Read in the reader, with word lookup
Եղիշէ, Մեկնութիւն Արարածոց · 2/3
ՁԹ (ԾԸ)
ԻԷ. 1-29
1 Եւ եղեւ իբրեւ ծերացաւ Իսահակ` շլացան աչք նորա ի տեսանելոյ (ԻԷ 1) ։ 2 Եւ զի որչափ տկարանան աչքն զաւրանան միտքն, որպէս Իսահակայն։ 3 Եւ վասն զի միջնորդ պիտոյ է պիտի առ ի տեսանել զիմանալիսն, վասն որոյ կոչէ զորդին եւ հրամայէ յորսոյ պատրաստել նմա կերակուր եւ զժամանակն յԱստուած ապաստան առնէ, որ եթե վաղ գայ` առնուցու զաւրհնութիւնն հայրենի ։ 4 Լուաւ մայրն եւ ետ խրատ Յակոբա , եւ ասէ , զի վայրի ուլք ասէ, պատարագ ոչ մատուցանի Աստուծոյ , այլ միայն կերակուր է լոկ։ 5 Իսկ ընդանիք Աստուծոյ մատչին եւ քաւեն զմարդիկ։
6 Երթ, ասէ, որդեակ, եւ ած յընտանի յաւտէն, զի արարից խորտիկ հաւր քո, որպէս եւ սիրէ (ԻԷ 9)։
7 Միջնորդն, ասէ, մարգարէութեան շնաւրհին պատարագն է, եւ զաւակն քո Յիսուս խոնարհի ի կերակուրն, յորժամ գայցէ` յընտանեաց եւ ոչ ի վայրենեաց։ 8 Իսկ պատկառոտ որդին ասէ` Ես լերկ եմ եւ Եսաւ` թաւ, մի' գուցէ շաւշափիցէ զիս հայր իմ եւ ածից ոչ հայրն այլ ես` անէծս փոխանակ աւրհնութեան` (ԻԷ 11-12)` արհամարհաւղ երեւեալ հաւրն, զի ոչ այնքան ցանկայ աւրհնութեան , որքան երկնչի յանիծից։ 9 Եւ որքան երկիւղիւ Աստուծոյ զգուշանայ ոք ի մեղաց, այնքան աճեն մասունք արդարութեաննa ։ 10 Իսկ մայրն, որ սրատեսն է ապագային խորհրդով եկեղեցւոյ, ասէ.
11 Յիմ վերայ անէծքն այն, որդեակ (ԻԷ 13) ։ 12 Եւ չոգաւ եբեր եւ արար խորտիկս։ 13 Ոչ որկորեայ գոլով` զի զերկուս ուլսն սպառեաց , թեպէտ նահապետ գոլով ազգին եւ հսկայաձեւ, այլ ի խորհուրդ երկուց կտակաց եւ հոգւոյ եւ մարմնոյ, եւ մտաց եւ բանից, որովք լնոյր զՅակոբ շնորհաւք։
14 Ագոյց զուլենիսն ի վերայ մերկոյ պարանոցին, եւ ի բազկացն եւ զպատմուճանն երիցութեան որ էր թագաւորական, ակն ունելով յերէց որդւոյն ծնանիլ թագաւորաց, քահանայից եւ Տեառն տէրանց, զոր եւ մերկացաւն Եսաւ յառնուլն զոսպն եփեալ։
15 Եւ զգեցաւ Յակոբ եւ չոգաւ առ հայրն եւ ասէ ` արարի որպէս եւ հրամայեցէր։
16 Եւ վասն զի քան զսովորական ժամն վաղ եկն ասաց. Զիա՞րդ վաղ եկիր որդեակ (ԻԷ 20), զոր ի Տէրն ժամանակաց եւ ի պատրաստող որսոյն ընկէց զբանն ։ 17 Հաճեցաւ հայրն եւ ասէ. Մաւտ եկ, որդեակ, համբուրեայ զիս եւ առ զհոտն` ոչ հանդերձին, այլ` զՔրիստոսին, որ ի նմանէն զգենլոց էր մարմին։ 18 Եւ ասէ. Ահա հոտ հանդերձի որդւոյ իմոյ (ԻԷ 27) յայտ է, մարմնոյն Քրիստոսի , որպէս զհաւտ անդոյ լիոյ (ԻԷ 27), զոր աւրհնեաց Տէր, որ է դրախտին, լի գոլով միշտ մրգով եւ հոտով, որպէս Տէրն եղեալ մարդ` եկաց մնաց Աստուած ի հոտ անոյշ լնուլ զեկեղեցի։ 19 Իսկ ասելն Ձեռքդ ձեռք Եսաւայ եւ ձայնդ ձայն Յակովբայ (ԻԷ 22-23)։
20 Իրաւ էր, զի ձեռաւք ետ զոսպն եւ գնեաց եւ զգեցաւ զնորայն, ըստ որում եւ ասելն` Ես եմ (ԻԷ 24) Եսաւ` անդրանիկն քո , զի ստացեալ էր գնով։
21 Ըստ կարգի կրսեր եւ ըստ առաքինութեան` անդրանիկ, զի անդրանիկ է, որ զկամս երկնաւոր հաւրն հաճել կարող է ։ 22 Եւ զի աչք զմարմին տեսանեն եւ միտք զհոգիս իմանան, Հաց հաստատէ զսիրտ, գինի ուրախ առնէ ։ 23 Խնդալից եղեւ յոգի փոխանակ իւղոյ, որ զուարթ առնէ , զՀոգին սուրբ զգեցաւ ։ 24 Զշուրթն որդւոյն համբուրելով ծանեաւ զայն, որ զշուրթն զգենլոց սգենլոց էր ի նմանէ, եւ սփռեին շնորհք ի շրթանց նորա։ 25 Եւ որպէս Իսահակ ծերացեալ ոչ կարէր մերձ երթալ Յակոբայ, այլ առ ինքն աղերսէր. նոյնպէս եւ ծերացեալ աշխարհ եւ կոյր մտաւք իմաստից, ոչ կարէր առ Աստուած երթալ, եթե ոչ ինքնին Տէրն խոնարհեալ էր յաղաւթս արդարոցն առաջնոցն։ 26 Եւ Աբրաամ, ընդէ՞ր ոչ աւրհնեաց զԻսահակ, որպէս նա` զՅակոբ, նա` զՅովսէփ եւ զայլսն. նախ` զի ասէ, թե Աստուած աւրհնեաց զԻսահակ յետ մահուն Աբրաամու։ 27 Բ. զի Իսահակայ ոչ գոյր եղբայր, թե բաժանորդ լինէր ժառանգութեան տանն եւ պատուաց անդրանկութեանն։ 28 Վասն որոյ ասելովն, թե զամենայն ինչսն ետ Իսահակայ, յայտ է զի աւրհնեաց եւսa ։ 29 Յակոբ՝ թոռն Աբրաամու, որդի Իսահակայ` երրորդ ընտրեալ յազգին, որ արժանի եղեւ աւրհնիլ ի միասնական Երրորդութենէն, որ եւ խաւսի ընդ Յակոբայ բերանովն Իսահակայ եւ ասէ`
30 Տացէ քեզ ի ցաւղոյ երկնից եւ ի պարարտութենէ երկրի բազմութիւն ցորենոյ եւ գինոյ (ԻԷ 28) ։ 31 Պտուղք աշխարհի յերկնէ եւ յերկրէ գոյանան, իսկ անապականն կերակուրն ի կամս Աստուածութեան իւրոյ։
32 Եւղ եւ ցաւղ եւ հաց ի յերկնէ խոնարհեալ իջանէ եւ մարմնացեալ յինքն յարէ զամենայն յանապական Աստուածութիւնն հաց եւ գինի եւ իւղ, նոյն կերակուր անծախական եւ նոյն կերակրիչ ծախական աշխարհի։ 33 Աւրհնեաց զաշխարհ յերկնէ եւ յերկրէ եւ ինչ ոչ մնաց արտաքոյ աւրհնութեանն Աստուծոյ։ 34 Զոր ի Յակոբ տեսաք եւ նովաւ իմացաք զաւրհնիչն ամենայն տիեզերացa։
35 Եւ ծառայեսցեն քեզ, ասէ, ազգք եւ երկիր պագցեն քեզ որդիք հաւր քո (ԻԷ 29)։
36 Եւ ո՞ր ազգ ծառայեցին նմա, եւ ո՞ր այլ որդիք են հաւրն քան զԵսաւ։ 37 Եւ ինքն Յակոբ երկիր պագանէր եաւթն անգամ Եսաւայ բայց թե Տեառն մերոյ, որ ի նմանէ ծագելոց էր։
38 Ծագեսցէ, ասէ, աստղ ի Յակոբայ եւ յարիցէ այր յԻսրաելի ։ 39 Նա եհար զաւրութիւն Ամաղեկայ հարճորդւոյն Եսաւայ եւ սկիզբն չարին հեթանոսաց, զորa սատակեաց Յեսու, որ է ի Յակոբայ, եւ ծառայեցոյցb, որ անուանակից էր Փրկչին. Նոյնպէս եւ Դաւիթ հարկ եդ , բայց լիով. կատարեցաւ ի Տէրն որում եւ երկիր պագանեն ազգք ամենայն, եւ որդիքն Աստուծոյ ցրուեալքն, զորս ժողովեաց ի միa ։ 40 Զայս ամենայնի Յակոբ ծաղկեալ կայրa։
41 Իսկ ասելն` Որ անիծանէ զքեզ անիծեալ եւ որ աւրհնէ` աւրհնեալ (ԻԷ 29ա) այսa ի վեր է քան զիշխանութիւն թագաւորաց, որք երկրպագեն նմա. զի Տէր եւ Քահանայ եւ Մարգարէ։ 42 Եւ այսa ամենայն ի Յակոբ ծածկեալ կայր, վասն որոյ ի խնամոցն Տեառն ասեն շլացան աչքն Իսահակայ, զի արժանին առցէ զաւրհնութիւնն խրատուք մաւրն առաքինոյ, որ լուեալ զբանն, թե երէցն կրտսերոյն ծառայեսցէ, ոչ պատմեաց, Իսահակայb , զի մի տրտմեսցի։ 43 Երեք պատիւք մեծամեծք որպէս թե զվէմ ոք առ երկինք ի վեր ձգէ` սատակաւղ անձինն լինի. եւ չար քան զայս, եթե ոք զԱստուած հայհոյեսցէ ի հոգի եւ ի մարմին կորնչի, իսկ որ աւրհնէ` զաղբիւր աւրհնութեանն յորդէ յանձն իւր։
44 Արդ , իբրեւ ել Յակոբ, առեալ զաւրհնութիւնն, ապա եկն Եսաւ (ԻԷ 30) եւ արարեալ խորտիկս եւ ասէ. յարիցէ հայր իմ եւ կերիցէ յորսոյ որդւոյ իւրոյ (30), իբր թե ցաւ կամ խաւար յետ առողջութեան եւ լուսոյ մտանեն։ 45 Եւ վայրենիս խաւսի իբր թե չիցէ անդ հայրն եւ ընդ այլ ոք ասիցէ վասն հաւրն. Յարիցէ։ 46 Ասէ ցնա Իսահակ.
47 Ո՞վ ես դու (ԻԷ 32). յիրաւի իբր զանծանաւթէ եւ զաւտարէ հարցանէa ։ 48 Եւ նա ասէ. Ես եմ Եսաւ` անդրանիկ քո (ԻԷ 32) ։ 49 Չարաչար ասէ` Եսաւ է, բաց անդրանիկն ոչ է, զոր անարգեաց եւ վաճառեաց։
50 Առաջին մեղք ընդ ստութեան մտին յաշխարհս` ի ծախելն Եդոմ եղեւ։ 51 Արդ, անդրանիկ ասէ եւ Եսաւն չէ անուն անդրանկան, այլ կաղնոյ կոշտի եւ անկակղոյ։ 52 Վասն որոյ զարմանայ Իսահակ մեծ ժամս զխորս Աստուծոյ քննելով եւ զանարժանութիւնն Եսաւայ։
53 Եւ զիա՞րդ Յակոբ զգեցեալ սգեցեալ էր ի վերոյ զմեռելութիւնն Եսաւայ ի բազուկսն եւ տարեալ ունէր յինքեան զանաւթն աւրհնութեան ծածկեալ, վասն որոյ եւ ասէ. Իսկ ո՞վ էր այն, որ եբեր եւ կերա (ԻԷ 33) եւ ոչ կարացի ընտրել ձայնիւն, եւ համով մսոյ ընտանի ուլուցն, այլ աւրհնեցի եւ եղիցի աւրհնեալ` եւս հաստատելով նմա զաւրհնութիւնն եւ զշնորհսն։
54 Իմացեալ զհաճոյն Աստուծոյ եւ զբարին աղաղակեաց Եսաւ դառնացեալ (ԻԷ 34) , նախանձ զգեցեալ քինու գոչէ խրոխտանաւք ի վերա[յ] Յակոբայ եւ հաւրն, ասէ` Աւրհնեայ եւ զիս (ԻԷ 34ա). Զեւն դնելով արժանի գոլ վկայէ զՅակոբ աւրհնութեան, եւ իւրն եւս հայցէ։
55 Եւ ասէ. եկն եղբայր քո նենգութեամբ (ԻԷ 35). դո՛ւ, ասէ, նենգութեամբ ունեիր զերիցութիւնն, զոր իմացեալ եղբայր քո եառ զայն , զի մի չար գործ ինչ գործեսցես այնու։ 56 Իբր տղա սուր կրելով առնուն զայն ի բաց եւ ի մաղասակաթե եւ կամ ի սպանողէ։
57 Եւ ասէ. Յիրաւի կոչեցաւ անուն նորա Յակոբ, զի երկիցս խաբեաց զիս . եառ զանդրանկութիւնն իմ , եւ արդ` եառ զաւրհնութիւնսն (ԻԷ 36)՝ կարծելով իրաւ ասել` զերկոսին ստէ, վասն զի լոյսն տեսողին է եւ բանն լսողին եւ շնորհն Աստուծոյ` սիրողացն Աստուծոյa։
A 63բ-64բ, H 102ա-103բ
Ղ (ԾԹ)
ԻԷ. 39-41
1 Եւ ասէ Իսահակ . Ահա ի պարարտութենէ երկրի եւ բնակութիւն քո, եւ ի ցաւղոյ երկնից (ԻԷ 39)։ 2 Եւ ետես Իսահակ ի ստրջանալն զաշխարհս յերկուս բաժանեալս, ի կամաւոր չարութիւնն, որոց գեհենն է սպառնացեգալ, եւ ի կամաւոր առաքինութիւնն, որոց արքայութիւնն է խոստացեալ։ 3 Եւ գիտաց, եթե Աստուած զչարս եւ զբարիս բարերարութեամբ ի միում աշխարհի հասարակ սնուցանէ։
4 Ասէ ցԵսաւ Ահա ի պարարտութենէ երկրի բնակութիւն քո, զի ըստ բնութեանն պտղեղ գոլով երկիրն ցաւղով սնեալ բուսցին սերմանիքն։
5 Եւ սրով քո կեցցես (ԻԷ 40). յայտ է թէ ի յորսոյ եւ կամ ի բարբարոսաց` պատերազմաւ։ 6 Եւ եղբաւր քում ծառայեսցես եւ եղիցի քեզ յաջողեալ յորժամ քակեսցես զլուծ նորա ի պարանոցէ քումմէ, այսինքն` թե հաւատարիմ լինիցիս եւ սրտացաւութեամբ ծառայեսցես, չդնէ քեզ ծանր լուծ եւ դժուարակիր անուրս , այլ հնազանդութեամբ քով կայցես ի կարգի եղբաւր` ազատութեամբa։
7 Եւ պահէր ոխս Եսաւր Յակոբա եւ ասէր. Մերձեսցի աւուրք կատարածի հաւր իմոյ եւ սպանից զՅակոբa (ԻԷ 41). ասէ։ 8 Աղաւթս առնելով այս ձեւ աւրինակի բանից` վախճան հայցելով իւրն ծնաւղի ։ 9 Եւ սպանից, ասէ , զՅակոբ. չգիտէ ում սպառնա. յաղթողի եւ զարկուցանողի եւ աւրհնելոյ։ 10 Չհաւատա շնորհին, զոր էառ, զոր ի վերուստ յերկնէ էառ եւ զոր ի ներքուստ յերկրէ յաջ եւ յահեակ ի հրեշտակաց պահպանեալ, ամենայն ուստեք աչացեալ, զիա՞րդ սպանանէ զնա։ 11 Այլ սակայն որքան ի նմանէ է, սպանանէ եւ լինի երկրորդ Կային։ 12 Կենաց աւուրք ասի յայլ յաւրինակս, վասն զի սուրբքն ի կեանս փոխին, եւ կարեաց ասելն զպարտս մահուանն ցուցանէ , որ կայ ի բնութեանս ։
13 Ազդ, եղեւ Ռեբեկա բանքն Եսաւա, զի յահագին ցասմանէ նորա, զի չկարէր խաւսել ընդ նմա խաղաղութեամբ եւ խոթի եւս հայէր, յորմէ ճանաչեաց մայրն իմաստուն , եւ առաքեաց կոչեաց զՅակոբ։ 14 Եւ արդ , աստի է երէց եւ կրցեր կրսեր ասելն, յանդիմանութիւնն է Եսաւայ եւ գովութիւն Յակոբայ, զի փոփոխեցան իրքն ըստ յաւժարութեան երկոցունց ի Տեառնէ. եւ ասէ. Ահա Եսաւ եղբայր քո սպառնայ սպանանել զքեզ, արդք արի գնա դու ի Միջագետսa (ԻԷ 42-43)։
A 65ա, H 104բ
ՂԱ (Կ)
ԻԷ. 41-ԻԸ. 42
1 Զծնաւղսն ծննդոցն իւրեանց քերդաւղքա արարիչ ասացին, եւ զվարդապետս` աշակերտաց մտաց տուիչս։ 2 Եւ լաւագոյն է մտացն յոյժ , վասն զի զնոսա ախտն շարժեաց, եւ զսոսա անախտ իմաստութիւնն` զծանր բնութիւն մարմնոյս առ երկինս հանել։ 3 Իսկ Ռեբեկա զերկոսինն ներգործէ` ծնեալ մարմնով խրատէր ըստ հոգեւոր ծնաւղի։ 4 Ասէ . Ահա եղբայր քո սպառնա սպանանել զքեզ (ԻԷ 42)։
5 Արդ է մահ, որ մարմնոյ է եւ է` որ հոգւոյ։ 6 Որ մարմնով մեռանի` զպարտսն վճարէ, եւ որ ըստ մարմնոյ եւ որ ըստ հոգոյն մեռանի նա է որ մահու մեռանի, զանմահ մահն չարչարի. յորմէ զգուշանայ մայրն` գուցէ եւ առնուցու նա կին ի դստերացն Քետայ եւ լինի նմա չար քան զմահ։ 7 Որդեակ իմ, ասէ, որպէս թե դու միայն ես իմ որդի` Արի, գնա, ի Միջագետս առ եղբայրն իմ մինչեւ առաքեցից եւ կոչեցից զքեզ ի յանցանել սրտմտութեան եղբաւր քոյ, եւ մոռասցի զոխն , զոր ունի (ԻԷ 43-45)։
8 Զայլ ինչ խրատ նմա ոչ տա եւ զթիւ ամաց նմա ոչ յայտնէ, զամենայն ինչ յԱստուած ապսպարէ , այն որ եղեւ ընդ Աբրաամու եւ ընդ Իսահակայ , զի հաւատայ նոյն եւ ընդ Յակոբու լինելa։ 9 Վասն որոյ աւրհնեաց զնա եւ ասէ` բազմասցին որդիք քո ի կեանս քո եւ կայցենն շուրջ զսեղանով քո որպէս զամիսս տարւոյ, եւ որդիք նոցա անթիւք իբրեւ զաստեղս երկնից, զի հանգեան հոգիք մաւր քո ի քեզ։ 10 Եւ զի մի' տրտմեցուսցէ զԻսահակ, ասէ նմա եւ կրկին աւրհնել տայ զծածկագոյնն եւ զանգէտն կարծեցեալ, յայտնապէս եւ գիտութեամբ։ 11 Ծածկէ իմաստութեամբ կինն զսպառնալիսն Եսաւայ յԻսահակայ , զի մի' չարագոյն եւս քէնն ի ներքս արկանիցէ, մինչեւ ինքն իսկ գիտացեալ , գարշեսցի յորդւոյ իւրմէ, այլ զդստերսն Քետայ դնէ պատճառս, զի մի անապական ազգն յապականեալ ազգն Քանանու խառնեսցի ի յայն , որ ի սուր եւ ի սատակումն խառնեալ էին եւ հրաւիրեալ ։
