոչեսցի կին, զի յառնէ իւրմէ առաւ ։
14 Վասն այնորիկ թողցէ այր զհայր իւր եւ զմայր իւր եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի (Բ 21-24)։
15 Թմբրութիւն, զոր արկ Աստուած ի վերայ Ադամայ, ո'չ քուն է բնական եւ ո'չ ապշութիւն անախորժելի, այլ հոգեխառնութիւն եւ զմայլումն հիացման մարգարէաբար, իբր Աբրաամու գուշակումն ապառնեաց ։
16 Ոչ ցաւեաց հողոյն, նոյնպէս եւ ոչ Ադամայ, սակայն զգաց մարգարեաւրէն ։
17 Եւ ընդէ՞ր ոչ ի հողոյ, իբր եւ զԱդամ. զի մի համապատիւ իցէ, որպէս եւ ոչ հանգէտամանակ եւ ոչ համահասակ, այլ կրսեր եւ երկրորդ, զի հնազանդ լիցի Ադամայ եւ լուռ ։
18 Զի որպէս խաւսելն գլխոյն է եւ լռութիւնն կողին ։
19 Այլ եւ կող էառ, զի մի ' տկար ոք իցէ, որպէս զզաւրեղն կողեղ եւ կողաւոր եւ հաստակող կոչեմք զըմբիշս ։
20 Այլ եւ շարժումն ցանկութեան ասեն կողիցն է, որպէս ամանէ երիկամանցն , որ ոչ շարժէ զնա, այլ ի կողիցն զաւրանայ։
A 27ա, H 44ա
ԼԵ (ԺԵ)
Բ. 21
1 Եւ զո՞ր կող էառ ասիցէ ոք, զաջոյ եթե` զձախոյ , թուի թէ զձախոյ , զի ասեն թէ կող մի աւելի է կնոջն ի ձախն բայց յորժամ Աստուած է արարիչ երկոքեանն աջոյ են։
2 Եւ թեպետ եւ ոսկր մի էառ, այլ զաւրութեամբ զբոլորին բնութիւնն, իբրեւ ածս ոստոց ծառոց եւ կամ մատունս որթոյ, որ զամենայն բովանդակ ունի ։
3 Եւ ելից ընդ այնր մարմին։
4 Յայտ է զտեղի կոչին ելից մարմնով եւ զայլ մասունս լրմանն ի կողն հանեալ ելից։
5 Եւ զի մարմին թանձրութեան է անուն եւ շաւշափմանն` թէ ոսկր եւ թէ միս։
6 Ե ւ ած զնա առ Ադամ իբրեւ զայլ կենդանիս կոչել եւ նմա անուն, որ եւ նման նմա էր աւգնական ստեղծեալ, զոր շինուած կոչէ Աստուծոյ, զոր ոչ ոք կարէ քակեալ ` բաց ի շինողէն։
7 Եւ յիրաւի շինուած, զի առանց կնոջ աւեր է տուն։
8 Վասն զի առն քաղաք եւ գաւառ եւ տուն կինն է։
ԼԶ (ԺԶ)
Բ. 25
1 Եւ էին մերկ Ադամ եւ կինն իւր եւ ոչ ամաչէին։
2 Եւ ոչ զի փառաւք ծածկեալ էին, զի եւ Հրեշտակք երկնաւոր փառաւք լի են, սակայն ամաչեն եւ յոյժ պատկառին եւս` զդէմս եւ զոտս ծածկելով` զչափ ահագին փառացն ճանաչելով զԱստուծոյն զինքեանցն թագուցանեն զփառս։
3 Իսկ նոքա ընդ ծառս դրախտին պշուցեալք էին եւ ընդ բազմապատիկ բերս պտղոցն, ընդ անթառամ ծաղիկսն եւ ընդ անապական տերեւսն ոչ զամաչելն գիտէին եւ ոչ զերկնչելն. զի թէ տաժանեալքս եւ խրատեալքս մահու մոռանամք զահ եւ զամաւթ, զի՞նչ պարտ է վասն նոցա ասել, այլ եւ զի չէր ամաւթոյ գործ գործեալ, ի միտ անգամ ոչ անկանէր ամաւթն զոր ի հանդերձեալն ընդունելոց էն արդարքն։
A 28ա
ԼԷ (ԺԷ)
Գ. 1
1 Եւ աւձն էր իմաստնագոյն քան զամենայն գազանս զոր արար Աստուած։
2 Եւ աւձն աւելի ոչ ունէր յառաջ իմաստ, այլ յետոյ կոչեցաւ խորամանկ, զի անաւթ եղեւ չարին, զոր ի դէպ ետես առ իւր խարդախանս։
3 Եւ լցեալ զնա մատչի եւ կինն, զոր զատեալ յառնէն զբաւսնոյր առ եզերուք դրախտին։
4 Եւ ասէ աւձն ցկի նն` զի է զի ասաց Աստուած . Յամենայն ծառոց , որ ի ներքս են ի դրախտի այդր մի ուտիցէք։
5 Ոչ թէ յԱստուծոյ լուաւ սատանայ զպատուէրն Աստուծոյ, եւ ոչ նախագիտութիւն ինչ ունի յանձնէ, այլ ի դէպ է, թէ ի պատմելն Ադամայ Եւայի լուաւ նա, ո'չ զամենայն, այլ միայն չուտելն, եւ ոչ թէ յորքան ծառոց <ծառոց >, զի վաղվաղակի փախնոյր իբրեւ զապստամբ եւ զչար ծառոց։
6 Եւ սատանայ, զի վնասեալ էր եւ աւձիւն վստահանայր մատչիլ, որ ըստ բնութեան ողջ էր եւ ձեռն ընդել եւ ընդ իշխանութեամբ տուեալ նմա։
7 Եւ ասէ , Զի՞ է ասաց Աստուած յամենայն ծառոց , որ եւ ի դրախտի այդր մի ուտիցէք։
8 Մեղմեխանաւք իմն դնէ զբանն իբր թէ ուսանել կամի, յամենայն ծառոց զչուտելն միայն յիշելով, զի առաւել ցուցցէ զԱստուած չարակնեալ զնոսա եւ յամենայնէ արգելեալ, եւ զինքն բարեկամ առաւել։
9 Եւ զսուտն խառնէր ընդ ճշմարիտն, զչուտելն ի միոյն ընդ ամենին. ուստի առաւել զարմացաւ կինն, որպէս ընդ գիտաւղ եւ ընդ բանական ի խաւսսն. եւ զտեղի առ յորմէ փախնուլ պարտ էր, կամ ասել թէ` ուստի՞ է քեզ այդ։
A 28ա
ԼԸ (ԺԸ)
Գ. 2-5
1 Եւ ասէ կինն յամենայն ծառոց դրախտիդ կերիցուք, բայց ի ծառոյն, որ ի մէջ դրախտին` ասաց Աստուած մի ուտիցէք (Գ 2-3)։
2 Եւ զիա՞րդ երկու ծառ ի մէջն լինի . զի նշանն մի է ի մէջ բոլորին։
3 Ոմանք ասեն թէ վասն ի միոյ արմատոյ եւ ի բնոյ երկու էին ծառք` կենաց եւ գիտութեան ։
4 Զի զասելն թէ զծառն գիտութեան բարւոյ եւ չարի . ո'չ ասաց թէ տեղեաւ ։
5 Աստ, հաստատէ կինն, թէ ի մէջն կայր. այլ եւ զրախտն մեծ ասեն քան զամենայն աշխարհ։
6 Եւ զին՞չ զարմանք թէ երկու եւ կամ եւ ս առաւել ծառք գոլ ի մէջ դրախտին։
7 Իսկ զասելն, թէ` մի հուպ լինիցիք ինքն յաւել եւ ոչ թէ Աստուած ասաց իւրն ի դատապարտութիւն, զի թէ հուպ չեր արժան երթալ եւ չերթային ցորչափ պահէին պատուիրանս զԱստուածոյ , իսկ յորժամ հուպ լինելով գնալովն եւս կերան որքա՞ն դատապարտութիւն ։
8 Եւ ասէ աւձն ցկինն , ոչ եթէ մահու մեռանիցիք , զի գիտեր Աստուած , թե յորում աւուր ուտիցէք ի նմանէ բանայցեն աչք ձեր եւ լինիցիք իբրեւ զԱստուածս՝ ճանաչել զբարի եւ զչար (Գ 4-5)։
9 Յորժամ կառո յց եգիտ չարն եւ պատասխանոյն արժանի եղեւ. խնդութեամբ լի եղեւ քաղցր գինի արկանէր յոսկի բաժակ եւ զնոյն մատուցանէր նմա դեղ մահու ։
10 Զոր թե հասեալ էր ի վերայ թովէր նմա եւ փորձանք լեալ էր անարատ ոսկի եւ գտեալ փորձ, այլ ոչ իմացաւ զասացեալն , թէ գիտէր Աստուած, այսինքն թէ` բարերարութեամբն իւրով ոչ արգել յամենայնէ, այլ նախանձու իւրով արգել ի միոյն, զի մի աստուածք լինիցիք ։
11 Եւ ուստի եղիր չարն զյոքնական անունն աստուածս ասելով . զի երկուցն խոստանայր աստուածանալ Եւայի եւ Ադամայ. եւ գուշակեաց եւս զբազմաստուած մոլորութիւնն, որոյ մարգարէ ոչ բանական ոք, այլ չար գազանն եղեւ։
A 28բ, H 47բ
ԼԹ (ԺԸ I)
Գ. 4-6
1 Քանզի յորժամ լուաւ զայն . Թէ ուտեք ` աստուածանայք` բեկաւ նախանձու եւ խորհեցաւ ի ձեռն ուտելոյն բառնալ ի կենաց եւ զիւրն ընդ Աստուծով էարկ պատճառս. իբր թէ ինքն անտի է կերեալ եւ աստուածացեալ այն, որ այժմ ընդ պատկերին մարտեաւ, եբեր զնոյն զաւրութիւնն եւ առ ինքն աստուածանալ, զի կամեցաւ ինքն լինել նման բարձրելո յն, ըստ այնմ, որ ասէ թէ` Անաւրէն իշխանն, յորժամ կամեցաւ կործանել։
2 Իսկ նորա [Եւայի ] լուեալ յղանայ նոյն ժամայն ցանկութեամբն, եւ բորբոքի ծարաւմամբ աստուածանալոյն ։
3 Եւ մերձ երթայ ծառոյն եւ տեսանէ բաղձանաւք, ըստ որում եւ ասէ թէ ` Ետես կինն , զի բարի է ծառն ի կերակուր եւ հաճոյ աչաց հայելոյ եւ գեղեցիկ ի տեսանել եւ քաղցր ի կերակուր (Գ 6) ։
4 Որչափ հաճեալ էր ընդ աւրէնս Աստուծոյ, ո'չ երեւէր ծառն գեղեցիկ, այլ յորժամ ի բաց եկաց ի նմանէ ապա երեւեցաւ դեղին եւ հաճոյ ոչ հաճոյն ։
5 Եւ ցանկութեամբ աստուածանալոյն առաւել գունաւոր թուեցաւ եւ հաճոյ, քան զբնական գեղն։
A 29ա, H 48ա։
Խ (ԺԹ)
Գ. 6ա-7
1 Վասն որոյ առ ի պտղոյն եկեր եւ ետ առն իւրում եւ կերան եւ բացան աչք եւ տեսին զի մերկ եին, եւ կարեցին իւրեանց սփածանելիս։
2 Արդ, յիրաւի ասէ առաքեալ` թէ Ադամ ոչ պարտեցաւ այլ կինն պարտեցաւ եւ յանցեաւ այլ Ադամ հաւանեցաւ եւ ցաւակից եղեւ կնոջն. թեպետ եւ կինն զուտելն յամեաց եւ ի մէջ խորհրդոց բազմաց տանջեցաւ ի տեսանելն զգեղ եւ զքաղցրութիւն պտղոյն։
3 Այլ ոչ իբրեւ զԱդամ, որ ի տեսանելն զկինն` կերեալ եւ խայտառակեալ մերկութեամբ եւ բազում ցաւս ցաւեաց եւ ի ծուփս չարչարանաց տանջեալ լինէր, թէ զի՞նչ արասցէ։
4 Եւ զայն ոչ կարաց ընտրել , թէ գլուխն անախտ մնալով կարէր եւ ընդ մեղուցեալ անդամսն հաշտեցուցանել զԱստուած ապաշխարութեամբ, այլ ընդունելի համարեցաւ ընդ նմա կրել զնորայն պատուհասն ։
A 29ա, H 48բ-49ա
ԽԱ (Ի)
Գ. 7
1 Եւ բացան աչք երկոցունց եւ տեսին , զի մերկ էին. եւ կարեցին տերեւս ։
2 Ո չ թէ կոյրք էին, այլ աչաւք սուրք քան բազումս, որպէս եւ ամենայն կենդանիք, այլ զմերկութեան ամաւթն նախ շահեցան եւ տեսին։
3 Զի զգաստ մարդիք եւ ի խոր գիշերի ամաչեն յանձնէ եւ զձեռս իւրեանց պահեն յամաւթալի անդամոցն, զոր եւ նոքա կրեցի ն, ի բանալ մանաւանդ մտացն աչացն տեսին զտուգանս ստունգանելոյն յԱստուծոյ եւ զչարութիւն նենգաւորին։
4 Եւ երկոքեան կողմանքն ամաչեցին, նոքա, զի կերան եւ ոչ աստուածացան, իսկ չարն` զի ոչ մեռան ի նմին աւուրն, որպէս եւ կարծերն։
5 Այ լ եւ այլոց եւս կենաց պատճառ եղեն ` ծնանելով որդիս։
A 29ա, H 49ա
ԽԲ (ԻԱ)
Գ. 7ա
1 Այս իսկ բնաւորեալ է առ մարդիք, զի ի մեղանչելն, յառաջ քան զյանդիմանելն ուրուք` ինքն զինքն յանդիմանէ եւ յանձն իւր հաշի եւ մաշի։
2 Քան զի զաւրութիւն է Աստուած ամենաշարժ ` չարացն կշտամբիչ եւ զարհուրեցուցիչ, իսկ լաւացն զաւրացուցիչ եւ զուարթացուցիչ։
3 Եւ թէ ուստի՞ գտին նախ ծնընդական մասինն պատիւ առնել եւ զնա ծածկել։
4 Վասն զի մասն ունէին մարգարէական շնորհի, եւ այն արար նոցա գերեդարձ մտացն, գիտացին թէ անմահք եղաք , եւ արդ մահկանացու` հանցանաւքն եւ անել հրաման ընկալաք իբրեւ զանասունս արու եւ էգ գոլով։
5 Իսկ զթզենի տերեւն, ոմանք կարծեցին թուզ գոլ զպտուղն յանցանացն գոլ , յորում տեղւոջ եւ զծածկելն եւ զթաքչելն արարին ։
6 Եւ վկայ թզենւոյն գաւսացուցանելն արարին յԵրուսաղէմ։
7 Եւ կէսք` զխաղողն եւ զարիւն խաղողոյն, զոր Տէրն կենաց գրաւական ետ ` ածեն վկայս, զոր գիրք չէ բացեալ զիա՞րդ իշխեն յանձանց ասել ինչ։
8 Եւ գիտութիւն չարոյ եւ բարի կենաց։
A 29աբ, H 49ա
ԽԳ (ԻԲ)
Գ. 7բ
1 Եւ որպէս վասն Ագարայ գրեալ է, թէ` եբաց Աստուած զաչս նորա եւ ետես աղբիւր ջրոյ, նոյնպէս եւ աստ։
2 Զի ծառովն գիտացին զի բարի էր չուտելն եւ չար եղեւ ուտելն, եւ բացան աչք իմացման, եւ գիտացին զառակ անս իւրեանց, այնպէս կոչեցաւ։
3 Զաւրութիւն գոյր ի ծառն, որպէս առանց զփորձ առնլոյ անձամբ յուտելն իմանայր զբարի եւ զչար, եւ որպէս ի բազում տունկս գոյ այլ իրաց. եւ a որպէս մանանայն անապական էր եւ պահեցաւ յոսկի սափոր. եւ յորժամ անհնազանդութեամբն Աստուծոյ ի վաղիւն պահեցին` նեխեցաւ, ո'չ ի բնութենէ, այլ վասն Տեառն հրամանին, որ ասաց` չ՚պահել . նմանապէս եւ ծառն, ոչ ի բնութենէ , այլ ի հրամանէ Տեառն, զոր ոչ պահեցին, եղեւ նոցա պատճառ մահու։
4 Այլ ասեն թե, որպէս ծ առն այն երկակողմանի էր` թէ չուտէին բարի եւ թե կերան չար, նոյնպէս եւ մարդն ստեղծաւ ի մէջ մահու եւ կենաց, պահելով զպատուիրանն` անմահ եւ չպահելովն` մահկանացու։
5 Զի թե անմահ էր, ասեն , ստեղծեալ, կերակրոյ կարեաւք չէր լեալ եւ ոչ յետ յանցմանն ի մահ դատապարտեալ, որպէս եւ ոչ զսատանայ, որ դատաստանի ակն ունի եւ ոչ մահու։
6 Եւ դարձեալ, թե մահկանացու, ոչ ի մահ դատապարտէր, զի զմահկանացու ի մահ ոչ ոք դատապարտէ։
7 Եւ կամ թե մահկանացու եստեղծ Աստուած եւ ի ձեռն պատուիրանապահութեանն խոստացաւ անմահ առնել` պսակել զնա այնու։
A 29բ, H 49բ
ԽԴ (ԻԳ)
Գ. 8
1 Զի ի վերայ մեղացն շիկնելն յոյս ունի փրկութեանն եւ տերեւ թզենւոյն. զի խոշոր եւ ցաւեցուցիչ է աւելի գրգեալ, եւ փափուկ նոցա մարմնոցն ապաշխարութեան է տեսակ եւ մեղացն նշանակ, որոյ պտուղն քաղցր է ի ճաշակելն եւ յետոյ խոշոր է ի խիղճմտանացն ցաւելով։
2 Եւ լուան , ասէ , զձայն գնալոյ Տեառն Աստուծոյ , ընդ երեկս ի դրախտին անդ եւ թաքեան, երբ անմեղ էին ազդումն գալոյ լինէր ։
3 Եւ արդ , Ը նդ երեկս ասելն տարակուսելի է, թէ որ է աւրս այս եւ երեկոյ։
4 Վեցերորդն ոչ է, զի հանգեաւ յեաւթներորդումն . եւ ապա եդ, ասէ, զմարդն ի դրախտի անդ ։
5 Համարձակեցան ոմանք յարտաքնոցն ասել լինել մարդոյն ի դրախտի անդ զհազար ամ, վկայ ածելով զասելն ի Դաւթիայ ` եթե ` Հազար ամ ի յաչս Տեառն , որպէս աւր երեկի . իսկ այլք` յընտանեաց զԽ. (40) աւր ասացին` ըստ հոգեծնութեանն արուի, իսկ մեք ոչ ընդդէմ կարեմք ասել ինչ եւ ո'չ զմերն հաստատել, քանզի է ինչ զոր յայտնեաց Աստուած մարգարէին եւ է , զոր ծածկեաց, որպէս զերկնիցն զարարն եւ եթ ասաց, եւ զերբն լռեաց։
6 Նոյնպէս եւ վասն ծառոյն գիտութեան բարւոյ եւ չարի ասաց եւ վասն պտղոյն լռեաց. Զի թեպէտ եւ գոն արմատք մահաբերք, այլ նոքին ոչ կարեն եւ կենաց պատճառ լինել, զ ի երկու բնութիւն ի մի ծառ ոչ կարէ լինել , այլ բանն է աստուածային սաստկութեան եւ քաղցրութեան եւ ծառն` միջնորդ ընդ մարդ եւ ընդ Աստուած։
A 30ա, H 50ա
ԽԵ (ԻԳ I)
Գ. 8ա
1 Մագաղաթն արքունի ոչ է որիշ յայլմէ մագաղաթէ, այլ անաւթ եղեւ անուա ն թագաւորի. ուր որ անարգեն զնա` ոչ մագաղաթին տուգանսն պահանջեն ի նմանէ, այլ մահուամբ` զանարգանս թագաւորին։
2 Վասն որոյ ոչ զծառն է հայցելի, այլ թէ հրաման Տեառն ի նմա էր, յորմէ դողալ պարտ էր. եւ այնպէս ահագին, որ դեռեւս տամք զտուգանս հրամանացն Տեառն։
A 30ա H 50ա
ԽԶ (ԻԴ)
Գ. 8-11
1 Ոմանք ուրբաթ ասացին զերեկոյն, այլ մեզ չէ փոյթ, բայց ընդ երեկս զի՞ ասէ, զի ուր Աստուած է` ընդ երեկս զիա՞րդ իցէ. այլ զի եկեալ Տեառն Տէրն ողբալ զնա, զի կենաց նորա կատարածէ եւ վճիռ հատանելոց է եւ հանելոյ , անդի ` ընդ երեկս կոչեցաւ։
2 Իսկ ասելն լուան զձայն գնալոյ (Գ 8) յանկարծակի սրտաթափ, սրտակտուր եղեն ձեռք ի տերեւ, ոտք ի փախուստ, միտք ի դողման, ակ ն ի վայր անկեալ, զոր ձայն կոչէ ոչ թե խաւշիւնa ինչ ։
3 Սակայն զոր ստեղծ ձեռաւք ոտիւք գայ հիւանդատէս։
4 Ողբայ ձայնիւ եւ ասէ Ո՞ւր ես Ադամ (Գ 9) իբր ասել ` յորմէ փառաց յորպիսի յանարգութիւն անկար , երկնայինդ եւ անմահդ երկրային եւ մահկանացու եղեր. ողբամ զքեզ, զի զիս ի քեզ նկարեցի. ոչ ի քեզ խնայեցեր, եւ ոչ ի պատկերէ իմմէ պատկառեցեր. որ զամենայն գիտէ, եւ թէ զինչ պատասխանի տալոց էր . սակայն հարցանէր ապաշաւանս կոչելով ապաշխարանաւք ։
5 Լուայ , ասէ , զձայն քո ի դրախտի աստ եւ երկեայ , քանզի մերկ էի եւ թաքեա (Գ 10) ։
6 Եւ յաւր ն յորում ստեղծար ասէ մերկ էիր, եւ մինչ զանուանս կենդանեացն դնէիր, ասէ, մերկ էիր ։
7 Եւ արդ ո՞ պատմեաց քեզ, թե մերկ էս, զի յայնժամ չգիտէիր ասէ զմերկութիւն քո բայց եթե ի ծառոյն յորմէ պատուիրեցի քեզ չուտել ` կերա՞ր արդեաւք ի նմանէ։
A 30ա, H 51ա
ԽԷ (ԻԵ)
Գ. 12
1 Ո՜, [խնամք ] մարդասիրին. ոչ միջնորդաւք յանդիմանէ որպէս թագաւորք առնէն եւ դատաւորք` զմահապարտս, այլ ինքնին թագաւորք եւ դատաւորք` զմահապարտս, այլ ինքնին նախոտիցն տայ զգայութիւն տա ձայնի` յորմէ թագչին ։
2 Եւ աստ տնկեաց ի բնութիւնս զմտացն խիղճս միշտ ընդ մեզ լինել, եւ կռփել զկնի մեղացն եւ անհաշտ պատերազմել` մինչեւ հանցէ զցաւն կսկծմամբն։
3 Բայց եթէ ի ծառոյն, ասէ, յորմէ պատուիրեցի, քեզ հարցմամբ եւ կարծեաւք դնէ զբանն, զի ինքն խոստովանեսցի խոնարհութեամբ եւ գտցէ քաւութիւն։
4 Եւ ասէ Ադամ , կինս զոր ետուր ինձ , սա ետ ինձ ի ծառոյ անդի եւ կերայ։
5 Յանդգնութեամբ ետ զպատասխանին, պատճառելով ոչ միայն զկինն, ա'յլ եւ զպտուղ կնոջն զԱստուած, որ ի բարին գործել ետ նմա աւգնական եւ ոչ իշխան արկանելոյ ի մեղս։
A30ա, H 51ա։
ԽԸ (ԻԵ I)
Գ. 13-14
1 Եւ ասէ Տէր Աստուած ցկինն զի՞նչ գործեցէր զայդ , որպի՞սի մտաւք , զի՞նչ խորհելով , յի՞նչ ախտացար (Գ 13), զի ինքն ասասցէ ապաշաւանաւք զպատճառն, զի ոչ եթե ծառն եւ զպտուղն, այլa կամք աստուածանալոյն մերկացոյց զնա ի փառացն զոր ունէրb ։
2 Եւ եղեւ առակն. թէ էշն չոգաւ եղջիւրս առնուլ` եւ տեսեալ զնա կտրեցին զականջսն , նորա այլ եւ նա, ո'չ խոստովանեցաւ զապաշաւանացն զբանն ` զմեղացն, այլ ասէ, աւձն ոչ ետ, այ լ խաբեաց զիս, եւ ոչ ասաց թէ յինչ յոյս խաբեաց զիս , զոր պարտ էր ասել ։
3 Քանզի առաջին բարին չմեղանչելն է, եւ երկրորդ ` յետ մեղանացն ապաշաւելն եւ գտանելն թողութիւն, եւ թէ յերկարի յապաշաւանսն լինի հաւասար չմեղուցելոցն, ըստ խրատո ւ ուրումն, որ ասէր . Թէ արդարագործ չեղեր, արդարախաւս լեր, եւ թէ յերկարես ի նմին, եւ արդարագործ եւս լինիս։
4 Աւձն , ասէ , խաբեաց զիս (Գ 14) ։
5 Եւ զիա՞րդ, միթե՞ հաւասար ոք էր նմա աւձն եւ կամ կնոջն տուաւ, որպէս նա` Ադամայ ։
6 Ո՞չ ընդ նմա ձեռամբ ի ծառայութիւն տուեալ էր ընդ այլ գազանսն ։
A 30բ, H 51բ
ԽԹ (ԻԶ)
Գ. 14-17
1 Զմի գողն յատեան կոչեցեալ, երեք ի մէջ եկին, թե զերկրորդն հարցանէր` զերրորդն ցուցանէր. զոր թէ հարցանէր զայլ ոք ոչ ուներ ցուցանել, զի նա էր պատճառն։
2 Այլ չառնէ արժանի հարցանելոյ զգազանն , որում ոչ էր տուեալ բան զիա՞րդ պահանջէր ի նմանէ։
3 Այլ ասէ Տէր Աստուած ցաւյն փոխանակ զի արարեր դու զբանդ զայդ, զոր կինդ ասաց` զխաբէութիւնդ, կամ սատանայականն ի քեզ արարէր եւ ի քո բերանոյդ ել անիծեալ լիջիր դու յամենայն գազանաց եւ յամենայն անասնոց, փոխանակ զի դու եղեր աման չարին` յամենայն գազանաց եւ յամենայն անասնոց։
4 Ի վերայ լանջաց եւ որովայնի քում գնասցես, փոխանակ զի ոտք եղեր չարին։
5 Եւ հող կերիցես զամենայն աւուրս կենաց քոց (Գ 14), զի արարեր զմարդն հող. անիծեալ, որ է սպանեալ, եւ կամ զի սպանանել ջանան զնա ամենայն կենդանիք, եւ թէ կամ յաւրհնութենէ ամենայն կենդանեաց զրկեալ լիցիս , զի պատճառ եղեր անիծանելոյ զերկիր աւրհնեալ, որ թեպետ եւ անասուն էր եւ այլ էր գործաւնեայն , սակայն գործիք եւ անաւթ եղեւ չարին, իբրեւ զանասունն, յոր մարդ մտաբերէր ոք սպանանէր աւրէնքն։
6 Այլ եւ առ Նոյիւ եւ առ Սոդոմայեցովքն անասունքն կրեցին պատուհաս։
7 Այլ եւ որ դեռ եւս լինին հրձգութիւնք եւ շարժմունք եւ գերութիւնք` արդարք եւ մեղաւորք զոյգ կրեն, ոչ թե անիրաւ ինչ է Աստուած, այլ մեղաւորն աստ եւ անդ կրէ, եւ արդարն աստ միայն։
8 Թերեւս թէ եւ արդարն չէ կատարեալ արդար, կամ չատէ զմեղաւորն, եւ կամ մասն ինչ ունին յանցանաց։
9 Գոյր եւ մասն չարութեան յաւձն, որով բաւական եղեւ ընդունիչ լինել, եւ չիք ինչ նման մեղաց քան զաւձն։
10 Եւ զի հինգ ման առնու աւձն ի սողելն իւրում, երկուն` աչաց եւ երկուն` ականջաց, հինգերորդն` փասքուս բանից։
11 Եւ քանզի աչաւք ակնարկեն ընդ միմեանց այր եւ կին, եւ ձայնիւ զախտսն յայտնեն եւ գործեն զչարիս նման աւձին։
12 Դարձեալ գազանս այս ոչ մագլաւոր է որպէս զառիւծ, եւ ոչ ժանեւոր իբրեւ զարջ, եւ ոչ ճիրանաւոր իբրեւ զարծուի եւ ոչ ոտնաւոր իբրեւ զչորքոտանիս կամ զերկոյտանիս, այլ թեւս ուներ։