12 Եւ Յակոբայ առեալ երիցս զաւրհնութիւնն եւ չորիցս եւս չոգաւ ի Միջագետս։
13 Եւ իբրեւ ետես Եսաւ եթե չար թուին դստերքն Քետայ յաչս հաւրն, ոչ արձակեաց զորս ունէր, այլ յաւել մեղս ի վերայ մեղաց եւ եառ զդուստրն Իսմայէլի, որ եւ նա անազատ եւ աղախնորդի էր։
14 Եւ ել Յակոբ ի ջրհորոյ անդի երդման եւ հասեալ ի տեղի մի ննջեաց ընդ մուտս արեւուն (ԻԸ 10-11)։ 15 Միայն զաղաւթս ծնաւղացն ունելով, եւ ոչ ձորձս անգամ ունէր աւելի դնել ընդ սնարս իւր։
16 Առ քար մի եւ դնէ սնարս զգլխովն եւ տեսանէ սանդուխտս յերկրէ ի յերկինս կանկնեալ (ԻԸ 12)։ 17 Ծնաւղքն ի Միջագետս յուղարկեցին, եւ նայ յերկրէ յերկինս տեսանէր ճանապարհ բացեալ առաջի իւր։ 18 Եւ այն վէմ, զոր եդ Յակոբ ընդ սնարս իւր, խորհուրդ մեծ ունէր առ ինքն, զի նա փշրեաց զպատկերն ոսկեղէն եւ եղեւ լեառն մեծ. նա արբուցանէր զԻսրայէլ, նա զաւրացուցանէր զբազուկսն Մովսէսի , նա ետ յաղթել Յեսուայ, նա պարտեաց զԱմաղէկ ի յաղթութիւն ։ 19 Հիմունք երկրի եւ բարձրութիւնք երկնից ի վերայ այնր վիմի հաստատեալ կան։ 20 Եւ յոլով բանք են վասն այնր վիմին, զի շինուած, որ առանց նորա է , ի հողմոյ շարժի եւ յանձրեւաց տապալի։ 21 Իսկ շինուած , որ նովաւ է շինեալ , հուր զնա ոչ այրէ եւ ջուր զնա ոչ տապալէ եւ ոչ ողողանէ . եւ շարժմունք աշխարհի զնա ոչ դողացուցանեն։ 22 Եւ վէմն էր նեցուկ հաստատութիւն սանդխոցն , Տէրն, որ հաստատեալ կայր ի գլուխն սանդխոցն նոյն էր ի ներքոյ a։ 23 Աստուած էր ընդ Յակոբայ եւ եցոյց զինքն նմա եւ հրեշտակաց յանձն արար պահել զնա ի ճանապարհն ուր եւ երթայրa։
A 65բ-66ա, H 104բ-105ա
ՂԲ (ԿԱ)
ԻԸ. 16-26
1 Զարթեաւ Յակոբ եւ ասէր. Տէր էր ի տեղոջ յայսմիկ, ահեղ իմն է տեղիս այս եւ ոչ այլ ինչ է սա եթե ոչ տունն Աստուծոյ եւ դուռն երկնից (ԻԹ 16-17)։
2 Գիտաց Յակոբ, եթէ ոչ է երազ այլ` տեսիլ, զի Աստուած ետես եւ զհրեշտակս, այլ զանուն միոյն յիշէ, զի որ զթագաւորէ խաւսի սպասաւորացն չառնէ ինչ փոյթ, եւ ամենայն ոք, որ ըստ Աստուծոյ կամաց գործ գործէ, յորում տեղոջ եւ գործէ, անդ բացեալ լինի նմա դուռն երկնից եւ տուն Աստուծոյ լինի` ինքն զԱստուած տեսանելով։ 3 Իսկ զվէմն աւծ իւղովն զոր ունէր ընդ ինքեան ի մաւրէն տուեալ, ի յաւծումն մխիթարութեան վասն տոթոյն եւ վաստակեալ ոտիցն, եւ ի կծուածս հանեոց եւ պիծակաց։ 4 Էաւծ զվէմն ճանաչելի դարձին, զի կասկածէր յամել անդի յասորիս զքսան եւ զմի ամ։ 5 Կանգնեաց զվէմն արձան կանգնելով ընդ նմա եւ զբոլոր աշխարհս խորհրդով իմանալի վիմին, որ յայտնելոց էր ոչ բնութեամբ քարի, այլ Ադամայ, աւծեալ Աստուածութեամբն զմարդկութիւնն` յաւծումն եւ ի լոյս քրիստոնեութեան հաւատոյ։
6 Եւ անուն տեղւոյն էր յառաջագոյն Ուղմաւուս, քաղդեարէն Լուզ` հայերէն նշուտ` նշի շոյտ ծաղկի, բայց յետոյ հասանէ միրգն, նոյնպէս դիպեցաւ եւ տեղւոյն, զանուն նշոյն առ Քանանացիսն, իսկ զծաղիկսն առ իսրայէլացիսն եւ զբերս մրգոյն առ հեթանոսս կատարեալս , որ կանուխ սպասեին եւ համր հասին շնորհացն Աստուծոյ։
7 Ուխտեաց Յակոբ ուխտ եւ ասէ. եթե իցէ Տէր Աստուած ընդ իս եւ տացէ ինձ հաց եւ հանդերձ եւ դարձուսցէ զիս ի տուն հաւր իմոյ (ԻԸ 20-21) ։ 8 Զոր տեսանէ տեսիլ եւ իմանա մտաւք, բանիւ մեկնէ յուխտն` գիտելով եթե է Աստուած ընդ նմայ եւ չպակասէ ինչ նմա։ 9 Եւ աւելոյն ցանկութեան ոչ տայր տեղի, զոր ոչ բերաք աստ եւ ոչ տանել կարաւղ եմք , զիւր կարիսն միայն յիշէ ըստ առաքելոյ, թէ ` Ունիմք կերակուր եւ հանդերձ եւ այնու շատասցուք ։
10 յԱստուած ապսպարէ զինքն եւ զիւրսն ամենայն յաջողուած, տասանորդս խոստանայ տալ Աստուծոյ։ 11 Արդ, ո՞ւմ տա զտասանորդսն ` քահանայ ոչ գոյր յաշխարհի, եւ Աստուծոյ ոչ ինչ պիտի , զի տուող է եւ ոչ առող։ 12 Եւ որ տա ` կարաւտելոցն տա, զոր իմացեալ Յակոբայ ի դառնալն` կարաւտելոյն Եսաւայ տա զուխտեալսն ։ 13 Զի որ զերկնից մեծութիւնն ոչ տեսանիցե , երկրիս ընչիւքս ոչ յագի։ 14 Իսկ որ տա նմա ինչս երկուս բարիս առնէ զանձն ապրեցուցանէ ի նմանէ եւ զնորա բերանն բացեալ առժամ մի լցուցանէ։
15 Զոտս իւր ամբարձեալ Յակոբ գնաց յերկիրն արեւելից առ Լաբան (ԻԹ 1):
Ամբառնալ ոտիցն յայտ առնէ զխնդութիւնն, վասն տեսլեանն Աստուծոյ, զի ընդ նմա։ 16 Եւ տեսանէ դաշտ մի մեծ, որ է նշանակ բոլոր աշխարհիս, եւ երեք հաւտքն` հրեայք եւ հեթանոսք եւ սանդարամետք նոցա, այսինքն` մեռեալքն։ 17 Եւ ջրհորն ծածկեալ` խորհուրդ մկրտութ եանն, որում կարաւտեալ բաղձային կենդանիք եւ մեռեալք եւ ամենայն հովիւքն ամբառնալ որ ոչ կարեին ամբառնալ զծածկոյթն երկնաւոր եւ երկրաւոր բաղձանք աղաւթիցն մինչեւ եկն վէմն Իսրայէլ։ 18 Եւ նստաւ վէմ ի վերայ վիմի, բանաւորն ի յանբանին, որ նկարէր իսկ զնայa։
19 Եւ ասէ ընդ հովիւսն a դեռ աւուր կա եւ չէ ժամանակ ժողովելոյ խաշանցդ , արբուցէ՛ք եւ երթայք արածեցէք (ԻԹ 7), այսինքն` թէ չէ ժամանակ կատարածի աշխարհիս , երթայք մկրտեցէք զհաւտսդ եւ կերակրեցէք յիմանալի արաւտիւ , զոր ոչ իմացան զԲանն յիմարք գոլով։ 20 Չէ հնար , մինչ ամենայն հովիւքն ասեն , ժողովին եւ ապա տապալեն զվէմնդ , որ տապալի աշխարհի եւ զտապալաւղսն վաստակէ։ 21 Ցանկացեալ էր վէմն Յակոբայ եւ մնայր։ 22 Եւ ջուրն եւս աւազանին կարաւտեալ Ռաքելի որ է եկեղեցի մինչ դիպեցան միմեանց, գիրկս արկանէր Յակոբ վիմին եւ նա նմա, որ էր ծանրութիւն աւրինացն, որ թեթեւանայր ի գիրկսն Յակոբայ, համբուրելովն ի բաց դնէր իբրեւ զծանրութիւն ի թիկանց հեթանոսաց։
23 Յիշեաց Յակոբ զվէմն ի Բեթել նախ զԼաբանու հաւտսն , ապա եւ զայլսն, իբր տէրն ` զհրեայսն, ապա` զհեթանոսս։
24 Եւ համբուրեաց զՌռաքել (ԻԹ 11). Որպէս պաղատէր ի յԵրգսն հարսն` Համբուրեսցէ զիս, ասէ , ի համբուրից բերանոյ իւրոյ ։ 25 Ձայն եբարձ եւ ելաց (ԻԹ 11ա) որպէս Տէրն ի վերայ Երուսաղէմի։
26 Չոգաւ Ռաքէլ, պատմեաց հաւրն (ԻԹ 12) . զզաւրութիւնն ընդ որ ամենայն Միջագետք զարմացան։ 27 Գայր Լաբան եւ տանէր զնայ ի տունն եւ լսէր զամենայն իրս, որ ի տան հաւրն եւ ի Բեթէլ։
28 Զի ոչ կարէ քաղաք եւ կամ ճրագ լուցեալ յաշտանակ թաքչել, զոր առաւել գոլով Յակոբայ ճառագայթն անստուեր եւ կեանքն անմահութեան եւ հանգուցիչըն աշխատելոց ի Միջագետս եւ ի տան Լաբանու հանգչէր ամսաւրեայa։
29 Ապա եւ ասէր Լաբան` եղբայր եւ ոսկր իմ ես, յայտ արա զվարձս քո (ԻԹ 14-15). իբր ազատ a ես եւ ազատորդի։ 30 Եւ ասէ Յակոբ. Զեւթն ամ ծառայեցից քեզ վասն Ռաքելա (ԻԹ 18), որպէս Տէրն, որ մտադիւրն ծառայեաց վասն եկեղեցւոյa։
31 Լաւ է, ասէ, քեզ տալ զնա քան զաւտարի (ԻԹ 19) ։ 32 Արարչին իւրոյ սեփականէ քան դիւաց։ 33 Եւ Տէր թագոյց ի Յակոբայ զխորհուրդն որպէս եւ յԻսահակայ ։ 34 Եւ որպէս բարի եղեւ այն որ աւրհնեցաւ Յակոբ, շրջի եւ այս ի բարի, անդադար վաստակ եւթն ամացն, քանզի իբրեւ ժամ էր տալոյ զՌաքել տուաւ Լիայ, որք են նշանակք երկնի եւ երկրի` հոգոյ եւ մարմնոյ։ 35 Եւ բոլորին Աստուած է ստեղծիչ եւ խնամածու, զի թէպէտ գիճակն է Լիա, որ է աշխատեալ խորհուրդ հրէիցն, որ ոչ կարէին հաել յերեսն Մովսիսի , եւ ոչ ի խորհուրդ հին մատենիցն, եւ աշխատ լինէին զոհիւք, բայց զի անդրանիկ էին Աբրաամու` նախապատիւք եղեն, իբրեւ զմարմին, որ անարգ է քան զհոգի, բայց ոչ կարեմք անարգել զնա, այլ եւ զերիցագոյն խնամս պիտոյիցն մատամբք։
36 Չէ, ասէ, աւրէն աշխարհիս տալ զկրսերն (ԻԹ 26) զՌաքել։ 37 Եւ ոչ Աստուծոյ նոյն կամ եղեւ յասելն, եթէ իցեն մարդոյ երկու կանայք` ատելի եւ սիրելի, եւ ունիցին որդիս. ոչ կարէ իրիցուցանել զորդի սիրելոյն, եթէ իցէ անդրանիկ ատելոյնa։
A 66ա-67, H 106բ-107բ
ՂԳ (ԿԲ)
ԻԹ. 30-35
1 Սակայն սիրէր Յակոբ զՌաքէլ եւ ատէր զԼիայ, զոր Աստուած ոչ ատեաց զխորհուրդ առաքինութեան, որ ատելի է ծուլից, այլ բանա զարգանդն եւ տայ նմա որդիս, որոյ վարձք են, ասէ` այն է պտուղ որովայնի նորա ։ 2 Իսկ զՌաքելին արգել , զի մի' ելցէ արտաքս քան զկարգ լաւացն Սարայի եւ Ռեբեկայ, զի սքանչելեաւք լիցի ծնունդն։
3 Ծնանի Լիա զձեւ մարմնաւոր աշխարհիս` չորս որդիս` զՌոբէն զՇմաւոն, զՂեւի, զՅուդա։ 4 Եւ զի չէ աշխարհ նիւթ անարգութեան, այլ` պիտանացու։ 5 Ռոբէն ապաշխարութեամբ խափանէ զթագաւորութիւնն մահու։ 6 Ղեւի եղեւ հայր քահանայից` հաշտարար ընդ Աստուծոյ եւ ընդ մարդկան ։ 7 Շմաւոն վրէժխնդիր Աստուծոյ իրաւանցն արդար դատաստանաւ։ 8 Յուդա` շնորհ Աստուծոյ առ որով դադարէ մայրն` երկրաւձեւ յապականացու ծնընդոց աշխարհիa իբրեւ ետես Ռաքել, եթէ ծածկէին զտգեղութիւն Լիա որդիքն, զորոց անուանս ճոխակար կոչեաց, Ռոբեն` աւգնեաց Աստուած կամ տառապանք, Շմաւոն` յաւելուած, Ղեւի` առ իս այր իմ, Յուդա` երկիր պագից Աստուծոյb։
A 67աբ, H 108ա
ՂԴ (ԿԲ I)
Լ. 1-24
1 Նախանձեցաւ Ռաքէլ եւ ասէ զՅակոբ` տո՛ւր ինձ որդի եթե ոչ մեռանիմ (Լ 1) ։ 2 Արդ ոսկի ի հուրս փորձի եւ մարդ` ի բովս խոնարհութեան։ 3 Սարայ եւ Ռեբեկայ սակաւ ինչ երկմտեցին, Ռաքէլ մինչեւ ի մահ տագնապեցաւ։ 4 Զի լուեալ էր թե Սարայ եւ Ռեբեկայ աղաւթիւք արանցն ծնան եւ կամa ետես եթե խաշինքն ըստ կամա'ցնորա ծնանին, այնու` կարծեաց թե իշխէ ծնընդոց։ 5 Բարկացաւ Յակոբ եւ ասէ. Միթե փոխանակ Աստուծո՞յ եմ ես , որ արգել զպտուղ որովայնի քո (Լ 2) ։ 6 Որ երկնչի լսնանան երեսքն եւ որ ամաչէ` դեղնի եւ շառագունի ։ 7 Եւ որ նախանձի կապուտակի, որ յոլով մասն ունի սեւոյ` շամանդաղ առնէ աչացն մտացն եւ չտայ տեսանել զարժանն իբր եւ Ռաքելայ, եւ ասէ. Առ զաղախինն իմ` զԲալլայ (Լ 3). եւ եղեւ գործն եւ իրն Բալլայ a` կղկղումն, որով կղկղեաց զայրն եւ զերկնաձեւն երկրաձեւ արարb։
8 Ծնաւ որդի եւ կոչեաց զանուն նորա Դան (Լ 6), ուր եւ հին վիշապն դարանելոց էր եւ կոչի նա Դատաստան։
9 Եւ զերկրորդն կոչեաց Նեփթաղիմ (Լ 7) , որ թէպէտ ծառ ծաղկեալ կոչի, վաղվաղակի ցրուի եւ ցնդի։ 10 Եւ ետես Լիայ զի եկաց ի ծնընդոց` ետ զԵլփա նաժիշտն իւր Յակոբայ, եւ ծնաւ որդի։
11 Եւ կարդաց զնա ըստ կարծեաց հմայից` Գադ, որ է բախտ, եւ զմիւսն` Ասեր (Լ 11, 13), որ է երանութիւն ` նշանակ ժամանակաւոր փառաց, զի նախանձու են որդիք։
12 Այսր եւ անդր տարուբերեսցին զարութիւնն եւ զառաքինութիւն ընդ չորս կանայս լինել, այլ նա ապաւինի ի շնորհսն Աստուծոյ, որ ի լաւն փոխէ զվատթարն, զի ուր աւրենքն ոչ են եւ ոչ յանցանք ինչ , ասէ առաքեալ։ 13 Քանզի արգելումնն ի ծննդոց ազատացն արար հարկ տալ զաղախնայսն, որ էր նշանակ գերութեան ժամանակին անպտղութեան, եւ տալ զաղախնայսն սակաւ ինչ նուիրանացն , զոր առաքեին յԵրուսաղէմ։ 14 Քանզի Լիայ` կոչեցեալն աշխատեալ ` աշխատ արար զԱստուած չլսելով նմա, ըստ այնմ թէ ` զիա՞րդ ասէ հասուցանէք աշխատութիւն Տեառն զի գիճացեալ աչաւք, ոչ իմանայր զոր ընթեռնոյրն a , վասն որոյ աշխատեցաւ ի գերութեան, յուռիսն կախելով զգիրսն չհայելով ի նոսա ։
15 Չոգաւ Ռոբէն ի հունձս, ի դաշտն եւ եբեր մանրագոր (Լ 14), որ ոչ է ուտելի, այլ հոտոտելի, եւ բժիշկք քուն ածեն այնու հիւանդաց, զոր եւ ասեն երեք էր ի չափ եւ ի ձեւ խնձորոյ մեծի։ 16 Զերկուսն Աստուծոյ նուիրեաց եւ միովն զոր քեռն ետ, ի վարձու կալաւ զայրն, եւ ոչ զրկեաց զԼիա ի յուսոյն։ 17 Ետ նմա որդի եւ կոչեաց զնայ Իսաքար, որ է վարձ (Լ 18)։
18 Եւ վեցերորդին կոչեաց Զաբուղոն, որ է պարգեւ։ 19 Յանկ ելին որդիք մարմնոյն, եւ են թուով. տասն. բովանդակ գոյացութիւն ախտաւոր ծննդոց եւ նշանակ հրեական ժողովոյն, որ էառ զտասնապատուիրանսն աւրինացն ։
20 Ուր ուրեմն Աստուած որ ոչ զոք մոռանայ. յիշեաց զՌաքել, եւ ետ նմա որդի, եւ կոչեաց Յովսեփ ` յաւելումն թարգմանեալ, մարգարեացեալ, թէ Յաւելցէ ինձ Աստուած միւս եւս այլ (Լ 24) ։ 21 Իսկ ընդէ՞ր ոչ Յակոբ այլ մայրքն դնէն զանուանս ։ 22 Քանզի փաղաքշական է ազգ իգաց, եւ նախանձու իրք էին ի մէջ նոցա եւ ախտ, որ ոչ գոյր ի Յակոբ, թոյլ տայ խորհրդոց նոցա կոչել` յԱստուած վստահանալով իրագործել ի բարինa։
A 67բ, H 108բ
ՂԵ (ԿԳ)
Լ. 24-ԼԱ. 19
1 Եւ դարձեալ վերնականքն առանց կոչման անուան լսեն ակնարկման կամացն Աստուծոյ եւ արբանեկեն յերկրի մարդկան. միտք արու եւ առաքինի նման նոցա կամի լինել զիւրսն ծնունդսն , եւ զինքն բնաւիմբ պատկերեալք ։ 2 իսկ էգքն քընքշանաւք եւ ընդ յերկիր սողին եւ աստի կամին մեծարել զիւրեանցսն, իսկ Յակոբ ուսուցանէր զպատուիրանն աստուածապաշտութեան մարցն եւ մանկանցն, զչորեքտասան ամն լինելով ի տունն Լաբանու , ապա թե ոչ զիա՞րդ հաւանեցոյց զմարսն զմանկունսն թլպատեալ ։