13 Որում խոստացաւ չարն, որ ի անկաւ յերկնից առնել զնա կառս թեւաւորս եւ թագաւորել ի վերայ երկրի, վասն այնորիկ եհատ զթեւս նորա, զի եւ հեծեալն ի նման նովաւ սողեսցի ի վերայ երկրի եւ կցորդեսցի լիզողին զհողն ։
14 Եւ ասէ , եդից , զթշնամութիւն ի մէջ քո եւ ի մէջ կնոջդ . եւ ի մէջ զաւակի քո եւ ի մէջ զաւակի դորա (Գ 15)։
15 Զայս եւ աչաւք է տեսանել, զի գայլ եթե զորդի ուրուք տեսանէ , նա եւ ոչ զանունն անգամ գայլոյ յիշէ։
16 Նոյնպէս եւ կայ զթշնամութիւնս այս ընդ ամենայն կանայս եւ ընդ ամենայն աւձս, եւ որ աւձիւն վարեցաւ նոյնպէս` ընդ սատանայն։
17 Վասն որոյ բազում կանայք խնդրեցին զվրէժ մաւր իւրեանց յերեւելի եւ յաներեւոյթ աւձէն` ջախջախելով զգլուխ նրա։
18 Ե ւ եւս բազմագոյն արք արարին եւ առնեն ցաւս թշնամւոյն ։
19 Եւ ընդէ՞ր գլխոյն սպանեն , զի չար գազանն այնու մեռանի, եւ երկրորդ` զի աղբիւր է մահաբեր թունից, եւ երրորդ` զի չէր բանաւոր եւ տեսակաւ բարի. մահացու արար զբնութիւնս։
20 Եւ մեծ է ողորմութիւն Տեառն, զի զգլուխ թշնամւոյն առ ոտս խոնարեցոյց` ուստի մեղանի , իսկ ոտից եւ կաւշիքն պահապան են ։
21 Եւ զի բարեկամ ձեւացաւ կնոջնն եւ փորձն թշնամութիւն ցուցաւ. եւ նոյնն կայ եւ մնայ յաւիտեան։
22 Եւ ցկինն ասէ Բազմացուցանելով բազմացուցից զտրտմութիւնս քո եւ զհեծութիւնս քո . Տրտմութեամբ ծընցիս որդի , եւ առ այր քո դարձ քո , եւ նա տիրեսցէ քեզ (Գ 16)։
23 Աւա՜ղ է բնութեանս յետ զրկելոյն ի դրախտէն. եւ յորժամ Աստուած եւս ցաւս յաւելու , զի՞նչ պարտ է ասել։
24 Եւ բազմացուցանելով , ասէ , բազմացուցից… (Գ 16ա), ոչ պակասաւոր եւ հանդուրժողական, այլ բազմաբեղուն եւ անհանդուրժողական, ըստ ժամանակի յաւելուածով բազմանայ մաշումն երկրի եւ տառապանք մարդկան ի պէս-պէս փորձութիւնս` ջրով եւ հրո վ եւ անբերութեամբ եւ հիւանդութեամբ եւ մահուամբ` թող զհանդերձելոյն հեծեծումն եւ հառաչումն։
25 Տրտմութեամբ ծնցիս որդիս (Գ 16բ)։
26 Զի՞նչ աղէտ քան եթե մահու ծնանել որդիս. որ եւ յոլով անգամ տեսանէ զմահ ծնընդոցն, այրումն եւ խորով ումն եւ գալարումն աղեաց. զի կամեցար, ասէ , անտրտում եւ անցաւս լինել եւ Աստուած որդիս ծնանիլ, բազմասցի առ քեզ ասէ վիշտ ծնընդեանն , քան եթե առ անասունսն, զի նոքա կացին յիւրեանց սահմանին եւ դու ոչ մնացեր ի քոյն։
27 Եւ առ այր քո դարձ քո եւ նա տիրեսցէ քեզ (Գ 16գ)։
* այս անցանէ ընդ ամենայն առնակին, որ առն կենակից է նմա , զոր ոչ իմանայ եթե պատուհասէ, այլ եւ ոչ կարէ միայն ի գլխոյն կեալ տառապանաւք։
29 Թեպետ եւ ցաւաւք ծընանի դառնայ ի նոյնն պատճառն ։
30 Եւ ն ա տիրեսցէ քեզ։
31 Զի նախ հաւասարք էին, եւ զի կամեցաւ ճոխանալ քան զայրն ։
32 Նախ ուտելով ի պըտղոյն, ապա յիրաւի զրկեցաւ կինն ի հրապարակէ արանցb` յիշխանութենէ, եւ ի քաղաքավարութենէ, եւ առնէ տէրութիւն եւ ամենայն աստիճանք պատուականք։
33 Եւ ցԱդամ ասէ Փոխանակ զի լուար ձայնի կնոջ քոյ եւ կերար ի ծառոյն , յորմէ պատուիրեցի քեզ անդի միայն չուտել եւ կերար արդիւք ի նմանէ (Գ 17) ։
34 Արդ, ի կարգի մեղանացն զհետ բերէ եւ զպատիժն։
35 Նախ աւձն խաբեաց, ապա կինն պատրեալ եկեր, եւ , ապա Ադամ առաւ ի կնոջէն եկեր փոխանակ զի լուար ձայնի կնոջ քո : 36 Յայտ արարեալ թե ոչ վճարէ ինչ պատճառելն զայլս , որք խաբեցինն զայլս եւ սկիզբն եղեն մեղացն . փոխանակ զի լուար ձայնի կնոջդ եւ ոչ Աստուծոյ ` անիծեալ լիցի երկիր ի գործս քո (Գ 17ա)։
37 Խնայեաց ի նայ Տէրն եւ պատիւ արար պատկերին իւրոյ. եւ յանբան քոց, կամ ի գործելն քո զնա, չառնէ զքեզ ուրախ իբրեւ զդրախտն, որ գործէիր եւ ոչ քրտամբք, եւ փափկանայիր ի նմա ։
38 Տրտմութեամբ կերիցես զնա զամենայն աւուրս կենաց քոց (Գ 17բ)` յիշելով զանտրտում կեանս դրախտին։
39 Քամ յանցեաւ, Քանան անիծաւ, Ադամ յանցեաւ, երկիր անիծաւ։
40 Երկիր ոչ զգա զանէծս, բայց պտուղ անիծից եբեր , լսելով թէ ` փուշ եւ տատասկ բուսուսցի քեզ (Գ 18)։
41 Այս բոյսք եւ յառաջ քան զանէծսն էին` վարդենիք եւ նռնենիք եւ արմաւենիք եւ վարընկենիք եւ նմանք սոցա։
42 Եւ յոլով ծաղկանց փուլն է պահապան յապականչաց, զի մարդն անմահ եւ անապական էր` ոչ կտտէին եւ ոչ խոցոտէին զնոսա , ոչ սոսկումն եւ ոչ երկիւղ յումեքէ գոյր։
43 Իսկ յորժամ ապականացու եղեւ զապականացու երկիր գործելով եւ ուտելով զպտուղ անիծիցն ` նոյնպէս լինի եւ ինքն։
A 30բ-31բ, H 51բ-52բ
Ծ (ԻԷ)
Գ. 19
1 Եւ դրախտն զի չէ ապականացու եւ ոչ անիծաւ, եւ ոչ զապականացու բնակիչս ընդունի a վասն փուշ, որ ի բնութենէ տնկոց կայր յառաջ, եւ որ ի կեղեւոյն եւ ի մորթոյն վերայ է, յետոյ յարեցաւ յանիծիցնb։
2 Իc քիրտն կեր զհաց քո մինչ եւ դարձցիս յերկիր։
3 Քիրտնd արտաքսաշնչութիւն է աշխատեալ մարմնոյ եւ նշանակ առողջութեան հիւանդաց։
4 Եւ որ չարչարի մարմնով արդարանայ հոգւով` գրեալ է՞ հնարք է եւ այս առողջութեան մարդասիրին հրամայեալ հիւանդացեալ բնութեանս` զհեղգութեան յանցանսն չարչարանաւք քաւել եւ երանելի եւս լինել, ըստ այնմ ` զվաստակս ձեռաց քոց կերիցես։
5 Երանելի է քեզ եւ բարի եղիցի քեզ, մինչեւ դարձցիս յերկիր ուստի առարe։
6 Եւ թէ զսատանայ ընդէ՞ր ոչ պատուհասեաց ասիցէ, ոք. վասն զի չունէր ինչ բարի, եթէ հանէր ի նմանէ բաց յանմահութենէն։
7 Եւ այն ի պատիժ էր նմա անմահապես տանջեալ ։
8 Իսկ եթե ո՞վ էր նա, գիրք ասէր, թե հրեշտակ էր եւ երկնային, եւ անձնիշխան կամաւքն ապստամբեալ ոչ պահեաց զտեղի իւր նմանագոյն ախտիւ աստուածանալոյն վիրաւորեալ։
A 31բ-32ա, H 53ա
ԾԱ (ԻԸ)
Գ. 21
1 Եւ արար տէր Աստուած Ադամա յ եւ կնոջ նորա հանդերձս մաշկեղէնս եւ զգեցոյց նոցա։
2 Ողորմեցաւ ամաչեցելոցն եւ պատժեցելոցն. հարկանեմ, ասէ, եւ ես բժշկեմ։
3 Կենդանական մորթովք , զոր գոյացոյց զգեցոյց զնոսա, տուեալ հրաման զնոյնն եւ զնմանն առնել եւ զգենուլ։
4 Զգեցոյց եւ ծածկեաց զամաչեցեալսն ի միմեանց` փրկութիւն տուեալ եւ զէն ընդ դէմ ցրտոյ եւ տաւթոյ եւ ցանկութեան ։
5 Եւ զուստին չէ արժան հարցանել, այլ զայն , թե ուստի՞ չկարէ առնել Աստուած։
6 Առ մարդկան այլք առնեն եւ այլք զգեցուցանենa, իսկ զոր Աստուած արար ինքն զգեցոյց, թէպէտb եւ առ ժամայն նշանակ սգոյ եւ տրտմութեան էր յանցաւորացն. իսկ առ յապա ակնկալութիւն ինքնազգեստ ի կենդանի փառաց անմահութեան։
7 Այլc եւ մեռելոցն մեղաւք մորթ մեռեալ զգեցուցանէ, զի յայնմ յետէ ի մեռել ոց համարի ենd։
A 32ա, H 53բ-54ա
ԾԲ (ԻԹ)
Գ. 22-24
1 Եւ ասէ Տէր Աստուած. Ահա Ադամ եղեւ իբրեւ զմի ի մէնջ` ճանաչել զբարի եւ զչար, գուցէ ձգիցէ զձեռն եւ առ [նուցու ի ծառոյն կենաց, ուտիցէ եւ կեցցէ յաւիտեան ] (Գ 22)։
2 Ոչ հեգնական է բանս, զի ոչ վայել է Աստուծոյ ոտնահար լինել իւրոյ ձեռագործին, այլ ճշմարտելով ասէa. Եղեւ Ադամ ճանաչաւղ բարւոյ եւ չարի `. փորձիւ եւ ոչ զաւրութեամբ ։
3 Վասն զի Աստուած բնութեամբ ճանաչէ զամենայն, մարդ ի գործոց ճանաչէ, զոր մեք ի բնութենէ, սա արդ գիտաց ։
4 Դարձեալ զի ցանկայ Ադամ լինել իբրեւ զմի ի մէնջ (Գ 22ա), ահա եղեւ նմա ի կամս մեր աստուածանալ նորայոյն բնութեանն եւ լինել երկրորդ Ադամ, որոյ խորհուրդն յառաջ քան զյաւիտեանս ծածկեալ գոյր ի մե՞զ եւ արդ` ահա հիմն արկցի խորհրդոյն մինչեւ առցէ զկատարումն եւ ձգիցէ զձեռն իւր ի ծառն կենաց, որ բուսանի ի պտղոյ արդարութեան եւ տայ զպտուղն ի ժամու իւրում ասելով` այս է հացն յերկնից իջեալ, զոր թե ոք ուտիցէ զմահ մի տեսցէ յաւիտեան։
5 Եւ արդ ահա, ասէ գուցէ ձգիցէ զձեռն իւր ի ծառն կենաց առ նուցու կա եւ կեցցէ յաւիտեան (Գ 22բ)։
6 Անժամ եւ անպատեհ է, ասէ, արդ ուտել ի ծառոյն կենաց եւ կեալ, զի Աստուծոյ բանն գործ է կատարեալ ։
7 Ասաց. յորում աւուր ուտիցես ի նմանէ մահու մեռանիցես (Բ 17), զի ընդ ուտելն եւ մահն եհաս ։
8 Երկու բնութիւն ի դրախտին չէր մարթ լինել` մահկանացու եւ անմահ, եւ ոչ իսկ ի մարդումն, զի ապականացուի անմահանալն չէր հնար. եւ թե էր լիներ իբրեւ զառասպելն զոր ասեն ` Աղեքսանդրոս ոմն անմահ կայ, մաշեալ այնքան , որ լեզուն միայն է մնացեալ, զոր արկեալ ի շիշ, ասեն, հեծէ եւ ասէ` ուրեմն թէ Ադամ անմահացեալ էր` լինէր իբրեւ զիս ։
9 Թերեւս դիւաց էր ցնորքս այս, քանզի ցաւաւք եւ հեծութեամբ, եւ տրտմութեամբ եւ ախտիւ մեղաց անմահանալն անհնարին լինէր աղէտն եւ անասելի` թշուառութիւնն, զոր եւ գործէին առ իրեարս ազգ մարդկան, այլ գիտէ Աստուած զինչ առնէ` պահէ զուտելն յիւրում ժամու։
10 Եւ եհան, ասէ, արձակեաց Աստուած զԱդամ ի դրախտէն եւ բնակեցոյց զնա յանդիման դրախտին գործել զերկիր, ուստի առաւ (Գ 23)։
11 Ոչ զաւտարի ուրուք առնու, հանէ արտաքս , այլ զոր առ եւ եդ ի դրախտին զնոյնն եւ արձակէ ի բաց, եւ ոչ կորուսանէ Աստուած զստեղծուածն իւր, այլայլումն ի մէնջ ողորմութիւն յԱստուծոյ լինի, որպէս եւ հանդերձն` վասն խնամ տալոյ էր, նոյնպէս եւ գործելն զերկիր ողորմութիւն էր, զի գայ ժամանակ անէծքն յաւհնութիւն փոխելոյ եւ խլելոյ զփուշն ։
12 Իսկ յանդիման դրախտին բնակելն վասն երկուց իրաց, մի` զի հայելով ի տեղին միշտ յիշեսցէ զհանցանս իւր եւ զղջասցի յապաշխարութիւն , ապա եւ ակնկալութիւն լիցի անդրէն դառնալոյն ։
13 Եւ զի յերկար ժամանակս կալոց էր աճմամբ մարդկութիւնս ի վերայ երկրի։
14 Հրամայեաց քերովբէիցն բոցեղէն սրով շուրջանակի պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց (Գ 24) ։
15 Ամրացոյց զրախտն ի սուր տէգ նիզակի հրեղինի շուրջանակի , զի եւ չէ թող խրամ ինչ եւ մուտ ուստէք` ոչ ի հիմանէ, ո'չ ի կողմանէ, ո'չ ի վերոյ ի վայր, ո'չ ի ներքոյ ի վեր , այլ պատեաց զնա յամենայն կողմանց բոցեղէն սրով իբր թե շանթ ի յերկնից անկեալ ծածկէ լոյս զարեգականն եւ զլուսին , եւ զինքն եւս զտեղին եւ զտեսողսն հեռի եւ զմաւտաւորսն սատակէ, քանզի սերովբէք եւ քերովբէք պահեն զճանապարհն, որք որպէս կարող են զինքեանս յԱստուծոյ ծածկեալ ` զերեսս եւ զոտս, նոյնպէս եւ զդրախտն պահել` չմտանել անդ ապստամբ թշնամին եւ ոչ գազանի` աւձին, եւ ոչ մարդոյն, զի մի եւս յաւելցէ մեղս ի վերայ մեղաց։
16 Նա եւ ոչ մտանեն անդ երկնաւորք եւ ոչ երկրաւորք ի սրբոցն , մինչեւ ի ժամանակն յորում մուծանէ Տէրն անդ փոխանակ երկուցն, զորս Եհան` բազումսb ։
17 Ասեն թէ ի հեռանալն Ադամայ ի դրախտէն` բարձաւ պահապանն քերովբէ, այլ ձեւով միայն ։
18 Եւ որք ասեն զդրախտն ապականացու` աննման է, զի թէ էր ընդէ՞ր հանէր ի նմանէ զապականեալսն մեղաւք եւ զմահկանաց ուսն։
19 Եւ կոչեաց Ադամ զանուն կնոջ իւրոյ կեանս ։
20 Նա որ զամենայն կենդանեացն անուն կոչեաց եւ զկնոջն` Եւայ, զի մարգարէաբար գիտաց, թէ նա, որ մայր եղեւ մահու, լինի եւ մայր ամենայն մարդոյ, որ գալոց են յաշխարհ ։
21 Այն որ առ ի ձեռաց նոր ա զպտուղն եւ ոչ ի ծառոյն զի մեռցի ընդ նմա գթովք. յաւրինակ Տեառնc, որ ընդ մեղաւորացս ընտրեաց մեռանիլ ողորմութեամբ իւրով ։
22 Եւ արդ, կոչէ զնա կեանք` մխիթարել զնա ի յոյս դստեր նորա` Մարիամու, որ ստուգապէս մայր եղեւ այնմ, որ ասացն ` Ես ե մ կեանք ։
23 Նա է մայր ամենայն կենդանեաց։
24 Զբանականս կոչէ կենդանի կատարեալ, որոց նա եղեւ մայր, քանզի թեպէտ մեռան նոքա ի ժամ յանցմանն, այնու զի մերկացան ի փառացն եւ ելին ի դրախտէն եւ անկան ի համարձակութենէն, որ առ Աստուածd, այլ զի նախ քան զայն աւրհնեցան յաճել եւ ի բազմանալ, ակն ունի այնմ եւ կոչէ զաւգնական կեանս, զի նա է մայր ։
25 Թե եւ ի կենաց տնկոյն չետ ուտել, զի մի՛ անմահասցի եւ այնու թուիցի աստուածանալ` եւ սուտ լինիցի վեճսն Աստուծոյ, այլ զնոսին իսկ առնէ պատճառս այլոց կենդանեացe։
A 32բ-33ա, H 54ա-55ա
ԾԳ (Լ)
Դ. 1
1 Եւ եմուտ Ադամ առ Եւայ կին իւր եւ յղացաւ եւ ծնաւ զԿային ։
2 Եւ ասէ . Ստացայ մարդ Աստուծով ։
3 Եւ յաւել եւս ծնանել զՀաբել ։
4 Եւ եղեւ Հաբել հովիւ խաշանց , եւ Կային գործեր զերկիր։
5 Յանդգնեցան ոմանք ասել, թէ զի ի դրախտին չլինէր որդեծնութիւն այնր աղագաւ հանաւ ի դրախտէն ։
6 Այլ Աստուած ոչ ի գործոյն իմանայ, այլ նախ քան զգործելն իմանա եւ գիտէ, զի պատկեր ասելով զմարդն զանմահութիւնն ցուցանէ , եւ ընդ անասունսն աւրհնելովն զնմանութիւնն ։
7 Զի թէ կացեալ էին ի դրախտին աճէին անմահաբար եւ լնուին զդրախտն իբրեւ հրեշտակք զերկինս. եւ զաւրինակն զորպէսն Աստուած գիտէ, զի թե մահկանացու գոլով լցին զերկիր, ո՞րքան առաւել անմահ ծնընդեամբ . յետ Լ (30). ամի ելիցն ի դրախտէն գիտաց Ադամ զԵւայ, սգով եւ տրտմութեամբ` նախ տանջելով զինքեանս եւ անկերակուր եւս զյոլով աւուրսa, մինչb ի ձեռն հրեշտակի Աստուծոյ c գթացեալ Աստուծոյ մխիթարեաց զնոսա եւ հրամայեաց ուտել ի պտղոյ երկրին յոյս տուեալ զգալն մարմնով կեցուցանել զնոսա , զոր Դաւիթ հայցէ ասելով . Յիշեա ' զբան ծառայի քո , որով եւ յուսացեր զիսd * ։
8 Յղացաւ եւ ծնաւ զԿային (Դ 1ա) ։
9 Ասեն բժիշկք թէ ցաւածին որդին ցաւած լինի, քանզի մարդ վիրաւորեալ յոգի եւ ի մարմին որդիս ծնանի ցաւած, որ եւ դեղ մահու լինելոց է ծնաւղացն ։
10 Եւ որպէս ինքեանք զարարիչն ոչ հանգուցին ի գործս իւրեանց եւ ոչ նոքա հանգիցեն ի չար զաւակն ։
11 Սակայն ոչ տեսեալ Ադամ ի նմա զկնճիռն մեղաց ասաց . Ստացայ մարդ Աստուծով (Դ 1բ), որ է ակնկալութիւն միւս անգամ յԱստուծոյ մխիթարիլ եւ ոչ թողեալ ի ձեռաց Աստուծոյe։
A 33աբ, H 55բ
ԾԴ (ԼԱ)
Դ. 2
1 Զոր Ադամ ասաց ո'չ գիտացեալ եթէ հայրն բոլորից պատճառ է եւ ոչ գործիք` ստացուածք ասի Կաին , որ եղեւ ոչ բարոյ ստացուած, այլ` չարի, իսկ Հաբել առողջութիւն եւ ապաշխարութեանն պտուղ, որ ասի տարեալ ի վեր, եւ կամ գոլորշի սգոյ, որ եւ վերացողէ գոլորշի իմանալի բարւոյ , որ առ Տէր վերանայ` սուգ առ ծնաւղսն թողեալ։
2 Հովիւ խաշանց, որ նախակրթանք է թագաւորութեան եւ քահանայութեան, զի եւ նոքա հովիւք կոչին, զի գաւազան է նոցա եւ տած (՞ ) խնամոյ, վասն որոյ եւ նախ կրսերոյն գործն դնէ, զի թեպէտ անասունք են, այլ կենդանիք են, զորս ձեռնընդել արարեալ խնամէր զնոսա։
3 Որ թեպէտ եւ մարդն ընդ ամենայն պատուիրանն Աստուծոյ եանց, այլ բարերարն ոչ զամենայն կենդանիս եառ յիշխանութենէ նորա, զոր գիտէր ի պէտս կարաւտութեան նոցա։
A 33բ, H 56ա
ԾԵ (ԼԲ)
Դ. 2-4
1 Իսկ Կային զերկիր գործէր զանիծեալ եւ զանզգայս նման իւրոյ անզգայութեանն եւ անմտութեանն։
2 Իսկ անմեղն անմեղաց հովիւ, զի ուսցին անմեղ մարդիկք եւ լինիցին անմեղա'ց մարդկան իշխանք, որ է Աստուծոյ սիրելի եւ մարդկան աւգտակարք ։
3 Եւ եղեւ յետ աւուրց եբեր Կային պատարագ . էած եւ Հաբել ` յանդրանկաց եւ ի պարարտաց (Դ 3-4) խրատ ետուն ծնաւղքն, զի նոքա մեղան եւ ելին ի դրախտէն, թե դուք, ասէ , անմեղ մնայք եւ մատուցանէք նուէր Աստուծոյ ի վաստակոց ձերոց` առնու զձեզ Աստուած ի դրախտն։
4 Հաբելի խաշինքն Գ (3). ամսով յառաջ ծնան քան զհասումն արտորայիցն Կայինի. եւ Հաբել մնաց նմա։
5 Եւ նա ոչ ի ժամանակի հասմանն , այլ յետ աւուրց, եւ ոչ զընտիրն, այլ զկոխեալն ի գազանաց եւ զխորշակահարն բերեալ մատուցանէր Աստուծոյ։
6 Իսկ Հաբել ո'չ յետ աւուրց եւ ոչ ի վատացն խաշանց, այլ յանդրանկաց ե ւ ի պարարտաց նոցա, գիտելով զմեծութիւն Աստուծոյ` զբաժին նորա ազնիւ բերէր, զնուազն իւր թողեալ ։
ԾԶ (ԼԲ I)
Դ. 5-7
1 Նախ Աստուած բաժանեաց եւ ետ մարդկան յերկրէ, ի ջրոյ, յաւդոյ, եւ ի մարդկանէ խնդրէ իբրեւ զկարաւտեալ առ սէրն իւր սուրբ, որ ում պարտ է զլաւն հանել մասն, զի տացէ զանանց մեծութիւնն ։
2 Զայդ, ասէ, ուղիղ առնես զմատուցանելդ, այլ զի ի մնացորդացդ եւ զանպիտանն քեզ` բերեր ինձ ո'չ ուղիղ է. առ քեզ լիցի դարձ նորա եւ դու տիրեսցես նմա (Դ 7) ։
3 Զոր բերեր, ասէ, եւ այդ քե զ լիցի. զի սէր ի ներքս ոչ խառնեցեր ։
4 Այլ եւ զղջումն ի միտ արկանէ, զի պատրաստ լինիցի ի միւս տարին, եւ ոչ որպէս ոմանք ասեն, թե զեղբայրն ետ ի ձեռս նորա. մի ' լիցի կարծել, զի հայհոյութիւն է յԱստուած, զի նա ոչ բռնի վարէ զոք յառաքինութիւ ն կամ ի չարութիւն։
A 33բ, H 56ա
ԾԷ (ԼԲ II)
Դ. 8
1 Եւ եղեւ յետ աւուրց ասէ Կային ցեղբայր իւր . Եկ երթիցուք ի դաշտ ։
2 Իբրեւ չոգան , յարեաւ Կային ի վերայ Հաբելի եւ սպան զնա (Դ 8). Եւ յառաջ քան զծնանելն Հաբելի չար էր Կային։
3 Եւ աստ երեւեցաւ, զի թե ի նմին աւուր մատուցման. պատարագին ասացեալ էր կարծիս առնուին ծնաւղքն եւ կամ ինքն, այլ չարութեամբն իւրով մոռացաւնս արար իրացն ։
4 Եւ զի ծնաւղքն փորձիւ տեղեակ էին չարի եւ բարւոյ. ոչ ի նոցանէ առնոյր հրաման, այլ զանմեղն կարաց խաբել` ասելով. Եկ երթիցուք ի դաշտ ի զբոսանս տեսլեան ցորենոյ, ծաղկոցաց, պարտեզաց, բանճարաց ։
5 Եւ իբրեւ չոգան յարեաւ ի վերայ եւ սպան (Դ 8)։
ԾԸ (ԼԲ III)
Դ. 11
1 Կամ խեղդելով կամ գայլախազ քարիւ, որպէս ասեն, բնակարանն սատանայի տեսե ալ դեւս ի ձեւ ագռաւուց, որ մինն զմիւսն զենոյր քարիւ, արար նոյնպէս։
2 Եւ յեղաւ արիւն նորա յերկիր, ըստ տեառն հանդիմանելոյն , եթէ` եբաց երկիր զբերան իւր ընդունել զարիւն (Դ 11) Հաբելի։
3 Այլ ասեն, թէ զծառէ կախեաց եւ զկողն խոցեաց հանդ էպ սրտին, եւ զոտս եւ զձեռս, որպէս զՏեառնն ի խաչին։
4 Եւ ասէ տէր Աստուած ցԿային . Ո՞ւր է Հաբել եղբայր քո:
5 Ասեն թէ պատճառ վիճմանն եղեւ այս, զի Կային առասպելս համարէր զվայելչութիւն դրախտին, զոր պատմէին ծնաւղքն զիւրն գովելով. եւ Հաբել արդարացուցանէր զնոսա եւ այպանէր Կայենին տունկս եւ զարտորայսն։
6 Իսկ Աստուծոյ հարցանելն , թէ ` Ո՞ւր է Հաբել եղբայր քո. իբրեւ զԱդամայն է եւ ո'չ անգիտութեամբ, այլ ի զղջումն կոչելոյ եւ յապաշաւս . ո՞ւր է առ ծնաւղսն, թէ ի հաւտի, թէ ի գործիa, զի պատկառոտ է Աստուած չխայտառակէ առ ժամայն, այլ կամի, թե ինքն զղջացեալ ասասցէ. եւb զի առ ծնաւղսն քնքշանաւք է եւ այլ մարդ ոչ գոյր, զի միջնորդիւ յանդիմանեսցէ, որպէս զԴաւիթ` Նաթանաւ, ինքն խոնարհի հարցանել, եւ նա, որ նախ զինքն եսպան Աստուծոյ եւ ապա զեղբայրն յերկրիc։
7 Խոցողս կազմեալ բանն ասէ . չգիտեմa (Դ 9ա). ո՜ վիրագն եւ թիւնալից աւձն, որ եւ անգիտանալ համարի զԱստուած եւ խիստս պատասխանէ իբր ոխս պահելով վասն ոչ ընդունելոյ զպատարագս նորա, որպէս թե Աստուծոյ սպառնայ . Միթէ՞ պահապան իցեմ եղբաւր իմոյb (Դ 9բ)։
ԾԹ (ԼԳ)
Դ. 10-11
1 Եւ ասէ տէր Աստուած. զի՞նչ գործեցեր. ձայն արեան եղբաւր քո բողոքէ առ իս յերկրէ (Դ 10).
Ձայնa արեան եղբաւր քո. ոչ ձայն շնչոյ, այլ ձայն արեան կենդանոյ` յայտ է` հոգւոյն . դարձեալ, բողոքէ ոչ բանիւ, այլ տեսլեամբ, որպէս եւ Երկինք պատմեն զփառս ։
2 Եւ դարձեալ ` Ձայն արեան եղեւ ։
3 Մասն է մարդն հողուտ երկրի` արեամբ եւ երկնի` հոգւով, եւ երկոքին խաւսին ընդ Աստուծոյ, թէպէտ մին յիշիa։
4 Յիրաւի ասաց չուտել արիւն ։
5 Ժրացաւ մահ յաղթեալ կենացն. փութացաւ, խաւսեցաւ մեռեալն. կալեալ զգարշապարացն զարկոյց զնա յապականութիւն, զի չէ նա գործ Աստուծոյ, այլ կեանքն է անդրանիկ եւ գործած Աստուծոյ, վասն որոյ եւ սաստկապէս դնէ զպատուհասն ի վերայ մահու ասելով ` Անիծեալ լիջիր դու ի վերայ երկրի , որ եբաց զբերան իւր ընդունել զարիւն Հաբելի եղբաւր քո ի ձեռաց քոց , գործեսցես զնա եւ մի յաւելցէ տալ քեզ զզաւրութիւն իւր ։
6 Երերեալ եւ տատանեալ լիցես , ի վերայ երկրի (Դ 12) ։
7 Ոչ յինքենէ անիծանէ, այլ յերկրէ, զի աւրինաւոր թագաւոր բարի գործոյ է պատճառ. զի թե ' յինքենէ անիծեալ` էր նոյնժամայն մեռաներ, այլ յերկիր տայ զնա, որ ետ զէն մահու եւ գերեզման, զի կռուիցին առ միմեանս ։
8 Եւ ինքն մխիթարէ զսպանեալ ն` լսելով արեան նորա, այն որ ի կեանսն հաճեցաւ ընդ նմա եւ ընկալաւ զպատարագ` նորա, եւ յետ մահուն յարքայութիւն իւր ընդունի զնա, առաջին վկայ զնա առնելով իւր եւ բարեկամ։
9 Յարենէն, ասէ , Հաբէլի արդարոյ մինչեւ ցարիւնն Զաքարիա յ խնդրեսցի յազգէդ յայդմանէ ։
10 Վասն զի յայտ է թէ ի սպանողացն սպանողն է ։
11 Արդ, ուր սպանաւ Հաբել բերան երկրի կոչեցաւ, եւ ուր եդաւ Տէրն` սիրտ երկրի ։
12 Առաջին մարտիրոսն Հաբել, որում թոյլ ետ Աստուած` նախ նմա իջանել ի դժոխս եւ ի գերեզման, զի ի պատճառս նորա խնդրեսցին այլքն, որպէս ի պատճառս Ղովտայ Աբրաամ փրկեաց զՍոդոմայեցիսն ։
13 Գործեսցես զերկիր (Դ 12ա), վասն զի դրախտին չեղէք արժանի . Եւ մի տացէ քեզ զզաւրութիւն իւր (Դ 12բ), զի արեամբ եղբաւրն շաղախեցեր զնա, ե ւ զզաւրութիւնն, որ յԱստուծոյ տուաւ քեզ` չարաչար արկեր ի կիր ։
14 Մի տացէ քեզ զզաւրութիւն իւր, զի մի դադարեսցես ի գործել զնա ։
15 Եւ զի յաւելեր յանէծս երկրի զկնի հաւրն քո, արդ մի յաւելցէս տալ քեզ զզաւրու[թիւն իւր]։
16 Երերեալ եւ տատանեալ [լիցիս ի վերայ երկրի ]։
17 Երերեալ իբրեւ զծառ ի հողմոյ եւ տատանեալ իբրեւ զծով ալեկոծեալ ։
18 Յայտ է, զի մարմնով դողդոջ էր եւ խորհրդով խռովեալ լինէր։
A 34բ-35ա, H 59ա
Կ (ԼԳ I)
Դ. 13, 15
1 Եւ դարձեալ, հոգի, որ յԱստուծոյ հեռանա յ, ինքն յինքենէ շարժի` անհաստատ յերկրի, անպատսպարան յերկինս, որում ինքն սպանաւղն վկայէ եւ Մեծ է պատիժ իմ քան զթողուլդ զիս ։
2 Եթե հանես զիս այսաւր յերկրէ եւ յերեսաց քոց թաքեայց . եղիցի ամենայն որ գտանէ զիս ` սպանցէ… (Դ 13)։
3 Ոմանք ասեն եթե մեծ պատուհաս քան զթողուլն յԱստուծոյ զմեռանիլն ասէ զսպանանիլն յումեքէ կամ ի հրեշտակաց կամ ի դիւաց, կամ ի գազանաց երկնչելով ։
4 Այլ եւ յերկնէ , ի շանթից , յորոտմանէ, ի գետոց, ի ծովուց ի կիտոսաց ` եւ այս եւս երերումն եւ տատանումն է, զի թէ զերկրաւոր թագաւորի զվնասակարն ամենայն ոք մատնացոյց առնէ եւ խրտչի, եւ ատէ, եւ ինքն կասկածէ` քանի՞ առաւել Աստուծոյ յանցաւորն։
5 Բայց զաւրութիւն բանիս իմաստնոց երեւի, թե զայսս ասէ, թէ մեծ է պատիժ իմ քան զթողութիւն, եթե հանես զիս յերեսաց քոց, ամենայն որ գտանէ զիս թող սպանցէ զիս, եւ ասէ . Տէր Աստուած ոչ այդպէս (Դ 15). ամենայն որ սպանցե զԿային եւթն վրէժս լուծցէ, որ նոր չարիք գործէ քան զորս նախ քան զինքն անչափ պատուհասի է արժան ի, որպէս Սոդոմ, որպէս փարաւոն, որպէս Դադան, եւ Կորխ, նոյնպէս նորագործ առաքինինիքն այնչափ բարեաց եւ արժանիք, որպէս Նոյ, Աբրաամ, Մովսէս եւ այլքն ։
6 Եւ զի նոր էր Կայենին ասէ . ոչ այդպէս. ամենայն ոք յայսմ հետէ, որ սպանէ անձն ընդ անձին վճարէ ։
7 Իսկ Կային Է (եօթնա)պատիկ Է (7) ծննդովք վճարէ, կամ Է (7) ծնունդք տեսցեն զԿային չարչարեալ ։
8 Եւ թե ոք սպանցէ զԿային, նա տացէ զնմայն Է (եւթն ) եկի պատիժն որ լուծցէ ի վերայ իւր արձակելով ի նմանէն։
A 35բ, H 59բ
ԿԱ (ԼԳ II)
Դ. 16
1 Եւ ել Կաին յերեսաց Աստուծոյ։
2 Դնէ Աստուած ի դրախտին եւ յերեսաց իւրոց ի տեսիլն։
3 Եւ հանին գործք իւրեանց որպէս եւ եբրաեցին ասէ հանին. յայտ է թէ հրեշտակք հանին յերեսաց Աստուծոյ. եւ բնակեցոյց զնա յերկրին Նաիդ, որ է տեղի երէրման, յերերմանէն Կաին ի կոչեցեալ, որպէս եւ յԱդամայ` եդեմ։
4 Արդ, զԱդամ ի դրախտէն հանին, եւ զԿաին յերեսաց Աստուծոյ, որ չար է քան զԱդամայն. իսկ Եդեմ դրախտին բնակեցոյց, զի որպէս յարեգականէ չթաքչի ոք, նոյնպէս եւ ոչ ի դրախտէն, զի բարձր է քան զամենայն լերինս, ըստ որում եւ գետս արձակէ ընդ ամենայն երկիր յաղբիւրէն, որ ի նմանէ ելանէ։
5 Եւ Պաւղոս յետ երկնից զնա յիշէ։
6 Եւ յանդիման նորա բնակեալ են արդարք եւ մեղաւորք ի յակնկալութեան, թէ զմերժեալսն յինքէն դարձեալ ընկալցի առ ինքն։
H 59բ-60ա
ԿԲ (ԼԳ III)
Դ. 24
1 Այր սպանի ի վերս ինձ եւ երիտասարդ ի հարուածս ինձ։
2 Զի թէ ի Կայենէ խնդրի Է (7) վրէժ` ի Ղամէքայ` եւթանասնեկին Է (77)։
3 Սակայն թէպէտ խոստովանեաց Ղամեք ո'չ արանց իմաստնոց եւ բժշկաց, այլ կանանց վատթարաց, որ ծիծաղելի է, վասն որոյ եւ թողութիւն ոչ լուաւ։
A 36ա, H 61ա
ԿԳ (ԼԴ)
Ե. 6-24
1 Ըստ այնմ ` Ես յո՞ հանգեաց , թե ոչ ի հեզս եւ ի խոնարհս եւ որ դողան ի բանից իմոց ։
2 Զհարիւր եւ Կ (60). եւ Ե (5). ամն հասարակ վեցից նահապետացն կացեալ եւ յԱդամայ հետէ անմեղութեամբ կեցեալք ձախակողման եւթեանն Կայենի հակառակ վարուք, որ ի հասանել թուոյն յեւթներե[ա]կ` ճեղքեցան յԱդդայն եւ ի Սելլայն, ուր եւ կրկին սպանութիւն եղեւ։
3 Իսկ ի յաջակողմն բարին յաղթող եղեալ` առաւելու եւս յԵնովք զաւրացեալ` լինի հաճոյ Աստուծոյa, քա զի ասաց. Բանքն մեր չեղեւ հաճոյ Աստուծոյ եւ մեռան։
A 38ա
ԿԴ (ԼԵ)
Զ. 3
1 Եւ ասէ տէր Աստուած . Մի՛ մնասցէ հոգի իմ ի մարդկանդ վասն գոլոյ դոցա մարմին։
2 Եւ եղիցին աւուրք կենաց նոցա հարիւր եւ քսան ամ։
3 Թերեւս ի ձեռն Նոյի արդարոյ ասէ Տէր Աստուած . Մի մնասցէ հոգի իմ։
4 Զհոգեւոր շնորհսն, զոր յԱդամ փչեաց անուանէ հոգի եւ ոչ զբանականն, առանց որոյ ոչ ոք կարէ կեալ. զի յանձն չար իմաստութիւն ոչ մտանէ եւ Սուրբ Հոգին փաղչի ի վարեցելոյն մեղաւք յանձնէ եւ ի մարմնոյ։
5 Զայս դարձոյց Տէրն յառաքեալսն ի փչելն ի նոսա եւ ասելն Առէք հոգի սուրբ ։
6 Իսկ հարիւր եւ քսան ամն ոչ հասարակ ամենայն մարդկան է ժամանակ, այլ միջոցն մինչեւ ցջրհեղեղն։
7 Զի Նոյ եւ որդիք ի ւր եւ այլք յոլով ժամանակս կեցին։
8 Այլ զհարիւր եւ քսան ամն տայ ապաշաւանաց ժամանակ մարդասէրն, եւ ի չապաշաւելն պակասեցոյց զքսան ամն ի կարճել զչարիսն։
A 39բ, H 65բ-66ա
ԿԵ (ԼԶ)
Զ. 4-6
1 Եւ հսկայք էին ի վերայ երկրի յաւուրսն յայնոսիկ. եւ յետ այնորիկ, իբրեւ մտանէին որդիքն Աստուծոյ ընդ դստերս մարդկան եւ ծնանէին իւրեանց որդիս։
2 Իւրեանց եւ ոչ Աստուծոյ ասէ , ծնանէին, ըստ այնմ թե ` Ոչ ուրախ լինի Տէր ընդ որդիս ձեր ։
3 Նոքա էին հսկայք, որք յաւիտենից արք անուանիք ։
4 Հսկայք, ասէ ո'չ որպէս ասեն, թե երկայնաձիգք էին հասակաւք մինչեւ յամպս , այլ զի քան զայլ չափահասակք եւ զփանաքիս մեծահասակք ասէին . իբրեւa զենակիմսն եւ զհռափայիմսն եւ զԳողիադ հսկայս անուանէ։
5 Այլ եւ գիտելով սատանայ, թե ի յաճախ խառնիցն զաւակ ոչ լինի, այնու կամէր բառնալ զծնունդս աճման, զոր մարդասէր Տէրն ընդդէմ նմա հնարեալ, զյոլովութիւն սերմանն մածուցեալ` կազմեր անճոռնի հասակս։
6 Որ եւ ի ծնունդսն մեռանէին մարքն, զի իբրեւ զիժս էին, զորոց ասեն` արու քն ի խառնիլն սատակին եւ էգքն ի ծնանելն ։
7 Նոյնպէս եւ անդ, հարքն հոգւով մեռանէին ի խառնակիլն եւ մարքն հոգւով եւ մարմնով ի ծնանիլն ։
8 Եւ ապրեալ տղայոցն լինէին հասակ անարդիլ եւ վիթխարի. հպարտացեալք անուանէին զինքեանս անմտութեամբ յաւիտենից արք։
9 Իբրեւ ետես տէր Աստուած , եթե բազմացան չարիք մարդկան ի վերայ երկրի (Զ 5) ։
10 Տեսանելն Աստուծոյ ոչ մարդկաբար, որ զառաջիկայն միայն, այլ` աստուածաբար, որ զբոլորն, ըստ որում եւ ասէ ` Ամենայն ոք խորհեր ի միտս իւր խնամո վ ի չարիս զամենայն աւուրս (Զ 5), զի ոչ մի ոք, այլ ամենայն ոք, եւ ոչ գործէր միայն, այլ եւ խորհէր, եւ այն խնամովն եւս ։
11 Եւ յար ի սրտի իւրում ի չարիս, զի որ ստեղծ առանձին զսիրտս` ի միտ առնու զամենայն գործս։
12 Եւ ստրջացաւ տէր Աստուած , զի արար զմարդ ի վերայ երկրի (Զ 6) ։
13 Ստրջացաւն ` տրտմեցաւ է կամ զղջացաւ, որ աւտար են երկոքին յԱստուծոյ, զի ոչ է ախտ յամեներջանիկն Աստուած, քանզի երկոքեան յետինք են եւ յապաշաւանաց լինին ի մեզ տրտմութիւն եւ զիղջ, որ չգիտէաք զլինելոցն նոցա ։
14 Իսկ Աստուած հաւասարապէս տեսանէ զլեալն եւ զլինելոցն, այլ զիջանելով ըստ մեզ վարի մերաբար` ցույց տալով զղջման եւ տրտմութեան։
A 39բ-40ա, H 66ա
ԿԶ (ԼԷ)
Զ. 12
1 Եւ ետես տէր Աստուած զերկիր եւ էր ապականեալ։
2 Արդ քաղաք եւ տաճար է մարդ Աստուծոյ եւ Աստուած քաղաքապետ եւ քաղաքավար է եւ ճանապարհորդ է միշտ։
3 Արդ զնորա գալստեանն զճանապարհն ապականեաց այնու ` զի մարմին եղեւ։
4 Հոգեղէնն եւ հողեղէնն միաբանեաց ի չարն եւ ապականեցաւ Աստուծոյ գալստեանն ճանապարհն a։
5 Եւ իւր, զի ասաց պատկառելով դերանուամբն վարեցաւ, նավաբանելով ըստ պիւթագորականացն, որք ինքնիւն պատուէին զվարդապետն, ինքն եկն ասելով ` իւր է, պատկառելով զիսկ անունն դնել։
6 Ասաց Մովսէս. ապականեաց ամենայն մարդ զճանապարհ, բայց եթէ յերկինս վերինքն բանակք։
7 Եւ ասէ տէր Աստուած , զի լցաւ երկիր անիրաւութեամբ ի նոցանէ , եւ ահա ես իւր ի վերայ երկրի, զի ոչ թողին ի վերայ երկրի հանգիստ հաւրն, ցՆոյ` ժամանակ ամենայն մարդոյ հասեալ է առաջի իմ ապականեցից զնոսա եւ զերկիրa։
A 40աբ, H 66ա-67բ
ԿԷ (ԼԸ)
ԿԷ (ԼԸ )
Զ. 14-17ա
1 Եւ արդ , արայ դու քեզ տապան ի չորեքկուսի ի փայտից ։
2 Խորշս խորշս գործեսցես զնա եւ նաւթիւ ծեփեսցես զնա ներքոյ եւ արտաքոյ ։
3 Սաստկացան, ասէ, գործք պղծութեան մարդկան, մեռեա լ դիականց նմանեցան եւ սակս այնորիկ գերեզմանի կարաւտացան. ոչ երկրափոր խորխորատի, այլ ծովածուփ հեղեղատի, քանզի ոչ ինքեանք միայն , այլ եւ երկիր պղծեցաւ, զոր լուանալ պարտ էր ։
4 Եւ քան զի բանից ոչ լսեն ցոյց եւ աչաց, զի բանից եւ գործոց հաւատացեալ մեղմասցին ի չարեաց սակաւ մի ։
5 Արդ , արա դու քեզ տապան ի չորեքկուսի փայտից (Զ 14) ։
6 Ո'չ ի ծովեզեր, զի մի նաւ կարծեսցեն, եւ ոչ յոտից վերայ, զի մի ' յըշտեմարանս թուեսցի , մի ' յայլ նիւթոց` զի մի ' ամրոց կարծեսցի, այլ` ի փայտից, որ վերաբերի ի ջուրց ։
7 Չորեքկուսի, զի մի շրջեսցի ։
8 Եւ քեզ արա, զի դու միայն ապրիս նովաւ տամբ քո, եթե ոչ զարհուրեալ ապաշաւանաւք հաշտեցուսցեն զիս ։
9 Իսկ անփուտ հրամայէ զփայտն, քանզի երկինք եւ երկիր ձայն տուեալ միմ եանց, անբաւ էր բարկութիւնն, զի տեւեալ կարասցէ ալեկոծմանն։
10 Եւ չորեքանկիւնին` վեցանկիւնի լինի , զվերն եւ զվայրն ի թիւ առեալ վեցաւրեայ ստեղծման աշխարհի նշանակ ։
11 Նաւթիւ ծեփեսցես (Զ 14բ), որ նա ինքն է կշա ։
12 Ներքոյ եւ արտաքոյ կպերբ ծեփելն a. զիb թէ արտաքին կողմն վթարեսցի ինչ` ներքինն արգելցէ զջուրն. եւ մեր բնութիւնս նոյնպիսի է բազմայաւդ կցկցելով։
13 Երեք հարիւր կանգուն զերկայնութիւնն եւ յիսուն զլայնութիւնն եւ երեսուն զբարձրութիւնն (Զ. 15). Եւ զի զամենայն ազգաց զսերմն կենդանեաց տանել հանդերձեալ էր կրել մեծ արժան էր լինել տանն ։
14 Ապա եւ ի թուոյ արարչութեան խորհրդոյ ոչ ելանէ երեք հարիւր եւ վեցից յիսնից ։
15 Եւ երեքն խորհուրդ Արարչին երեքանձնեայ , որ զամենայն արար, եւ յիսուն նոյնպէս կազմուած մարդոյն, զոր ասեն քառասնաւրեայ հոգեւորիլ եւ յիսնաւրեայ ոմանք զնոյն ինքնշարժիլ ։
16 Եւ երեսուն բարձրութիւնն, զի պապ կարէ լինել երեսնամենինa:
17 Ոմանք զնոյն ինքն զմարդն ասեն նովաւ ճանաչի ։
18 Եւ յիրաւի, զի մարդ մասն աշխարհի է եւ բոլորն մասամբն ճանաչի ։
19 Եւ զի բնութիւն մարդոյս անփուտ հաստատեցաւ ձեւաւք չորեքկուսի եւ վեցիւք եզերի , ըստ լանջացն չորից, ըստ կողիցն վեցիցն a։
20 Իսկ երեք հարիւր. եթե դնիցես լար ի կրնկացն մինչ ի գագաթն, երիցս պատ առցես զգլխովն եւ յիսնին եւ երեսնին որպէս ասացաւ նախ, ըստ լանջացն չորից, ըստ կողիցն վեցիցն ։
21 Իսկ երեք հարիւր թե դնիցես լար ի կրնկանցն մինչ ի գագաթն` երիցս պատ առցես զգլխովն ։
22 Եւ յիսնին եւ երեսնին, որպէս ասացաւ նախ։
23 Քաղելով գործեսցես ։
24 Եւ ի մի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ (Զ 16ա)։
25 Ըստ կոթողի ձեւի հրամայէ հաւաքել զՀայր վերնոյն` սահել ջրոյն դիւրագոյն` վիժմամբ ։
26 Եւ խորհրդածի ի մեզ ։
27 Ի գլխոյն սկսանի բնութիւնս, եւ լայնանայ ի թիկնամէջն, եւ, քաղելով ի կրկունս, կատարի դարձեալ ի գլուխն յոտից։
28 Ներքնատունս , եւ միջնատունս , եւ վերնատունս (Զ 16բ) ։
29 Ներքնատունն ծանր կենդանեաց, միջնատունն` մարդկան, վերնատունն` թռչնոցն, դուռն` ի կողմանէ, զի դիւրամուտ լիցի անասնոցն ։
30 Իսկ ի մեզ ներքնատունն` թափանն. եւ միջնատունն` քաղիրթն` թեթեւ քան զնա, եւ վերնատուն առ ստամոքսաւքն. եւ դուռն ի կողմանէ` զաղբոցսն , զոր ունի բնութիւնս։
31 Եւ ահա ես ածից ջուր ջրհեղեղի ի վերայ երկրի` (Զ 17) ապականել զամենայն մարմին, յորում է շունչ կենդանի ։
32 Եւ ահա ես ածից . վասն զի հեղեղեցին զոգի եւ զմարմին եւ զերկիր ։
33 Ջրով, ասէ. մաքրագործիւ ջնջեսցին ինքեանք եւ չարիք իւրեանց, որովհետեւ չընկեցին ի բաց ազատ կամաւք զպղծութիւնս յանձանց իւրեանց։
34 Եւ ինչ որ իցէ ի վերայ ցամաքի սատակեսցի (Զ 17) ։
35 Յայտ է` ոչ որ ի ջուրս են ։
36 Եւ եդից զուխտ իմ ընդ քեզ (Զ 18) ։
37 Դաշն ուխտի եւ կտակասէ հաստատեցից ընդ քեզ` կատարել, զոր ինչ խոստանամ քեզ ։
38 Զի թե զուխտ մարդոյ հաստատ է յիշատ ակ զանուանն Աստուծոյ` քանի՞ առաւել, յորժամ Աստուած դնէ զուխտն a։
A 41աբ, H 68ա
ԿԸ (ԼԹ)
Զ. 18-21
1 Եւ մտցես ի տապանն դու, եւ որդիք քո, եւ կին քո. եւ կանայք որդւոց քոց ընդ քեզ ։
2 Եւ յամենայն անասնոց եւ յամենայն գազանաց եւ յամենայն մարմնոց մուծցես բաժանել ընդ քեզ, արու եւ էգ լինիցին եւ յամենայն թռչնոց ըստ ազգի, եւ յամենայն անասնոցն երկու-երկու կերակրել ընդ քեզ (Զ 18-19)։
3 Խոստանայ ուխտիւն` ապրել նմա եւ որդիքն եւ կինն ի պատճառս նմա, այլ եւ անասնոց եւ գազանաց եւ թռչնոց , յոյս տուեալ միւսանգամ նորոգման աշխարհի նոքիմբք ազգաւքն, որք էին կանխաւ ։
4 Եւ թեպէտ եւ ամենազաւր է միւսանգամ առնել բազմապատիկս, այլ ոչ կամի վայրապար կորնչիլ առաջնոցն իբրեւ խոտան եւ անպիտան համարեալ ։
5 Եւ դու առնուցուս քեզ կերակուր յամենայնէ զոր ուտիցէք ։
6 Եւ ժողովեսցես առ քեզ ամենայն անասունք եւ գազանք եւ թռչունք , եւ եղիցի քեզ եւ նոցա ի կերակուրa (Զ 21)։
7 Կերակուր հրամայէ առնուլ ունդս. յայտ է, որով կերակրեցան բանականք եւ անբանք , գիշակերք եւ սերմնակերք , որպէս թէ ի մի սէր եւ ի խաղաղութիւն կատարեալ կաին առիւծ ընդ եզին եւ բազէ ընդ կաքաւու, գայլ ընդ գառին եւ ինձ ընդ ուլոյ ։
8 Որպէս եւ մեր տապան խաչն տերունական արար ի սուրբ եկեղեցւոջ միաբանութ իւն գազանամիտ եո հեզաբարոյ արանց, անվնասս կալով եւ մնալով ի մի կերակուր ։
9 Եւ փոխանակ երեք հարիւր կանգնոյն` երեք հարիւր ամքն, յորում ժամանակի մեծն Կոստանդիանոս խնդիր արար խաչին ։
10 Եւ հիսուն մինչեւ յերկնից երեւումնն ի լուս ոյ կազմեալ ի լեառն Ձիթենեաց` առ Որդւովն միւս` Կոստանդեաւ ։
11 Եւ Լ (30) մինչեւ ի մեծն Թեոդոս, յորում բարձան մեհեանք եւ պայծառացեալ վերացաւ խաչն ի գլուխ գմբեթարդ տաճարաց Աստուծոյ։
A 42ա, H 68բ-69ա
ԿԹ (Խ)
Զ. 22-Է 20
1 Եւ արար Նոյ զամենա յն, զոր միանգամ պատուիրեաց նմա Տէր (Զ 22)։
2 Գովութիւն է արդարոյն, զի ոչ մասն ինչ, այլ զամենայն արար, եւ ոչ այլատարազ, այլ նոյնպէս շինեացa զտապան ։
3 Եւ զհարիւր ամ յերկարեալ գործոյն եւ համբաւուն եւ ձայնին կացնաւորացն ուռնաւորաց, դրածակից, երկաթագամս, պղնձագամս, մսմարազարկս , թակակոփս, հնչումն գործելով լնոյր զտիեզերս. եւ ի գիշերի նշոյլս արձակէր լուսով լուսնի, եւ ի տուընջեան յարեգականէ փայլատակունք հատանեին` ի պղնձոյն եւ յերկաթոյն ։
4 Եւ հարցումն եւ տարակոյս եւ պատասխանիք եւ տրտմութիւնք եւ արհաւիրք` յարս եւ ի կանայս եւ ի տղայս, եւ զաւրութիւն արարչական խնամոցն հարկանէր զսիրտս նոցա. այլ խստասրտութիւն նոցա եւ սովորական հեշտախտութիւնն յաղթէր եւ այպն կատականաց արարեալ ի ծաղր յաճախեին ի հարսանիս, ուտեին, ասէ, ըմպեին , արանց լինեին եւ կանայս առնեին, մինչեւ յաւրն յորում եմուտ Նոյ ի տապանն, եւ ոչ գիտացին արբեալքն պղծութեամբa։
5 Եւ ասէ տէր Աստուած ցՆոյ. Մուտ դու եւ ամենայն տուն քո ի տապանն ։
6 Եւ յամենայն յանասնոց սրբոց Է (7) Է (7). եւ յանսրբոցն Բ (2) Բ ` (2) արու եւ էգ մուծ , զի զքեզ տեսի արդար առաջի իմ յազգիդ յայդմիկ (Է 1)։
7 Ամենայն արարածք Աստուծոյ սուրբ են, այլ զոր մարդիկք ընտրեալ էին անսուրբ կամ զազիր կամ զէնակար կամ կարի մեծ եւ կամ փանաքի` զայն, ասաց, թէ դու ընդտեա' սուրբ եւ անսուրբ, զոր յետոյ աւրինաւքն հաստատեաց ։
8 Արդ բաւական համարեցաւ զհարիւր ամն երկայնամտեալ այնոցիկ` որ ըստ անզեղջ սրտից իւրեանց զգանձս բարկութեանն Աստուծոյ կոչեցին առ ինքեանս. վասն որոյ հրամայէ Նոյի մտանել եւ մուծանել ի սրբոցն կենդանեաց Է (7) Է (7), զի պատարագս արասցէ զեւթներորդն , եւ զվեցն , զի աճեսցին, զոր ի կերակուր մարդկան, զոր հրամայելոցն էր, այլ եւ անսուրբքն ի նոցանէ ուտեն ։
9 իսկ անսուրբքն Բ (2) Բ (2). զի մի ծանրասցին մարդկան եւ անասնոց սրբոց յերկիւղ եւ ի սպանումն։
10 Եւ զի արդար դատաւոր է , զքեզ տեսի , ասէ , արդար (Է 1) . դու միայն վասն այնորիկ ապրիս, եւ ազգդ այդ մեռցի ։
11 Եւ ազգի, որ գալոցն է պատմեսցի այդ եթէ կեցուցիչ է արդարութիւնն եւ մահաբեր անիրաւութիւնն ։
12 Այն որ նախ քան զծնունդն գիտէր զԵրեմիա եւ յառաջ քան զլինելն աշխարհի ընտրեաց զարդարսն , նա` Նոյի վկայեաց արդար գոլ եւ արժանաւոր կենաց ։
13 Յաւելու եւս դարձեալ ամենառատ ողորմութեանն ծանաւթութիւն այսպիսի ինչ եւ ասէ.