3 Սակայն երկնչի ապա` գուցէ ընդելութեամբ եւ սովոր սիրով չկամիցին a ելանել ի հայրենի գաւառէն յիշելով զպատուէրն Աբրաամու առ ծառայն, թե` զորդին իմ մի տանիր ի Միջագետս ։ 4 Ասէ ցԼաբան. արձակեա զիս, զի գնացից (Լ 25-26), եւ խնդրէ միայն զկանայսն յիշեցուցանելով նմա զծառայութիւն վաստակոյն։ 5 Եւ ասէ Լաբան ցՅակոբ. Եթե գտի զշնորհս առաջի քո մի գնար յինէն, զի, հմայեցի (Լ 27), այսինքն` ի փորձոյ նախագէտ եղէ , զի աւրհնեաց զիս Աստուածն քո յոտին (Լ 27ա) , քո լինելն ի տան իմում։
6 Արկ ասէ, դու զվարձն քո (Լ 28). Եւ նա ասէ. Դու զքո մի ինչ տար , ապա ազատեա զհամակն յաւդեաց եւ յայծեաց ի խայտից եւ ի պիսակաց հան եւ տուր ցիս զսպիտակն, եւ անտի ծնեալ խայտախայրիսն իմ լիցի, զոր ես արածեցից եւ Տէր տայ ինձ։ 7 Եւ եղեն իրքն։
8 Զի արդարքն մերձ գոլով յԱստուծոյ մարգարէանան յամենայն ժամ, որ զկամս երկիւղածաց իւրոց առնէ եւ աղաւթից նոցա լսէ եւ կեցուցանէ ։
9 Առնէ երիս գաւազանս շէր (Լ 37), զոր շշի ասեն եւ պարսք` մութանաբի, եւ Սաւսի, զոր ջանդարի ասեն , եւ ընկուզի, զոր եբրայեցին կաղնի ասէ։ 10 Շէր եւ Սաւսի չէն պտղաբերք, կաղնին բազմաբեր եւ ոչ անպիտան։
11 Նկարէն գերծոյր զկեղեւն եւ դնէր յաւազանն ջուրցն (Լ 38) ։ 12 Եւ խաշինքն յըմբելն իւրեանց տեսանեին եւ յուշի իւրեանց տպաւորեին զխայտիւսն, յղացեալ ծնանեին այնպիսի նկարեանս, որ էր հրաշք խորհրդոյ, զի խաշինք հային յերկինս ` յաստեղս եւ յերկիր եւ ի ծով, եւ այնպիսի զոր տեսանեն ոչ ծնանին։ 13 Այլ խորհուրդ էր իրն մեծ եւ սոսկալի, զի որ հաւատայ ի Քրիստոս ի խորհուրդ աւազանին, նկարեալ տեսանէ զպէս պէս շնորհսն, զոր բաժանէ միեւնոյն Հոգի, եւ յահ եւ յերկիւղ եւ ի սէրն Աստուծոյ յղանայ եւ ծնանի զփրկութիւն անձին իւրոյ։ 14 Եւ զհանդերձեալ յուսոյն զպտուղն սիրով առլցեալ , հաւատով գիրկս արկեալ, նշանակ երեք գաւազանացն։ 15 Դարձեալ` միոյ հաւր ծնունդք եմք` Ադամայ, ի դէպ էր նման ծնողին միագոյն լինել։ 16 Այլքան զի բանական եմք եւ պէս-պէս եւ զանազան բարս ունիմք եւ փոփոխիմք յայլ եւ այլ առաքինութիւնս, եւ լինիմք ոմն առաջին, ոմն միջին, ոմն վերջին, եւ Աստուած զամենեսեան ընդունի։
17 Իսկ աննշանքն Լաբանու, որք գնացին զկնի աւտար հովուին եւ չնկարեցին ի միտս իւրեանց զխայտախարի գաւազանացն զխորհուրդս, եւ գազանակուր եղեն։ 18 Զի գաւազանքն Յակոբայ երեք էին յանուն Երրորդութեանն, եւ այսաւր երեքն յիշուին ի սուրբ աւազանին եւ Հոգին եւ ջուրն եւ քահանայն։ 19 Ուրոյն կացուցանէր Յակոբ զնշանաւորսն եւ ոչ խառնէր ի Լաբանուն։ 20 Եւ որք յառաջն ծաղր առնեին զՅակոբ, եթե` գունոյ է ցանկացեալ եւ ոչ` բազմութեան, ինքեանք ծաղր լինեին ի բազմանալ խայտապիսակացն։ 21 Զի մեծացաւ, ասէ Յակոբ յոյժ յոյժ, ուստերք եւ ուղտք եւ էշք (Լ 43) ։ 22 Եւ այս պարգեւք Աստուծոյ է եւ չէ փոքր, եւ կարէ սովաւ հոգեւոր մեծութեան տէր լինել, զի թե մեծութիւն մեղք էր ապա քան զԱստուած ո՞վ է մեծատուն` երկինք եւ երկիր նմա են , բայց զամենայն ի պէտս մարդկան տուեալ է . թե արգելու չկարեմք կեալ, եւ թե առատապէս բաշխէ մեծապէս գոհանամք զնմանէ։
23 Թե ողորմելի են ախքատք ` երանելի են մեծատունք, որ կերակրեն զնոսա։ 24 Հան, ասէ, պտուղ Աստուծոյ ի քոց արդար վաստակոց ։ 25 Զի եթե յայսս կրթի ոք մարդ է եւ Աստուծոյ նման լինի։ 26 Բազում մեծատունք զԱստուած եւ զհրեշտակս ընկալան, զի թե կամիս` մեծութեամբ արդարանաս, եւ թե կամիս` աղքատութեամբ պարտաւորիս. եւ չիք ինչ խոտան եւ անպիտան յարարածս Աստուծոյ։
27 Լուաւ Յակոբ զբանս որդւոցն Լաբանու, եթե` զամենայն ինչս ի հաւրէ մերմէ եհան իւրն։ 28 Եւ տեսանէր զերեսն Լաբանու, զի չէին ընդ նմա, որպէս յերէկն եւ յեռանդն (ԼԱ 1-2) ։ 29 Ապականացուն եւ անապականն ոչ կարէն կալ ընդ միմեանս իբր զգինի եւ զմրուր, ջանա ելանել մրուրն ի վերայ գինոյն` շաչէ եւ փքայ եւ ի հարկէ իջանէ ի ներքոյ եւ լինի պահապան անոշահոտութեան նորա։
30 Խաւսի Յակոբ ընդ կանայսն, որք աշակերտեցան ճշմարտութեանն, զիրաւունս իւր եւ նոքա պատասխանեցին զարժանն, վասն զի սիրտք նոցա ընդ Աստուծոյ էր։ 31 Եհան զնոսա ի գրաստ եւ խաղաց գնալ։
32 Եւ գողացաւ Ռաքել զկուռս հաւր իւրոյ զոսկեղէնս (ԼԱ 19) , ոչ զի պաշտեսցէ, այլ զի ի դէպ ժամու ապականեսցէ։ 33 Խորհուրդa եկեղեցւոյ է Ռաքել որ կոչի գառն Հովուին մեծի, որ բառնայ զկուռս ի տանէ հաւր իւրոյ` յաշխարհէ։ 34 Եւ գողացաւ Յակոբ զսիրտն Լաբանու (ԼԱ 20) մի` զի ըստ սրտի նորա, սիրէ զխաշինս նորա եւ երկրորդ` զի ոչ արար ազդ սրտին Լաբանու զգնալն իւր. զինքն գողացաւ ի նենգ սրտէ նորա, զի գնացեալ էր նա ի կտուր խաշանոյն` ի խնամոց Տեառն, զի անաղաղակ երթիցէa։
A 68ա-69ա, H 109ա-110բ
ՂԶ (ԿԳ 1)
ԼԱ. 17-22
1 Խաղաց գնաց Յակոբ ընդ իւր տանելով զշնորհս Միջագետաց եւ զտանն Լաբանու` զվէմն եւ զխաշինսն, յաւրինակ Հովուին մեծի, որ յարաւտն իւր կոչելոց էր զհաւտն իւր գունագեղ` յիւր մարմին եւ արիւնն կենսատու։ 2 Ելքն Յակոբու աւրինակ էին ելիցն յԵգիպտոսէ. ոչ սակաւ խաւշունք եւ կանչմունք եւ բառաչք լինեին. ոչ իբրեւ զգնալն Ռեբեկայ աղջկան միոյ, զի հաւտք եւ անդեայք եւ ջոլիրք ուղտուց եւ իշուց, ծառայից եւ աղախնեայց. Վասն որոյ եւ ազդ լինի Լաբանու գնալն Յակոբու. եւ ելանէ զհետ նորա արամբք։ 3 Իսկ Յակոբ զվեց աւր գնաց եւ խորհրդով եւթներորդին վստահացեալ դադարէ ի յայտնագոյն տեղոջ եւ ոչ ի ձորակի, այլ ի լերինն Գաղայադու դնէ զխորան իւր, զի ի վեց աւուրս վնասացուք նեղեն եւ յեւթներորդին անապականքն, սկսեալ խնամքն Աստուծոյ յեղանակաւքս եւ աւրհնութիւնքն, զոր եւ ինքն Յակոբ գիտելով երկիցս եւթն վասն բանաւորացն ծառայեաց, որք լնլոց էին զիմանալի աշխարհն, եւ զվեցն` վասն պիտոյից անցաւորիս, որովք ողոքեմք իբրեւ զտիկն այս անյագս զկարաւտութիւն կարեաց կերակրոց եւ հանդերձից։ 4 Գթածն Աստուած ազդ առնէ ի տեսլեան Լաբանու եւ ոչ բանիւ անզգամել արդարոյն. եւ նա պատմէ որոցն ընդ իւրն էին. եւ կակղացեալ աշակերտին ճշմարտին Աստուծոյ։ 5 Եւ զտեղի առնուն յոլովքն` եւ Լաբան սակաւուք տեսանէ զՅակոբ, եւ ստութեամբ ասէ, թէ առաքէի զքեզ երգովք եւ թմբկաւք, քանզի մեծութիւն յասորիս ոչ լինի, քան զկտուրս խաշանց, եւ այնմ չարար արժանի զդստերս իւր։
A 69ա, H 111ա
ՂԷ (ԿԳ II)
ԼԱ. 29-ԼԲ. 2
1 Աստուածն էական պահապան է բոլորից, քո Աստուածն եւ ոչ զանձն չպահեաց, շուն լաւ է քան զնա, որ պահէ զանձն ի գողանալոյ եւ զինչս տեառն իւրոյ։ 2 Ապա ասելն` Աստուած հաւր քո երեւեցաւ ինձ եւ արգել ինձ ի խաւսելոյ ընդ քեզ անզգամութեամբ (ԼԱ 29)։ 3 Զայս ճշմարտութեամբ ասաց։ 4 Արդարախաւս լինել մարդկանց յերկուց կոչմանց աւգուտ է, մի` զի ինքն Աստուծոյ նմանի, եւ միւս եւս` զի զընկերին թերահաւատութիւնն բառնայ ի մտաց նորա. այն է Աստուած, որ պահէ զծառայս իւր ի չարէ։
5 Խիլ արկ Լաբան եւ ոչ եգիտ։ 6 Եւ Ռաքել, թեպէտ սուրբ էր, զի ասաց ի դաշտանի արեան գոլ, եւ նստաւ ի վերայ, պղծեաց զնա, եւ սատանայ անգամ, որ ծաղր է ամենեցուն, ծիծաղեցաւ ի վերայ Լաբանու։
7 Նախ քան զՄովսես Ռաքել յաղթահարեաց զմահ զայս առնելով, զի այն չորեքտասան ամ էր, որ անարգեալ էր նա յաչս նորա. խրոխտացաւ Յակոբ եւ պատմեաց զամենայն վաստակս իւր, եւ արդար գտաւ եւ յաղթող, եւ փութացաւ յընտանին իւր. վէմ կանգնեաց, զոր ետես ի Բեթեղ եւ ի ջրհորն, ուր զաւրացաւ ի նմանութիւն Տեառն իւրոյ, որ բառնալոյ էր զծանրութիւն ի թիկանց հեթանոսաց։
8 Լաբան կառկառ կուտեաց ի ձեւ մեհենի եւ կարդաց ի վերայ զԱստուածն Յակոբայ, իսկ Յակոբ ետես զիւրն վէմ, որ փլուցանէր զկարկառն, ըստ Դանիէլի, զի մի' անցցուք, ասէ, ընդ կարկառս եւ ընդ բլուրս վիմական` չարութեամբ. Եւ ուխտեցին եւ ուրախ եղեն Լաբանեանքն, ըստ մարմնոց որկորոյ, որ ապրեցոյց զնոցա ի փորձանաց գթութեամբ։ 9 Կարկառն ցրուական է եւ բլուրն` կայական, վկայութեան ասելն` իբր անզգայ երեւմամբ միայն յիշուի ի տեսողաց, իսկ բլուրն վկայ իբր կենդանի, որ վկայ է ճշմարտութեանն, որ է խորհուրդ վիմին, որ արձանացաւ։
10 Լաբան, որ եկն զհետ Աստուծոյն իւրոյ` չոգաւ անաստուած։
11 Եւ Յակոբ գնաց զճանապարհս իւր։ 12 Եւ ամբարձեալ զաչս ետես զբանակ Աստուծոյ, եւ ընդ առաջ ելին նմա հրեշտակք (ԼԲ 1-2) , զի բանակք հրշտակաց Տեառն շուրջ են երկիւղածաւք * , թեպէտ որ յամենայն ժամ ոչ կարեն տեսանել։ 13 Եւ ասաց. Այս բանակ Աստուծոյ է (ԼԲ 2), զոր ետես ի բանալ աչացն` իբրեւ առ Եղիսեիւ, զի գիտասցէ, թէ ի տեսլենէ սանդղոցն եւ այսր, ոչ թողուն զնա զԱստուած ի գլուխ ունելով, զոր ետես ի գնալն, նոյնպէս եւ ի դառնալն նովաւ յաջողեալ։ 14 Եւ զի ճանապարհ նորա ընդ Սեիր էր, առաքեաց ողջոյն Եսաւայ , եւ զի չառաքեաց նմա պատասխանի, այլ գայր ընդ առաջ նորա չորս հարիւր արամբք ` զահի հարաւ, յիշելով զքէն նորա, եւ արար երկուս բանակս, զի գոնէ մինն շիջուսցէ զցասումն նորա։ 15 Եւ եկաց յաղաւթս յիշելով զուխտն Աբրաամու եւ զԻսահակայ եւ զաւրհնութիւն. Չէմ, ասէ, բաւական հատուցանել քեզ զարդարութիւնն (ԼԲ 10), զի ըստ վաստակոց իմոց ետուր զվարձս իմ եւ զճշմարտութիւնն, զի զոր խոստացար հարցն իմոց եւ ինձ ճշմարիտ գտար, աճեցուցեր եւ բազմացուցեր։
16 Եւ զի ցուպ ի ձեռին անցի ընդ այս Յորդանան, եւ ահա յերկուս եղէ բանակս (ԼԲ 10)` նշանակ Միածնին Աստուծոյ, որ միայն էջ յերկիր եւ եանց ընդ կենցաղս, զոր Յորդանան նկարէ, որ միայն նկարեցաւ հրաշիւք ի բարձանց, եւ եղեւ յերկուս եկեղեցիս, որ ի հրէից եւ հեթանոսաց, որ եւ միացաւ իսկ, եւ ցուպ ունելով զԽաչն էջ միայն ի դժոխս, եւ ել երկու բանակաւք` արդարաւք եւ մեղաւորաւք թափելով եւ զնոսա ի տանջանաց մինչեւ յաւրն դատաստանիa։
A 69աբ, H 111բ-112ա
ՂԸ (ԿԴ)
ԼԲ. 10-25
1 Եւ զի երկչոտ է ազգ մարդկան իբրեւ զնապաստակ, որ եւ ի ճոխփմանէ ջուրց երկնչի, եւ մարդ երազաւք ի գիշերի, եւ ի տուընջեան, որ ի յորոտմանէ եւ ի շարժմանէ տարեր ինչ, եւ յուժգին ձայնէ։
2 Ապրեցոյ զիս, ասէ, Տէր Աստուած իմ յԵսաւայ եղբաւր իմոյ , գուցէ եկեալ հարկանիցէ մայր առ մանկանն (ԼԲ 11)։
3 Միտք վասն մեղաց երկնչին ի տարաժամ մահուանէ մարմնոյն։ 4 Եւ Յակոբ զի այն ինչ աշակերտեալք եին դստերքն հեթանոսաց եւ դեռաբողբոջք տուեալ ի Տեառնէ տղայքն. ապա յիշեաց զոսպնաթանն, որով եառ զանդրանկութիւնն յագահէ անտի. եւ ի բուռն առնու զսովորական առաքինութիւնն, զխոնարհութիւնն, զխոստացեալ աստուծոյ տասնորդսն տայ փրկանս հաւատացեալ ժողովրդեանն իւրոյ ։
5 * Եւ ստանա զնոսա Աստուծոյ, ի սուրբ կենդանիսն խառնէ զանսուրբսն զուղտսն եւ զէշսն` զանսրբութիւնն Եսաւայ նշանակելով, որ առեալ կանայս ի ծառայական ազգէն Քետայ ծառայեաց եւ ինքն որդոցն Յակոբայ որդաւքն իւրաւք` Դաւթի եւ Սողոմոնի եւ այլոց թագաւորացն հարկատրութեամբ , որք տերեցին բեռնակրութեամբ զնոսա մինչեւ ի գերութեանն ժամանակն։ 6 Եւ զի հպարտ սիրտ լաւ համարի զխաւս խոնարհութեան քան զպատարագս, եւ զայն եւս յաւելու խրատս ծառայիցն տալով , թէ ի հարցանելն Եսաւայ ասել թե պատարագ է Յակոբայ, զոր առաքեաց տեառն իւրում Եսաւայ եւ ծառայ քո Յակոբ գայ զկնի (ԼԲ 18-19) ։ 7 Զոր տեսեալ Եսաւայ զչուս խաշանցն եւ լուեալ եւ զբանս տարողացն` թափին թոյնքն ի թովչացն եւ կակղանայ խիստ բարքն, եւ այն աւր ոչ տեսանէ զՅակոբ, այլ զուարճանայ չորս հարիւրաւքն եւ կարաւտի տեսլեան եղբաւրն։
8 Եւ Յակոբ զկանայսն եւ զտղայսն անցուցանէ ընդ հունն, որ կոչեցաւ Յակոբայ յայնմ աւրէ եւ զամենայն ինչս իւր (ԼԲ 22-23)։
9 Եւ մնաց Յակոբ ինքն միայն, եւ մի գիշեր, եւ ահայ այր մի մատեաւ եւ կալան զգաւտիս իրերաց մինչեւ ցառաւաւտն (ԼԲ 24) ։ 10 Կայր Յակոբ ի բանակն Աստուծոյ, որոյ զաւրապետն եկն առ նա` ո'չ յերազի եւ ի քուն, այլ ի զգաստութեան , թերեւս յաղաւթս պնդեալ գաւտեաւ, զոր Յոբայ ասէր Աստուած` Պնդեա' իբրեւ այր զմէջ քո ։ 11 Մարդացաւ մարմնով անմարմինն, որպէս առ Աբրաամ, անդ` վասն տալոյ զաւակ եւ աստ` վասն աւրհնելոյ ։ 12 Ասեն թէ զպատկերն եւ զոյժն Եսաւայ զգեցաւ Տէրն, զի կրթեսցէ զնա եւ ցուցցէ, թե այնչափ է զաւրութիւն նորա, զի մի երկիցէ իբրեւ զաւրացեալ։ 13 Ի քրտան կայր Յակոբ, բուռնa եհար եւ ճմլեաց զզիստս նորա` յիշեցուցանելով նմա, որ ի ծնընդեանն ժամն կալաւ, զզիստէն Եսաւայ։ 14 Եւ յերիտասարդութեանդ, ասէ, ընդէ՞ր երկնչիսa։