14 Զի այլ եւս աւուրս Է (7). եւ ածից ջուր ջրհեղեղի ի վերայ երկրի զքառասուն տիւ եւ զքառասուն գիշեր , եւ ջնջեցից զամենայն հասակ , զոր արարի ի վերայ երկրի (Է 4) ։
15 Զայն քան բազմութիւն մեղաց եւ զայն չափ ամաց չարիքն թողուլ աւետիս տայ , եթե զեւթն. աւր միայն զղջացեալ ապաշխարեսցեն, զի ընդէ՞ր յետ եւթն աւուր ածէ զջրհեղեղն ի վերայ երկրի , եթե ոչ սովին կամաւք լի ամենայն բարութեամբք ։
16 Եւ արար Նոյ զամենայն զոր պատուիրեաց նմա (Է 5) ։
17 Արդ , կրկնակի վկայէ նմա առնել զամենայն պատուիրեալսն, զի թե չպատուիրեալն բանիւ պահեաց` զհաճոյսն Աստուծոյ ի բնութենէ ուսեալ, որչափ եւս առաւել զպատուիրեալն լիով կատարէ։
18 Նոյ էր ամաց վեցհարիւրոց , եւ ջուր ջրհեղեղին եղեւ ի վերայ երկրի (Է 6) ։
18 Նախ քան զծնանելն որդիս եւ զառնուլն հրաման կազմել զտապանն ասաց հինգ հարիւր ամաց, եւ ի ժամ մտանելոյ ի տապանն վեց հարիւր, զի ասաց առ ի ցուցանել հաւաստի զմիջոց ներելոյն Աստուծոյ եւ զշինուածոյ տապանին հարիւր ամ լինելa։
20 Եւ եմուտ Նոյ եւ որդիք իւր եւ կին իւր եւ կանայք որդւոց նորա ընդ նմա ի տապանն, վասն ջուրցն հեղեղի եւ զասացեալս կենդանիսն եմոյծ ընդ ինքեան (Է 7-9)։
21 Հոտ կենաց բուրեաց ի տապանէն ։
22 Եւ այնքան անոյշ հոտ բուրեաց ի տապանէ անդի, մինչեւ մոռանալ արաւտականացն զարաւտս իւրեանց եւ որսականացն զորս իւրեանց ։
23 Եւ վաղվաղակի դիմեցին ընդ դէմ անոյշահոտութեանն , եւ մինչեւ ի տեղին հասին ոչ կարացին ուրեք զտեղի եւ զդադար առնուլ. տկարքն աներկիւղ ի հզաւրագունիցն եւ յափշտակողքն ոչ յիշեին զսովորականն ։
24 Երկնաւոր աղի ձայն լսելի լինէր եւ հրաման երկնաւոր թագաւորին. եւ դիմեցին ի ներքս ։
25 Բայց թուով առնոյր Նոյ ի տապանն եւ զայլսն արգելոյր, սակայն ոչ մեկնեին ի տեղւոջէ ն մինչեւ ի լրումն եւթն աւուրն, եւ ի սկսանելն անձրեւին, յորում բառաչելով եւ մռնչելով եւ ոռնալով գնային յոյ եւ գնային։
26 Եւ եղեւ յետ Է (7) աւուրն եւ եղեւ ջուր ջրհեղեղին ի վերա երկրի (Է 10). Չափ ոչ է մարդասիրութեանն Աստուծոյ, քանզի եւ զկնի մտանելոյն ի տապանն այլ եւս աւուրս եւթն, ներէ զպատուհասն տալով տեղի ապաշաւանացa։
27 Յամի վեցհարիւրերորդի կենաց Նոյի, յերկրորդում ամսեանն ի քսան եւ եւթն ամսոյն պատառեցաւ աղբերք անդնդոց եւ սահանք երկնից բացան ։
28 Եւ եղեւ անձրեւ ի վերայ երկրի զքառասուն տիւ եւ զքառասուն գիշեր (Է 11-12)։
29 Եբրայեցոյն առաջին Նիսան եւ թէ ըստ մեզ Արեգ, երկրորդն` Իար եւ ըստ մեզ Ահեկանի։
30 Եւ պատառեցան աղբեւրք անդնդոց եւ սահանք երկնից բացան ։
31 Որով բանիւ փարատեցան ի վեր եւ ի վայր, նովին բանիւ եւ բացան եւ կամ պատառեցան յիրաւի, զի պատառեալն անչափ եւ անարգեալս ելանէ ։
32 Սահանք, որ է սահմանն, որ եդաւ նմա կալ ի վերոյ հաստատութեանն եւ ներքին ջրոյս` ցայդ վայր եկեսցես ։
33 Եւ այլ մի անց բարձան զայնքան աւուրս Խ (40) տիւ եւ զԽ (40) գիշեր ։
34 Եւ զի զքառասնաւրեայ է գոյացութիւնս արուի յարգանդի, նոյնքան թուով ապականեալ եւ զգիշերն ի վերայ եդեալ լինի ութսուն` զշնչաբերութիւն իգի, զթիւն փրկական ի մահ դարձուցեալ, եւ զփրկականն ի կորուստ եւ յապականութիւն ։
35 Եւ փակեաց Տէր Աստուած արտաքուստ զտապանն (Է 16), որ զի թե եւ կամեսցի Նոյ մարդասիրել առ ոք, յետ այնորիկ ի ներքս ոչ կարասցէ առնուլ, զի բարձաւ ողորմութիւն յանդարձիցն։
36 Եւ բազմացա ւ ջուրն եւ վերացոյց զտապանն եւ վերացաւ յերկրէ (Է 17)։
37 Եւ զի կարող էր Աստուած առ յանկեան ուրէք պահել զնոյ եւ որպես զԵնովք խուսեցուցանել ի մահուանէ, այլ տկարութիւն վարկանիւր ամենակալ զաւրութիւնն Աստուծոյ։
38 Այլ այսպէս հաճեցաւ զծանրութիւն մարմնոյն վերաբերել որպէս թե զաշխարհ ի վեր առնուլ չնչին փայտիւ, յոյս երեւեալ թե յորժամ մարմին հոգիացեալ , երկնաճեմ լիցի։
39 Եւ իբր թէ աւդով զաղտաղտուկ ջուրս ծովուն ի վեր առեալ եւ ցանէ դարձեալ յերկիր, ոչ զբնութիւն վրոյն փոփոխելով, այլ զծովային ժանգն սրբեսցէ ։
40 Սոյնպէս ոչ զգեղ շինուածոյն առաջնոյ եղծանէ, այլ զհնութիւնն նորոգէ վերին աւդովն, որք եւ անապականագոյն եւս ենa։
41 Եւ որս յիսկզբանն մինչդեռ անյարմար էր ամենայն Հոգի Տեա ռն շրջէր ի վերայ ջրոյն առ ի յարմարումն գեղեցկազարդութեան, նոյն Հոգի Տեառն ի վերայ նոյն ջրոյն որորէր, գգուէր զորորանն առ ի միւս անգամ եւ ի կենդանութիւն մարդկան եւ անասնոց եւ աշխարհի` դառնալ անդրէն ի նոյն կենդանասիրութիւն։
42 Հնգետասան կանգուն բարձրացաւ ջուրն քան զամենայն լերինս բարձրագոյնս (Է 20) ։
43 Յամաւթ որք ասեն կողմնաւոր եկեալ զջրհեղեղն ։
44 Զի թե քան զյոյժ բարձրագոյնսն հնգետասան կանգուն բարձրացաւ ջուրն , քան զնստագոյնսն որքա՞ն ։
45 Բայց միայն զդրախտն, ասեն, վերագոյն մնացեալ, զի նայ ոչ ունէր ապականել զոք ի վերայ իւրa ։
46 Այլ հնգետասանն նշանակ հնգից զգայութեանց, որ է երիցս հինգ եւ հնգիցս երեք` երիս տեսակս ունելով իւրաքանչիւր ոք ։
47 Եւ ջնջեաց Տէր Աստուած զամենայն շարժուն եւ զամենայն մարդ, եւ որ ինչ էր ի վերայ ցամաքի , մեռաւa։
Հ (Խ I)
Ը. 1-2
1 Եւ յիշեաց Տէր Աստուած զՆոյ եւ զամենայն գազանս եւ զամենայն անասունս եւ զամենայն թռչունս (Ը 1)։
2 Այն, որ երբեք ոչ մոռանա յիշել, ասէ զՆոյ. Դարձաւ յողորմութիւն ուստի ոչ հեռացաւ եւ ածէ հողմ եւ դադարեցուցանէ ։
3 Եթե հողմով ջուր դադարէր` վաղուց եւս արդեաւք ցամաքեալ էին ծովք. այլ վասն Սրբոյ Հոգւոյն է իմանալ, որ ոչ գարշի յանուն գալ եւ ի թիւ արարածոց իւրոց` բանիւ եւ ձայնիւ եւ աւդով եւ հողմով կոչեցեալ առ սէր իւր արարչական։
4 Խցան , աղբիւրք եւ սահանք երկնից արգելան (Ը 2), զի սպասեալ ակն ունեին արարածք արարչին սահմանափոխս լինել, քա զի Աստուած է փոփոխիչ եւ կարգաւորիչ։
A 42ա-43ա, H 69բ-70ա
ՀԱ (ԽԱ)
Ը. 3-8
1 Եւ նուազէր ջուրն յետս ՃԾ (150) աւուրն եւ նստաւ տապանն այսինքն Արարատոյ յամսեանն եաւթներորդի ի ԻԷ (27) ամսոյն ի լերինն Սարարադայ , այսինքն` Արարատոյ ։
2 Եւ ջուրն նուազէր մինչեւ ի Ժ (10) երրորդ ամիսն (Ը 4-5)։
3 Արարատու լեառն ոմանք զԿորդուացն ասեն, այլ ճշմարտութիւնն յայտնի առնէ զնա ի Մասիս գոլ ։
4 Գոյ ի Պաղեստինու եւ ի Գամիրս Արարատ, այլ մերս Այրարաթ լսի ։
5 Զի երկու գետովս եւ տապանաւն գեր ի վերոյ եմք քան զյոլովս ։
6 Եւ թե զի՞նչ աւգուտ է. նախ` իմաստութեան պատճառ է մեզ` անմոռաց պահելով զյիշատակն Աստուծոյ արարչութեանն եւ ակն ունել փոփոխմանն ի նոյնն. ապա եւ երիս բարեխաւսս ունիմք առ Աստուած, զի այն որ պատճառ եղեւ փրկութեան միոյ տանն, լիցի եւ մեզ ։
7 Եւ գետքն հրաւիրակք են մեզ, զի յակն գնասցուք ուստի գան եւ սոքա ։
8 Եւթներորդ ամիսք եւ Նիսան եւ Թշրին` եւ Ե (5) ամիսք ի մէջ նոցա ՃԾ (150) աւր։
9 Իսկ ի մետասան ամեանն , որ աւր առաջին էր առաջին երեւեցան գլուխք լերանց (Ը 5) ։
10 Թեպէտ տեսանէր ոչ ոք, այլ Տէրն բանայր զգլուխս լերանցն յետ ՃԾ (150) աւուր նուազման ջրոյն ։
11 Եւ երկրորդ ամսոյն սկիզբն էր ։
12 Եւ յետ Խ (40) աւուր եբաց Նոյ զպատուհան տապանին ։
13 Մետասան ամիսն եւ Ժ (10) աւր յերկոտասան ամսոյն անցեալ եբաց Նոյ զպատուհան տապանին։
14 Եւ արձակեաց զագռաւն ե ւ ել, եւ անդրէն ոչ դարձաւ (Ը 7)։
15 Զի հրեշտակական եւ բանավճար եւ ազդաւղ համբաւեալ էր ագռաւ` այնր աղագաւ զնա արձակեաց ։
16 Եւ ոչ դարձաւ, զի տեսակ չարի էրa, յոգւոյ իմաստնոյ եւ յեկեղեց[ւ]ոյ ի բաց հալածի, զգիշով անկեալ առ լերամբն կա մ կորուսեալ ջրով, որպէս ասեն, որպէս չարն յոգիս մեղաւորացն ։
17 Եւ ոչ դարձաւ մինչեւ ցցամաքեալ ջրոյն, եւ ոչ թե յետ այնորիկ դարձաւ, այլ սարաս է գրոց` զմինչդ դնել անյայտական ժամանակի։
18 Եւ ապա արձակեաց զաղաւնին տեսանել (Ը 8) ։
19 Զմիամիտ թռչունն եւ զհամայյարկնa արձակէ. եւ նա դառնայ անդրէն չգտեալ ոտիցն հանգիստ , զի ջրալից էր տակաւին եւ աղաւնին չէր սիրող թաթախիլ ի ջուրբ , դառնայ անդրէն ի տապան։
A 43բ-45ա, H 71բ-72ա
ՀԲ (ԽԱ I)
Ը. 20-Թ. 20
1 Եւ շինեաց Նոյ սեղա ն Տեառն Աստուծոյ եւ մատոյց պատարագ եւ հոտոտեցաւ. ի Նոյ եւ ի պատարագս նորա, զի նախ ի մատուցողն եւ ապա ի պատարագն հոտոտի, զիմացական խունկն պատուելով անկարաւտն իբրեւ ի Հաբելին ։
2 Եւ զի՞նչ մատոյց ի կենդանեաց յընտանեացն ե զն եւ խոյ, եւ ի թռչնոց` տատրակ եւ աղաւնի, որպէս եւ յետոյ աւրինադրեցաւ. թերեւս այծ ոչ մատոյց, զի մեղս ոչ ունեին, եւ հոտոտի ոչ ունելով ռընգունս, տալով տեղեկութիւն, եթե Աստուած անուշանայ ի պատարագն մեր, որքա՞ն մեզ պարտ է ի նորա Միածնին ի պատարագն բերկրիլ ։
3 Եւ հուր` զի չէ գրեալ իջանել յերկնից, ոչ ի Հաբելին եւ ոչ ի Նոյին. թերեւս ինքեանք եդին զհուրն վառելով զպատարագն իւրեանց արդարքն մինչեւ ցԱբրաամ։
4 Եւ ասէ Աստուած , ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր (Ը 21) , զի միտք մարդոյ հաստեալ է ի խնամս չարին ի մանկութենէ ։
5 Ցաւեցար արարչական խնամոցն այնքան բազմութեան կորուստն, զոր թեպէտ եւ գիտէ զդառնալ մարդկան ի նոյն չարիս, այլ ինքն ոչ դառնայ ի նոյն անէծս, ուխտելով Նոյի որպէս նախ խոստացաւն ` ոչ եւս յաւելից հարկանել զամենայն մարմին կենդանի ։
6 Զամենայն ասելովն յայտ առնէ մասնաւորաբար հարկանել, զի մի բնաւ անհոգասցին մարդիկ, եւ զի ակամա եւ ի հարկէ հարկանէ եւ ոչ ախորժելով։
7 Յայտ է զի ի վեց աւուր ստեղծեաց զաշխարհ, զքառասուն աւր ապականէ եւ զտարի մի` վասն , զի բնութեամբ է բարի վաղվաղակի առնէ եւ զպատուհասն` համր ոչ վաղվաղակի, այլ բռնադատեալ ի մէնջ։
8 Այսուհետեւ զամենայն աւուրս երկրի սերմն եւ հունձք , ցուրտ եւ տաւթ , ամառն եւ գարուն , զտիւ եւ զգիշեր մի՛ դադարեսցեն (Ը 22), վասն զի զտարին պատուհասի ոչ սերմանեցին եւ ոչ հնձեցին ։
9 Ցուրտ` ասէ, որ է ձմեռն, տաւթ` աշունն, ամառն եւ գարուն ոչ եղեւ եւ ոչ անկաւ ի թիւ տարւոյ եւ ամսոյ, շաբաթու եւ աւուր, զոր խոստանայ յայնմյետէ ո'չ խափանիլ կրկին , այլ թեպէտ եւ կայր յեղանակքդ յառաջագոյն սկսեալ` յելիցն Ադամայ, այլ ոչ դառնաշունչ այլ քաղցր եւ ոչ այնքան աշխատելի։
10 Եւ աւրհնեաց Տէր Աստուած զՆոյ եւ զորդիս նորա , եւ ասէ ` Աճեցէք եւ բազմացարուք եւ լցէք (Թ 1) . Ոչ նոր ինչ աւրհնութիւն տա, քան թե զոր ետ Ադամայ վասն զի նոյն տէր է եւ զնոյն բնութիւն աւրհնէ, բայց զիշխանութիւնն պակասագոյն, զի ոչ ասաց տիրել գազանաց, այլ ահ եւ երկիւղ ձեր, ասէ , եղիցի ի վերայ ամենայն գազանաց, որպէս եւ է տեսանել , զի երկնչին եւ թաքչին պատկառելով յիշխանէն առաջնոյ։
11 Եւ ամենայն զեռուն , որ է կենդանի, ձեզ լիցի ի կերակուր իբրեւ զբանջար խոտոյ է ետու ձեզ զամենայն (Թ 3)։
12 Ադամայ ասացաւ ի փայտէն գիտութեան չուտել եւ յամենա յն ծառոյ դրախտըն ուտել, նմանագոյն ասէ եւ սմա զամենայն զեռուն, որ շնչովն է կենդանի եւ նովաւ զեռայ ` ուտել ։
13 Եւ զմիս արեամբ մի արեամբ եւ շնչով չուտել, զի զձեր, ասէ, արիւնդ խնդրեցից ի գազանաց եւ ի մարդկանէa ։
14 Արիւնն Հաբելի խաւսելով յերկրի արգելու յարիւնակերութենէ եւ յոյս տա յարութեան։
15 Եւ զի արեամբ ազգակից են մարդ եւ անասուն, արգելու զհարազատն ուտել , զի հսկայքն որպէս անյագ եին ի խառնակութիւնն կանանց եւ անխտիրք ի մարմնակերութեան , յայն սակս, զի ուտեին անհրաման` հրամայէ ուտել, թե չկարեն ժուժալ , սակայն ի բաց արձակեալ զաւդ եւ զհուր եւ ապա ուտել զհող եւ զջուր, վասն զի արուն եւ էգն շարժին ի միաւորին եւ խառնիլ . աւդ եւ հուր աւելի է յարու[է]ն ։
16 Եւ ջուր եւ երկիր յոլով է յէգն ։
17 Հուրն մածուցանէ, հողն եւ ջուրն մածնուն, աւդն սնուցանէ եւ a չորքն միաբանեալ լինին մի գոյացութեան կենդանոյ ։
18 Զի թէ ոչ արիւնանայ Հուրն ո'չ կարէ ջեռուցանել զաւդն եւ ջեռուցեալ շնչէ ընդ արեան երակսն, եւ ջերմութեամբ եւ հովութեամբ շարժի սաղմն ի կենդանութիւն եւ յաճումն եւ ի սնունդ. եւ մի է առ անասունն եւ առ մարդ, եւ միապէս ունին զցաւելին եւ զչարչարելին ։
19 Արդ , մի ' կերիցեն գազանաբար, զի մի ընդ գազանս եղիցին, զի մսակերքն անողորմք են եւ գազանամիտք , ուստի եւ առանց աւրինաց յոլովք են առաքինացեալք եւ պարկեշտացան ։
20 Այլ իբրեւ զբանջար զի՞ ասաց. քանզի ոչ ամենայն բանջար ուտելի է, որպէս ցմախ, որպէս բանգ, շաղինդր եւ այլք, ոմանք դառինք եւ կէսք ոմանք մահաբերք իսկ են։
21 Ձեր արիւն, ասէ, խնդրեցից ի ձեռաց գազանաց (Թ 5)։
22 Զի ի յարութեանն խնդրէ զգազանակուրսն, որպէս զցուլն հարկանող քարկոծ հրամայէ առնէլ, նոյնպէս եւ զգազանսն մարդավնաս ելանել երկրին որսալ եւ չարաչար սատակել աւրինապահ արանց։
23 Եւ զարիւն մարդոյ ի ձեռաց եղբաւր իւրոյ խնդրել (Թ 5ա)։
24 Ոչ աւտարի, այլ եղբաւր արիւնէ ասէ. եւ ընչիւք ոչ վճարի այլ անձնական արեամբ, զի աշխարհն, որ լինելոց է լաւագոյն է քան զայս եւ դատաստանն, յայտ է, առաւել քննութեամբ։
25 Եւ խաւսեցաւ Տէր Աստուած ընդ նոյ եւ ընդ որդիս նորա եւ ասէ . Ահաւասիկ ես հաստատեցի զուխտ իմ ընդ ձեզ եւ ընդ ամենայն գազանս եւ անասունս եւ ընդ թռչունս , զի ոչ եւս մեռցի ամենայն մարմին ի ջրոյ (Թ. 8). Հաշտեցաւ Աստուած ընդ արարածս իւր եւ մխիթարէ զսգաւոր մնացորդսն եւ բառնայ զերկիւղն կասկածանաց , զի մի ' չարիս ինչ գործեսցե երկնչելով ի ջրոյ` իբրեւ , որք զաշտարակն շինելոց էին, եւ գազանաց եւ անասնոց եւ սողունս եւ թռչնոց , եւ Տէր քոյր առնէ, զի իւրք եին եւ երկընչին եւս ի մահուանէ, եւ աղետ է Արարչին վասն նոցա որպէս ասեր ցՅովնան ` Զիա՞րդ ոչ գթայի ես ի Նինուէ , յորում բնակեալ են աւել քան զերկոյտասան բիւր մարդիկ եւ յանասունս բազումս ։
26 Եւ նշան եւս տա ողորմածն թերահաւատիցն։
27 Զաղեղն իմ դնեմ, յ ամպս, ասէ , եւ եղիցի ի գումարեալ ինձ զամպս ի վերայ երկրի , տեսից զաղեղն եւ յիշեցից զուխտն իմ (Թ 13)։
28 Աղեղն դնէ զնշանն, զի ոչ հասարակ ջնջէ զերկիր, այլ մասամբ հարկանէ, իբր նետ յաղեղանէ արձակեալ զմի ոք հարկանէ . ի մէջ բազմաց եւ միոյ մասին եւ անդամոյ դիպի խոցն։
29 Նոյնպէս եւ Աստուծոյն. գաւառաց` որպէս Սոդովմայն, թագաւորաց ` որպէս փարաւոնին, քաղաքաց` իբրեւ զԵրիքովի, արանց եւ տանց` իբրեւ Դադանայ, եւ Աբիրոնի եւ Կորխայ, եւ միոյ` իբրեւ Աքայաբու ։
30 Եւ է ծիածանդ, որ ձգի յամպս յաւուրս անձրեւաց, բայց զի ասեն իմաստունքն, թե աղեղնդ, զոր Արամազդայ գաւտի կոչեն, ոչ է գոյաւոր, այլ պատահումն եւ գոլորշի գէջ ամպոյ եւ արեւոյ, յոչ գոյիցն երեւումն, ուստի ի պարզի ոչ երեւի, եւ ոչ ի գիշերի, այլ Աստուծոյն` գոյաւոր եւ հաստատուն պարտ է լինել նշան, եւ Աստուծոյ միայն յայտնի միշտ, մեզ աներեւոյթ, զի ոչ ասաց տեսանէք, այլ ` տեսից եւ յիշեցից զուխտն իմ (Թ 15), ուստի յայտ է, թե կայ իմն յարակա նշան ի ձեւ աղեղուն, ըստ բացատպութեան ամպոյ եւ պարզոյ, եւ յամենայն ժամ անլուծանելի, եւ Աստուծոյ միշտ յիշելի եւ գիտելի։
31 Որդիք Նոյի` Սէմ, Քամ, Յաբէթ ։
32 Եւ Քամ էր հայր Քանանու ։
33 Երեք ասէ եւ չորս թուէ, զի որդին զբարս հաւր ունէր, որ զաւրութեամբ մի են ։
34 Քամ ջերմութիւն ասի, Քանան՝ առգնող կամ առիթ, զի ջերմ յանդգնութեանն հաւրն առիթ գտաւ գնելով զբարս նորա։
35 Եւ սկսաւ Նոյ այր հողագործ լինել , եւ տնկեաց այգի , եւ արբ ի գենւոյն , եւ մերկացաւ ի տան իւրում a (Թ 20) ։
36 Սկիզբն առնէ արդարն զերկիր գործել , զոր այլք մասն արդարութեան ասեն զհողագործութիւնն, որում երկրորդէ արդար իշխանութիւնն, եւ սկիզբն առնէ արդար իշխանութիւնն ։
37 Եւ սկիզբն Աստուծոյ իմաստութիւնն , որով զարարիչն իւր ծանիցէ եւ զանիրաւութիւնն եւ զվնասն պարզէ յաշխատասէր եւ վաստակասէր խոնջմամբն, զառանց մեղաց պտուղն շահիցի ։
38 Զի որ ինչ հարկաւորն էր ինքնին երկիրն բուսոյց խնամաւքն Աստուծոյa։
A 44ա, H 72բ-73բ
ՀԳ (ԽԲ)
Թ. 24-27
1 Սթափեցաւ Նոյ ի գինւոյն եւ գիտաց զինչ արար ընդ նա որդին կրցեր (Թ 24)։
2 Շնորհ Հոգւոյն ազդեաց նմա ի տեսանելն զծածկոց իմաստուն որդւոցն, եւ զի մի ' առաքինութիւն նոցա անվարձ իցէ եւ a մի յանցանք կրցերոյն ` անապաշխար։
3 Գիտաց, ասէ, զինչ արար որդին կրցեր։
4 Եւ թեպէտ երիցագոյն էր քան զՅաբեթ ` կ րցեր կոչէ, վասն զկրսերարար անմտութիւնն, զոր կալաւ յանձին, շարժեալ ի չարէն, զոր ընդ ագռաւուն արձակեցաւ ի Նոյէ, եւ յելանելն ի տապանէն բունեալ ի կինն Քամայ, որ էր ի դստերացն Կայենի, որ յիմարեցոյց զՔամ, որպէս Յեզաբէլ ` զԱքայ աբ ի ձեռն կախարդական հնարից բայց ի գթոյ ծնողին, զոր եւ երկրորդ արարիչ թէ ասէ ոք ` ոչ վրիպէ, որոյ անարգողին մահու վճիռ ետ Աստուած աւրինաւքն։
5 Եւ ասէ . Անիծեալ Քանան մանուկ եւ ի ծառաութեան կայցէ եղբարց իւրոց (Թ 25) ։
6 Ընդէ՞ր ոչ զՔամ յանցաւոր, այլ զՔանան զանմեղն տղայն անիծանէ ։
7 Զի յԱստուծոյ աւրհնեցաւ ընդ եղբարսնa. ոմանք ասեն ոչ իշխեաց անիծանել զաւրհնեալն յԱստուծոյb, որոց ասելի է` զԱդամ աւրհնեաց Աստուած յետոյ ընդէ՞ր դատապարտեաց, այլ զի զերկոքին մի եին չարութեամբ, արար զերկոսին մի եւ ետ ի վերայ սալի եւ զուռն անիծիցն կոփեաց ի վերայ, իբրեւ աւձիւն զառաջին չարն, քանզի է ուրեք զի Աստուած զարմատն եւ ըզուռն բառնա, իբրեւ զՍոդովմացիսն . եւ է զի զարմատն իբր եւ զփարաւոն զաւրաւքն, եւ է զի զոստսն, որպէս եւ աստ` զՔանան , զի թե զՔամ անիծանէր, սահմանեալ լինէր չարն յամենայն որդիսն եւ լինէր կրկին ջրհեղեղ, այլ զի ետես աւելի արիս յորդին քան ի հայրն` ի նա տանի զանէծսն եւ չթողու զբոլորն անէծք ամենայն մասամբքն մնալ ի նմաc, այլ ի մին եւ եթ ածեալ ասէ . ի ծառայութեան կացցէ եղբարց իւրոց (Թ 25), զի երկուցն ծառայելով ոչ կարասցէ ի գործ արկանել զախորժելիսն իւր` երկու լուծ ունելով ի պարանոցն ։
8 Զի թէ ներքոյ անիծիցն գոլով եւ ծառայութեան զՏեառ ն եւ զաւրհնելոյն զվիճակն առնոյր զՍէմայն` տասն ազգ աճեցեալ իւր, այլ եղբարցն զԵգիպտոս եւ զԵթոպիա ունելով զհայրենիսն ։
9 Եւ թե ազատ թողեալ էր` որպիսի չարիս ոչ գործէրa, քանզի ոչ Նոյ այլ գործքն իւր արար զնա ծառայ եւ տայ զդատաստանն չարութեան ի ձեռն Յեսուայ, զուխտա զոր եդ ընդ Աբրաամու եւ զերդումն իւր ընդ Իսահակայ , մինչեւ հազար ամ, յորում մտանէն գաբաւոնացիքն ի ծառայութեան։
10 Աւրհնեալ Տէր Աստուած, Աստուած Սեմայ (Թ 26)։
11 Աստուածաբանութիւն է այս. երեք անուն ի միում բանի, վասն զի զերեք անձինք ի միում բնութեան յազգն Սեմայ աւրհնեալ, որ է ուղղափառացa։
12 Ընդարձակեսցէ Տէր Աստուած Յաբեթի (Թ 27)։
13 Զի ընդարձակեաց, տարածեաց զբաճ[կ]ոնակն ի վերայ հաւրն։
14 Եւ բնակեսցէ ի տան Սեմայ (Թ 27)։
15 Փոխանակ զի բնակեաց երկիւղ Տեառն ի նմա` ծածկեալ զմերկութիւն հաւրն ։
16 Ընդարձակեսցէ Տէր Աստուած Յաբեթի, զի աճեցին զարմիւք եւ զաւակաւք ընդ ծով եւ ընդ ցամաք ։
17 Եւ բնակեաց Տէր Աստուած ի տան Աբրաամու որդոյն Սեմայ ։
18 Դարձեալ ճշմարիտ մարգարէութիւն է բնակելոյն Տեառն մարմնով ի տանի Երուսաղեմի եւ յեկեղեցոջն, որ զառաջինն ի հրէից հաւատացելոցն կանգնեցաւ ։
19 Եւ ապա ընդարձակեցաւ յազգն Յաբեթա` ի Հայս, ի Գամիրս եւ Յոյնս, որ յաւանաց, եւ յայլս յորս մի եկեղեցի եղեւ կաթողիկէ, որում ասաց. Ի սմա բնակեցայց, զի հաճեցա ընդ սա, թէպէտ Աբրաամ ծառայեաց յԵգիպտոս եւ Քանանացոյն Մելքիսեդեկի երկիր եպագ, այլ թափեաց զգերին սոդոմաեցոց ։
20 Եւ եկաց Նոյ յետ ջրոյն ամս ՅԾ (350) եւ ամենայն ամք ՋԾ (950), եւ մեռաւ ։
21 Երեք հարոյրն` խորհուրդ հաւատոյ եւ յիսուն` հաւատացելոց ազատութիւն ։
22 Ջ (900)-ն դրացի է հազարեկի, որպէս եւ Նոյ, ազատ գոլով ի մեղաց` մերձաւոր Աստուծոյa։
A 45բ-46ա, H 75ա-76ա
ՀԴ (ԽԳ)
ԺԱ. 1-28
1 Յետ այնորիկ ասէ. Էր ամենայն երկիր լեզու մի եւ բարբառ մի ամենեցունց ։
2 Եւ եղեւ ի խաղալն նոցա յարեւելից գտին դաշտ մի յերկիրն Սինաար , եւ բնակեցան անդ ։
3 Եւ ասե այր ցընկեր իւր. Եկայք արկցուք աղիւս եւ թրծեսցուք զայն հրով ։
4 Եւ եղեւ նոցա աղիւսն ի տեղի քարի եւ կուպր ի տեղի շաղախի ։
5 Եւ ասեն. Եկայք շինեսցուք մեզ քաղաք եւ աշտարակ, որոյ գլուխն լինիցի մինչեւ յերկինս (ԺԱ 1-4)։
6 Զմիաբանութիւնն ի չարն այսպէս ամբաստանէ. էր ասէ ամենայն երկիր լեզու մի, որպէս ձայնք եւ բարբառք ի ձայնական գործեացն յառաջ եկեալ միանան ի լեզու եւ ի շրթունս, որքa դրունք են ազգի-ազգի եւ զանազան խաւսից ։
7 Այսպէս եւ տանուտեարքն երկրի ի բաց կացեալ ի բարոյ բնաւին միաբան գործեին զվատթարն եւ խորհեին ։
8 Ընդ որս եւ յաղագս դրախտին խորհեցան, զոր լուան տնկեալ յարեւելս , յորմէ զրկեցին զինքեանս նախաստեղծքն եւ գնացին խնդրել զնայ. եւ իբրեւ ոչ գտին, զի ջուր ծովու եւ շամանդաղ ծածկեալ էր զնա, յիշեցին եւ զտապանն. եւ այն եւս չէր յայտնի ։
9 Եւ երկեան ի նոյնպիսի պատուհասէ, զի գործք իւրեանց նոյնպիսիք եին։
10 Եւ ապա խորհեցան շինել քաղաք եւ աշտարակ։
11 Քաղաք զատելութիւնն յայտ առնէ եւ աշտարակն զերկիւղն ի ջրհեղեղէն ։
12 Եւ նոքա զայն ապաւինեցան եւ ոչ յԱստուած, զոր ասեն եթե մեհեանս շինեին, զի լինիցի նոցա ապաւէն ի ջրհեղեղէն ։
13 նախ քաղաք եւ տեղի վաճառու ի գիւտս պիտոյիցն եւ ապա զաշտարակն հաստահիմն` լայնամիջոց, սերտաշէն, աստիճանաձեւ ելանելիւք , փորափողոց, լոյսանցոյց պատուհանաւք ընդ լեռնառեւ բարձրութիւնն, երկայն ճանապարհաւք ` ելիւք եւ իջիւք, խորովեալ հրով աղիւսիւք եւ կշայիւք ծեփովք թեթեւ ի բարձրութիւն ։
14 Սկսեալ ի սկիզբն ծննդեանն Ռագաւու մինչեւ ցԽ (40) ամն ոչ դադարեալք զամառն եւ զձմեռն վասն բարեխառնութեան տեղւոյն, մինչեւ հասուց ին յործուտ եւ ի Մղձկութ աւդն, որպէս եւ ասեն , ուր ոչ կարեն ընթանալ թռչունք, զի այրին թեւաթափեալք եւ անկանին յերկիր։
15 Տասնամսեան ճանապարհ , որպես ասեն, ընդ ելանելն եւ ընդ իջանելն ։
16 Եւ իշխանք` նոցա Բէլն եւ Լամսուրն եւ Հայկն ։
17 Եւ Բէլն որսայր նոցա որս, որք անխոնջ եւ անվաստակ` արք եւ կանայք ։
18 Եւ ոչ ոք ասէր ց[ը]նգերն, թէ` Շատ գործեցի , այլ թե` Դու շատ գործեցեր։
19 Ոմանք ասեն թե սալք ոսկւոյ եւ արծաթոյ ի հիմանէն մինչեւ զաւարտն դնեին շուրջանակի ընդ միջոցս աղիւսոյն պահելով, զոր աստի անդի դնեին պատելով զոսկին ի պահել զորմն անխախուտ եւ լինել գանձ որդւոց իւրեանց։
20 Եւ էջ Տէր ի տեսանել զքաղաքն եւ զաշտարակն, զոր որդիքն մարդկանն շինեցին (ԺԱ 5)։
21 Անբաւանդակ բնութիւնն եւ ամենակալն , ուստի՞ իջանէր եթե ոչ ի գութ ողորմութեան. յորժամ իրաւունքն հարկանել խնդրէ եւ կորուսանել զքաղաքն եւ զաշտարակն. զոր եւ կաւեղէնքն ի կաւու շինեին ամրոցս յերեսաց Տեառն, որ ասաց Հող եիր եւ ի հող դարձցիս, որում եւ չէր արժան կաւուն` ընդդէմ դառնալ բրտին ։
22 Եւ ասէ Տէր . Ահա ազգ մի եւ լեզու մի , եւ զայդ սկսան գործել ։
23 Եւ արդ , ոչ ինչ լինիցի դոցայ պակաս առնել , զինչ եւ կամին . ի սէր ազգակցական եւ ի մի լեզու խաւսակցութեան (ԺԱ 6) ասէ կապեցի զդոսա ի մի զաւրաւոր յաստուածապաշտութեան , դոքա ի հակառակն ի չարն զաւրանան եւ չթողուն ինչ պակաս ։
24 Եկայք իջցուք եւ խառնակեսցուք զլեզուս դոցա (ԺԱ 7)։
25 Արդ , ընդ Որդի եւ ընդ Հոգի է բանս, որովք արար զմարդն ազգ մի եւ լեզու մի ։
26 Խառնակելն ոչ թ ե շփոթել է զնոսա, այլ զի եւ խառն գտանըւի յազգացդ բառ եւ բան եւ անուն։
27 Ուստի եւ գեղեցկաբանութիւն եղեւ ի մի խոշոր լեզուէն. փափուկ` հելենն , սաստիկ` Հռոմայեցին, սպառնական` հոնին, աղաչական` ասորին, պերճական` պարսիկն, գեղեցկազարդ` ալանն, ծաղրական` գութն , տափախաւս , խաւարաձայն` եգիպտացին, ճըճուողական` հնդիկն, համեղական, հայն, որ կարէ զամենն յինքն ամփոփել ։
28 Եւ որպէս գոյն առ գունով պայծառանայ եւ դէմք ի դիմաց եւ հասակ առ հասակ եւ արուեստ առ արուեստ եւ գործ առ գործ , նոյնպէս եւ լեզու առ լեզուաւ գեղեցկանայ պիտանացու առ ստուգաբանութիւն եւ որ կարի խաղտաղուր լեզուն է` յաւգուտ գտանի ։
29 Եւ այս է գործ Աստուծոյ ` ի պատուհասն խառնել բազում բարութիւնս. զայսմանէ ասաց Մովսէս . Կացոյց սահմանս հեթանոսաց ազգաց եւ բաժանեաց բարձրեալն զազգս ամենայն ըստ թուոյ հրեշտակաց Աստուծոյ , զի որպէս առ Սեթաւ եւ Ենովսաւ կոչեցան որդիք Աստուծոյ եւ աստ` հրեշտակք Աստուծոյ մարդիք պատգամաւորք Աստուծոյ իմաստութե ան եւ յոլովապատիկ, իմաստութեանն սահման ոչ փորելով փոս, ո'չ թաղելով քարինս կամ արկանելով պարիսպս, զի այսոքիկ դիւրափոփոխք եւ անհաստատք են. իսկ զայս եւ ոչ թագաւորք ամենայն երկրի կարեն փոփոխել , բայց միայն Աստուած, որ եդ զսա, յորժամ ի լեզուս հրշտակաց խաւսիցիմք ամենեքեան, եւ ոչ որպէս ասեն յԱդամայն։
30 Իսկ թե ո՞ր էր լեզուն, որ բաժանեցան ի նմանէ այլքն . քաղդեացին է որ մնաց առ եբեր, որպէս եւ արդ գտանին առ նոսա անուանք նահապետացն` Ադամ, Սէթ, Ենովս, որ մերձ է առ ասորին եւ ոչ հեռի։
31 Ողորմեցաւ Աստուած զուր վաստակելոցն եւ ոչ տայր նոցա քակել, զի մի կրկին աշխատ արասցէ զնոսա , այլ գործ դներ հողմոյ եւ բեկոտեալ ցրուէր զշինուածսն , ո'չ փլուցաներ ի վերայ շինողացն ի կորուստ նոցա, թեպէտ ասեն զԲէլ յայնմանէ մեռեալ, ո'չ այլ յետ այնորիկ ի Հայկա` որդւոյ Թորգոմայ ։
32 Քանզի տկարաց` իւրոց ձեռագործաց` մարդկան` որք տխմարութեամբ առ Աստուած դիմեալ երթային խնայաւղ եղեալ զանճառելի հոտ դրախտին առեալ արկանէր. զեւթանասուն եւ երկու զիւրեանց տանուտէրաւքն եւ զնոցին ազգակցաւքն։
33 Զի հանդէպ դրախտին կայր, ասեն, գլուխ աշտարակին ։
34 Այլ եւ ինքն Աստուած անդ եկեալ գործէր դրախտ զվայրն եւ տայր տեսանել նոցա յիմանալի տեսութիւնս եւ լսել լուր իմանալի եւ առնուլ հոտ իմանալի ։
35 Եւ այնպէս մոռացան զառաջինն ։
36 Եւ յանկարծակի որպէս ի քնոյ զարթուցեալք ոչ լսեին զիրերաց, եւa իմաստնացեալ ծանեան զզաւրութիւնն Աստուծոյ անյաղթս ։
37 Եւ որ կամէին անդ զտեղի առնուլ ամրոցաւն, ոչ ետ թոյլ Աստուած, որ ասաց . Աճեցէք եւ բազմացարուք եւ լցէք զերկիր , ըստ որում ցրուեաց զնոսա իւրաւք աւրհնութեամբք ընդ ամենայն երկիրa։
38 Եւ դարձեալ, բուռն հարկանէ զՍեմայ եւ դնէ ոճ ազգահամարի, ըստ կարգի ասելով.