A 69բ-70ա, H 112աբ
ՂԹ (ԿԵ)
ԼԲ. 30-ԼԵ. 4
1 Եւ կոչեաց զանուն տեղոյն տեսիլ Աստուծոյ (ԼԲ 30) , եւ զկնի` Պաղեստին, որ է գաւտեմարտութիւն, որով կոչի ամենայն երկիրն։ 2 Տեսի, ասէ զԱստուած եւ ապրեցաւ անձն իմ (ԼԲ 30ա) գիտէ նախ քան զասելն առ Մովսէս, թէ` ոչ ոք է որ տեսանէ զերեսս իմ եւ ապրէ` ազդելով ի մեզ զերեւումն Յիսուսի Աստուծոյ, խնայելով ի մեզ կեցուցանէ զմեռեալս։
3 Սակայն գնայր եւ կաղայր անողջանալի եւ անգաւ խիղճ ի միտս զաւակաց նորա` չուտել զմուկն ազդերն, ուստի ձգի ամոլաջիլն, յիշատակ ունելով զԱստուծոյ երեւումն առ հայրն։ 4 Եւ ծագեաց նմա արեւ ի ծածկիլն յաչաց նորա` իմանալի արեգականն։
5 Զաչս ի վեր ամբարձa եւ ետես զԵսաւ, զի գայր եւ չորս հարիւրր այր ընդ նմա (ԼԳ 1). Աչք իմաստնոյն յամենայն ժամ վեր ամբարձէ. ուր Տէրն իւր անդ եւ հայեցուածն իւր, ընդ որում գործք եւ միտք եւ մարմին ի շարժմանն իւրում։ 6 Եւ Յակոբ որպէս զչուընծայիցն կարգեաց, նոյնպես եւ զկանայսն եւ զորդիսն, եւ ինքն եանց յառաջ եւ եւթ անգամ երկիր պագաներa։
7 Զմանկութեան արուեստն ի կիր առնու թեպետ եւ Իսրայէլ կոչեցաւ, գործ զՅակոբայ գործէ. նախ քան զգիրն կատարէ զգրեալն, թե մի' յաղթիր ի չարէ, այլ յաղթեա բարեաւն չարին, քաղցեալ թշնամւոյն` հացիւ եւ ջրով, եւ փառասիրին ` երկրպագութեամբ, զոր ինքն կամիցի։ 8 Ո՞ ոք ի մարդկանէ թագաւորի եւ կամ իշխանի եւթն անգամ երկիր պագանէ` եւ ոչ ոք, վասն որոյ դիւրին էր Աստուծոյ յոչընչէ զերկինս եւ զերկիր առնել` քան զապստամբ ոք աշակերտել ճշմարտութեանն, զոր Յակոբ ի վեց ծունրն զվեցաւրեա գոյսս Աստուծոյ նուիրեաց զիւրն եւ յեւթն զապըստամբ միտսն եած ի հնազանդութիւն երկեղին Աստուծոյ։ 9 Խանդաղատեալ եւ լային ի պարանոց միմեանց, եւ մատեան իւրքն եւ երկիր պագին վարդապետեալք ի նմանէ։ 10 Եւ եղեւ Տեառն բանն որ ասէր. Երանի հեզոց զի նոքա ժառանգեսցէն զերկիր , զորոց զտուրսն յԱստուած ապսպարէ յողորմածն, յորում ոչ ոք կարէ ասել կալ հակառակ, եւ զի ուսցի վայրենամիտն զնոյնն ասել։
11 Եւ յապաղեալ զգնալն ի միասին Յակոբայ եւ զբերան գազանին լցեալ շաղղով յուղարկէ զնա եւ ինքն չուէ ի խորանսն, զորս ինքն կոչէ եւ առնէ դադարս խաշանցն, զի պանդուխտ է ամենայն ոք ի հովիտս տրտմութեան։
12 Ապա գա ի Սաղիմ , որ է խաղաղութիւն եւ գնէ անդաստան Ճ (100) որոջի, եւ շինէ սեղան եւ կարդա Աստուած Իսրայէլի (ԼԳ 18-20) ։ 13 Աբրաամ գերեզմանս գնեաց եւ Յակոբ` իւրն եւ Աստուծոյ տեղի ի միասին` գիտելով, եթե Աստուած պանդխտակից է աւտարաց, եւ համարձակեալ կոչեաց ի վերայ սեղանոյն զԱստուած, զի ի վերայ անուանն, զոր էառ պարգեւս յԱստուծոյ, աստի սկսեալ կոչի միշտ Աստուած Իսրայէլի, եւ յայնր սեղանոյ պատարագ անարիւն մատուցանէր միշտ զաղաւթսն։
14 Սակայն յառներ փորձութիւն, որպէս ի յառաջին կուսէն որ եղեւ պատճառ մահու բոլոր աշխարհիս . զնոյն արար եւ Դինա, դուստրն Յակոբայ, զոր քնքշանաւք պահէր ի սենեկի, իբրեւ Ադամ զԵւա ի դրախտին, որ էլ ընդ ձեռն Ադամայ իբրեւ զմի յանբան կենդանեացն, եւ Դինա ի դստերաց քաղաքին ի տեսութիւն . եւ գայթակղեցան երկոքեան ։
15 Զի չիք բարի որ չիցէ արարեալ Տէրն . եւ չիք չարիք , որ ոչ գուցէ ի նմա մասն սատանայի որ եւ աստ ջանացաւ խնամութեամբ խառնել զազգն աւրհնեալ ընդ անիծեալ ազգն Քանանու եւ ծածկել զաւրհնութիւնն պատճառանաւք սիրոյ ի ձեռն Եմովրա, որդոյ Սիւքիմայ , որ պղծեաց զԴինա դուստրն Յակոբայ, զոր լուեալ Յակոբայ լռեաց մինչեւ եկին որդիք նորա ի խաշանց։ 16 Զոր իբրեւ լուան ստրջացան, խոցեցան, զղջացան , զի իջին առ սահմանաւք նոցա։ 17 Եւ ոչ վճարի խաղաղութեամբ սկսեալ գործն պղծութեան . վասն որոյ ի խնդրել զաղջիկն նենգութեամբ տան պատասխանին, գիտելով թե չէն բաւական յայտնապէս պատերազմիլ ընդ նոսա, թե ոչ արկցեն զնոսա ի թարփ եւ ի ցաւս թլփատութեան, զորս խաբեալ հաւանին առ հասարակ` ի կարողացն ելանել ընդ դուռն քաղաքին, ի տղայոցն ` մինչեւ յաւագսն , եւ թլփատին։
18 Եւ կոտորեցին Շմաւոն եւ Ղեւի զամենայն արու եւ առին զամենայն ինչս եւ զԴինա ի տանէն Սիւքիմա եւ գնացին։ 19 Աստուած հրամայեաց Աբրաամու թլփատել եւ զատչիլ ի Քանանացւոցն, զիա՞րդ մարթ էր մարդկան խառնել զինքն ընդ նոսա, զի ընդ դէմ Աստուծոյ նախ մեղան զՍարային ոչ յիշելով յԵգիպտոս եւ ի տան Աբիմելեքայ եւ ապա թլփատեցան ոչ յուսալով յԱստուած, այլ` ախտիւ։ 20 Վասն որոյ մեծացան ցաւք թլփատելոցն առաւել քան զսովորականն, յԱստուծոյ, զի լուիցեն թիկամբքն զոր ոչ լուան ականջաւքն, թոյլ տալով Աստուծոյ. ապայ ընդէ՞ր անէծ Յակոբ, զՇմաւոն եւ զՂեւի. ո'չ զնոսա անէծ, այլ` զցասումն նոցա, որ ի սատանայէ էր, որ ետ գործել զայն, որ զնշանն կենաց թլփատութեան նշան մահու ետ առնել պատճառաւ։
21 Հրշտակ Աստուծոյ բարի է , բայց չար կոչի ի չարչարելն զոք։ 22 Սիմոն կախարդ զդրոշմն կենաց եառ եւ ոչ թե կեանքն նմա պատճառ եղեւ մահու, այլ գործն իւր անաւրէն նոյնպէս ոչ թէ թլփատութիւնն եղեւ պատճառ մահու նոցա, այլ գործքն իւրեանց չարութեան , զի ոչ խրատեցին զորդիս իւրեանց` մի շրջել անառակ ցանկութեամբ վասն զի այն գործ էր նոցա ապականել զաղջկունս ի բացեայ, զորս ատէ բարեբունն Աստուած` Ի խորհուրդս նոցա, ասէ, ոչ հաճեցաւ անձն իմ (ԽԹ 6) ։ 23 Արդ , ոչ Աստուած եւ ոչ Յակոբ էր պատճառ մահու նոցա , այլ անձնիշխան կամքն նոցա , զոր զինքն մահու արժանի առնէ` նա է պատճառ եւ ոչ որ զվրէժ չարին պահանջէ։ 24 Զի ոչ Փենեհեզ էր պատճառ մահուն Զամբրեա, որ գովեցաւ , այլ` ինքն իսկ։ 25 Եւ զի զայրացաւ Յակոբ եւ սաստեաց որդեացն , զի խաղաղական էր եւ պատճառ բարոյ կամէր լինել ամենայն ուրէք, որպէս եւ տանն Լաբանու, սակայն անդադար գոչէր առ Աստուած` ոչ համարել որդւոցն զայն ի մեղս, եւ չառնել զնա ատելի բնակչաց երկրին, եւ զի իցէ Աստուած ընդ սակաւաւորսն։
26 Որում պատասխանի ետ Աստուած եւ ասէ` Ել ի Բեթէլ (ԼԵ 1) եւ զի մաւտ է ի Սիւքիմ ի Բեթել . ոչ փախուցանէ զնա, որ կարողն է, ամենայն ուրեք փրկել եւ պահել իբրեւ յերկինս անահս եւ անհոգս, այլ զի մի մտցեն ի թափուր քաղաքն եւ ախտակից լիցին եւ մեղաց կցորդ երկրին Քանանու, այլ ասէ ցնա , թե երկնչիս ի տուն Աստուծոյ գնա ` յիւղեալ յարձանն , զոր կանգնեցեր եւ անդ տե'ս զսեղանն` զսանդուղքն եւ զՏէր կանգնեալ ի գլուխ նորա, եւ հրեշտակք իջանեն առ քեզ եւ պատուիս անխռով։
27 Եւ իբրեւ չոգան ասէ Յակոբ. Ի բաց առէք զաստուածսդ (ԼԵ 2) ։ 28 Զահաւորութիւն տեղոյն ուսուցանէ կանանցն եւ մանգանցն։
29 Եւ զահի հարաւ եւ ի բաց ետուն զհանդերձս եւ զգինդս եւ զապարանջանս, յորս նկարեալ էր պատկերս ինչ իբր ի տան հեթանոսի ի տանն Ղաբանուa եւ Ռաքել` զկուռս հաւր իւրոյb, եւ կորոյս զնոսա Յակոբ ի ներքոյ բեւեկնոյն (ԼԵ 4) ։ 30 Եւ ել Յակոբ ի Սիւքիմայ, որ նկարեցաւ խորհուրդ Տեառն իւրոյ, որ գնելոց էր զաշխարհ իւրով արեամբն, որպէս նա` զիւր տուեալ երկիրն յԱստուծոյ։ 31 Եւ անկաւ ահ յԱստուծոյ ի վերայ բնակչաց աշխարհին, եւ ոչ ելին զկնի Յակոբայ, զի երկնաձեւ եղեն ամենայն տունն Յակոբայ իբրեւ զհրեշտակսa։
A 70բ-72ա, H 113ա-115ա
Ճ (ԿԶ)
ԼԵ. 11-ԼԸ. 26
1 Զի եւ ինքն Յակոբ լերկ էր, եւ մերկացաւ ի պաճուճանաց ամենայն տուն նորա զորս եւ կուռս կոչեաց Յակոբ զզարդսն a, զոր եւ յայսմ ժամանակի յոլովք պճնին իբրեւ զկուռս, եւ ոչ ոք է որ ասէ` ի բաց առէք զկուռսդ ։
2 Իսկ դայեակն Ռեբեկա` Դեբովրա , թերեւս մնացեալ էր անդէն ի հարսնութեանն Ռեբեկա, անուն Դեբովրա գայր ընդ Յակոբայ տեսանել զնա, որ եւ ոչ ժամանել մեռաներ ի Բեթէլ , եւ լիներ այն առաջին սուգ նոցա եւ կոչեցաւ կաղնի սգոյ (ԼԵ 8) , ուր թաղեցաւն, աշխատելով զչհասանելն առ սանն իւր եւ սնունդն։ 3 Զորոյ զսուգն մխիթարեաց Աստուած երեւմամբն եւ աւրհնելովն կրկնելով զԻսրայէլ անունն ի տուընջեան, ուր կոչեցաւ զառաջին, ոչ այսպէս յայտնի, եւ ասաց։
4 Ես եմ Աստուած քո բաւական (ԼԵ 11), այսինքն` յամենայնի հարստութիւն եւ ամրութիւն եւ քաղաք եւ մարտակից եւ աշխարհ եւ երկրին կեանք եւ անմահութիւն։
5 Աճեսջիր եւ թագաւորք ի քէն ելցեն (ԼԵ 11ա). ոչ միայն ի Յուդայէ եւ յԵփրեմէ, այլ եւ` Քրիստոսէ * եւ յանդամոյ նորա առաքեալքն եւ ի նոցանէ` աշակերտեալ թագաւորքն քրիստոնէից։
6 Եւ կանգնեաց արձան (ԼԵ 14) եւ արկ իւղ, թերեւս թե նորոգեաց զառաջինն իբրեւ զնախածանաւթ, եւ զփորձ զաւրութիւն եւ զպատճառ յաջողման, զոր ասեն եդեալ կափարիչ դրան աստուածընգալ գերեզմանին։ 7 Եւ չուեալ անդի եւ մերձ եղեւ ի Քափրաթա երկիր, որ կոչեցաւ ի կնոջէն Քաղէբա, զոր եառ ի հեթանոսաց զկնի մահուանն Գազուբանա առաջին կնոջն, եւ կոչեաց զերկիրն յանուն նորա Քափրաթա։ 8 Որ եւ զկնի` պարզեալ ասի Եփրաթա, որ է բացումն։ 9 Եւ ծնեալ ի նմանէ որդի կոչեաց զանունն Բեդղէէմ , եւ յանուն նորա շինեցաւ Բեդղէէմ, որ է տուն հացի, ուր եւ մեռաւ Ռաքել ի ծնունդն զոր եւ կոչեաց որդի վշտաց (ԼԵ 18), զի վշտացեալ մայրն յերկունս ի ծնանելն զնա յաշխարհ, ո'չ փարատեցաւ վիշտն նորա խնդութեամբ, զի մեռաւ։
10 Եւ հայրն կոչեաց Բենիամին (ԼԵ 18) , որդի աջոյ, որ է ցուպ ծերութեան եւ մխիթարութիւն մնացեալ ի մաւրէն լրումն երկոյտասան թուոյն։
11 Քանզի տեսանէր հոգւով անդ բացեալ դուռն փրկութեան աշխարհի եւ հաց ի յերկնից իջեալ զՈրդին Աստուծոյ, ի Մարիամայ, ի դստերէն Ռաքելա` ծնեալ անվիշտ եւ առանց ցաւոց, որ սրբեաց զարտասուսն Ռաքելի, որ լայր զմահ իւր եւ զորդիսն, զոր կոտորեաց Հերովդէս , որ թեպետ որդիք նորա կոչեցան, այլ ոչ էին ի ծնընդոց նորայ, այլ յազգէն Յուդա, որք զրկանաւք առին ի Բենիամենէ քառասուն քաղաքս , յորոցն եւ մի էր Բեդղէէմ։ 12 Վասն որոյ եւ ոչ կամէր մխիթարել, զի ոչ նորա եին բնակեալ ազգ, որ լեալ եին ի ծնընդոց նորայ, մինչ մայրն լուսոյ զԱստուած ծնանելով, մերձ առ շիրիմին նորա եւ ի ձեռն Պաւղոսի առաքելոյն դադարեցոյց զձայն լալոյ նորա յԵրուսաղեմէ մինչ եւ ի Լիւրիկոն , ծնանելով Աստուծոյ ` յորդեգրութիւն Աստուծոյ , եւ ի թոռունս Ռաքելայ զյոլովս նուիրելով արեամբ վկայս Քրիստոսի Աստուծոյ, զոր իմացեալ Յակոբայ ոչ արար սուգ եւ կոծ ի վերայ նորա` քաջապինդն ի հաւատս եւ աւրհնեալն ի կանայս, որ կորոյս զաստուածսն Միջագետաց եւ եարկ հիմն ուղղադաւան բարեպաշտութեան, գառն, անմեղ նուերն Տեառն ի հոտ անուշից։
13 Այլ Ռոբէն նախծինն Յակոբայ վաղամեռ եղեւ հոգով սպանեալ զանձն ոչ ինչ պակաս քան զԿային անդրանիկ սպանող Հաբելի։
14 Եւ չար թուեցաւ Յակոբայ (ԼԵ 22) , որ էր պատկեր երկնաւոր Հաւրն, որոյ առաջի մեղաւ` լինելով ընդ հարճի հաւրն։ 15 Եւ աստ թուեցան որդիքն Իսրայէլի երկոյտասան` ո'չ որոշելով զաղախնորդիսն յազատորդեացն, որպէս եւ ոչ ծնունդք աւազանին` երիցութեամբ եւ կրսերութեամբ, կամ պատուաւք եւ փառաւք իշխանացն եւ իշխեցելոց , զի ամենեքեան ի Քրիստոս Յիսուս մի են, անորիշ։
16 Եւ եկն Յակոբ առ Իսահակ հայր իւր ի Մամբրէ ի քաղաք դաշտին, այն է` Քեբրոն, ուր պնդխտեցաւ Աբրաամ եւ Իսահակ (ԼԵ 27) նմանատիպ Տեառն իւրոյ, որ եկն առ զեկեղեցի եւ դարձաւ առ Հայր իւր խնդութեամբ երկնաւոր զուարթնոցս, ի գիւտս դրամին։ 17 Որ եւ տեսեալ զորդիս որդւոյն եւ բարեբախտիկ եղեալ մեռանի հարիւր եւ ութսուն ամաց (ԼԵ 28)։
18 Հարիւրն զկատարելութիւն նորա քարոզէ եւ ութսունն ` զսրբութիւնն, զի նուէր Աստուծոյ էր, ծերութեամբն ի ծայր ամենայն բարութեանցն ելեալ, լցեալ առաքինութեամբ զաւուրսն իւր անթերի, զոր հաշտութեամբ եւ սիրով առ միմեանս թաղեն Եսաւ եւ Յակոբ որդիք իւր։
19 Եւ զամենայն ինչս Իսահակա ժառանգեաց Յակոբ իբրեւ զանդրանիկ եւ ի մաւրէն սիրեցեալ, Եսաւ գնաց ի նմանէ յաղթահարեալ ։ 20 Եւ զի յայտնեցան սկսբունք աստեղաց, թուէ եւ զնահապետս աւազոյն զորդիսն Եսաւա որ ասացաւ յաւետիսն, քանզի եւ ոմանք ի նոցանէ աստեղք են, իբրեւ զ[Յ]ոբ, զորդի Զարեհի, որդւոյ Ռաքուէլի, որդւոյ Եսաւայ, ի կնոջէ Մայեղեթայ ի դստերէ Իսմայելիa։
21 Եղիփազ եւ Սոփար` բարեկամք Յոբայ եւ երկիւղածք ի Տեառնէ, որպէսa եւ յաստեղաց անդի ծանրացեալ մեղաւք իջին ի խոնարհb ։ 22 Սակայն Դաւիթ արքայն ծառայեցոյց նախ քան զինքեանս թագաւորեալ որդիսն Իսաւայ, եւ Յեսու կոտորեաց զԱմաղեկ հարճորդին Եսաւայ եւ զկնի Սաւուղ` զյոլովս։ 23 իսկ որդիքն Սէիրայ Քոռեցւոյ ոչ են ի ծննդոց Եսաւայ, այլ կարծեմ թե ի ծննդոցն Քամայ` առաջին բնակիչք լերինն Սէիրայ, զորս կոտորեցին որդիքն Եսաւա եւ ինքեանք բնակեցին ի Սէիր, որպէս ասէ զայս յԵրկրորդ աւրէնսն։