Սէմ որդի հարիւր ամենի ծնաւ զԱրբաքսաթ , թողլով զծնունդս ի Ղելումայ եւ զԱսուրայ (ԺԱ 10) ։
39 Զի ոչ կամի հապաղեալ զմիտս մարդկան ի ցնորս բազմութեան ազգաց եւ ազանց, միայն հարկաւորին հոգացեալ ազգի, որ բերել զուշս մարդկան քրիստոսական խորհրդոյն մերձ կացուցանէր , որ պատճառն է ամենայն գրոց եւ պատմութեանց։
40 Արփաքսադ ծնաւ զՍաղա , նա ` զԵբեր , նա ` զՓաղէկ , նա ` զՌագաւա , նա ` զՍերուք , նա ` զնաքովր , նա ` զԹարա , եւ Թարա ` զԱբրաամ եւ զՆաքովր եւ զԱռան (ԺԱ 12-26) ։
41 Երեք որդւոցն Նոյի ազգն մետասան է մինչեւ զԱբրամ եւ ցԱրամ եւ ցՆինոս։
42 Քանզի Յաբեթ ծնաւ զԳամիր, նայ զԹիրաս, նա զԹորգոմ, նա` զՀայկն, նա` զԱրմանեակն, նա` զԱրմայիս, նա` զԱմասիա , նա` զԳեղամ, նա զՀարմա, նա զԱրամ, յորոյ անուն ամենայն ազգք զմեզ կոչեն։
43 Նոյնպէս` Քամ, Քուշ, Մեստրիմ, Նեբրովթ, Բաբ, Անեբիս, Արբէլ, Նինոս, Նինուաս, քսան եւ մի յԱդամայ երիս եւթներեակս խորհրդոյ մեծագունի յաւելուած, երրորդական Աստուածութեանն նշանակիչ, որ եւ մանաւանդ առ Աբրաամ ծանուցաւ ։
44 Եւ մեռաւ Առան առաջի հաւր իւրոյ (ԺԱ 28)։
45 Յայտ է, զի չէր լեալ յայս կոյս ջրոյն որդւոյ մեռանել առաջի հաւր իւրոյ ։
46 Պատճառ ասեն, թէ իմացաւ զծնունդս ջորոյ։
47 Եւ առին իւրեանց կանայս Նաքովր եւ Աբրաամ ։
48 Անուն կնոջն Աբրաամու Սարա , եւ Նաքովրա ` Մեղքա , դուստր Աոանայ ` հաւր Մեղքա եւ հաւր Յեսքայ (ԺԱ 29) ։
49 Յեսքայ զՍարա ասեն վասն գեղեցկութեանն եւ երկոքին դստերք (Առանայ)։
A 47բ-48բ, H 77բ-79բ
ՀԵ (ԽԴ)
ԺԱ. 32
1 Բարի խորհուրդ յԱստուծոյ ազդեալ Թարայի գայ ի Միջագետս եւ բնակէ ի Խառան ի Քաղդէացոց աշխարհին a, զի յաճախեաց կախարդութիւննb։
2 Եւ պատժեաց զնոսա Տէր թռչնաւք, զոր ուտեին զանդաստանս նոցա։
3 Եւ դնեին պահապան քշել զնոսա։
A 48բ, H 79բ
ՀԶ (ԽԵ)
ԺԲ. 1-4
1 Եւ ասէ Աստուած զԱբրաամ. Ել յերկրէ քումմէ եւ յազգէ քումմէ. Եւ ունկնդ իր եղեալ գնաց, եւ էր ՀԵ (75) ամաց։
2 Յորում տեղւոջ երեւեալ Աստուածոյ ասէ. զաւակի քում տաց զերկիրս զայս. երկու խոստմունք եւ ի տեղւոջս . իշխանութիւն երկրին եւ զաւակին խոստումն , որ տալոց էր նմա ի ժամանակին. զոր իմացեալ Աբրաամու , եթե զերկիրս զայս տայ` չառնէ անմասն եւ վասն յերկնից։
3 Եւ շինէ սեղան, ոչ այլում որ սովոր էին յերկրին, ըստ կարծեաց սնոտեաց, այլ այնմ որ երեւեցաւ նմա եւ կոչեաց յանուն Տեառն, զի որ զերկիրն նմա ետ դարձեալ նուիրեաց զնա Աստուծոյ տուողին։
4 Եւ ոչ ասէ թէ մատոյց պատարագ յայտ առնելով զանկարաւտն բնութիւն, սակայն, լինի ինքն քահանա եւ զբովանդակ տունն մատուցանէ նուերի նմա եւ անդի ելեալ բնակէ յանապատի , որ կոչի սուր, եւ յաւտար երկրի համարձակապէս եւ թագաւորաբար կեայ հարկանելով խորանս. եւ շինուածս ոչ շինէ զանհաստատութիւն աստեացս ցուցանելով ։
5 Եւ լինի սով փորձութեան, առ նա ի վերայ երկրի եւ ոչ յերկինս, ուր եւ հաստատեալ էր զյոյսն իւր։
6 Գնա ի յԵգիպտոս եւ ոչ ի Միջագետս, զի ա կն ունի փութով դարձի։
7 Եւ դնէ ուխտ ընդ կնոջն քոյր ասել զինքն, զի աւտարատեացք եւ հիւրամերժք էին եգիպտացիքն եւ զելս իրացն յԱստուած ապսպրէ a լինի կարծիքն եւ առեալ լինի Սարա ի տունն փարաւոնիb։
8 Քանզի ասեն, թէ ուռեն երաստանքն եւ ո չ կարեին ի կանայս մերձենալ։
9 Թեպէտ դեղաւք եւ արմատաւք ջանային թագուցանել զնախատինսն` ոչ կարեին ։
10 Այլ տուգանաւք անձանց արձակեցին ի բաց։
11 Եւ դառնան ի նոյն տեղի բնակութեանն յանապատին , ուստի իջին յԵգիպտոս։
12 Եւ քաջքն ներքոյ եւ արտաքոյ փորձին, յաւտարաց եւ ընտանեաց , աղքատութեամբ եւ յղփութեամբ ընչից, որպէս եւ նմա դիպեցաւ ։
13 Ի յաճախելն խաշանցն` կագէին հովիւքն Ղովտայ ընդ հովիւսն իմաստնոյն, որոց յոլովս տարեալ ըստ տեառն իւրեանց ընդարձակս բարուցն։
14 Եւ զկնի յոլով ժամանակաց , յընտիրս առնէ իմաստունն զաշխարհն առաջի եղբաւր զորդւոյն , յաջ եւ յահեակ, իբրեւ եւ յոգի, որ է յաջ եւ եւի մարմին, որ է ահեակ, զոր եւ երկրասէրքն աջոյ համարեին a։
A 49ա, H 80աբ
ՀԷ (ԽԶ)
ԺԳ. 10-13
1 Ետես Ղովտ զամենայն կողմանսն Յորդանանու , զի յուռթի էր (ԺԳ 10), քանզի գետն Յորդանանու վերոյ կայ Բասանու, եւ յոլով աղբիւրք բըղխէն` աւգնութիւն տալով ընդարձակ դաշտին. ի ծովէն Տիբերայ մինչեւ ի ծովն աղի Սոդոմայ, զամառն եւ զձմեռ ն լի կալով ի բերոյ , զոր իբրեւ զդրախտն Աստուծոյ վկայէ գիրք , ուստի յայտ է, թե զդրախտն ոչ ժառանգեցաք վասն մարմնասէր բարուց եւ ոչ սոդովմաեցիքն ժառանգեն զնա։
2 Անցանէ եւ ընդ Եգիպտոս նոյն անցք աղետից ի յանդիմանութիւն մեզ , զի զանցաւորս ընտրեմք քան զանանցականն։
3 Ղովտ բնակեցաւ ի Սոդոմ իբրեւ զգառն անմեղ ի մէջ գայլոց եւ իբրեւ զմանուկ տղա յորջս թունաւոր վիշապացa։
4 Բնակեաց Ղովտ ի Սոդոմ, զի առաւել եւս պատժեսցին`a բարի աւրինակաւն ոչ աւգտեալքb։
A 49բ, H 81ա
ՀԹ (ԽԷ)
ՀԸ (ԽԷ)
ԺԴ. 18-ԺԵ 14
1 Եւ Մելքիսեդեկ, թագաւոր Սաղիմայ եհան հաց եւ գինի, քանզի քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ եւ աւրհնեաց զԱբրաամ (ԺԴ 18-19)։
2 Հաց եւ գինի, որք են ծնունդք երկրի եւ սնունդք երկնից, որ գտաւ առ Մեղքիսեդեկ նուիրեալ Աստուծոյ եւ ոչ մատուցեալ ։
3 Բարիոք ասացաւ յետոյ ողորմութիւն եւ ճշմարտութիւն պատահեսցին արդարութիւն եւ խաղաղութիւն համբուրեսցին ։
4 Մեղքի ` թագաւոր, Սեդեկն արդարութեանս , Սաղիմ` խաղաղութիւն ։
5 Արքայն արքայորդւոյն նման, արդարն` երկնաւոր արդարութեանն ։
6 Սաղիմն նման վերին խաղաղութեանն, ներքո սորա բուսաւ ճշմարտութիւնն ։
7 Աբրաամ . Տէր տայ զքաղցրութիւն իւր . զի՞նչ քաղցր քան զկեանս, որ ի ձեռն հացին եւ բաժակին տայ Տէրն հաւատացելոց իւրոց ։
8 Եւ երկիր մեր տացէ զպտուղ իւր * ։
9 Աբրաամ տասանորդս ետ ընկալեալ զսերմն զաւրհնութիւնն ։
10 Եւ զհացն եւ զգինին զորդւոյն Աստուծոյ մեծի Քահանայապետին զպարգեւսն առեալ տան պտուղ հաւատացեալք` գործս սուրբս` տասնաւորս , վասն զի Մելքիսեդեկ ինքնին մատոյց զհացն քաղցելոց եւ զբաժակն ծարաւելոց , զաւրինակն Տեառն, որ ոչ հրշտակիւ, եւ ոչ մարգարէիւ, ոչ առաքելով, եւ ոչ մարտիրոսաւ, ոչ սերոբեիւ, եւ ոչ քերոբեիւ, այլ ինքն ետ զիւր հացն եւ զիւր զգինին` զմարմին զիւր եւ զարիւնն սովեալ եւ ծարաւեալ ազգիս մերոյ ։
11 Եւ որ ոք առնու զնա մի առցէ ի Սոդոմա ընչիցն` զմեղաւորացն անթլփատիցն եւ ի զոհական դիւացն ։
12 Բայց զի մի զրկեսցէ զվաստակաւորսն , ի վարձուց , ասէ, առցէն Մամբրէ, Եսքող, եւ Աւնան զվարձս իւրեանց , զի որ հատանէ, ասէ , զվարձս վարձկանի ընդ արիւնահանս դատեսցի եւ համարեսցի, իսկ ինքն հրաժարեաց ի սակաւ ընչիցն եւ մեծացաւ քան զամենայն թագաւորս երկրի, զի յԱստուծոյ եւ ոչ ի մարդոյ սիրեաց մեծանալ։
13 Վասն որոյ երեւի նմա տէր եւ ասէ . Մի՛ երկնչիր (ԺԵ 1, 3), այսինքն` մի ' իբրեւ զծառայ, անհամարձակ կացցես , այլ իբրեւ զսիրելի խնդրեա դու , զոր ինչ կամիս. վասն որոյ եւ վստահացեալ ասէ . որովհետեւ ինձ ոչ ետուր զաւակ , որով ընդոծինն իմ այսուհետեւ ժառանգէ զիս (ԺԵ 3) ։
14 Խնդիր է այս սակայն պատկառանաւք եւ Պատճառաւոր եւ լինի առ նա ձայն վաղվաղակի . ո՛չ , ասէ , այլ որդին քո ։
15 Արդ Աստուծոյ չգոյն իբրեւ զգոյ է եւ ի դէպ ժամանակի երեւի ։
16 Եւ հանեալ զնա, արտաքս ասէ.
17 Հայեաց աչաւք քոյ յաստեղս երկնից (ԺԳ 14) ։
18 Որ մանաւանդ հաւատոյ որդիքն աստեղացան բազմութիւն քրիստոնեից։
19 Եւ զաւրացեալ ի բանից աստի եւ քան զհրեշտակաց համարձակութիւն եւս առաւել եւս առեալ ասէ.
20 Տէր , Տէր ի՞ւ գիտացից , եթե ժառանգեսցէ զդա (ԺԵ 8) ։
21 Նախ հաւատաց եւ ապա արդարացաւ, զի շինուած առանց հիման ոչ լինի եւ ոչ գործք առանց հաւատոյ կարող են արդարացուցանել. յաւրինակ բազմութեան հաւատացելոց հեթանոսաց, որք հաւատով հանդիսացան եւ համարեցաւ նոցա յարդարութիւն ։
22 Եւ եղեն որդիք Աբրաամու, չմնաց յԱբրաամ երկմտութեան կարծիս, սակայն նշան ինչ յայտնի հայցէ, թե զիա՞րդ ժառանգեն բազմութիւն որդւոցն զերկիրն զայնa ։
23 Երկիրս լի է բնակչաւքս քանանացւոցն իմa զաւակքն ծածկէ զնոսա առաւել բազմութեամբ, կամ մարդամահ անկանիցին եւ սատակեսցին սոքայ կամ երկիր բացցէ զբերան իւր եւ կլանէ զսոսայ, կամ թշնամիք գան գերեն զսոսա, կամ ինքեանք ընդ իրեարս գրգռեալ սատակեսցեն զիրեարս, եթե հնազանդ եին մեզ եթե փեսայանան սոցա, կամ այլուր աճեն եւ գան ժառանգել զսոսա, կամ գտանէ զաւակ իմ ողորմութիւն յաչս սոցա եւ մեծացուցանեն զիմսն. զայս կամի ուսուցանել եւ քան թե իւր յաւէտ որդւոցն խնդրէ իմանալ եւ զգաստանալ եւ փութալ ի կատարումնb։
24 Եւ ասէ ցնա առ ինձ երինջ երեմեան եւ ք աւշ երեմեան, եւ խոյ երեմեան եւ տատրակ եւ աղաւնի ։
25 Եւ առ զամենայն եւ յաւշեա՛յ եւ եդ զնոսա ընդ դէմ միմեանց ։
26 Եւ զթռչունսն ոչ յաւշեաց ։
27 Եւ իջանեին թռչունքն ի վերայ անդամաթուոցն եւ նստէր առ նոքաւք Աբրաամ ։
28 Եւ մաւտ ընդ մուտս արեւոյն թմբրութիւն անկաւ ի վերայ, եւ ահա ահխաւարի հասանէր ։
29 Եւ ասացաւ առ Աբրաամ. Գիտասջիր, զի պանդուխտ լիցի զաւակ քո յերկիր, որ ոչ իւր իցէ, եւ ծառայեցուսցեն զնա եւ չարչարեսցեն զնա ամս չորեքհարիւր ։
30 Բայց զազգսն դատեաց , ասէ Տէր (ԺԵ 9-14)a։
31 Նոյ մատոյց պատարագ, առեալ յԱստուծոյ զպարգեւսն ։
32 Աբրաամուն մեծ է քան զնմայն , զի չեւ է առեալ, բայց ցանկա, որում հաւատացն մտաւք տեսանել աչաւք ։
33 Յերիս տեղիս սեղան շինեաց եւ պատարագ ոչ մատոյց, բայց միայն զինքն, իսկ աստ սեղան ոչ շինեաց զատական, այլ զամենայն աշխարհ սեղան առնէ Աստուծոյ ։
34 Առ ինձ, ասէ, դու առ Յիմոցն եւ ինձ առ եւ զիմն եւ եւ ինձ նուիրեաց` երինջa` ընդ հողոյ, այծ` ընդ ջրոյ, խոյ` ընդ աւդոյ, աղաւնի ընդ հրոյ, տատրակ ընդ վերի ն աշխարհին ։
35 Եւ Երեմեան, զի եզակի բնութեանն եւ եռանձնեայ Աստուածութեանն ընծայէ , որ իւրաքանչիւր ոք ի դոցանէ յերիս բաժանի ըստ Փիլոնի ասիցնa։
36 Եւ զի զկնի երեք ծննդոցն դառնալոց էին որդիքն, եւ թագաւորք եւ քահանայք եւ մարգարէք էին ։
37 Եւ զյաւշելն ոմանք ընդ չորս ասեն, կտրել ըստ ոտից, բայց Փիլոն ընդ երկուս հատանել ասէ, եւ Գիրն այսմ վկայէ, թէ յաւշեաց զնոսա ընդ մէջ, որ ընդ երկուս նշանակէ, եւ այս է հաւանելի քան զչորրեակն ։
38 Եւ զթռչունսն ոչ յաւշեաց ։
39 Զի վերինն ոչ տեսաւ եւ ոչ քննեցաւ, այլ եւ ոչ պղծեցաւ ի զոհից ճենճերս, այլ գոյքս պղծեցաւ միովն Ադամաւ, եւ սրբեցաւ եւ նուիրեցաւ միովս Աբրաամաւ, եւ հայր եղեւ մասանց արարածոցս ։
40 Հայր ազգաց բազմաց արարից (ԺԷ. 4) , ասէ ։
41 Եւ թռչունք իջեալ ի յաւշուածսն, եւ Աբրաամ քշէր, զի պատերազմ տալոց էին թշնամիքն ընդ որդիսն, ի պատճառս, արդարոյն փրկուին ։
42 Եւ հուր, զի իջանէր եւ բոցք հատանէին, նշանակէր թէ պակասէին արդարքն, վերին աւգնականութիւնն ոչ պակասէ ։
43 Եւ զի թռչունք եւ ոչ գազանք յարձակէին, յայտնէ, զի յերկնից անկեալքն հակառակին պատարագին գոյիցսa։
44 Այլ որ մատուցանաւղն է ոչ միայն մատուցանէ, այլ եւ պահէ ի խանգարչէն ։
45 Զի գիտաց Աբրաամ, թէ հաշտեցաւ Աստուած ընդ բոլոր աշխարհս եւ զաւակ բազում լինի նմա, սակայն աւգնականութեանն պէտս ունին ի չարասէր թշնամոյն ։
46 Իսկ զի՞նչ է փոխանակ ուրախութեանն ասելն Ահ խաւարին անկաւ ի վերայ նորա ։
47 Տեսակ է այս մարգարէութեան, զի զգալի աշխարհէս ի բաց կան զգայարանքն, եւ միտքն զիմանալիսն չկար է լիով ըմբռնել, պակնու յահէն եւ ոչ գիտէ յո՞ր դիմէ կողմն մինչեւ գայ նմա ձայն յաւգնութիւն ի Տեառնէa ։
48 Որպէս եւ եկն առ Աբրաամ. ասէ . գիտելով գիտասջիր (ԺԵ 13) ասէa. այսինքնb` աներկմիտ հաւատայ։
49 Յետ չորից ամաց որթ խաղող բերէ եւ տու նկք` զկարապետս մրգոց պտղոց Կշռեաց ընդ չորիցն զչորեք[հ]արոյր ամն, զի եւ նոքա տունկք երկնաւորք եին եւ մրգաբերք բազում ստացուածովք դարձցին, ասէ , որպէս եւ յայտ է ի կազմութենէ խորանին ստացուածք նոցա` իբր մրգաւք դարձեալ անդրէն, որպէս ասացաւ ի չորրորդում ազգին ասէ դարձինa այսրէն եւ զի ոչ թողուն եգիպտացիքն դիւրաւb ։
50 Եւ զազգն , որում ծառայեսցեն , դատեայց ես (ԺԵ 14) , ասէ Տէր. յայտ է` դատաստանաւ եւ ոչ զաւրութեամբa։
51 Եւ ի չորրորդ ազգին դարձցին, յորմէ յետէ մ տին յԵգիպտոս ։
52 Ասէ եւ են չորրորդ ազգ ։
53 Յեսու եւ Քաղէբ եւ տղայքն լինին ինն եւ տեասն ամեայք , համաւրէն հինգերորդք եին, զի մինչեւ ի տասն եւ ինն չառնու համար , այլ` զքսանն ։
54 Եւ դու երթիցես առ հարս քո խաղաղութեամբ (ԺԵ 15) ։
55 Հոգւով` յառաջին արդարսն եւ ի հրեշտակսն, որք խնամածուք են քեզ եւ մարմնով` ի տարերս ։
56 Խաղաղութեամբ ասէ, որ է հոգւոյ առ մարմին եւ մտաց առ Աստուած, սնեալ ի բարի. յայտնէ զաճումն առաքինութեանն. մինչ կատարի բարիոքն, միաւոր եւ անխառն բարին։
57 Վասն զի չեւ եւս են լցեալ մեղք ամուրհացոցն (ԺԵ 16)։
58 Զի գիտէր թե յաւելուն մեղս ի վերայ մեղաց ։
59 Ներեալ էր նոցա մինչեւ Յեաւթն ազգն. եւ այլ եւս ներէ նոցա, ասէ. ոչ թէ չէին լցեալ մեղք նոցա , այլ ցուցանէ թե որքան ներէ ։
60 Նոյն ողորմածն հատուցանեմ, ասէ, զմեղս հարց յորդիս յերիս եւ ի չորս ազգս, որ լինի եաւթն եւ կամ յորժամ հայրն եւ որդին եւ թոռին եւ թոռին որդին` միով կամաւք եւ գործովք ի չարն լինին, ջնջին յԱստուծոյ իրաւամբքնa։
A 50ա-51ա, H 82ա-83ա
ՀԹ (ԽԸ)
ԺԵ. 16-ԺԷ. 4
1 Քանզի չեւ եւս լցեալ եին մեղք ամորհացոցն , այլ ժառանգիչք երկրին չեին բազմացեալ ։
2 Իսկ ընդ մուտս արեւուն բոցք հատանեին եւ ահայ հնոց ծխեալ եւ ճառագայթք հրոյ անցանեին ընդ մէջ անդամաթուին յաւշուածոյն (ԺԵ 16-17) ։
3 Ծխեալ հնոցն զնեղութիւն որդւոցն յայտ առնէ ։
4 Իսկ ճառագայթն եւ հուրն` ինքն Տէրն է, որ ի սէր բարեկամի իւրոյ անձնանայ եւ տեսանի աչաց եւ ուտէ զճաշն տեսական ։
5 Եւ յայտ անտի է, զի ոչ ձիթով վառի եւ ոչ փայտիւ բորբոքի եւ ոչ աւդով լուցանի, առանց բերանոյ ուտէ, առանց որովայնի ժողովէ եւ հատուած եւ կամ յաւելուած ի տեղւոջն ոչ մնա, զի թե նիւթականս հուր անպիղծ թագաւոր ասի եւ զերկուն մի բնութիւն առնէ եւ մի լինի, արքա՞ն աննիւթականն հուր, եւ իմանալի, որ բազում մասամբք եւ յոլով աւրինակաւք ձեւանայ ի յաւդ, եւ ի ջուր, եւ ի հուր , ի թանձրութիւն հողոյ եւ ինքն չէ յայսմանէ եւ ոչ աւտար է ի սոցանէ ։
6 Նա ընկալաւ զպատարագն Աբրաամու հրով եւ այս է պատճառ լինելոյ որդւոց նորա յերկրին եգիպտացւոց, եւ ոչ որպէս ոմա նք յանդգնին ` եթե թերահաւատեաց Աբրաամ յասելն` Տէր, Տէր զի՞նչ տացես ինձ զի ահա ես մեռանեմ անորդի եւ Եղիազար` ընդոծին իմ` նա ժառանգէ զիս a ։
7 Եւ ասեն թե այսր աղագաւ պատժեցան որդիք նորա յԵգիպտոս, զոր մի լիցի մեզ ասել, զի ոչ թե թերահաւատեաց, այլ պատկառանաւք եւ երկեղի փութացուցանէր զպարգեւսն , զոր տալոց էր Աստուած նմա ։
8 Զի թե թերացեալ էր ինքնին իսկ պատժեալ լինէր, իբրեւ զՄովսէսն իբրեւ զԴաւիթ, իբրեւ զԶաքարիաս եւ ոչ եթե յայլսն անցուցանէր զպատուհասն, վասն որոյ հաշտ գոլով նմա Աստուծոյ ընկալեալ զպատարագ նորոյ դնէ նմա ուխտ եւ դաշն անխախուտ, եւ սահման հատանէ նմայ երկրին, զոր տալոց էր նմա եւ զաւակի նորա` ի գետոյն Եգիպտոսէ մինչեւ ցԵփրատ, զոր Դաւիթն ժառանգեաց եւ Սաղամոն, ի յառնուլն զդուստրն Փարաւոնի, մասունս առնոյր յերկրէն եգիպտացւոց ի պատիւ մեծին Աստուծոյ։
9 Եւ տասն թուէ զորոց զերկիրն տալոց էր զաւակի նորա, յայտարարեալ թէ սակաւ է Աբրաամ , ոչ կարէ ժառանգել միայն զայնքան բազմութիւն ազգաց մինչեւ բազմանան որդիք նորա։
10 Յաղագս որոյ եւ յետ տասն ամի բնակելոյ նոցա յերկրին Քանանացւոցa, իմացեալ Սարայի, թե ամուլ է, տա զաղախին իւր Աբրաամու, զոր ասեն, թե կարծէր Սարա զԱբրաամ ամուլ, մինչեւ էառ զնա Փարաւոն։
11 Այլ, ոչ է զայս ասել, զի նախ քան զելանելն հրամանաւ Աստուծոյ յերկրէն իւրեանց այլ կանայս ունէն Աբրաամ, եւ անդէն թողոյր։
12 Եւ որդի ասեն գոլ Աբրաամու Ովրեստէս անուն, որ ոչ յաւժարեաց ելանել ընդ հաւր իւրում եւ ոչ գրեցաւ յորդիսն նորա, եւ գիտէր Սարա։
13 Այլ յերկարէր խոստումն Աստուծոյ տալ նոցա հարազատ զաւակ, որոյ որդիքն լինին իբրեւ զաստեղս երկնից, տալ փութացաւ Սարա զաղախինն Աբրաամու, զի ի նմանէ լինիցին բազմութիւնք աւազոց, զի ոչ կամի լինել նոցա նա մայր , որ եւ ի յղանալն հպարտութիւն որդւոցն ձեւացաւ ի մայրն եւ արհամարհեցաւ տիկինն, ոչ յաչս Աստուծոյ կամ Աբրաամու, այլ յաչս աղախնոյն, որ եւ ըստ պատշաճին չարչարեալ ի նմանէ իմանայ զչափս իւր եւ զծառայութիւն որդւոյ իւրոյ ի հրեշտակէ Աստուծոյ անդրէն դարձուցեալ առ տիկինն։
14 Զի մոռացկոտ է մարմինն` ելանէ ընդ դէմ հոգւոյ եւ ծանր է աւազ` հակէ ի վայր, ոչ հնազանդի կամաւ այնմ, ուստի ծագելոց եին աստեղք։
15 Այլ եւ արեգակն եւս արդարութեան Տէրն եւ կենդանատեսակքն, որ եւ աստուածատեսակք, երկոյտասան առաքեալքն, եւ նշանաւոր աստեղքն եւթանասունքն եւ հազարքն հինգ, եւ այլոցն բազմութիւնք հաւատացելոցն։
16 Եւ զի ասէ հրեշտակն. Դու յղասջիր ։
17 Մխիթարէ զնա , զի սակաւ յանցանացն բաւական էր կրել պատուհասն։
18 Որդի, ասէ, ծնցիս եւ լսումն անուն նորա (ԺԶ 11). եւ երկրորդէ տեսական ազգին Իսրաէլի եւ յանդիման եղբարց բնակէ (ԺԶ 12) ։
19 Յայտնէ թե որդիս ծնանելոց էր Աբրաամ ի Սարայէ եւ ի Կենտուրայ ։
20 Եւ վայրագ, զի յանապատ բնակեսցին եւ խստաբարուք լինին ։
21 Ձեռք նորա յամենեսեան եւ յեռք ամենեցուն ի նա, է զի ի բարիս տան եւ առնուն սիրով, եւ զի բազումք գոլով կարէ ընդդէմ կալ պատերազմաւ յոլով ազգաց։
22 Եւ կարդաց Ագար զանուն տեառն (ԺԶ 13) , որ երեւեցաւ, որպէս թե դատաստանաւ մխիթարեաց զնա։
23 Եւ զի՞ կոչեաց զհրեշտակն Աստուած, զի որ զբուն թագաւորն ոչ է տեսեալ զհազարապետն թագաւոր կարծէ, եւ ներելի է, զի աղախին եւ տխմար է. յորոյ անուն եւ զջրհորն կոչեաց, որ էր եւ այն նմա պարգեւ տուեալ ի մխիթարութիւն եւ ի կատարումն բարեաց։
24 Եւ զի դարձաւ առ տիկինն, զի անձնիշխան լինելն չար է եւ մոլորութիւն։
25 Վասն որոյ ծնանի Աբրաամու որդի` ՁԶ (86). ամաց գոլով Աբրաամու։
26 Ութ տասն թիւն էգ եւ նուիրեալ եւ վեցն տեսական աշխարհին, զոր ժառանգելոց էր։
27 Եւ Աբրաամ այլ անուն ոչ կոչեաց նմա, զի ասաց նմա Ագար զբանս հրեշտակին, եւ այլ ոչ եղեւ ընդ նմա Աբրաամ ի պատիւ Սարայի։
28 Եւ երեւեցաւ նմա Տէր եւ ասէ. Ես եմ Աստուած քո (ԺԷ 1) ։
29 Որ ամենայն երկրի է յատուկ նմա ասէ գոլ, եւ որք նման նմա լինին։
30 Լեր, ասէ, հաճոյ առաջի իմ (ԺԷ 1ա)։
31 Լէր հաճոյ, այլ ասէ զներկայն, զգուշացուցանէ վասն առաջիկային.
Եւ լեր անարատ (ԺԷ. 1բ), զի մի պատճառանաւք եւ կեղծիւք առնիցէ զառաքինութիւննa եւ անկաւ Աբրաամ ի վերայ երեսաց իւրոց, քանզիb ոչ հաճոյքն եւ արատն ի զգայութեանցն խառնի, ի վերայ անկեալ ծածկէ, այլ եւ պակումն կրէ միանգամայն եւ երկրպագէ շնորհ կալեալ պարգեւին։
32 Վասն որոյ եւ ասէ. Եւ իմ ահա ուխտ ընդ քեզ եւ եղիցես հայր բազմութեան (ԺԷ 4), զի ոչ միայն թուով հոլովութիւնք որդւոց, այլ լեզուաց եւ տոհմից, զի եւ նախապետք եւ նախահարք լինելոց են այլոց ազգաց որդիք նոցաa։
A 51բ-52բ, H 84բ-86ա
Ձ (ԽԹ)
ԺԷ. 5
1 Եւ ոչ եւս կոչեսցի այսուհետեւ անուն քո Աբրամ, այլ Աբրաամ կոչեսցի անուն քո։
2 Արդ , յորժամ Իսմայէլ ծնաւ հայր եղեւ երկրաւորաց, եւ յորժամ Իսահակ ծնանի հայր լինի երկնաւորաց` աստեղաց ։
3 Եւ զիա՞րդ լինի մարդ հայր երկնաւորաց եւ երկրաւորաց. եթե ոչ այն որ խաւսի ընդ Աբրաամու լինի մարդ ի զարմիցն Աբրաամու a։
4 Վասն որոյ Աբրաամն հայր վերահայեաց, որ յաստեղս հայէր աստի ի վեր. եւ իշխեաց աստեացս, լսելով ձայնին Աստուծոյ։
A 52բ, H 86ա
ՁԱ (Ծ)
ԺԷ. 5-14
1 Այլ գիտել պարտ է, թե մարդ պատուական բանիւ է, եւ նովաւ տիրէ ծովու եւ ցամաքի։
2 Եւ բանի պարբեկութիւնք Է (7) են. Է (7) գիր, որ ձայնանան եւ բանանան։
3 Զի գործիք են բանի գիծքն, որ եւ ի մեր լեզուս ԼԶ (36) լինի։
4 Եւ ամենայն տառից առաջին եւ հայր այբն է, եւ առաջին ձայնաւոր եւ սկիզբն բոլորից թուոց։
5 Եւ ընդ ամենայնի միաբանի, ընդ պարզին պարզանա եւ ընդ թաւին` թաւանա եւ ընդ սոսկին` սոսկանա։
6 Եւ խառնելովն ընդ ամենայնի ամենայն լինի եւ մնա անխառն։
7 Մատամբ գրչի մտէ ի բառ եւ առանց բարբառի խաւսի, ձեւանայ եւ տեսանի աչաց, ձայնիւ հնչէ ի լսելիս եւ մտաց ուսուցանէ իմաստութիւն, թուէ զինչս մեծատանց եւ չտա ծառայից գողանալ, արբանեակ թագաւորաց եւ մեկնիչ խորհրդոց, առանց ոտից ընթանա, առանց թեւոց թռչի, գործէ առանց ձեռին եւ խաւսի առանց լեզուի։
8 Նովաւ կոչեմք զԱստուած, նովաւ մխիթարիմք արքայութե[ա]ն յուսով, նովաւ երկնչիմք ի դատաստանացն Աստուծոյ. չիք քան զսա մեծ պարգեւ Աստուծոյ ի կենցաղս յայսa։
9 Հարցին ցոմն` թէ զի՞նչ երեւի քեզ ընտիր ամենայն բարութեանցն Աստուծոյ, եւ նա ասաց` իմաստութիւնն։
10 Քանզի ամենայն ինչ հակառակ ունի, մեծութիւն` զաղքատութիւն, կեանք` զմահ, առողջութիւն` զհիւանդութիւն, իսկ իմաստութեանն չկա հակառակ։
11 Եթե մեծանա մատակարար լինի, եթե աղքատանա յԱստուած մերձենա, եթե առողջ է ` գոհանայ, եթե հիւանդանա զԱստուած փառաւորէ, եթէ կեայ ` յաւելու յարդարութեանն , թե մեռանի` եւ անխեղճ գնայ յաշխարհէս։
12 Եւ զի այբն է մայր իմաստութեան, վասն որոյ եւ զայբն սկիզբն եդեալ զայլ բարիսն զհետ բերէ։
13 Աճեցուցից, ասէ, զքեզ, եւ թագաւորք ի քէն ելցէն (ԺԷ 6)։
14 Թագաւորաց հայր, ասէ, լիցիս` դու ` Դաւթեանց, եւ Սողոմոնեանց եւ Արշակունեանց եւ Իսմայէլեանց եւ գլուխ եւս ապա երկնաւոր թագաւորին։
15 Բայց դու զուխտ իմ պահեա։
16 Թլփատեսցի ձեր ամենայն արու ութաւրեայ եւ ընդոծին եւ արծաթագին։
17 Եւ որ ոչ թլպատեսցի ութաւրեա, սատակեսցի յազգէ իւրմէ (ԺԷ 9-14)։
18 Ոչ թե ըստ բարի իւրոյ կամացն դնէ զթլպատութեանն զուխտն , քանզի թե այնպէս էր` չէր հաճեալ ընդ առաջին յարդարսն, որք եւ անթլփատք գնացին առ Տէր . եւ ոչ ընդ Աբրաամու , նախ քան զթլփատութիւնն, այլ զի յԵգիպտոս գնալոց էին, ուր թլփատէին էգք եւ արուք ի երկոտասան ամին։
19 Առանձնական եւ որիշ կամի լինել սոցայ ի նոցանէ, զի մի' այնու վարեալ սովորութեամբ եւ ի կռապաշտութիւնն նոցա անկանիցին a։
20 Վասն այսորիկ յարուսն միայն եւ յութաւրեայ մանկունսն դնէ զնշանն, նշան կոչէ եւ ոչ փառք եւ պատիւ ։
A 52բ-53ա, H 86բ-87ա
ՁԲ (ԾԱ)
ԺԸ. 2-20
1 Իբրեւ ետես, ասէ, ընթացաւ ընդ առաջ նոցա, իբրեւ երից ուղեւորաց եւ երկիր եպագ ի վերայ երեսաց (ԺԸ 2) որպէս սովոր էր Աստուծոյ։
2 Վասն որոյ եւ խաւսի իբրեւ ընդ միոյ` Տէր եթե գտի շնորհս առաջի քո, մի՛ զանց առներ ի ծառայէ քո (ԺԸ 3). եթե զոր խնդրեի կարաւտիւ զշնորհսն տեսանել` զԱստուած գտի', ապա մի' զանց առներ ։
3 Այլ առցի սակաւ մի ջուր (ԺԸ 4), թե յո՞ւմէ ոչ իշխէ։
4 Եւ լուասցեն զոտս ձեր (ԺԸ 4ա). եւ զո՞յքն ոչ ասէ պատկառանաւքa, զի եթե Տէրն է` ոչ պիտի նմա ջուր, եւ թուի թէ հարցանելով է բանս՞ սակաւ առցի։
5 Եւ լուասցէն զոտս ձեր, եւ զովասջիք ընդ ծառովս (ԺԸ 4բ). համարձակի՞մք, ասէ, իշխե՞մք, վստահանա՞մքa ։
6 Եւ զո՞ առնէք արժանի սպասաւորելոյ ձեզa, զի թե զայն յանձ առնուցուն, ապա եւ յայլսն ինչ համարձակեսցին, թէ Աստուած է, ասէ , մարդակերպեալ եկն առ իս ոտիւք, եւ երկիրս պատուանդան է ոտից նորա։
7 Այնպիսոյ ոտից ջուր արժան է տալ։
8 Ագարակն Մամբրէի արքայանիստ եղեւ եւ ծառն կաղնի առաւել քան զդրախտն ադենայ, զի անդ է Տէրն արարածոց, որում չիշխէ ասել թե` նստէք եւ կամ կերայք, զի մի հրամայող իցէ, մինչ առնու համարձակութիւն յասելն.
Այսպէսa արայ որպէս ասացերդ (ԺԸ 5) յանդիմանելով զայնոցիկ, որ այլազգ ինչ ասեն եւ այլազգ առնեն։
9 Եւ զի այր ծեր էր Աբրաամ, մոռացաւ զծերութիւնն եւ զտկարութիւնն, յանդեան ընթացաւ Աբրաամ եւ եբեր որթ մատաղ , զի ասէր թե մարդիք են, հիւրընկալ եղէց, եթե Աստուած է, եւ ոչ գարշեցաւ ձեւանալ մարդ վասն իմ, որ հոտոտեցաւ ի պատարագն Նոյի եւ զիմ պատարագն եկեր հրով, ուտէ եւ զորթն իմ։
10 Որթն առնու ոչ խոտակեր, այլ` կաթնակեր` ներքոյ եւ արտաքոյ գեղեցիկ, յաւրինակ Տեառն մեծի պատարագին։
11 Եւ Սարայի ասէր. Փութայ թրեա (ԺԸ 6). ոչ ծառայի եւ ոչ աղախնոյ հրամայէր. Արա նկանակս, որ է բաղարջս։
12 Եւ ընդէ՞ր բաղարջս . զի գիտէր հոգւովն, թե աւրէնս դնելոց էր որդւոց նորա չուտել խմորուն։
13 Եւ Տէրն աւանդէր զմարմինն իւր զանապականa ։
14 Եւ երիս, զի երիս ետես` իմացաւ զերրորդական խորհուրդն, որում պատարագս մատուցանէր։
15 Ըստ թուոյն երեք են. առաջինն չէ ծնեալ յումեքէ, երկրորդն ծնունդ է առաջնոյն, երրորդն ոչ երկրորդին, այլ առաջնոյն է ելումն եւ բխումն` իբրեւ արմատ եւ ծառ եւ պտուղ։
16 Եւ թե ասիցէս թէ պտուղն յետոյ երեւեցաւ, քեզ երեւեցաւ յետոյ, այլ նախ ի յարմատն կայր, եւ կամ գունդն երկնի եւ տապն եւ լոյսն ։
17 Արա, ասէ, նկանակս (ԺԸ 6) եւ այն եւս բոլոր է եւ ոչ ունի սկիզբն եւ ոչ կատարած, ոչ երկայնութիւն, ոչ եւ լայնութիւն, եւ ոչ բարձրութիւն, այլ միականութիւն, եւ հաւասարութիւն։
18 Նաշիհ եւ կոգի (ԺԸ 8) , որ է կարագ եւ կաթն, մատուցանէ երիցն եւ դնէ առաջի եւ ուտեն անմարմինք գոլով եւ հրեղէնք ծախեցին։
19 Եւ ապա առ սակաւ մի ծանաւթութիւն տա մինն խաւսելով` Ո՞ւր է, ասէ, Սարա ` կին քո (ԺԸ 9), որ զի որ անունն կնոջն գիտէ եւ զուրն եւս քաջ գիտէ, այլ հարցանէ վարձս տալ վաստակոյն եւ շնորհակալութիւն սպասաւորութեանն, զի որպէս Աբրաամ յանդեայն ընթացաւ եւ Սարա` յամանս ալերն, եւ Աբրաամու թերեւս աւգնեին ծառայքն, իսկ Սարայի` եւ ոչ ոք, զի ոչ ետ թոյլ աղախնացն ` անարժան համարելով զնոսայ։
20 Այն, որ ոչ դեղ եւ ոչ արմատ եւ ոչ դիւթող եմուտ ի խորան նորա վասն որդեծնութեան, այլ Աստուծոյ մնայր ասելով` Տէր փակեաց զիս. նմա մնայր, զի բացցէ փակողն։
21 Ո՞ւր է առաքինութիւն քո, ո՞ւր է զաւրութիւն քո եւ լծակիցն քո։
22 Պատասխանի ետ Աբրաամ եւ ասէ. Աւասիկ ի խորանին է, եւ չգայր ի դէմս եւ Տէրն գիտէր, զի յետոյ առ դրանն կայր եւ լսեր զբանս նորահրաշս։
23 Դարձեալ եկից առ քեզ ի ժամուս յայսմիկ (ԺԸ 10) ։
24 Յայտ արար եւ պարզեաց, զի Տէրն է եւ մեծամեծս խոստանայ, երկու աւետիս` զիւր գալն եւ զորդին։
25 Եւ լուաւ Սարայ եւ ծիծաղեցաւ (ԺԸ 12) ։
26 Իբրեւ զԱբրաամ ծիծաղի խնդուցեալ, չկարելով բերել զսրտին զուարճութիւնն։
27 Եւ Տէրն ոչ հանդիմանէ , այլ եւս հաստատէ զխոստումն եւ զխնդութիւն նորա` ծանուցանելով զինքնa, որ թեպէտ ժխտեաց, յուրաստ եկաց յերկեղէն Սարա, այլ ասէ Տէր ոչ այդպէս, այլ ծիծաղեցար` գիտելով, թէ Աստուծոյ է զչոր փայտ պտղաբեր առնել։
28 Վասն որոյ կացի, ասէ, յերկարեցի զաւետիսն, զի Աստուծոյ եւ ոչ բնութեան կարծիցի իրն։
29 Զի թե երկմտութեամբ ծիծաղեալ էր Սարայ, ո՞չ զնմա ծաղրն դնէր անուն մանկանն Իսահակ։
30 Մի՞թէ տկարասցի, առ ի յԱստուծոյ ամենայն բան (ԺԸ 14) ։
31 Յիշեցուցանէ, զի ասաց եւ եղեն արարածքս եւ զնորին լծորդն, սքանչելիսն, որով ինքն անպեղծ մնաց ի տանն փարաւոնին։
32 Եւ յայտ է, զի ի ծնանելն Իսահակայ եկն Աստուած առ Աբրաամ եւ նորա հրամանաւն կոչեցաւ անուն մանկանն, թեպէտ եւ ոչ գրեցաւ, այլ եւ արդիւնանալ բանին նմա գալուստն է ։
33 Զի մինչ դեռ մարդաքայլ ոտիւք գնային ի տանէն Աբրաամու, խնայելով ի տունն եւ հանգիստ տալով, իւրն եւ տանն , զի յորմէ հետէ յայտնեաց զինքն, կալաւ զնոսա դողումն, թեպետ եւ անուշահոտութիւն անճառելի կալաւ զԱբրաամ։
34 Եւ ի գնալն ոչ կարէր հրաժարել յիմանալի լուսոյն, քանզի միացաւ փակեաւ ընդ տեսիլն։
35 Եւ երթայր յուղարկել զնոցա (ԺԸ 16) որպէս եւ ասացեալ իսկ է` հիւրին ընդ առաջ երթ եւ ի գնալն յուղարկաւոր երթիջիր ։
36 Որում եւ ասէ Աստուած` Միթե թաքո՞ւստ ինչ իցէ յԱբրաամէ ծառայէ իմմէ` զինչ առնելոց եմa (ԺԸ 17)։
37 Փոխանակ զի ոչ գարշեցաւ Աբրաամ լինել բարեկամ աւտարաց` ոչ գարշի Աստուած գալ առ նա իբրեւ զաւտար եւ զքաղցեալ. լնլով զքաղց նոցա վասն որդւոյն եւ առնել զԱբրաամ խորհրդակից։
38 Զի ոչ միայն ի կեանս իւր անձամբ եւ եթ զգուշանայ կամացն Աստուծոյ, այլ պատուիրելով պատուիրէ որդւոց իւրոց եւ տան իւրոյ խոկալ յաստուածայինսն. նմին իրի տայ նմա որդի եւ շինէ նմա տուն` ասպնջական լինել Աստուծոյ եւ պատկերին իւրոյ` Մարդոյ. զի ածցէ Աստուած ի վերայ Աբրաամու, ոչ զմասն ինչ աւետեաց խոստման` այլ բոլոր բարութիւնսն յերկրի եւ յերկինս. աստեն կարաւղ գոլ աւտարաց հանգիստ. եւ յետ մահու հայր եւ հանգուցիչ արդարոց. ա'ստ անխտիր բարերար եւ անդ ընտրողապես` արժանաւորացն միայն։
39 Աղաղակ, ասէ Սոդոմացւոցն եւ Գոմորացւոցն եհաս առ իս, եւ արդ իջեալ տեսից թե, ըստ աղաղակին, որ յիսն հասանէ վճարեա՞լ ից[են], ապա եթ ոչ զի գիտացից (ԺԸ 20-21) ։
40 Աստուած ոչ ի կարծս դատի, որ քննէ զսիրտս եւ զերիկամունս, այլ աւրէնս հաստատէ դատաւորաց եւ թագաւորաց. նախ քննել եւ ստուգել զիրաւն. Զի թագաւոր յորժամ յաթոռ նստի աթոռ նորա` նման պիտի Աստուծոյն, ոչ նիւթեղէնն այլ գործ դատաստանին. եւ որպէս զարդարեն զաթոռն եւ նստի թագաւորն, նոյնպէս որ ընդ իշխանութեամբ է նորայ` զարդարեալ եղիցի իրաւամիժ։
41 Իսկ աղաղակն ի հրեշտակաց կամ ի տարերց կամ ի զրկելոց, ըստ այնմ թե զրկեալն ի ձենջ աղաղակէ եւ բողոք հնձողացն եհաս յականջս Տեառն զաւրութեանց, քան զի Աստուած ըստ իւրում մեծութեանն ունի զերկայնմտութիւնն, թեպէտ գիտէ զամենայն, այլ ներէ ողորմութեամբ։
42 Իսկ ասելն` դարձուցեալ արանցն զերեսս յայտ է ի ներելոյն ի վրէժխնդրութիւն։
43 Եւ Աբրաամ կայր առաջի քաղցր եւ ահագին դատաւորին որ յայտնելով նմա զչարիսն Սոդոմայ շարժէր ի բարէխաւսութիւն զնա այնոցիկ զորոց ամբաստանէ մարգարէն . այս է անաւրէնութիւն Սոդոմայ, լիութիւն հացի եւ հղփութիւն գինւոյa ։
A 54ա-55ա, H 88ա-89բ
ՁԳ (ԾԲ)
ԺԸ. 20-ԺԹ 1
1 Զի յաւրանայր, եւ ձեռն յաղքատն ոչ կարկառէր, եւ որ առ մարդիք խակ է եւ առ աստուած ամբարիշտ է։
2 Իսկ Աբրաամ աղաչէր ոչ վասն արդարոցն, այլ եւ վասն մեղաւորացն, գիտելով թե արդարն ապրի առանց բարեխաւսի ։
3 Եւ զյիսնէ յիշէ եւ բուռն հարկանէ զազատն թուոյ որ, ոչ միայն զմարդիք այլ եւ զերկիր եւ զանասունս ազատէր ըստ աւրինացն եւ զդիակիր մայրն կենսակիր առնէ։
4 Եւ ասէ թե իցէն յիսուն, եթե քառասուն եւ հինգ եթե քառասուն եթե երեսուն, եւ եթե քսան եւ եթե տասն (ԺԸ 26-32)։
5 Վեցիւք բովանդակէ զխնդիրն, որովք շարժի մարմինն եւ լինի ապականացու, զի կարասցէ արդարն յանապականութիւն ածել զապականեալսն։
6 Քառասուն եւ հինգ հոգեծնութիւն անդրանկի, եւ քառասուն շնչաբերութիւն արուին երեսուն ազգն եւ ի թիւ զինուորութեան, տասն թիւ կատարելութեանa, ընդ որ չէր արժան անցանել յանկատարն։
7 Եւ զի ծածկէ զազգասիրութիւնն, զի ոչ վասն ազգի, այլ վասն բոլոր մարդկան աղաչէ, զի ազգքն չորք էին եւ չորրորդն եւս պակասեաց։
8 Իսկ ասելն Քաւ լիցի քեզ, որ դատիսդ զամենայն երկիր (ԺԸ 25) յայտ արար, թե ամենայն երկիր լի է մեղաւք, եւ ներես դու ողորմութեամբ. զմինն մի' կորուսանէր ստուգութեամբ։
9 Եւ գնաց Աբրաամ եւ Աստուած մեկնեցաւ ի տեղոջէն (ԺԸ 33)։
10 Եւ քանզի Աստուած ի տեղոջ ոչ է, այլ եւ տեղիք յԱստուած եւ ի սիրելեաց ոչ մեկնի, այլ ծածկէ անեղն զինքն խնայելով յեղականսն։
11 Եւ եկին երկու հրեշտակքն ի Սոդոմ (ԺԹ 1)։
12 Յորժամ բարի առնէ Աստուած ի մեջ երկուցն կացեալ երեւի, իսկ զպատուհասն ի ձեռն երկուցն խնայող եւ տանջողական զաւրութիւնս առաքելով, որ եւ ըստ գործոցն կոչուին բարի եւ չար։
13 Առաքեաց ի նոսայ տանջանս ի ձեռն հրեշտակի չարի, իբրեւ սատակղն անդրանկաց եգիպտացւոցնa։
14 Բայց ընդէ՞ր Աբրաամ չառնէր զԵղիային եւ ասէր` ես միայն մնացի եւ խնդրեն զանձն իմ. թերեւս, զի զՄելքիսեդէկ տեսեալ էր Աբրաամ եւ զԱբեմելէք աստուածածան[ա՞ւթ]. կարծէր զոմանս արդար գոլ յերկրի։
15 Իսկ Եղիա զայրացեալ վասն Բահաղու մարգարէիցն եւ չարութեան Յեզաբելի ասէր զայնa։
A 55բ-56ա, H 90ա-90բ
ՁԴ (ԾԳ)
ԺԹ. 15-24
1 Եւ իբրեւ այգ եղեւ ասեն ցՂովտ (ԺԹ 15)։
2 Զամենայն գիշերս աշխատ եղեր եւ չգիտեր զոք արժանի։
3 Արդ արի սակաւուքդ եւ ել։
4 Զի ցնորեցաւ եւ ապշեցաւ, կալան զձեռանէն եւ հանին չորս, բայց խաւսին ընդ մինն` Փութա', ասեն, ապրեցոյ զանձն քո։
5 Զի գիտէին զինչ գործելոց եին կինն եւ դստերքն։
6 Իսկ զի՞ խնդրեաց Ղովտ զՍեգովր փրկել. թերեւս զի Աբրաամու աղաւթքն արդիւնասցի, զի սակաւամէղ էր քան զայլ քաղաքսն։
7 Եւ եթե գոյին տասն արդարք եւ յիշատակ պարարտութեան երկրին մնասցէ, որ ութսուն եւ վեց մղոն է ամենայն երկիրն եւ հինգ թագաւոր կարէր պահել, այլ ասելն Ղովտայ հրեշտակացն. աւասիկ արարաք մեծարանս երեսաց քոց, ո'չ հրշտակացն է այս բան, այլ Տեառն հրշտակաց ապրիլ Սեգովրա, որ հայերէն կոչի փոքր եւ չածածa։
8 Եւ տեղեաց Տէր Աստուած ի Տեառնէ հուր եւ ծծումբ (ԺԹ 24)։
9 Երկնային մարմինն հուր է շրջապատ եւ ծծումբ ոչ գոյ անդ։
10 Այլ յորժամ Աստուած կամի անգոյն գոյանա որպէսa թէ կոտորատել հրոյն. զգենոյր ծծումբ եւ տեղայր անձրեւ հրալից , ոչ միայն զմարդ այլ եւ զանասուն զշինուած եւ զանդաստան հրդեհէր , զի մեծասցի պատուհասն թշնամեաց թագաւորին մեծի ։
11 Իբրեւ զչար ճճիս եւ զկատաղի գազանս ի յորջս եւ ի դադարս իւրեանց սատակելով, զի որ մեղաւք նոցա էր շաղախեալ եւ պատժաւք նոցա տոչորեսցին a։
A 56բ, H 91բ
ՁԵ (ԾԴ)
ԻԱ. 1-ԻԲ. 8
1 Եւ Տէր յայց ել Սարայի, եւ յղացաւ եւ ծնաւ որդիa (ԻԱ 1) ։
2 Դարձեալ ասեն, որ ելանէ յարգանդէ անդրէն ոչ դառնայ եւ որ զատչի ի ստենէ` նոյնպէս. նշանակ խնդութեան է եւ աւազան երկրորդ ոչ է։
3 Իսկ ասելն Սարայի ցԱբրաամ` ի բաց հան աղախինդ եւ զորդի` այս մարգարէութիւն է, վասն զի լոյս ընդ խաւարի ոչ միաբանի եւ ոչ չար` ընդ բարոյ, զի թեպէտ որ սերմն Աբրաամու էր , այլ եւ խառնուածք քանանացի է, վասն որոյ հաստատէ Աստուած զիմաստս Սարայի առ Աբրաամ ասելով` մի խիստ թուեսցի քեզ այլ զամենայն, զոր ինչ եւ ասասցէ քեզ Սարա` արասջիր, զի խորհուրդ վերինն Երուսաղեմի է ազատին , որ եւ զաջախնորդիսն տարագիր առնէ ի ժառանգաւորացն, վասն որոյ կատարէ զասացեալն Աբրաամ։
4 պաշար եւ զմանուկն յուս եդեալ Հագարու տանի յանապատ, զի թե չորեքտասան ամաց էր փոքր էր, որ եւ ընդ եղեւնին ծառով դնէր ի ժամ ծարաւոյն , մինչեւ Աստուած մխիթարեաց զմայրն ցուցեալ նմա ջրհոր ջրոյ կենդանի , զի որ արար զոգին ստեղծ եւ զմարմինն եւ երկուցն ինքն է խնամածու. յազգ մեծ, ասէ, արարից զմանուկն։
5 Եւ ջրհորն յետոյ կոչեցաւ երդման։
6 Եւ յոլովամարդ եղեւ տեղին վասն ջրոյն, եւ յայնմ հետէ սիրեցին զանապատն իսմայէլականքն։
7 Զայս ջրհոր պեղեաց Աբրաամ ի գալն եւ ի տեսանելն զմանուկն Իսմայէլ։
8 Եւ ծառայքն Աբիմելեքա զրկեին զԻսմայէլ եւ զծառայքն Աբրաամու` մինչ երկեաւ յԱբրաամէ Աբիմելէք։
9 Եւ եկին առ նա ինքն եւ մեծամեծք իւր եւ ասեն. Աստուած ընդ քեզ է յամենայնի զոր ինչ եւ առնես (ԻԱ. 22), այնու զի ետ նմա որդի ի հարիւրամենի։
10 Եւ Իսմայէլ աճէր առ ջրհորովն եւ բազմանայր ամենայն ինչ որ ի տան նորա։
11 Եւ արդ, երդուիր ինձ մի մեղանչել ինձ եւ մի զաւակի իմոյ (ԻԱ 23), եւ մի կենաւք ասէ եւ մի յետ մահու, եւ մի անուան իմոյ, թե առնուցուս, զանուն զթագաւորութեանս իմ , զի գիտէր, թե ամենայն երկիրն նմա է տուեալ ի Տեառնէ Աստուծոյ, զի մեք չմեղաք քեզ դարձուցանել զկինն անարատ առ քեզ եւ ընդյարձակութեամբ շրջել յերկիրս։
12 Եւ զծառայիցն խակութիւնն ասէ արդ լսեցի։
13 եւ երդուան երկոքինն յԱստուածն ճշմարիտ , զի եւ Աբիմելէք երկիւղած էր։
14 Եւ եւթն որոջս զատուցեալ տա Աբիմելեքայ, ո'չ գինս ջրհորոյն, այլ վկայ թե` ես փորեցի զջրհորս, զի գիտասցէն եւթն դարն, թե որ ի տանէն Աբրաամու մարդ եղեւ` նայ յայտնեաց զջուրն խորն , զանհաս իմաստութիւնն ասելով, եթե ոք ծարաւի իցէ եկեսցէ առ իս եւ արբցէ։