24 Իսկ թագաւորքն, որ թագաւորեցին յԵդոմ, յորդւոցն Եսաւայ են, յորոց եւ Յոբ եւ իշխանքն, որ յետ նոցա։
25 Վճարեալ զիրս աւազոյն գայ ի Յակոբ, որ բնակէր ի տեղի պանդխտութեան հարցն, յայտ է, զի Եսաւեանքն իբրեւ զսեփհական ունելով զՍէիր խնդութեամբ եւ հեշտութեամբ կային յուսահատք յառաւելագոյն բարեաց. իսկ Յակոբ զհետս ոտից հարցն պահելով տառապանաւք կեայր` ակն ունելով աւետեացն Աստուծոյ եւ աւրհնութեան հարցն։
26 Եւ այս են, ասէ, ծնունդք Յակոբայ (ԼԷ 2) ։ 27 Եւ զՅովսեփ միայն յիշէ, դնելով ի տեղի երիցուն Ռուբենի հարազատ որդի հաւրն, որ իբրեւ զնա անցանէ ընդ եռանդն փորձութեան եւ առաւելագոյն եւս գտանի փորձանք սորա եւ պատիւ փառաց վասն համբերութեան իւրոյ։ 28 Եաւթն եւ տասն ամաց էր եւ ընդ եղբարսն արածէր խաշն եւ բերէին համբաւ չար զնմանէ, որպէս թե ուտէ եւ վաճառէ զոչխարսն, զոր ինքեանք առնեին եւ կասկածեին պատմել հաւրն, եւ ատեին զնա։ 29 Այլ հայրն սիրէր զնա քան զամենայն որդիսն, եւ արար նմա պատմուճան ծաղկեա անդրանկան իբրեւ յանցեաւ Ռուբեն, որպէս ունէր Եսաւ։
30 Երազ ետես Յովսեփ եւ պատմեաց եղբարցն (ԼԷ 5) ։ 31 Կարծէր թէ այնու հանէ զոխսն, զոր ունեին, վասն սիրելոյն զնա հաւրն եւ վասն ծաղկեա պատմուճանին, զոր այլք Թեզանեայ ասեն եւ եբրայեցին` նկարեն։
32 Որայ կապեաք. այս միաբանութեան նշան։ 33 Կանգնեցաւ որայն իմ. այս իշխանութեան գուշակ։
34 Երկիր պագին ձերքն . ծառայութեան ձեւ։ 35 Եւ ասեն միթե թագաւորես եւ տիրես եւ մեք գամք եւ երկիր պագանեմք։ 36 Եւ հաւելին զատելն` եթե դուք այդպես մեկնեցէք, նմա, ընդէ՞ր մեղադրէք, զի նա երազ ասաց եւ ոչ թագաւորութիւն։
37 Միւս երազ ետես եւ պատմեաց Հաւրն. թերեւս յայլ դէմս շրջեսցէ եւ փարատի նախանձ եղբարցն. Արեգակն եւ լուսին եւ մետասան աստեղք երկիր պագանեին (ԼԷ 9) ։ 38 Եւ սաստեաց հայրն խնդալով ի սրտի եւ ասաց. Միթե մայր քո եւ ես եւ եղբարք քո գամք եւ երկի՞ր պագանեմք (ԼԷ 10) ։ 39 Յերկինս եհան զինքեանս յիշելով զուխտն աստուծոյ, զի խնդասցեն եղբարքն։ 40 Եւ նոքա յաւելին ատել զնա, սակայն հայրն շտեմարանեաց զբանն (ԼԷ 11) ։ 41 Յետ աւուրց կարծեաց հայրն մոռանալ զբան երազոյն եղբարցն եւ ասէ ցՅովսէփ. Երթ, տե՛ս զեղբարսն քո եւ զխաշինսն (ԼԷ 14)։
42 Իսկ նա թեպետ գիտէր զչարութիւն նոցա, այլ ոչ կարէր ընդդէմ ասել հաւրն, մահն ընդրելով քան զանհնազանդութիւն։ 43 Վասն որոյ եւ ի գնալն բազմացան խորհուրդքն եւ մոլորեցաւ, մինչ այրն ցոր եհարց` եած զնա ի յուշ եւ ի ճանապարհ, ընդ որ գնացեալ եգիտ զնոսա։ 44 Որ ի հեռաստանէ տեսեալ զնա ասէն. Հը՜, հը՜ երազատեսն գայ, սպանցուք զնա եւ ընկեսցուք ի գուբ (ԼԷ 20) եւ երկրպագեն նմա վէմք հարուածովք եւ արեգակն եւ լուսին խաւարեսցին ի վերայ նորա։ 45 Բայց Ռոբեն ջանայ բժըշկել զհարուածս հարճին:
46 Մի հարցուք զնա (ԼԷ 21-22) , ասէ, եւ ոգեպարտ լիցուք։ 47 Եւ ետ արկանել զնա ի գուբ, ո'չ զի մեռցի, այլ զի կարասցէ առ հայրն հասուցանել։ 48 Մերկացին զպատմուճանն ծաղկեայ եւ արկին ի գուբ, եւ նստան ուտել հաց (ԼԷ 25). եւ Ռոբեն տարաւ զխաշինսն յարածել։
49 Եւ ահա Իսմայելացիք ի մադիանացոց գաւառէն գային, եւ ըստ բանին Յուդայի, որ ողոքեաց մանաւանդ ըստ վերին շնորհացն, վաճառեցին քսան դահեկանի։
50 Գադ ի կտակն ասէ. «Ես եւ Շմաւոն վաճառեցաք զՅովսեփ երեսուն դահեկանի եւ զտասն գաղտ պահեցաք» եւ ասի թե հոգի նախանձու սուր ետ ցՇմաւոն սպանանել զՅովսէփ, Ռոբէն ի դառնալ ի տուն, կամ թե վանապան էր, երբ վաճառեցին։
51 Պատառեաց զպատմուճանն իւր եւ ասէ` պատանեակն չէ ի գուբն։ 52 Զենին ուլ եւ թաթաւեցին արեամբ զպատմուճանն եւ առաքեցին առ հայրն եւ ասեն` գազան չար եկեր զՅովսեփ (ԼԷ 29-33) ։ 53 Արդարեւ չար է նախանձն։
54 Եւ քուրձ զգեցաւ ի միջոյ իւր (ԼԷ 34). նախանձ եւ գազան բանսարկուին եկեր զԱդամ եւ արար քրձազգածս զարդարսն զամենայն բազում աւուրս, մինչեւ եկն Տէրն եւ դարձոյց սուգն յուրախութիւն։
55 Եւ ժողովեցան ուստերքն եւ դստերքն եւ ոչ կարացին մխիթարել զնա եւ ասէ. Իջից սովին սգով առ որդին իմ ի դժոխս (ԼԷ 35). ուր եւ Տէրն իսկ չոգաւ բանական հոգւովն հանել զարդարսն անտի։
56 Իսկ Մադիանացիքն վաճառեցին զՅովսէփ յԵգիպտոս` Պետափրեայ ներքինւոյ դահճապետի (ԼԷ 36) ճանապարհ առնելով Յակոբայ անդ գնալոյ եւ Տեառն մերոյ ի ժամ նախանձուն Հերովդի։
57 Ժամանակին յայնմիկ չոգաւ Յուդա առ ոմն Ոդողոմացի եւ առ իւր կին զդուստր առն Քանանացւոյ (ԼԸ 1-2) եւ ծնաւ ի նմանէ երիս որդիս` զԵր, զԱւնան, զՍեղովմ։
58 Վատ եւ անարժան գործս գործեաց Յուդա` առնու կին Քանանացի, որ եւ սնուցին զորդիսն իւրեանց սովորութեամբն հեթանոսաց եւ նուիրեցին զառաջինն դիւաց , որում կին ածեալ զԹամար։ 59 Եւ յերկրորդում աւուր հարսանեացն սպան զնա Տէր եւ զկինն ետ եղբաւր նորա, որ եւ հեթանոսական էր աւրէն, թեպէտ եւ Մովսես ժամանակ մի հրամայեաց շահելով զնոսայ, որ եւ Հեղոյր զսերմն յերկիր (ԼԸ 9) , եւ պղծեր զերկիր։ 60 Եւ չար թուեցաւ յաչս Տեառն, որ եւ սպան զնա Տէր (ԼԸ 9-10), զոր եւ ասեն, թե առաջինն նոյնպէս առներ, զի մի ծնցի եւ թառամեսցի գեղ երեսաց նորա։
61 Եւ Թամար հրամանաւ Յուդաի նստաւ ի տան հաւր իւրոյ այրի` պատճառելով տալ զնա Սեղովմայ, զի երկնչէր` մի գուցէ թե եւ նա մեռանիցի (ԼԸ 11)։
62 Իսկ ի մեռանել կնոջն Յուդայի ` մխիթարեցաւ եւ գնաց ի կտուրս խաշանց (ԼԸ 12) ։ 63 Եւ լուեալ Թամար արկաւ տեռ, որ է կարմիր, եւ զարդարեցաւ եւ նստաւ յանցս Յուդայ։ 64 Եւ եղեւ ընդ նմա` տուեալ նմա գրաւ գաւազան եւ գինդ եւ մատանի, եւ չոգաւ նստաւ այրութեան հանդերձիւն։
65 Եւ զի կաթոգին եղեն հեթանոսք ի սէր միոյ կենդանւոյն Աստուծոյ, որ անուանեալ էր ի վերայ միոյ ազգի։ 66 Եւ դիմեցին առ նա Սոկրատեսն եւ Պղատոն, Քսենոփոն եւ Ամոն, եւ այլք, որք պարկեշտ վարս ստացեալք ` հաւատովք եւ իմաստասէր կամաւք եւ բանիւ մերձ եկին առ նա, հեռանալով ի կռոցնa ։ 67 Նոյնպէս եւ կանայք, լուեալ եթե զաւակ մի ծնելոց է ի մէջ հրէիցն, յորմէ աւրհնին ամնայն ազգք եւ վստահութիւն առեալ ի Յեսաւայ եւ ի Յուդայէ, զի առին կանայս ի Քանանացւոց անդի, որ ընդ անիծիւք եին, եւ ի սուր եւ ի սատակումն եին հրաւիրեալք, վասն որոյ հաւատացին ի հասարակաց Աստուածն եւ ցանկացան զաւակին եւ աղբերն աւրհնութեան։ 68 Յորոյ մին եւ առաջին է Թամար, զորոյ զարսն սպան Աստուած բարեսէրն եւ չարատեացն։ 69 Լուեալ, եթե ուլենեաւ գողացաւ Յակոբ զաւրհնութիւնն` արկաւ զիւրեաւ հանդերձս երեւելիս եւ հոգւովն զգեցեալ զհաւատս` ո'չ երկեաւ, եթե կամ ի ձայն կամ ի յերեսս ծանիցէ զնայ, եւ գողացաւ փոխանակ միոյն, զոր խնդրէր, երկուս։ 70 Եւ ոչ մեղադրեցաւ վասն պոռնկութեանն , զի հաւատ ի վեր է քան զկուսութիւնa։
71 Եւ զի առաքեաց Յուդա ուլ` առնուլ զգրաւն, որ թե զամենայն խաշն առաքեր` ոչ կարեր առնուլ , դարձաւ եւ ասաց ցնա, թէ` ո'չ գտի, եւ արք տեղոյն ասացին` ոչ է աստ բնաւ բոզa (ԼԸ 22)։
72 Մեծ եւ հաստատուն վկայութիւն Թամարայ, զի ոչ պղծութեան էր ցանկացեալ, որ դիւրին էր նմա ի տան եւ ի սենեկիa։
73 Եւ զի՞ ասաց` նմայ լիցի այն, ես ետու տանել, զի մի' ծաղր կացցուք, վասն զի փոքր էր գրաւն քան զխոստումն։ 74 Երկնչեր եթե ծաղր առնեն զնա գաւազան փայտէ եւ մատանի երկաթի եւ գնդակալ եւ ոչ գինդ, որ սովոր էին ունել, որ դանկի միոյ է։ 75 Եւ նա այր պատուաւոր եւ փեսայ քաղաքին Թամնա։
76 Զկնի երից ամսոց ազդ եղեւ Յուդա, թէ պոռընկեցաւ Թամար, եւ ասաց` հանեք եւ այրեսցի (ԼԸ 24) , բայց թէպէտ որ չէր եդեալ աւրէնք` բնութեամբ աւրինացն հրամաեր։ 77 Իբրեւ գիտաց Թամար եթէ ոչ առանձինն հարցանէ, առաքէ զգրաւն։ 78 Եւ ասէ Յուդա. Արդարացեալ է նա քան զիս, զի ոչ ետու զնա Սելովմայ (ԼԸ 26) ` կարծելով, եթէ նա է պատճառ մահու որդոց իւրոց արդ, զի յղացաւ յայտ է, զի որդիքն ոչ տաին նմա զպարտսն, այլ եւ նա արդար է, զի ես վասն ախտի ցանգութեան իբր առ բոզ մտի եւ նա հաւատովք զինեցաւ վասն արմատոյն Աբրաամու, առնուլ շառաւեղ ի նմանէ։ 79 Եւ յիրաւի դատապարտեաց զինքն, այլ զի իբրեւ զՂովտն խաբեցաւ, եւ մի է երկուցն թողութիւն, զի անգիտացն յոյս ողորմութիւն Աստուծոյ է խաբելոյ յայտնեցան երեքն գրաւականք եւ ապրեցան երեքն, Թամար եւ Չարայ եւ Փարէս։ 80 Գաւազան` խաչն, մատանին` դրոշմ աւազանին, գինդն` լուր աւետարանին, հոգի մարմին` միտք յանուն հաւր` եւ որդւոյ եւ հոգոյն սրբոյ փրկեալքa։
A 72ա-74ա, H 115ա-119ա
ՃԱ (Կէ)
ԼԸ. 28-ԼԹ. 20
1 Եւ ի ժամ ծննդեանն, զի երկու երն, ոմն ի ձեռս կարծեր երիցուցանել զնա եւ չաւգտեաց ինչ, զի Յակոբ զգարշապարն Եսաւայ բռնեաց եւ Փարէս` զբազուկ եղբաւրն եւ անդրէն քարշեաց եւ ինքն էլ, եւ կոչեցաւ Փարէս` սահմանափոխ, խրամատիլ։ 2 Իսկ Զարա ծագումն, որ նախ երեւեցոյց զձեռն. հինգ մատն` հինգ նահապետքն որ նախ հաւատով եւ ծագեցին եւ ամփոփեալ եկին թլփաթեալքն մտեալ հրեութիւնն. խրամատեցաւ կոչումն հեթանոսաց հաւատով, մինչեւ եկն Տէրն, ծագեցաւ արեգակն արդարութեան երկիւղածաց հեթանոսաց։ 3 Քոյր էր Թամար Ռաքէլի. նա զԱստուածսն հեթանոսաց գողացաւ եւ թագոյց եւ Թամար` զԱստուածն միայն կարծեցեալ հրէից Փարէսիւ եւ բաշխեաց ամենայն հեթանոսաց, զի թագաւորեաց Աստուած ի վերայ հեթանոսաց, զոր Մատթէոս աւետարանեաց հրէից եւ Ղուկաս` հեթանոսաց` յԱդամ եւ յԱստուած տարեալ զբանն։ 4 Եւ ընդ չորս կողմանս աշխարհիս քարոզեալ ։
5 Իսկ Յովսէփ մտեալ ի տուն Պետափրեա, որ լի էր չարութեամբ եւ արեամբ։ 6 Գլուխ գոլով սպանողաց ինքնակալ թագաւորութեամբ, որ եւ երկինք եղեւ իսկ մտիւն Յովսէփայ , զի Տէր էր ընդ նմա եւ ամենայն ինչ յաջողէր ի ձեռս նորա, իբրեւ արեգակն լուսով , ամենայն ինչ երեւեր նմա աւր ընդրութեամբ։ 7 Եւ նախ քան զամենայն ինքն ճշմարիտն Աստուած զի գիտաց Պետափրեայ թե Տէր ընդ նմա էր , եւ եթող ի նա զամենայն ինչսն եւ հոգսն ըստ այնմ . թե Ընկեա ի Տէր զհոգս քո * ։ 8 Սակայն ասեն իմաստունք, թե չէ հնար մարդոյ անտրտում կեանս գտանել, զի չարն այն, որ կամեցաւ հեղձնուլ զնա ի գբին , մոլեցոյց, կատաղեցոյց զտիկինն ցանկութեամբ ի վերայ նորա a` զանց արարեալ զբազում ծառայիւքն։ 9 Թեպէտ եւ այրն ներքինի գոլով, այլ ստացեալ էր զնա ի տնարարութիւն, եւ նա զմի երագն կամէր շիջուցանել ջանայր զԻսրայելի եւ զամենայն Եգիպտոսի եւ զյոլով աշխարհաց, զորս կերակրելոց էր ի սովոյ անդի ։ 10 Այլ մեծն այն գիտելով զԱստուած ընդ ինքեան ասէր` զիա՞րդ մեղայց առաջի Աստուծոյ եւ զի որսայց զնա եւ եգիտ միայն իւր կարծելով։ 11 Այլ Յովսէփ գիտեր եւ հաւատայր զԱստուած եւ զբանակս հրեշտակաց ընդ իւրն լինել։ 12 Բուռն հարկանէր զհանդերձէն լրբենի դիմաւք, իսկ նա ահիւն Աստուծոյ զարթուցեալ թողու զհանդերձսն եւ փախչի, իբր նաւաստի հանճարեղ յալեկոծութեան` թափելով զբեռնն ի ծովն` ապրի ի վտանգէն։
13 Եւ ճչեալ կնոջն զվնասն արկանէ զողջախոհաւն, որում ոչ ոք հաւատա ի տանէն եւ ոչ ի դրացեացն, որք գիտեին զիրս պատերազմին ի վաղեաց հետէ ընդ պարկեշտին, զոր իբրեւ հրեշտակ Տեառն հաւատային լինել։ 14 Եւ ոչ այրն հաւատաց. զփորձ նորա գիտելով եւ զհանդերձն տեսանելով` իմանայր, թե առ որում գրաւն է` նա է գրաւաւղն եւ առ որում կողոպուտն է ` նա է աւազակնa։
15 Սակայն զի մի մեծասցի համբաւով նախատինք տան նորա, ոչ հարցանէ գիտելով զիրաւն. առաքէ զնա ի բանտ, որ լաւ էր նմա քան զտուն նորա, զի անդ մոլէր կինն եւ աստ ցնծայր կուսութիւն նորա` ատելութիւն արանց եւ սէր կանանց. արկ զՅովսէփ ի բանտ եւ ի գուբ։ 16 Գեղեցկութիւն Յովսէփայ եւ Շուշանայ վայելէր, եւ ո'չ շնացողաց, մեծութիւն Յոբայ` եւ ոչ ագահաց։ 17 Եթէ ամենայն երիտասարդք որպէս Յովսէփ էին, եւ ամենայն կանայք` որպէս Շուշան ո'չ լինեին պղծեալք աւրինաւոր անկողինք։ 18 Եւ եթէ ամենայն մեծատունք իբրեւ զՅոբ էին` ոչ լինէին որբք անհայր եւ ոչ կանայք` այրիքa։
A 74բ-75ա H 119բ-120ա
ՃԲ (ԿԸ)
ԼԹ. 22-ԽԲ. 9
1 Ի մտանելն Յովսեփայ ի բանտ երկեաւ մահ, յամաւթ եղեւ սատանա։ 2 Եւս մեծացաւ Յովսէփ, զի ամենայն Եգիպտոս պատուէր զբանդապետն եւ նա` զՅովսէփ , զի թողեալ ի նա զամենայն իրս բանտին, զի Տէր ընդ նմա էր։ 3 Նորին խնամքն եցոյց տակառապետին եւ մատակարարին երազ, եւ զի մխիթարէր եւ սփոփէր զամենայն կալանաւորսն ի բանդին Յովսէփ։