15 Զի ջրհորն խոր ջուր ասի, որ ոչ ամենայն ումէք ձեռնարկելի է . Խորհուրդ իմ ինձ, ասէ, եւ իմոցն ։
16 Եւ տնկեաց Աբրաամ տունկս (ԻԱ. 33), եւս ի հաստատութիւն իւր գոլ զջրհորն, ի խորհուրդ հաւատացելոց, որք տնկեալք եղեն ի տանն Տեառն եւ ի գործս Աստուծոյ մերոյ ջրով աւազանին ոռոգեալք։
17 Եւ կարդաց անդ Աբրաամ զանուն Տեառն Աստուծոյ յաւիտենականի (ԻԱ 33). որպէս թէ ասել` մեք մահկանացու գոլով անցանեմք, իսկ դու յաւիտենական խնամածու լեր առ ջրհորովս այսմիկ որդւոց իմոց։
18 Ասեն թե դատաւոր եւ յաւիտենական Աբրաամ կոչեաց զԱստուած, դատաւորի յաղաչելն վասն Սոդոմայ, իսկ յաւիտենական ` աստ։
19 Իսկ Աստուած եւ արարիչ` Ադամ։
20 Տեառն եւ Աստուծոյ` Ենովս, զհոլովական անուանսնa։
21 Հաւատայր Աբրաամ թե յարուցանել կարող է Աստուած ի մեռելոց եւ լնուլ զխոստումն նորա։
22 Զամենայն սէր որդւոյն Աբրաամ ետ Աստուծոյ եւ Աստուած զկատարեալ սէր իւր ետ Միածին Որդւովն իւրով։
23 Նախ քան զայս անասունս մատոյց Աբրաամ եւ սեղան ոչ շինեաց, եւ ոչ հուր մատոյց, այլ ի վերուստ իջանէր հուրն, իսկ աստ սեղան շինէ, յաւելու ի վաստակ, եւ հուր ընդ իւր ունի, զի մի թերի թուեսցի։
24 Եւ զի երկու են` Աստուած` ընդունաւղ պատարագին եւ մատուցաւղն որոց լիցի պատարագն միջնորդ եւ ածէ զԱստուած ի հաշտութիւնa։
25 Իսկ [նա] եթե' քաջալերէ զորդին եւ եթե մարգարեանայ, զոր լինելոցն էր , ասէ. Աստուած տեսցէ իւր ոչխար (ԻԲ 8). Ասեն ազդեցաւ մանկանն մահն իւր յասելն զայս բանս ընդ հաւրն ։
26 Եւ նա երկեաւ` գուցէ փախիցէ, եւ կալեալ զձեռանէն հայր այլ ոչ եթող զնա մինչեւ կապեաց զձեռս եւ զոտս , եւ եդ ի սեղաննa։
A 58ա-59ա, H 93բ-94բ
ՁԶ (ԾԵ)
ԻԲ. 8-18
1 Եւ զի յայլ պատարագս մեծ է մատուցաւղն, զի մարդ էa, քան եւ զպատարագն, զի անասուն է։
2 Եւ աստ գերազանց է Աբրաամ քան զամենայն քահանայս, ըստ աւրինացն, զի մեծ էր որդին համարեալ նմա քան զամենայն զկեանս իւր, որպէս թե ի կապելն զորդին զինքն ընդ նմին կապեր , եւ զսիրտն իւր կամեր փողոտել ո՞ր չափ եւս մեծ է պարգեւն Աստուծոյ առ նոր քահանայն , զի զմեծն քան զամենայն ասելի եւ իմանալի պատարագն մատուցանեն զԱստուած Աստուծոյ, որ ըստ` տնաւրէնութեան մատուցանի եւ ըստ Աստուածութեան ընդունի։
3 Այսմ պատարագիս Աբրաամու եւ հրաշտակք ցանկացան, թե ունեին մարմին չարչարելի. եւ ի մարդկանէ յոլովք ցանկացան եւ եղեն Աբրաամք` զորդիս եւ զանձինս տալով Աստուծոյ։
4 Սակայն նախնի եւ նահապետ Աբրաամ է բոլորիցն , զոր կոչէ Աստուած ի ձեռն հրշտակի յերկնից երկիցս անգամ։
5 Եւ ասէ. Մի մերձեսցի ձեռն քո ի պատանեակդ (ԻԲ 12). թերեւս թե միանգամ կոչելն ոչ արգելոյր զձեռն նորա, վասն որոյ երկիցս (ԻԲ 15) եւ այն տագնապաւ եւ փոյթ ընդ փոյթ կոչմամբ, յորմէ ընդ ոստնոյր յահէ , զի տեղին անապատ անմարդ էր եւ թե ի մարդկանէ կարծէր բնաւ ոչ լսէրa։
6 Ի ձեռն հրշտակի ձայնէ սակայն Աստուած է ի տեղոջնէ , այլ անխայէ յերեւել եւ ըմբռնել զձեռն, զի մի զպատարագաւղն եւ զպատարագն կիզցէ. ամենայն ուրէք է Աստուած, եւ ինքն խաւսի։
7 Թեպէտ եւ ոչ գոյութեամբ երեւի , այլ զաւրութեամբ ձայնի եւ բանի, ինքն եղեւ ողբակից Ադամայ, մահակից Հաբելի, գործող տապանին ընդ Նոյին , խանդաղատակից Աբրաամու, կապեցաւ ընդ Իսահակայ։
8 Ինքն խնայեաց յինքն տարաժամ մեռանել եւ զծաղրն ծաղու պատճառ` եւ ոչ լլալոյ եւ սգոյ պատճառ արար ։
9 Վասն որոյ եւ ընդ ձայնին վերակնեալ տեսանէ զխոյն, որպէս թե ձայնն գառնացաւ, սնաւ եւ եղեւ արու տարեւոր կատարեալ եւ մատեաւ ընդ Իսահակայ։
10 Սաբեկայ (ԻԲ 13) պրկումն թարգմանի կամ երկճղի կամ կոտրատուն, որպէս ոմանք ասեն` թոյլ գոլ զծառն։
11 Եւ ծառ կոչէ իբրեւ զեղեւինն, ընդ որով ընկեցաւ մանուկն Իսմայէլ, յաչս հաւրն մեռաւ Իսահակ, յորժամ ձայնն եղեւ առ նա զենուլ զորդին. եւ աստ յարութիւն եղեւ յերրորդումն, յորժամ արձակեցաւ։
12 Թերեւս չարձակեաց զորդին մինչեւ չոգաւ եւ եբեր զխոյն, զի մի երեւումն ինչ թուեսցի։
13 Այո, ասէ այսինքն` ճշմարիտ, որ է ամէնն յԱւետարանին ։
14 Եւ յանձն իմ երդնում (ԻԲ 16) ասէ. եւ այն է ճշմարիտն, զի Աստուած է ճշմարտութիւն։
15 Աւրհնելով աւրհնեցից (ԻԲ 17) յերկնից եւ յերկրէ ։
16 Յերկնից հրշտաք վկայ եւ միջնորդ խոստմանն, եւ յերկրէ` արձակեալն Իսահակ։
17 Խոստացողն , որ յայլ ի մեծ ոչ գոյր երդնուլ յանձն իւր երդուաւ, զի թե զմարդկան երդումն հաստատէ յիշատակն Աստուծոյ, իսկ յորժամ ինքն երդնու` զի՞նչ պարտ է ասել։
18 Ժառանգեսցէ զաւակ քո զքաղաքս հակառակորդաց (ԻԲ 17)` քանանացւոց, զամուրհացւոց , ամոնացւոց եւ Մովբացւոց։
19 Տէրն զաւակն Աբրաամու եւ առաքեալքն զվերինն Երուսաղէմ, ուստի անկաւ հակառակորդն։
20 Զբազմութիւն հեթանոսացն, զոր կալեալ ունէր չարն իբրեւ զիւրն ։
21 Եւ աւրհնեսցին ի զաւակի քում (ԻԲ 18). ո'չ զաւակաց իբրեւ բազմաց կարծել, որ աւրինազանցեալ անիծան, եւ չեղեն այլոց պատճառ աւրհնութեան, այլ ի զաւակէն միաոն, որ է Քրիստոս, որ անդ երեւեալ Աբրաամու խոստացաւ եւ ի լրման աւուրց եղեալ մարդ ելից զաւետիսնa։
A 59աբ, H 95ա-96ա
ՁԷ (ԾԶ)
ԻԴ. 51-ԻԵ. 25
1 Հինգ հինգ գրեալ ներքոյ եւ արտաքոյ յերկուս բնակիչս, զոր տեսեալ Լաբանու ի նոյն կարծիս կաշառեալ, աւրհնելով տանի զնա ի տուն իւր եւ ամենայն իրք յաջողի ուղտուցն հանգստեամբ եւ ոտիցն լուացմամբ, որպէս ի տանն Աբրաամու` զհիւրոցն, զի չէ աւտար Ռեբեկա ի տանէն Սարաի. եւ չուտէ ծառայն մինչ գիտասցէ զկատարումն գործոց, այլ յոտն յառնէ եւ խաւսի նախ զաստուածսիրութիւնն Աբրաամու եւ թէ պարգեւ Աստուծոյ է Իսահակ եւ ծերածին եւ զամենայն ինչ երկրաւորս երկնաւոր ունի, եւ քանզի հրեշտակաց ուղղեկից էր հրեշտակացաւ ինքն, եւ զոր ինչ անէ յաջողի, յորոց վերա հայեցեալ ի հարմարութիւն իրացն եկելոցն։
2 Ասեն` ահա Ռեբեկա առաջի քո էառ եւ գնա (ԻԴ 51) . Եւ նա Աստուծոյ երկրպագէ նախ ի նմանէ գիտելով զամենայն։
3 Բաթուէլ, դուստր Աստուծոյ, իբր ի տանէն Աբրաամու որդի Աստուծոյ երեւի։
4 Եւ ի տանէն Բաթուէլի Ռեբեկա` դուստրն կոչեցեալ Աստուծոյ։
5 Մարիամ ի կարգի իգաց, Նաքովր` տեղի լուսոյ, ուստի հալածիչն խաւարի ծնաւ, Մեղքա թագաւորացն` կոյսն ի տանէ Դաւթի եկին հասին եւ դիպեցան խորհուրդքն։
6 Ի Տեառնէ, ասեն, եղեւ ինչ իրքդ այդ (ԻԴ 50)։
7 Չկարեմք ընդդէմ բարոյ ասել չար , զի որ ինչ այնր Աստուծոյն ընդդէմ, չար է, այն , զի մարդիկ բանականաւն անձամբ իսկ անձանց աւրէնք են եւ ճանաչող բարւոյ եւ չարի։
8 Բանա Եղիազար զգանձն երկրաւոր եւ բաշխէ ընտանեաց կուսին, զի զգանձն երկնաւոր հանէ ի տանէ անտի եւ յաշխարհէ եւ տանի ի տունն Աբրաամու, զորոյ զհետ գերի վարեցան ամենայն հեթանոսք խորհրդովն Մարիամու։
9 Հանգեաւ զգիշերն եւ զվաղիւն ասէ` արձակեցէք զիս զի գնացից առ տէրն իմ (ԻԴ 54-55), զի այն է նմա հանգիստ։
10 Եւ ասացեալ մաւրն. Կացցէ կոյսդ առ մեզ (ԻԴ 54-55) : 11 Եւ ի բաց ոստչի ծառայն. Մի, ասէ, խափանէք զիս, զի Տէր յաջողեաց զճանապարհս իմ (ԻԴ 56) ։
12 Քանզի տեսանէ զհարսն պատրաստեալ երկնաւոր առագաստին եւ փութայ, զի մի' կացցէ հակառակ չարն։
13 Եւ նոքա ասեն հարցցուք զբերան կուսին եւ ոչ զսիրտն, զոր Աստուած հարցանէ։
14 Եւ աւրէնքս այս յազդմանէ Աստուծոյ է, զի մի թուեսցի իբրեւ յակամա գերի վարեալ, այլ դուստրն ազատին ի տուն ազատին իւրովի իսկ ազատութեամբն երթիցէ։
15 Եւ ի հարցանելն ասաց` երթամ խորհուրդ երկնաւոր իմաստութեանն, որ մանաւանդ ցանկայ այնոցիկ, որ աւգտիլն կամին ի նմանէ։
16 Եւ յորժամ յուղարկեն զկոյսն ասեն , զոր ինչ ոչ իմանան` քոյր մեր, եղիցիս ի հազարս եւ ի բիւրս, արդ այսաւր հնութիւն յԱստուծոյ ազդեալ ի նոյն զաւրութենէն , որ Աբրաամու ասաց, թե ` Եղիցի զաւակ քո իբրեւ զաստեղս երկնից (ԻԲ 17) ։
17 Եւ զի աստեղք յերկինս են եւ անդ է քաղաք թշնամեացն, զոր ժառանգեն աստեղանման հաւատոյ որդիքն Աբրաամու։
18 Ելանեն յուղտսն եւ գնան (ԻԴ 61)` վերացեալ յերկրէ ի յիշումն արարչին, զոր եւ . տասն պատուիրանն յար քարոզէն։
19 Եւ ի մերձ գալն ազդեալ յԱստուծոյ Իսահակայ ելանէ ի դաշտ յարեւելս առ ջրովն, զոր եւ եբրայեցին ասէ` կալ յաղաւթս, զի իցէ Աստուած ընդ նմայ , որպէս ընդ հաւրն իմում, ասէ, եւ զի յաջողեալ եկեսցէ ծառայն եւ խնդութեամբ լցեալ յաղաւթից ծաղրն, ամբարձեալ զաչսն եւ տեսեալ , զի գային նմա պտուղք աղաւթիցն յայնմանէ, որ զկամս երկիւղածաց իւրոց առնէ եւ աղաւթից նոցա լսէ։
20 Եւ Ռեբեկա տեսեալ զփեսայն հարսնանայ ` արկեալ զիւրեաւ զԽիլայն յաւրինակ աւազանին հանդերձի, որով միանան հոգիք ընդ Աստուծոյ։
21 Եւ զի այլ էր տունն Սարայի, որ զկնի մահուանն նորա չէր ոք մտեալ, ապա մտանէ Իսահակ Ռեբեկայիւ հանդերձ եւ մխիթարի զփոխանորդ իմաստութեանն եւ զերկնաւոր առաքինութեանն գտեալ, որով արդարանան տիեզերք։
22 Եւ զի Ադամ ասաց` Թողցէ այր զհայր իւր եւ զմայր իւր եւ երթիցէ զհետ կնոջ իւրոյ (Բ 24) ։
23 Եւ այս վատթարին, զոր նաքա արար, իսկ իրաւացին այս է , զոր Ռեբեկա արար զիւրն զհայր եւ զմայր թողեալ եկն զհետ առն, ի խորհուրդ սուրբ եկեղեցու, զոր Պաւղոս թարգմանէ մեծ կոչելով խորհուրդ , զոր ասեմ, ասէ իսկ ի Քրիստոս եւ յեկեղեցի , որ եթող զհայրենի սովորութիւնն եւ եկն զկնի երկնաւոր փեսային։
24 Իսկ Աբրաամու առնելն զԿենդուրայ, որ խնգել զի յամենայն ազգս մտցէ երկնաւոր խոստումն, եւ մի ոք զինքն աւտարացուսցէ յիւր փեսական Արարչէն, ուստի ծնան վեց որդիք` քարոզք վեցակուսի աշխարհիս, յորմէ Արշակունիք եւ Պահլաւունիք, զորս ի բաց արձակեաց յինքենէ յարեւելս զի ամենայն ազգի յոյս իցէ յայն , որ նստի յերկինս յերկնից ընդ արեւելս` ճանապարհ արարեալ նմա եւ տեղի հանգըստեան։
25 Եւ զայս խրատեցաւ Աբրաամ ի Սարայէ յասելն ի բաց հան զաղախինդ եւ զորդի դորայ։
26 Վասն որոյ տուեալ զամենայն ինչսն իւր Իսահակայ եւ որդոյ հարճիցն իւրոց ` պարգեւս, որոց ոչ պարտի ինչ մասնաւորաց երկրի, այլ զամենայն երկնաւորին, սակայն տայ բաժինս, ըստ Սողոմոնի եւթանցս կենցաղոյս եւ զբոլորն ութերորդին յաւիտենին։
27 Եւ ինքն կատարի ՃՀԵ (175) ամաց. (ԻԵ 7) թիւ խորհրդական. երեք յիսունն հաւատն ազատարար յերիս անձինս, զոր պաշտեաց, եւ ԻԵ (25)` նշանակ քահանայական շնորհացն, զոր ունէր եւ նուիրէր Աստուծոյ պատարագս , յորմէ ծագելոց էր քահանայութեանն ազգ եւ աւրինադրութիւն ի կոչումն շնորհի։
28 Եւ թաղեցին զԱբրաամ Իսահակ եւ Իսմայէլ` որդիք իւր (ԻԵ 9), զոր ի հաշտութիւն թողու եւ խաղաղութեան դաշինսն յայրինն, ուր թաղեցին զՍարայ, զի կացցէ հողն առ հողոյն եւ հոգին առ հոգիսն անմարմինսն, ուր էր եւ Սարային, զոր ժողովուրդ կոչէ, եւ զնա եւս յաւելուած խնդութեան յերկինս առ սրբոցն հոգիսն ։
29 Իսկ Իսահակ բնակէ առ ջրհորովն տեսլեան , ուր Աստուած տեսեալ լինի ըստ չափոյ կարողութեան տեսողացն` Աբրաամու, Իսահակայ եւ Յակոբայ, որ աւրհնեցան ի նմանէ։
30 Թուէ եւ զերկոյտասան ազգն Իսմայէլի, զխոստացեալն յԱստուծոյ, յետ որոյ մեռանի ՃԼԵ ամաց։
31 Եւ ազգն աճէ եւ բնակէ առ անապատաւք յԵւիլայ ի Փիսոն գետոյ մինչեւ ցՍուր, ո'չ որ ի Փիւնիկէ, այլ յանդիման Եգիպտոսի, յանդիման եղբարց ամենայն , որք Իսահակայ եւ որք ի Կենդուրայ աճեցին։
32 Այլ Իսահակ քառասուն ամաց առնու զՌեբեկա', զկնի երեք երեք ամաց մահուանն Սարայի։
33 Եւ քսան ամ աղաչէր զԱստուած վասն Ռեբեկայ, զի ամուլ էրa (ԻԵ 21)։
34 Ամենայն եղականք երկու են` անապական եւ ապականացու. եւ երկիր մայր է բոլորին, որ անանցութեամբն զանապականութիւն ունի։
35 Եւ ծնունդք նորա յարագոյք անհատութեամբն անհատ ունելով զփոխանորդութիւնն տարեւոր պտղաբերութեամբ եւ ինքն յաւիտեան կայ տեւողութեամբ ։
36 Եւ ողորմութեամբ մարդ մասն գոլով սմա, մարմնով փոփոխի, եւ շարժող , հոգին կայ եւ մնայ, որպէս եւ էն։
37 Եւ ազատ կամաւք փոփոխի ի լաւն եւ ի վատթարն, ուստի եւ դատաստան գոյանայ։
38 Զի նախ խրատի եւ կրթի աւրինաւք եւ բանիւք Աստուծոյ, եւ ընտրող մարդս ինքն իցէ իւր պատճառ կելոյ, որպէս եւ եղեւ Աբրաամ` հայր արդարոյց ոչ բնութեամբ, որպէս եւ հարազատ որդին, որ ոչ ըստ կարգի բնութեանն, այլ ըստ պարգեւացն Աստուծոյ, որպէս եւ նմայն եղեւ։
39 Ամուլ գոլով Ռեբեկայ, զի սքանչելեաւք ծնցի եւ մի թուեսցի յեղբարցն աւրհնութենէն։
40 Վասն որոյ լուաւ աստուած աղաւթիցն Իսահակայ եւ Ռեբեկայ եւ յետ քսան ամի յղացաւ։
41 Եւ զի խաղային մանգունքն այլ վիճման առնոյր մայրն կարծիս ասելով` եւ ծնեալ զի՞նչ արասցեն սոքա (ԻԵ 22) կարծիս առեալ չար խորհրդոյ ի մեղ նոցա։
42 Եւ չոգաւ առ Մեղքիսեդեկ եւ նովաւ հարցանել (ԻԵ 22) զԱստուած։
43 Եւ տուաւ նմա պատասխանի` թէ Երկու ազգք եւ երկու ժողովուրդք են յարգանդի քում (ԻԵ 23)։
44 Եւ մխիթարութիւն է այս մաւրն, զի ազգաց եւ ժողովրդոց բանք են եւ ոչ տղայոց երկուց, որոց եւ նա մայր լինելոց էր եւ ելեւել առնեն, ի բարի եւ ի չար ընդ երկու սանդուխտս ելանեն. ոմն ընդ որդոցն Հեղեայ, երթալով երթային ասէ, եւ չար էր ճանապարհ նոցա, եւ ոմն գնասցէ զաւրութենէ ի զօրութիւն, մինչեւ երեւեսցի Աստուած հրեշտակաց ի Սիոնa։
A 60բ-62ա, H 97բ-99բ
ՁԸ (ԾԷ)
ԻԵ. 25
1 Իսկ ի ժամ ծննդեանն անդրանիկն ել շառաջագոյն ի գոյն արեան, իսկ կրսերն լերկ, յստակ եւ աննենգ։
2 Եւ մայրն դնէ անուանս մարգարէու թեամբ իրիցուն Իսաւ ` արիւնուտ, եւ կոչե ցաւ Եդովմ հողեղէն սրտմտութիւն, անպիտան ի քաջարութիւնa, իսկ հողն սակաւ ինչ ու նի մասն յերկնէ վայրաբեր գոլով, ծնանի զանաս նոցն զպէտսն առաւել քան զբանաւո րաց։
3 Իսկ կրսերոյն ` Յակովբ, որ է խաբող, մեծ մասն յաղթողաց հնարիւք հանճարոյ եւ կարթելով զախտս` կո չի դարձեալ կարթող եւ թաթող զմարմնա կանս եւ զառաւրեայսa։
4 Աճեցին, ասէ, ման կունքն։
5 Եւ Ե սաւ եղեւ այր վայրագ որսորդ (ԻԵ 27) գազանա միտ եւ անասնաբարոյ, մարդատեաց, որովայնամոլ, անձնասէր եւ ոչ աստուածա սէր։
6 Եւ ուր գտանին այս մասունք նա է մայրաքաղաք ամենայն չարեաց։
7 Յա կոբ ընդասուն եւ տնասուն եւ միամիտ, առանց պաճուճանաց, ուսանէր ի մաւրէն զաւրենս աստուածապաշտութեան եւ մարդասիրու թեան եւ այս եւ եր կու ժողովուրդքն , որ ել եւ ել առ նեն. ոմն ընդ երկինս վերանայր, որ մեծ է քան զերկիր եւ առ Աստուած եզե րի, եւ ոմն ընդ եր կիր գնայ, որ ի ծով եւ յանդունդս իջեալ ընկըղ մի։
8 Այլ Իսահակ, զի խնդութիւն է անտրտում, ոչ զոք կա մի աղարտել ի ծննդոցն, այլ յանձանձէր զվատթարագոյնն, զի կարասցէ ա ծել զնա յառաքինութիւն եղբաւրն, վասն որոյ ի պատճառս որսոյն ասի զնա սիրել, որ եւ զինքն ջանայր որսալ եւ այնու կերակրիլ ի հա ճոյ արի կամս ածե լով զնա։
9 Իսկ Յակոբայ ոչ պիտի զգուշութիւն, զի կատա րեալ էր։
10 Իսկ մայրն տեսանելով զերկնա ւոր զնշոյլս լուսոյն ի նմա` սիրէր զնա եւ անպաճոյճ կերակրով կերակ րէր զնա եւ սնուցանէր չկամելով. նմա ուտել միս, որ պէս եւ յայտ առնէ ոսպնասպասն, զոր եփեալ էր նմա։
11 Եւ եկեալ Ե սաւ ի լեառնէն նքթեալ խնդրեաց անտի , ոչ ածեալ որս յայնմ ա ւուր զընտանի զիւր կերա կուրն։
12 Եւ քան զի ետես Յակոբ զանդրանկութիւնն` անար գեալ առ Եսաւ գնեաց զնա իմաստութեամբ, զոր եւ ի վաճա ռելն կրկին արհամարհեաց առ ի՞մ ի ցէ, ասէ , անդրանկութիւնս` լաւa համարեալ զշիկաթանն, սիրե լով զնմանագոյնն ` շէկ գո լով եւ ին քեան։
13 Զորաւրինակ ունե լով ոք թագաւորական պատ կեր, ընդ ցիխ եւ գայռ քարշիցէ։
14 Իսկ թե զի՞նչ իցէ զպատիւ անդրանկութեանն` իրիցութիւն ասի անդրանիկն, որպէս Աստուած ե րէց է, քան զաշխարհս , անդրանիկն պատկեր գոլ Աստու ծոյ գոլով հայր է եւ ոչ եղբայր հարազատացն իւրոց, վասն ո րոյ եւ Աստուած յիւր անունն հանէր զանդրանիկսն` անասնոյ եւ մար դոյ։
15 Եւ խորհուրդն մեծ այն, զի միածինն անդրանիկ ասի` Աստուածն Բանն, զոր ետ մեզ Աս տուած գլուխ, որով ամենեքեան յարեցեալք երիցացաք յառաջ քան զյաւի տեանս ընտրեալք ։
16 Ըստ Պաւղո սի. զխորհուրդս զայս անարգեաց Եսաւ, որ եւ, զերծեալ իբր ի բան դէ եւ ի կապարանէ խոր հուրդս այս եկն, եւ հանգեաւ ի Յակոբ եւ գարշեցաւ ան դէն դառնալ ։
17 Եւ առ Եսաւ զոսպն ե փեալ։
18 Ոսպն եւ ցորեան անեփ սերմանին եւ ա ճեն եւ եփեալքն ապակա նին, զոր ընտրեաց Ի սաւ։
19 Մի ոք, ա սէ, իբրեւ զԵսաւ որ ընդ միոյ կերակրոյ զանդրանկութիւնն վաճառեաց, ագահ եւ պիղծ աստ գտաւ եւ պոռնիկ յաւ տար կանայսն , զոր էառ ։
20 Եւ արդ, յոլովք են, յե սաւք աստ առ մեզ , որք աւազա նաւն անդրանկացեալք եւ Քրիստոսի ան դամք եղեալք , անարգեն ագահութեամբ յերկրա ւորս ինչս եւ յաւտար անկողինս պոռընկու թեամբ։
21 Եւ չարագոյն քան զնա են, որք ոչ լան դառնացեալք իբրեւ զնա, զի գտցեն զնա բազում վաստակաւք, զոր նա ոչ եգիտ, զի ոչ կատարելու թեամբ եւ ջերմն սիրով հայցեաց զնա։
22 Եւ ե ղեւ սով (ԻԶ 1)։
23 Փորձանքն Աբրաամու կրկին առ Իսահակ, զի տանելով նորա համբերութեամբ երեւեսցի, թե հարազատ հաւրն էa։
* սմա ոչ տա թոյլ իջանել յԵգիպտոս ի ցորեանաղար երկիրն, այլ պանդըխտեաց, ասէ, յերկրիս, զի բաժին Աստուծոյ է տուեալ ի հաւրէն եւ վասն երկնից եւ ոչ է պարտ իջանել ի մարմինa։
A 62աբ, H 99բ-101ա