4 Արդ , ետես զնոսա խռովեալս եւ տրտմեալս, եհարց եւ յԱստուծոյ ասաց զմեկնութիւն երազոյն, թեպետ եւ երազն իւր նախանձ ծնաւ նմա եւ մահ, այլ նա սակայն յուսով մնայր նմա դեռ եւ սպասէր եւ ի նոյն խնամոցն Տեառն։ 5 Տակառապետն նախ պատմեաց զերազն, որ եւ ի բարին մեկնեալ վստահացաւ միւսն։ 6 Երեք ուռքն ասէ երեք աւուրքն են, որ ինչ կայր ի կամս նոցա եւ յոր ինչ գործոյ ելեալք էին երեւութացաւ նոցա։ 7 Եւ զի զգինին ոչ ի կարասու եառ, այլ յորթէ էառ կենաց նշանակ եւ նոր պատուոյ։ 8 Յիշէ, ասէ, փարաւոն` ոչ բարեխաւսիւ եւ կաշառաւք , զի Աստուած ոչ մոռանա զվաստակ ուրուք եւ թողու զյանցանս եւ յարութեամբ յիշէ զմեռեալս։ 9 Եւ եղեւ տակառապետին իրքն եւ յանձնեաց զինքն Յովսեփ, կարճոգի եղեալ միայն յայսմ նուագի, սակայն Աստուած երկայնամիտ մնա իւրում ժամանակի եւ մեծագունի պատճառի։ 10 Ապա վստահացեալ մատակարարն ասէ զիւրն, եւ կախուի զփայտէ` յաւրինակ այնոցիկ, որ ոչ բարիոք մատակարարեալ տնտեսեն զշնորհ տաղանդացն տուեալ ի Տեառնէ յերիս հասակս, ի գլուխն եդեալ իբր զպսակ, անձին միայն հոգացեալ ի նիւթ փառաց զպատճառս կենաց տուեալ նմա ի կերակուր ծառայակցացն, զոր դեւք քաղեին ի նմանէ. եւ անդ որդունք անմահք եւ ճիւաղք ճարակեն յարակա։
11 Մոռացաւ տակառապետն (Խ 23). ոչ թե նա, այլ՝ Աստուած, որ ոչ մոռանա։
12 Եւ յետ երկուց ամաց եւ ինքն Փարաւոն տեսանէ խորագոյն, որ ուներ զկեանս եւ զմահ բազմաց, եւ կարաւտի այնմ, որ քննէ զխորս Աստուծոյ։
13 Եաւթն երինջք գէր եւ եաւթն նիհար, եաւթն հասկ ատոք եւ եաւթ ազազունք։ 14 եգիպտացիք երազադիւթք եւ հմայողք, խտրաւղք, բայց այս ոչ է սովորական բաջաղմունք անրջոց, այլ՝ յայտնութիւն աստուածային, որ զխեռեալ արարածս հարկանէ ցասմամբ խառնելով զգութս, զի մի ի սպառ կորիցեն։ 15 Եւ արժանի առնէ զանարժանն փարաւոն, զի եւ զարժանաւորն իւրն յայտնեսցի . իսկ զՆաբոգոդոնոսոր վասն Դանիելի եւ զԲաղամ սակս Իսրայելի եւ զԿաիափա սակս Յիսուսի Աստուծոյ։
16 Եւ իբրեւ լռեցին ամաչեցեալ ամենայն խաբեբայքն, յիշեցաւ Յովսէփ ի Տեառնէ, որ ընդ նմա իսկ էր եւ տնտեսեր զխորհուրդն փակեալ եւ բանալ զխորհուրդն ի ժամու, եկն Յովսէփ եւ լսեաց զերազն, եւ ամենայն Եգիպտոս յակեւոս կայր, եւ հերատուքն եւս կին ներքինոյն, զի ցանկայր տեսանել զմահ նորա։ 17 Բուռն հարկանէ Յովսեփ եւ զձեռն` յԱստուած տա։ 18 Առանց Աստուծոյ չլինի պատասխանի ասէ , որով փրկի փարաւոն արձակեալ ի տարակուսանաց, զի նախ սրբեսցին կռոցն երկրպագուքն կենդանոյն Աստուծոյ յիշատակաւն եւ ապա բախեսցէ հոգին զքնարն իւր` ասելով` մի է երազն փարաւոնի, եւ մինն վկայ է միւսոյն, զի Աստուած փոյթով ունի կամս լնուլ գործով, զոր տեսլեամբ եցոյց փարաւոնի։
19 Եւթն թիւն սուրբ է եւ տաւն է ճշմարտին Աստուծոյ եւ խորհուրդ եւթն զաւրութեան` Հոգւոյն, որով բարերարէ մարդկան բնութեամբ բարի գոլով եւ զնոյն ախորժելով։ 20 Եւ թե չառնեն արժանի զանձինս` նովին թուով հարկանէ զանհոգացողսն ։ 21 Զարջառ եւ զՆեղոս պաշտեին եգիպտացիքն իբր ծնընդոց եւ պտղոց տուաւղք, վասն որոյ եւ առ գետովն տեսանէր զնոսա, զի եւ զերինջն արջառ կոչելով լուծս դնեն , եւ ջրով ծնանին երկոքին։ 22 Ջուր է եւ սերմն կենդանոյն եւ ջրով ծնանի եւ սնանի հատ ցորենոյն, եւ որպէս կենդանի է երինջ` կենաց պատճառ է հատք ցորենոյն ։ 23 Գէրքն եւ ատոքն աննմանք եւ առաւել եին, նոյնպէս եւ զազիրքն առաւել յոյժ , զի պարգեւքն Աստուծոյ եւ պատիժքն զարմանալիք են։ 24 Ուտեին զազիրքն զգերսն, վասն զի ուտէ, հալէ եւ մաշէ սով զզաւրութիւն կենդանեաց` գարշելիս գործելով։ 25 Վասն որոյ ոչ լիութիւնն եւ ոչ սովն էր ըստ լեալ կարգին, այլ` հրաշք եւ գործք Աստուծոյ, որ գրելոց էր յազգս եւ ի ժամանակս ամենայն` ի խրատ եւ ի զգուշութիւն, զի բարւոյն եւ ո'չ չարին արասցէն նա զանձինս արժանի ։
26 Արդ , առաջի փարաւոնի հարցաւ Յովսէփ եւ նա յերկինս ել ուսաւ եւ պատմեաց փարաւոնի, յիշեաց զերացն իւր զորայիցն եւ իմացաւ դաշտ զԵգիպտոս։ 27 Եւ անդ կանգնի Յովսէփ եւ գան երկիր պագանեն նմա։ 28 Եւ զի ի վերուստ էր բանն հաւանեցան եւ աշակերտեցան ճշմարտութեանն։ 29 Խրատ եւս առաջի դնէ` այր մի իմաստուն խնդրել եւ կացուցանել ի վերայ Եգիպտոսի։ 30 Զինքն ասաց այր, զի ոչ ասաց արս, զի ո՞ այլ ոք էր այնմ բաւական, զոր իմացեալ փարաւոն հաւանութեամբ բնաւիցն կացուցանէ զինքն պատուելով զնա կառաւք եւ մատանեաւ եւ հանդերձիւ եւ մանեկաւ, այն որ իւրն էր անարատ զկնիք անմահ թագաւորին, արկեալ զիւրեաւ զտերունական զպատմուճան առաքինութեանն, զլուծ բոլոր հաւատոյն արկեալ զպարանոցաւն, զկառսն Եղիայի ունելով յար, որով ելանէր առ Տէր։
31 Եւ կոչեաց զանուն նորա Փսովնթոնփանէ (ԽԱ 45), որ ծածկելոց յայտնիչ։ 32 Առանց քո, ասէ, ոք ոչ ամբառնայ զոտս ի գնալ եւ զձեռս ի գործել յամենայն Եգիպտոս եւ ի տան իմում ասէ ։
33 Ետ եւ զԱսանէթ նմա ի կնութիւն խառնելով եւ յազգն քրմապետաց, զի չէր պակաս քան զթագաւորացն, զի զոստս արձակեսցէ բարի տունկն այն, որ ուներ զհոգին Աստուծոյ, զոր ոչ խտրեաց Յովսէփ` գիտելով, եթե զգայութիւնն երթա զկնի զաւրաւոր մտաց։
34 Տասն եւ եւթն ամաց վաճառեցաւ Յովսէփ, տասն եւ մի ամ եղեւ ի տանն Պետափրեա եւ երկու ամ ի բանդին. եւ երեսուն ամաց իշխանացաւ եւ շրջեցաւ ընդ ամենայն Եգիպտոս, եւ ամբարեաց զեւթն ամաց զլիութիւնն, որ եւ յաղթեաց թուոյ որքանութեան բնութեան զոր նմանեցուցանէ յաւազոյ , զի ոչ միայն զչափ ցորենոյն, այլ եւ զթիւ ամբարանոցացն ոչ գիտեին։ 35 Զի զեղուին տարերք զպտուղս յաջողեալք ի Տեառնէ։
36 Եկն սովն եւ յառաջին ամին ահաբեկ եղեւ ամենայն Եգիպտոս. եւ աղաղակեցին առ թագաւորն եւ նա ասաց. երթայք առ Յովսէփ (ԽԱ 55)։
37 Եւ նա եբաց զըշտեմարանսն եւ վաճառէր։ 38 Եւ սովն էր ընդ ամենայն երկիրն, որք կարեին գալ ի դեղ սովոյն յայտ է, իսկ զայլ հեռաւորսն այլով ցասմամբ խրատէր։ 39 Եւ ի Քանան նեղութիւն մեծ , ասէ սուրբն Ստեփաննոս , զի ասեն թէ ունդք եւ բանջարք, զոր ի պետս առնուն ի տեղ հացի ոչ լինէր կամ թէ աղ պակաս լիներ, կամ ձուկն եւ կամ կիթ ի պակասութենէ խոտոյ։ 40 Լուաւ Յակոբ եւ ասէ ցորդիսն. Ազդ եղեւ ինձ, թե գտանի հաց յԵգիպտոս։ 41 Եւ թէ յումէ՞ եղեւ ազդa, եւ թէ ընդէ՞ր որդիքն ոչ գիտացին b լուան. զի դեռ առաջին ամ էր սովոյն։ 42 Թերեւս յիշեաց զերազ որայիցն եւ խանդաղատեցաւ ոգին եւ միջասահման բան ասաց։
43 Արձակեաց զորդիսն բաց ի Բենիամենէ, գուցէ (ԽԲ 4), ասէ , կասկածէր եւս յեղբարցնa։
44 Չոգան յանդիման եղեն Յովսեփա յեւ ոչ ծանեաւ, այլ նա ծանեաւ եւ հարցանէր զուստն, զի զԲենիամին ոչ տեսանէր, գուցէ, ասէ, եւ զնա կորուսին բառնալով զյիշատակն Ռաքելի։ 45 Եւ ասացին զանուն երկրին եւ զհաւրն եւ զեղբայրն, որ ընդ հաւրն է։ 46 Եւ ասաց` բերել զեղբայրն, թէ ոչ լրտես էք, ասէ. եւ եին լրտեսք, զի զլուրն ի Քանան վասն հացի տեսին յԵգիպտոսa։
A 75բ-77ա, H 120բ-122բ
ՃԳ (ԿԹ)
ԽԲ. 9-ԽԷ. 12
1 Զել եւ զմուտ, ասէ, դիտել եկեալ էք . եւ այնպէս լինելոց էր, մտանել եւ ելանել կայր առաջի նոցա։
2 Յիշեաց զերազն, որ առաջին տեսեալ ` զմոռացեալն ։ 3 Ուստի՞ գայք, ասէ. յորքա՞ն բարձրութենէ աւագութեան գայք կրսերոյս երկիր պագանէք։ 4 Խոշտանգէ, եւ դնէ զնոսա ի բանտի զերիս աւուրս , զի աստեն յանցաւորքս քաւեսցին աստ գտանելով զանձինս որպէս եւ եղեւ։ 5 Այո, ասեն, ի մեղս եմք, զի զնեղութիւն ոգւոյն Յովսէփայ թողաք ի նմա յորժամ աղաչերն։ 6 Եւ Ռոբէն զիւրն ասեր ` զերիս աւուրս անսուաղ եկաց Յովսէփ ի գբին Զաբուղոն ասեալ է ի կտակն` վճարէ զայն Յովսէփ ոչ անսուաղ, զի մարդասէր է դատաւորն, իսկ ի խորհրդին երրորդին պատկառեալ հանէ ի բանտէն եւ մխիթարել կամելով զինքն երկեղած ասէ յԱստուծոյ , զի մի երկիցեն։ 7 ԶՇմաւոն կապէ եւ դնէ ի բանտի, զի առաւել նախանձէր ընդ նմա, զոր ասէ Գադ` թե ես եւ Շմաւոն վաճառեցաք զՅովսէփ։ 8 Եւ վաթսուն աւր գաւսացաւ աջն Շմաւոնի եւ մետասան ամիս ցաւեաց լեարդ իմ, ասէ, վասն զի ատէր զՅովսէփ, զի որով մեղանչէ մարդ նովիմբ խրատի։
9 Չոգան հացիւն եւ գնովն եւ պաշարով առ հայրն, եւ պատմեցին զանցսն։ 10 Եւ նա ասաց. Յովսէփ չէ ի միջի, Շմաւոն չէ ի միջի եւ զԲենիամի՞ն եւս առնուցուք։ 11 Յիս եղեւ այս ամենայն (ԽԲ 36) : 12 Յայտ է ուրախականքն ի տղայութիւն եւ տրտմականքս ի ծերութեանս , քանզի չար եւ բարի ոչ խառնին ընդ միմեանս, այլ տեղի տան միմեանց , ընդ որ հիանայ, այլ եւ ի մի հոգի լինին իմաստք ամենայն յաւիտենի ։
13 Արդ , հարկ սովոյն ստիպէ զԻսրայել եւ վստահանա զորդիսն ի համեստ խելացիսն յՌոբէն եւ ի Յուդա եւ յղէ պատարագաւք։
14 Ռետին դեղ, որ ի Գաղաադ լինի ի ծաղիկս եւ յարմատս, կամ ամբրաւ կամ շաքար որպէս ասեն , որ ի մեղրէ եւ կամ ի կորեկանէ կազմեցաւ յետոյ եւ զայլսն։ 15 Աստուած իմ, ասէ, տացէ ձեզ շնորհս առաջի առնն, յիշէ եւ զշնորհսն, զոր ինքն եգիտ առաջի ամենայն ումեք։
16 Չոգան յանդիման եղեն Յովսէփայ , զոր տեսեալ, ետ տանել ի տուն, զի ընդ նմա ուտելոց են։ 17 Եւ նոքա խղճիւ մտաց կարծեին ի բանտ երթալ, զի որ յարտաքուստ երկնչի ` յամուր մտանէ, եւ որ ինքն ունի զկշտամբիչն` ոչ գոյ նմա հնար խաղաղութեան։ 18 Թեպետ հազարապետն քաջալերեաց, սակայն երկնչեին։
19 Եկն Յովսէփ եւ մատուցին զպատարագն եւ երկիրպագին ի վերայ երեսաց (ԽԳ 26). թեպէտ եւ արեգակն եւ լուսինն չէին անդր , մետասան աստեղքն ծեծեն զգլուխս իւրեանց ընդ երկիր այնմ, յորմէ խրտչեին։ 20 Արդ, պաշտեն զնա պատարագաւք եւ երկրպագութեամբ եւ դեռ երազքն չէն ի գլուխ ելեալ։ 21 Հարցանէ. Հայրն ձեր ծերունի կեա՞, եւ ա՞յդ է եղբայրն ձեր (ԽԳ 27-29) ։ 22 Եւ աւրհնեաց զնոսա յԱստուծոյ կենդանւոյ եւ խանդաղատեցաւ, եւ գալարեին աղիք նորա եւ մտեալ ի սենեակ ելաց։
23 Բնական գութք մարդոյ մասն ունին յԱստուծոյ սիրոյն, բնականն` առ ընդանիս եւ աստուածականն` առ աւտարս։ 24 Եւ պնդեալ զինքն ել առ նոսա եւ առեալ զսկիհն արծաթի հարկանէր մատամբն եւ նստուցանէր զեղբայրսն ըստ աւագութեան եւ կրսերութեան։ 25 Եւ զարմանային յոյժ, թե զիա՞րդ հմայէ եւ առին մասունս պարգեւի։
26 Եւ մեծացաւ մասն Բենիամինի (ԽԳ 34) , զի համամայր էր նմա։ 27 Իսկ եգիպտացիքն առանձինն նստան յուտել, զի գարշեին եգիպտացիքն ի կերակրոց նոցա, զի զԱստուածս նոցա ուտեին։
28 Իսկ յետոյ լցան ամանք ցորենւոյ նոցա, արծաթովն իւրեանց, եւ սկիհն եդեալ յաման կրսերոյն ։ 29 Եւ հասեալ հազարապետն կշտամբեր մինչեւ եգիտ, եւ պարտաւորեալ դարձան անդրէն։ 30 Ետես Յովսէփ զեղբարսն իւր եւ իբրեւ զանդաստան մի պարարտ` փշոտեալ եւ մոլախոտեալ յանգործութենէ, եւ ջանայ քաղել զփուշսն եւ պիտանիս գործել եւ ապա սերմանել զպիտանին։
31 Դառնան անդրէն եւ աղերսէ Յուդա եւ զինքն տայ փոխանակ ծառայ յաւիտեան։ 32 Եւ նա ասէ` ո՞չ գիտէք եթե հմայելով հմայէմ , այս ինքն` չթաքչի ինչ յինէն, եւ սկիհն գործի իմն է իմացութեան, որ է կողոմելով ընտրութիւն։
33 Ապա հարկեալ Յուդայի խոստովանի զյանցանսն զոր հաւրն ետուն գոյժ վասն նմա` գազանակուր լինելոյ , եւ թէ մինչեւ ցայժմն ոչ տեսանեմ նշանակեալ, թե յուսով սպասէ ելից երազոյն։
34 Իսկ յետ խոստովանութեանն քաղցեաւ սպին ի սրտէն եւ հանեալ զեգիպտացիսն, զի մի լուիցեն զասելն, թե` Ես եմ Յովսէփն, զոր դուքն վաճառեցիք ։ 35 Եւ ի չհանդուրժելն ելաց յորդ ձայնիւ, մինչեւ լուեալ եգիպտացիքն եթե եկին եղբարքն Յովսէփայ ։ 36 Մի տրտմիք, ասէ, զի Աստուած առաքեաց զիս այսր։ 37 Խնամոցն Աստուծոյ տայ եւ ոչ նոցա չարութեան ։
38 Եւ այն վասն ձեր, ասէ, թողուլ ձեզ զաւակ, այլ եւս հինգ ամ եւ ոչ եւս ասէ լինի սերմն եւ հունձք. թերեւս երաշտ էր եւ ոչ գոյր անձրեւ եւ գետն Եգիպտոսի ոչ ելանէր ոռոգանել երկիրն, զի ծանիցեն ամենայն երկիր զամենակալն Աստուած ի ձեռն հաւատարմին իւրոյ Յովսեփայ։
39 Ազդ եղեւ ի տունն Փարաւոնի (ԽԵ 2), եւ խնդաց յոյժ, զի մինն, ասէ, թէ այնքան բարի եղեւ , որ՞ չափ շնորհք զեղուցուն ի գալ աւրհնեալ ազգին յերկիրս յայս ի մեզ ։ 40 Եւ ասէ փարաւոն ցՅովսէփ. Ասա՛ ցեղբարսն քո` (ԽԵ 17) գալ այսրէն հարբն իւրեանց եւ ուտել զուղեղ երկրիս, որ էր պարարտ երկրին Գեսեմ եւ Արաբիա, զի մասն է նա երջանիկն Արաբիոյ.
Եւ տալ սայլս կանանց եւ մանկանց (ԽԵ 19). եւ թե մնա ինչ ի տեղւոջն` չագահել ինչ ի փոքրն վասն յուսոյն մեծի։
41 Եւ յետ Յովսէփ տասն էշս եւ տասն ջորի, նպարակաւորս եւ պաշարաբարձս։ 42 Եւ չոգան առ հայրն եւ պատմեցին, եւ զարմացաւ յոյժ, զի ոչ հաւատայր (ԽԵ 26)։
43 Կիրք են բնութեանս մեծաց եւ կարաւտելի բարեաց ոչ հաւատալ . Եւ թե զիա՞րդ թագոյց Տէր ի նմանէ. յայտ է, զի մի' խափանեսցին առաջարկութիւնք խնամոցն Աստուծոյ։ 44 Զի գուժատուքն աւետատուք լինեին։ 45 Զի պատմուճանն ծաղկեա արեամբ թաւթափեալ գուշակէր զմահ նորա, եւ պատմուճանն զառնաւուխտ Բենիամենի` կենաց տայր աւետիս։
46 Չիք աւր այնմ աւուր նման , բայց թե աւր յարութեան, յորժամ մեռեալք եւ կենդանիք առհասարակ լսիցեն զձայն փողոյն, որպէս անդ զձայն սայլիցն առհասարակ, որում հաւատացեալ արծարծեցաւ հոգին Յակոբայ եւ ասէ . մեծ է ինձ (ԽԵ 28) այս քան զամենայն պարգւսն, զոր ետ ինձ Աստուած, եթե տակաւին կենդանի է որդին իմ երթայց տեսաց մինչ չեւ մեռեալ իցեմ (ԽԵ 28)։
47 Չուեցին գնացին, Յակոբ ի սէրն Յովսէփն եւ ամենայն բանականքն ` լիութիւն հացին։
48 Եկն ի ջրհորն երդման եւ մատոյց պատարագ Աստուծոյ Իսահակայ` հաւր իւրոյ (ԽԶ 1)։
49 Որպէս թե վասն հաւրն աւրհնութեան պահեցաւ նմա Յովսէփ. որքան ի սուգ էր ոչ համարէր նմա պատշաճ պատարագ մատուցանել, այլ թողեալ զսուգն ի Մամբրէ` գայ ուրախ լինի ի ջրհորն երդման. եւ անդ մատոյց պատարագ ։
50 Երեւի նմա Աստուած եւ քաջալերէ մի զնա` ոչ երկնչել իջանել յԵգիպտոս * , զի կասկածէր գուցէ զելանեն որդիք նորա յերկիրն Աստուծոյ. ես իջից եւ ես հանից, որպէս թէ ոչ մնաց քո ինչ ի Քանան եւ ոչ մնասցէ յԵգիպտոս։ 51 Աստ սայլքն չթողին եւ անդ` նշանքն եւ արուեստքն։ 52 Հաստատէ եւ զկեանսն Յովսէփայ. դիցէ, ասէ, զձեռն յաչաց քոց եւ մաքրեսցէ զշամանդաղն, որ յաղագս նմայ արտասուացն։
53 Թուէ զազգն վաթսուն եւ վեց եւ զՅովսէփ ինն որդովքն եւ որդեաց որդւովքն ` եւթանասուն եւ հինգ։ 54 Զի երեւեսցի աւետիքն Աստուծոյ, թե` յազգ մեծ արարից զքեզ անդ ի յելսն վեցհարիւր հազարացն թիւ` զկանայսն ոչ թուելով, ո'չ աստ եւ ո'չ անդ, նկատելով զՏեառն զգալուստն յարութեամբն, որ ոչ առնէ հաւատացեալս իւր խտիր արուի եւ իգի, ծառայի եւ ազատի, զի լինիցին ամենեքեան մի, ի մի գլուխն յարեալք ։
55 Արեգակն դիմէ առ հարաւով եւ զաստղն առաքէ զՅուդա բերել ընդ առաջ նորա, զվերագոյնն լուսաւորաց` զերկրպագելին գալ ընդ առաջ նորա, քանզի ստիպէր զնա սիրտն նորա քան զկարողութիւն ոտիցն եւ զի պատուեսցի անունն, մեծ աստուածատեսն` գալով նմայ ընդ առաջ փառաւորեալ որդւոյն։ 56 Եւ ի գալն, փութայ Յակոբ` իբր երկիր պագանելով, անկանի պարանոցաւն Յովսէփայ, եւ ելաց լալիւն մեծ, մեռայց (ԽԶ. 29-30) , ասէ։ 57 Սովոր են գութք զայս առնել, զոր եւ Տէրն ելաց ի վերա Ղազարու։ 58 Եւ ոչ միայն մարդ առ մարդ խանդաղատեալ հեղու զարտասուս, այլ եւ ջերմն սիրողք Աստուծոյ առ նա ի տուէ եւ ի գիշերի։ 59 Դաւիթ լայր զամենայն գիշերն եւ լուանայր զմահիճս, արեգակն երկիր պագանէր a զկնի աստեղացն` լուսինն չէ ի միջի` Ռաքէլ, զոր Յակոբ ի մեկնելն երազոյն ոչ անգաւ արգել կատարման երազոյն։ 60 Եւ զի այր գլուխ է կնոջ, ընդ գլխոյն եւ մարմինն իբրեւ լուսինն յարեգականէ, զի տա մինչ լնու զպահարանն եւ առնու մինչ հանէ զամենայն։ 61 Եւ չէ աւտար իբրեւ զեկեղեցի։ 62 Յարուցեալ եւ նստեալ, ասէ, ընդ Քրիստոսի Պաւղոս, ընդ նմին յարոյց եւ ընդ նմին նստոյց յերկնաւոր , զի մարմին է Քրիստոսին իւրոյ։
63 Չոգաւ Յովսէփ պատմեաց փարաւոնի հինգ եղբայր տարեալ ասաց, եւ ետ ասել նոցա հովիւս գոլ եւ խաշնադարմանս , ո'չ վայրապարս , այլ զի մի' բնաւ խառնեսցին ի նոսա, զի նոցա աստուածք էին, զոր եւ սոքա արածեին եւ ուտեին եւ զնոցա շինեալ մեհեանն աւիրեին։ 64 Եւ անհաշտ թշնամիք էին վասն սոցին իրաց։ 65 Այլ զի Գեսեմ խոտաւետ է եւ մեկուսի, մերձ յԱրաբիա եւ հեռի յԵգիպտոսէ, զոր Յակոբ եւ Յովսէփ ախորժեն, զնոյնն հրամայէ եւ փարաւոն. ընդարձակ երկիր։
66 Եկն Յակոբ եւ աւրհնեաց զՓարաւոն, եւ նա ոչ գարշեցաւ ի սուրբ հովուէն, այլ խոնարհեցուցեալ զգլուխն, ընկալաւ զաւրհնութիւնն, իբրեւ նուազ ի լաւէ եւ կարաւտ յանկարաւտէ. եւ եւս ասել իբրեւ մարդ` յԱստուծոյ։ 67 Սակայն հաց ոչ եկեր, վասն զի եգիպտացիքն գարշին ի հովուաց եւ նոքա` յանթլփատիցն, այլ տայր նոցա ի բացեա զռոճիկսն։
68 Աւուրք, ասէ, զորս պանդխտեցա (ԽԷ 9)։
69 Զի ոչ կեանս հաշուին սուրբքն զաստէն յամելն, այլ` պանդըխտութիւնս։ 70 Հարիւր երեսուն ամաց եմ, ասէ, սակաւք եւ դժուարինք եւ ոչ հասի յաւուրս հարց իմոց (ԽԷ 9) ոչ սակաւ ինչ եւ հարքն պանդխտեցան փորձանաւք, վասն որոյ եւ պանդխտութիւնն հասարակաց ասաց եւ զաւուրսն` սակաւ, քանզի Աբրաամ հարիւր եւթանասուն եւ հինգ ամ եկաց եւ Իսահակ հարիւր ութսուն, իսկ Յակոբ զկնի տասն եւ հինգ ամաց կատարելոց էր զկեանսն իւր , զոր մարգարէական իմացմամբ ասաց սակաւ զիւր աւուրսն քան զնախնեացն։
71 Եւ տայր Յովսէփ ռոճիկս հաւրն եւ եղբարցն (ԽԷ 12). յայտ է հասուցեալ եւ պատրաստեալ կերակուրս եւ կարեալ հանդերձս, եւ ամենայն տան հաւր իւրոյ ցորեան ըստ բերան հացանաղաց ըստ թուոց նոցա յամիսս զբաւականն եւ ոչ ըստ աւելեաց, սակայն ձիր եւ անվարձ շնորհ է եւ ողորմութիւնa ։ 72 Բազում ինչ կերպարանեալ Տեառն զգեղ նորա ի կիրս իւր, եւ ի գործս, ատէին զՅովսէփ եղբարքն եւ հայրն սերտ գիտէր եւ սիրէր զնա։ 73 Ատեաց եւ նախանձեցաւ սատանայ ընդ բնութիւնս, զի սիրեաց Աստուած եւ արար պատկեր իւր, եւ հրեայքն` զՏէր մեր, զի ասաց Հայր ի վերա Որդանանու. Դա է որդի իմ սիրելի ։ 74 Յերկուս գուփս արկաւ Յովսէփ վասն երազոյն եւ վասն յախթութեան ցանկութեանն, իսկ Տէր մեր` ի գերեզման եւ ի դժոխս վասն բառնալոյ զապականութիւն եւ զյաղթութիւն մահու։ 75 Յովսէփ փոխանակ պոռնիկ կնոջն էառ զԱսանեթ կոյս, եւ Տէր մեր փոխանակ շնացող եւ սպանող հրէիցն էառ զեկեղեցի սուրբ մինչ չեւ էր եկեալ Յովսէփ յԵգիպտոս պատուով եւ ազատեր առ հաւրն, եւ Տէրն` մինչ չեւ էր եկեալ յաշխարհ։ 76 Ոչ յախթեաց տիկինն Յովսէփայ եւ ոչ դժոխք` Տէրն մերոյ։ 77 Յովսէփ կերակրէր զբանդարգեալսն, եւ Տէր մեր լոյս ծագեաց ի դժոխս. եւ որպէս երազքն, զոր մեկնեաց Յովսէփ զոմն ի փառս կացոյց եւ զոմն` ի մահ եւ Տէր մեր զմիւս աւազակն` ի փառս եւ զմիւսն` ի կորուստ դատապարտեաց, եւ որպէս զենաւ ուլն եւ կենդանի էր Յովսէփ եւ Տէրն մարմինն մեռաւ եւ կենդանի էր Աստուածութեամբ։ 78 Եղբարքն Յովսեփայ իրիցունք եւ հովիւք եւ առաքեաց հայրն տեսանել զեղբարսն, որ եւ ըստ բանին Յուդաի վաճառեցաւ եւ եղեւ Տէր երկրին եւ կերակրիչ, նոյնպէս եւ Տէր մեր առաքեցաւ ի Հաւրէ առ հրեայսն, որք եղբարք էին ըստ մարմնոյ ծննդեանն յորդւոցն Աբրաամու եւ Դաւթի եւ ի Յուդաէ վաճառեալ Տէր եղեւ կենդանեաց եւ մեռելոց` ազատելով զհոգիսն ի դժոխոցa։
A 77ա-79ա, H 123ա-126բ
ՃԴ (Հ)
ԽԷ. 14-ԽԹ. 12
1 Եւ իբրեւ գնան երկիր պագանեն ի հանդերձեալն եւ դիցին թշնամիքն ի ներքոյ ոտիցն, եւ որք գան աստեն եւ երկիր պագանեն փառաւորին եւ ի կենաց հացիւն կերակրին։ 2 Եւ որպէս եղբարքն Յովսէփայ ոչ լցան հացիւ մինչ չեւ գնացին առ Յովսէփ, նոյնպէս եւ մեք` աստէն քաղցեալ եմք բանին մինչ չեւ անդր երթիցուք։ 3 Եւ որպէս արծաթ եղբարցն դարձաւ, եւ մեք առանց արծաթոյ լինիմք փրկեալք եւ յերկրորդումն ետ ծանաւթս Յովսէփ եղբարց իւրոց, եւ Տէր մեր յերկրորդումն գալստեանն տայ ծանաւթս ի հարուածս տիգին եւ բեւեռացն։
4 Ստացաւ Յովսէփ զարծաթ եւ զոսկի եւ զերկիրն փարաւոնի, զի զէնք եին սատանայի ինքեանք եւ ինչք իւրեանց, որովք գործէր զամենայն պղծութիւնս, որպէս Սոդոմայ երկիրն` պարարտութեամբն զնոցայն ոճիրս, զոր Յովսէփ տկարացուցանել կամեցաւ։ 5 Իսկ զքուրմսն եւ զերկիր նոցա թողեալ, զի զմեծամեղսն եւ զգազանն կատաղի` մեծին թողու զաւրութեան եւ ձեռին, զի ըստ առն եւ զաւրութիւն իւր եւ ըստ Աստուծոյ եւ գործք իւր։
6 Եւթն ամն Եգիպտոսի լիութիւն եղեւ ըստ արեգականն շրջագայութեան, յերկոտասան ամիսս կատարեալ տարեաւ, զի բարի է Աստուած եւ միայն պատճառք բարեաց , զխոստացեալ բարիսն լիով եւ յաւելուածով տայ եւ կատարէ։ 7 իսկ զեւթն ամն սովոյն թուի թե երեք ամ եղեւ եւ կէս։ 8 Իբր Նաբաւգոդոնոսորայն եւթն ժամանակն զմի տարին յերկուս բաժանելով, յամառն եւ ձմեռն բերելով, հաշուելով զգարունն յամառն եւ զաշունն ի ձմեռն։
9 Անդ, Դանիելի զԱստուած աղաչելով եւ աստ` Յովսեփայ, զի խնայեալք լիցին պատժապարտքն ողորմելով Արարչին, քանզի յառաջին ամին սպառեցին արծաթ եւ զոսկի եւ յերկրորդ ամին զչորքոտանիսն եւ յերրորդին ամին զանձինս եւ զերկիրն վաճառեցին եւ առին կերակուր եւ սերմն` ցանեցին յաշունն եւ ի ձմեռն, եւ գարունն եհաս հատ, որ մի այլ տարոյն ի թիւ եւթանն, զոր Յովսէփ իմացոյց անգիտացն, եւ հաւատացին նմա` վկայ ունելով զփրձն ի յայլ ասացեալսն։
10 Տեսակն եւ զաւրութիւն բնաբանութեանն այսպէս երեւեցաւ մեզ, դու որ հանդիպիս զիրաւն գտանելով տուր գոհութիւն Տեառն ի քո տուրսն եւ ի մեր, զի ի գնալ եղբարցն` Յովսէփայ յԵգիպտոս երկիցս, յորժամ ծանաւթս ետ Յովսէփ` երկուս ասէ անցեալ է եւ զհինգն թե մնացեալ է` երկու ամ եւ կէս է կարծելի։ 11 Եւ երբ ասէ. Ել այն ամ` զերկրորդէն է կարծելի եւ յերրորդին ըստ մեզն հաշուոյ վաճառեցան եգիպտացիքն երկրաւն։
12 Գտեալ է եւ մեր ուրէք եւ զայն, եթե լեալ է սովորութիւն յԵգիպտոսի զերկու յեղանակն տարի ասել։ 13 Եւ որպէս զՆեռինն ասեն ժամանակ եւթն լինել` յերիս եւ ի կէս ամս հատեալ։
14 Եթե չտայ ոք աղաւթիցն Յովսեփայ եւ ըստ այդմ տեսցէ, թե եւ ասէ զլիութեանն նոյնպէս զեւթն ամն, ինքն գիտէ, մեք զկարծիսն մեր չխնայեցաք ի մերոցս , իբր զտէրունիս եւ ոչ զմեր։ 15 Սակայն խորհուրդ եաւթանն ի հանցաւոր կենացս ի զգուշութիւն եղիցի մեզ. լիութիւնն, զոր տացէ Տէր եթե հոգեւոր շնորհ, եթե մարմնաւոր ստացուած, թե եւ զսգայարանս եւ զանդամս մարմնոյ ունիցիմք` ամբարեսցուք յոգի եւ յանդամս կարեաց եկեղեցւոյ, որ է յերկինս գանձել, ըստ տէրունական խրատուն ։ 16 Քանզի գայ ժամանակ, յորում ոչ ոք կարէ գործել, եւ կլանէ զայժմու կեանքս , որ եւ բնաւ չերեւի, ոչ գոյք եւ ոչ անդամոյ գործ շինուած եւ ոչ ակն տեսանէ եւ ոչ ունկն լսէ, ոչ բերան խաւսի, ոչ ձեռք գործէ, ոչ ոտք գնան եւ ոչ այլ ինչ վճարի, ոչ թուով հոլովման արեգական եւ լուսնի, այլ անշարժ եւ անմտանելի արեգականն կալով ի հաստատութեան անեզրական յաւիտենիւն, զի երեւելիքս այս առ ժամանակ մի են, իսկ աներեւոյթքն՝ յաւիտենականք՝ յերկարաձգեալք ընդ եսն անսպառ հատուցմամբ, առնելով զհատուցումն բարեաց եւ տալով զտոկոսիս յանցանացն յանելանելի գեհեանն։
17 Եւ եկաց Յակոբ յԵգիպտոս ամս տասն եւ եւթն (ԽԷ 28). տասամբն նուիրեաց զինքն եւ զԵգիպտոս Աստուծոյ ճանապարհ առնելով Տեառն իւրոյ անդ, եւ եւթամբն հանգոյց զկամսն Աստուծոյ յախտիցն եղեալ յազգն եգիպտացւոց անուշահոտ վարուքն իւրովք, յարացոյց տուեալ զինքն եւ զորդիսն իւր առաջի նոցա, կեցեալ միանգամայն ամս ՃԽԷ (147)` հարիւր եւ քառասնովն կատարեալ ըստ Աստուծոյ զկեանսն իւր, ի շնչաբերութենէ քառասնաւրէին հետէ, չառեալ բնաւ տեսակ աղտեղի հանգուցեալ կողմամբ եաւթանն ի գործոց իւրոց, զոր վաստակեցաւ յերկրի իբրեւ Աստուած յիւրայոցն արժանաւոր շաբաթուն Տեառն։
18 Երդմնեցոյց ապա զՅովսէփ առնել ընդ նմա ողորմութիւն եւ ճշմարտութիւն (ԽԷ 29) ։ 19 Ողորմութիւն իբրեւ ինքն յԱստուծոյ մեծացեալ քան զնա, յորմէ ողորմել պարտի կարաւտելոցն, եւ ճշմարտութիւն` զի հատուսցէ նմայ զպարտսն, որ առաւել սիրէր զնա քան զայլ եղբարսն, եւ շուտս ցաւեցաւ վասն նմա ի վաճառելն յեղբարցն , զի թաղեսցէ զնա յերկրին , զոր խոստացեալ է Աստուծոյ տալ նոցա, զի ի պատճառս նախնեացն յաւժարեսցին որդիք նորա ելանել ի ժամանակի իւրեանց , զի թե ոչ կամեցին` յանդիմանեսցէ հաւատ մեռելոյն զկենդանիսն։
20 Եւ երկիր եպագ (ԽԷ 31ա)։
21 Յայտ է` ողորմութեանն , զոր խոստացաւ առնել։ 22 Իսկ` Ի գլուխ գաւազանին (ԽԷ 31բ), զի նստեալ ի մահիճս գաւազան ունելով ի ձեռն, նշանակելով զերկրպագելի փայտն փրկութեան։
23 Ազդ եղեւ Յովսէփա թե հայր քո նեղեալ է ի ցաւոցն (ԽԸ 1). քանզի յղի գոլով բնութիւն ստիպիցէ ի ծնունդ մահն իբրեւ զմանուկ։ 24 Եւ գայ Յովսէփ որդովքն, զի առցէ զաւրհնութիւնսն , զոր առեալ էր նորա յիւրմէ հաւրէն, զի մի տարցի ի գնալն աստի, չլինելով ոք արժանի, որ հայցէ գտանէ։ 25 Զաւրացաւ Իսրաէլ եւ նստաւ (ԽԸ 2) ։ 26 Յայտ է` անուանն շնորհն զաւրացոյց զնա` տալ զոր առեալն էր։
27 Աստուած իմ, ասէ , երեւեցաւ ինձ եւ աւրհնեաց զիս եւ ասէ. աճեցուցից եւ բազմացուցից զքեզ (ԽԸ 3). յիմ անուն, ասէ, հան զերկու զորդիքն քո, զի աճեսցին ի Տեառնէ, Իբրեւ զՌոբէն եւ զՇմաւոն եղիցին (ԽԸ 5), թերեւս զի անկեալ է փուտ մեղաց ի նոսա իբրեւ յարմատս ծառոց յորմէ ոչ աճեն, նոցա փոխան եղիցին, ասէ, եւ յոյս տայ նմա այլս ծնանել, զորս յիւր անուն կոչեսցէ, որք զնորայն եւ ի նմանէ առցեն զաւրհնութիւնս եւ յանուն եղբարցն կոչեսցին ի յառնուլն զժառանգութիւնսն իսրաելացի, յիմ անուն ասէ` եւ ոչ եւս Եփրեմեան եւ Մանասեան եւ Յովսէփեան յանուն քո, զի այս է ասելն անուն յաւիտեանական տաց նոցա եւ մի պակասեսցին , տա եւ զանուն տեղոյն, որ անկ է նոցա։
28 Մեռաւ, ասէ, մայր քո յասպարիսին Քափրաթայ եւ այն է` Բեդղեհէմ (ԽԸ 7), ուր եւ աղբիւր աւրհնութեան բղխելոց է, ուստի եւ զրկեցին Յուդաեանքն։
29 Հարցանէ ցնա վասն որդւոցն. Զի՞նչ են դոքա (ԽԸ 8)` պատճառս տալով խաւսել Յովսէփայ գոհանալով զԱստուծոյ, մատոյ, ասէ, եւ համբուրեաց (ԽԸ 9)` Առեալ ի գիրկս (ԽԸ 10)` պատկառելով ցաւոցն, թոյլ տա ցնծալ յԱստուած որպէս գինեաւ:
30 Եւ աստուածարեալ եւս ահա, ասէ, երեսաց (ԽԸ 11), այսինքն ասէ ` փորձիւ գիտեմ, զի Աստուած ընդ իս է։ 31 Յերեսաց քոց չեղէ կարաւտ, որում չկայր ակն եւ յաւելուածով զաւակացդ քոց, զոր ետ Աստուած։ 32 Եւ հանեալ Յովսէփայ ի գրկացն երկիր պագին (ԽԸ 12) շնորհացն Աստուծոյ, որ ի նմա` տուողին նմա զինքեանս ։
33 Դարձեալ ածէ առ հայրն հանդեպ կացեալ երեսացն, զանդրանիկն յաջն տանելով։ 34 Եւ զի ծանրացեալ եին աչքն նորա , որպէս զԻսահակայն , զի կրեսցէ զխաբիլն հաւրն եւ տացէ զաւրհնութիւնն կրսերոյն ` ձգմամբ ձեռացն, որում աւգնէ Յովսէփ զերեցն ասելով թե սայ է, կարծելով թե` ոչ գիտէ։ 35 Գիտեմ (ԽԸ 19) ասէ, այլ զոր առի, տամ զիրիցութիւնն կրսեր գոլով, եւ աւրհնեաց զնոսա` յիշելով զհարսն , որք հաճոյ եղեւ Աստուծոյ, եւ վասն այնորիկ կերակրեաց զիս Աստուած ի մանկութենէ իմմէ (ԽԸ 15) եւ ոչ Յովսէփ։ 36 Եւ հրեշտակն, որ փրկեաց զիս յամենայն չարէ (ԽԸ. 16), վասն զի յայն ձեռնադրեցան հրեշտակք` խնամել զտկարութիւն մարդկան, որք ոչ պահեցին զոյժս զաւրութեանն, զոր առին պատկեր գոլով Աստուծոյ , իսկ նոքա ունին զոր առին եւ հզաւրք են զաւրութեամբ ի յառնելն զպատուիրեալսն ի Տեառնէ։ 37 Եւ դարձեալ զանձնաւորութիւն երրորդական աստուածութեանն յիշէ, զԱստուածն (ԽԸ 15) կրկնելով երկիցս` զՀայր եւ զՀոգի ազդելով, եւ զմարդացեալն Աստուած հրեշտակ (ԽԸ 16) կոչեաց, որ եւ հրեշտակավայելուչն խաւսեր բան. զոր լուայ ի հաւրէ, ասէ , ծանուցի ձեզ, ասէ։ 38 Եւ Եսայի կոչէ զնա Հրեշտակ, մեծի խորհրդոյ ` յայտնիչ ստուգելով զկնի ճշմարիտն Աստուած հզաւր կոչեցեալ զնա եւ հայր հանդերձելոյ աշխարհին։
39 Եւ ետ զԵփրեմ յառաջ քան զՄանասէ (ԽԸ 20) . եւ տես զթագաւորական շնորհն, որ տալոց էր նմա Աստուած ի վերայ Ժ (10) ցեղիցին` զԽաչն նկարելով տարածմամբ ձեռացն ի գլուխս մանկանցն։ 40 Եւ զի յաջն Յովսէփայ գոյր աւրհնութիւն բաւական համարի Մանասէի, եւ ետ զՍիկիմ Յովսէփա, որ իգամոլութեամբ աւերեցաւ, զի շինեսցի ողջախոհութեամբ նորա։
41 Եւ զի ասէ. Առի սրով եւ աղեղամբ (ԽԸ 22). կամ զորդւոյն իւր համարի եւ կամ զաղաւթսն կոչէ սուսեր եւ աղեղն, որով փրկեցան ի վրիժառուացն Սիկեմայ եւ կամ ընդ ոչխարսն, զոր ետ ի գինս տեղոյն, սուսեր եւ աղեղն ետ։ 42 Այս Սիկիմ է, որ ի գալն ի Միջագետաց բնակեաց Յակոբ եւ կանգնեաց սեղան, եւ ոչ է այն, զոր Աբրաամ գնեաց յորդոցն Քետա, որ Սիքէմ կոչի, որ եդանէ յայրի անդ նախահայրքն։
43 Սիկիմն Սիւքարն է, որ ասէր կինն սամարացի ընդ Տտէրն , թե` Դու մեծ ո՞ք ես քան զհայրն մեր զՅակոբ * ։ 44 Եւ Քեբրոն մաւտ է ի Սիկիմ Բ (2) աւուր ճանապարհ ընդ մէջ է այսմ զոր եւ Աբրաամ ստացաւ։
45 Անդ ասաց դնել զինքն Յակոբ ի Մամբրէ, զի իւրն ի Սիկիմ դնիցի մինչեւ եկեսցէ այն, որ սրբէ զամենայն արարածս անխտրութեամբ, զի եւ ուր դնիցին սուրբ է, նմին իբր զերկրպագութիւնն արար ի ծագ գաւազանին, զի թագաւորութիւն եւ քահանայութիւն եւ մարգարէութիւն նմա մնա յառնուլ եւ տալ Խաչին երկրպագուաց։
46 Այնուհետեւ ատեան ուղղէ իբր զթագաւոր` կոչելով զորդիսն, վասն զի կեանք արդարոցն նահատակութիւնք են հոգեւորք եւ վաղճան նոցա փոխումն ի լաւագոյն կեանս եւ յաշխարհս. գիտեն ուր երթան եւ խնամ տանին աստեացս, աստուածազգեաց լինին եւ մարգաէանան զհանդերձեալսն ։ 47 Եկայք, ասէ, եւ պատմեցից ձեզ ինչ , որ պատահելոց է ձեզ ի վաղճանին, զի Աստուած արկանէ ի սիրտ եւ տա խաւսել զապայսն , զի զբարին լսելով արժանի արասցեն զանձինս եւ ի չարէն զարհուրեալ զգուշասցին ի մեղաց, վասն որոյ գալոցն է, եւ զեղեալ յանցանս քաւեսցեն։
48 Իբրեւ Ռոբէն, որում ասէ անդրանիկ եւ սկիզբն զաւրութեան (ԽԹ 3ա), որպէս թե ասիցէ , զայլ կին ոչ գիտացի ես մինչեւ ցմայր քո, վկայ զԱստուած կոչելով եւ զամենայն որդիսն, զի անդրանիկ ասելով զանձին պարկեշտութիւն յայտնէ։
49 Ողորմիմք ամենեցուն, որ ոչ այսպէս պարկեշտութեամբ պահեցին զանձինս, մինչեւ ստեղծեցի նմա կին ի կողէ խնամաւքն Աստուծոյ եւ ոչ մոլեգին ցանկութեամբ։
50 Խստութեամբ գնացեր (ԽԹ 3բ) , այսինքն` զանուղայ եւ զխոշոր ճանապարհն գնացեր եւ ոչ զանդրանկի, վասն որոյ կորուսեր զնա։ 51 Երկուս չարիս գործեցեր, զի պղծեցեր զսերմն քո եւ այն` Հաւր քո անկողնաւ, վասն որոյ երկուց մահուց ես արժանի ։
52 Իբրեւ զջուր մի՛ եռասցիս (ԽԹ 4) ։ 53 Ծառ ոռոգեալ յարմատն եւ ջրով եռայ ի վեր յոստսն եւ ի ծայրսն շարժելով զտունկն ի տերեւ եւ ի ծաղիկ եւ ի պտուղ, ի գոյն, ի հոտ եւ ի համ։ 54 Եւ թե չեռայ ջուրն ի վեր ` գաւսանայ եւ չորանայ ի յայրումն հրոյ։ 55 Զի յաւտար աղբեւրէ արբեր, ասէ, Իբրեւ զջուր մի՛ եռասցիս ի վեր ։ 56 Այս անէծք եհատ զարմատս տնկոյն եւ չորացոյց կիսովին, զի թագաւոր եւ քահանա ի սորայ ազգէն ոչ եղեւ. մարգարէ թերեւս եղեւ, եւ բացաւ դուռն ապաշխարութեան յաւրհնութենէն Մովսիսի , զի ոչ կամի աստուած զմահ մեղաւորին։ 57 Այլ եբրայեցին ասէ. Խրամատեցար իբրեւ զջուր մի մնասցես, զի բնական աւրինացն զիւրում հատեր պարսպին որ պահեր ի բազում ազգս։ 58 Եւ դու խրամատեցար կոխեալ ետուր զքեզ չարին, իբրեւ զջուր, որ մտանէ ի գետին եւ ոչ եռայ ի վեր։ 59 Եւ եղեւ այս ի Դադան եւ յԱբիրոն, որ բացաւ երկիր եւ եկուլ զնոսա, զորոյ զողորմն տեսեալ Մովսիսի եւ զապաշխարելն Ռոբէնի գիտացեալ ասաց. Կեցցէ Ռոբէն եւ մի' մեռցի ։
60 ԶՇմաւոն եւ Ղեւի եղբարք կատարեցին զանաւրէնութիւն (ԽԹ. 5). զի թեպէտ հանցաւորն` եւ սեղեխն յիրաւի մեռաւ , այլ ոչ` ամենայն բազմութիւնն։
61 Ի խորհուրդս նոցա ոչ եմուտ անձն իմ (ԽԹ 6) ։ 62 Վասն զի ոչ արարին զնա խորհրդակից ի ժամ ժողովոյն , անիծանէ զցասումն եւ զսրտմտութիւնն նոցա , որ ի մաւրէն չարեաց եւ` ոչ զորդիսն, զի նա զայրացոյց զնոսայ, որ մարդասպանն էր , զի գործելով զայն ջնջեսցին ի շրջակայ ազգացն։ 63 Զի արք, որք ընդ թագաւորին կամսն հային եւ գործեն ներքինիք կոչին եւ եթէ ելանեն` արտաքինքն։
64 Եւ զի յԱստուած արժան էր հայել, եւ նա ոչ թողոյր նոցա զվնասն, անձամբ արարին եւ խաբէութեամբ եւ այն ուխտիւն Աստուծոյ, զոր թեթեւացուցին զմեծ խորհուրդն հայհոյութեան, հեթանոսացն պատճառք եղեն, թեպետ եւ նոքա ի սուր հրաւիրեալք էին եւ արժանի, այլ չեւ եւս էր լցեալ մեղք ամուրհացոց ։ 65 Ցանկեցից, ասէ, եւ ցրուեցից (ԽԹ 7), ի մի չարիս միաբան եղեն ասէ. ցրուեցից զնոսա ի միմեանց։
66 Իբրեւ զՓենեհէզ եւ զԶամբրի հակառակ միմեանց, այլ սակայն, զի մանկունք էին եւ զնախանձ քեռն իւրեանց զգեցան եւ մասնաւոր ինչ զաւրինացն կամս արարին, սրբեցան սուրք նոցա եւ ոչ յիշեաց Աստուած նոցա զմեղս մանկութեանն նոցա զի Ղեւի իբրեւ զաղ եւ զհամեմ ցրուեցաւ ընդ ազգսն քահանայել եւ Շմաւոն` դպրութեամբ ուսուցանել զԻսրայէլ, այլ երեք են սոքա, որք անիծանն. անդրանիկն Ռոբէն` անդրանիկ ժողովուրդն հրէիցն, որ յանդգնութեամբ գնաց ընդ Տեառն մերոյ եւ պղծեաց զհանգիստն Աստուծոյ` զտաճարն, զոր զՏէրն նորա սպանանելով։ 67 Եւ քահանայք եւ դպիրք ի սոցա ցեղէն էին` խաչաւղքն Քրիստոսի ։
68 Յուդա, զքեզ աւրհնեսցեն եղբարք քո, ձեռք քո ի վերայ թիկանց թշնամեաց քոց։ 69 Երկիր պագցեն քեզ որդիք հաւր քո կորիւն առիւծու Յուդա։ 70 Ի շառաւեղէ ելեր որդեակ, ելեր բազմեցար, ննջեցեր իբրեւ զառիւծ եւ իբրեւ զկորիւն առիւծու, եւ ո՞յ յարուցանիցէ զքեզ։ 71 Մի պակասեսցէ իշխան Յուդա եւ մի՛ պետ յերանաց նորա մինչեւ եկեսցէ այն, որոյ իւր է իշխանութիւնն եւ թագաւորութիւնն, եւ նայ է ակնկալութիւն ամենայն հեթանոսաց։ 72 Կապեսցէ զորթոյ զյաւանակ իւր եւ զգնդակէ որթոյ զաւանակ իշոյ իւրոյ, լուասցէ գինով զպատմուճան իւր եւ արեամբ խաղողոյ զհանդերձս իւր, ուարթագին են աչք նորա ի գինւոյ եւ սպիտակ ատամունք նորա քան զկաթն (ԽԹ 8-12)։
73 Ասաց Աստուած բարեկամին իւրոյ յետոյ եւ մարգարէին առաջնոյ Մովսեսի խորհուրդ իմ նախ ինձ եւ ապայ իմոցն է յայտնի ։ 74 Իսկ որք չէն ընդ իս եւ չէն յիմոցն ծածկեալ եւ թաքուցեալ է ի նոցանէ։ 75 Արդ, ընդ Աստուծոյ եւ յաստուածայնոցն ո՞ ոք այլ քան եթէ զարժանաւորն իւր եւ զհաւատարիմն Յակոբ նահապետն, զհայրն երկոյտասան ազգացն, ըստ պայծառութեան աստեղաց երկնից եւ ըստ յոլովութեան աւազոյ առ ափն ծովու ծանրացելոցն մեղաւք, զորոյ զմիտսն ճառագայթիւք լցին կաճառք աստեղաց երկնաւոր զարմիցն արդարոցն դասուց, եւ մարգարէիցն հանդէս, եւ առաքելոցն պարք, որք ի նմանէ սերելոց էին, եւ մանաւանդ իմանալի արեգականն արդարութեան, որ ի նմանէ անթաքչելի ծագելոց էր , իբրեւ զփայլակն որ ելանէ յարեւելից եւ երեւի մինչեւ ի մուտս արեւու ` զթեւս բժշկութեան արձակելով ընդ հիւսիսի եւ ընդ հարաւ. զորոյ զյիշատակն անհնար է մոռանալ ի տուէ վայելմամբ եւ ի գիշերի ակնկալութեամբ , յուսով, զորոյ զհանգամանքն ուսանիմք ի ստուերին վարժելով ի հաւատս մեծի ճշմարտութեանն ։ 76 Քանզի թե յառաջ քան զլինելն աշխարհի ընտրեցաւ սուրբ եկեղեցի, ըստ Պաւղոսի, ապա յայտ է թե ընդրեալքն նորա ի ժամանակի իւրեանց ոչ անծանաւթացան ի նմանէ, յորոց մի է եւ մեծն քան զյոլովս` տեսողն զԱստուած, գրկախառնեալ ի մարտս գաւտեկռութեան մինչեւ ցառաւաւտն։ 77 Որ եւ մանաւանդ կարաւտեալ մարդասիրին Աստուծոյ գայ ի համբոյր ծարաւելոյն նմա` արդարոյ վարժելով զնա պատերազմել ընդ մեղս եւ ընդ ախտս հոգւոյ եւ ընդ մեղսասէր մարդկան, որ կամին զանմեղսն ձգել արտաքոյ կամացն եւ աւրինացն Աստուծոյ։ 78 Վասն որոյ զպատճառսն եւս ասէ ի վերայ. Ժուժկալեցեր ընդ Աստուծոյ, եւ ընդ մարդկան զաւրաւոր լիջիս (ԼԲ 28) ։ 79 Եւ զի մի հպարտասցի` կաղ առներ զնա ի յանդիմանութիւն տկար բնութեանս մերոյ, զի մի' կարծեսցէ առաքինութեամբն իւրով եւ սիրովն առ Աստուած հաւասարել առաքինութեանն եւ սիրոյն Աստուծրոյ, որ առ մեզ։ 80 Արդ , այս Յակոբ տեսող այսպիսի սքանչելեաց եւ Աստուծոյ կերպացելոյ ի ձեւ հասակի առն, որպէս երբեմն ի գլուխ սանդղոցն հաստատեալ ի Բեթել, որով եւ կոչեցաւն Իսրայել` Տեսաւղ Աստուծոյ` կրելով միշտ յինքեան զշնորհս երեւեցելոյն եւ զտեսողական հոգին ի ժամ հրաժարմանն անցաւոր յանցաւոր կենցաղոյս, յորում առաւել հոգեխառնի եւ աստուածարէ հոգի ի բաց կալով ի թանձրամած մթախառն մարմնական կենացս հայի ի վերայ բազում ժամանակաց եւ տեսանէ որ ինչ լինելոց է ի դարս ժամանակափոխութեան որդւոց իւրեանց եւ թոռանց, ըստ արժանեաց նոցա եւ կամ ըստ գթութեան բարերարութեանն Աստուծոյ։
81 Եւ ասացեալ ի վերայ երից որդեացն զպատուհաս հանցանաց նոցա, թափելով զնետս բարկութեան ի կապարճացն անիծիցն ի վերայ Ռոբէնի , Շմաւոնի եւ ղեուեայ, եւ զահի հարան ամենայն որդիք նորայ, գուցէ այնպիսի գաւազանաւ փշալից տանջելոց է զամենեսեան։ 82 Այլ իբրեւ եկն եհաս առ սքանչելի որդին իւր, որոյ անունն շնորհ եւ գոհութիւն կոչի, որ եւ ասաց մայրն ի ծնանիլն Աստուծոյ. Գոհանամ զքեն. այլ եւ` խոստովանեալ եւ երկրպագեալ։
83 Փակեցաւ դուռն անիծից եւ դադարեաց ցասումն բարկութեան, ամաչեաց չարութիւն բանսարկուին, որ ընդ ակամբ հայեր կորուսանել զազգս մարդկան եւ ի ձեռն Յակոբայ անիծիցն զուարճանայր, որ եւ ի Յուդա եկեալ հարաւ ի դիմի։ 84 իբր եւ զլեառն մեծ ի դէմ անկեալ ոչ ետ թոյլ յառաջանալ դառնագոյն բանիցն, այլ ասաց . Յուդա զքեզ աւրհնեսցեն եղբարք քո (ԽԹ 8ա), ոչ եթե շատ ինչ բարի ետես ի նա գործեցեալ, բայց թե ի թափելոյն զՅովսէփ ի սպանութենէ եղբարցն, այլ զի փայլատակեաց ճառագայթք ճշմարտութեանն խոստացեալ աւետեացն զաւակին Աբրաամու, Իսահակայ եւ Յակոբայ, յորմէ աւրհնին ամենայն ազգք , նախ ի Դաւիթ ստուերագրեալ եւ խոստմանն առաւել եւս ճշգրտեալ ի պտղոյ յորովայնի նորա նստուցանել յաթոռ նորա. եւ ապայ ի կարգի ըստ ժամանակաց ի մարգարէիցն հաւատարմացեալ ի բանս եւ յաւրինակս յայտնիս եւ ի լրման աւուրց արդիւնացեալս ։ 85 Քանզի թագաւորեալ Դաւիթ յաղթութեամբն Գողիադու. թե որ զառաջին նախանձեին եղբարքն, այլ ի տեսանել զշնորհս արքայութեանն ի վերայ նորա խաղացեալք աւծմամբն Սամուելի, աւրհնեցին զնա եւ ասեն` Կեցցէ արքա։ 86 Նոյնպէս եւ ըստ կարգի զնստեալսն յաթոռ նորա, մինչեւ եկն այն, որ ասաց ցՊիղատոս, թե` Ի յայդ իսկ ծնեալ եմ ես * ի թագաւորութեան, յառաջ քան զարուսեակ , եւ Ի դոյն եկեալ յաշխարհ , ըստ Գաբրիելի թագաւորեալ ի վերայ տանն Յակոբայ ի յաւիտեան, զոր աւրհնեն ամենայն արարածք` հրաւիրեալք ի Դաւթայ եւ յերից մանկանցն իբրեւ զարարիչն իւրեանց։ 87 Իսկ ծնեալքն անախտ ի կոյս աւազանէն, զորս ոչ համարի ամաւթ եղբարս անուանել, աւրհնեցին եւ աւրհնեն զնա յաւրհնութիւն նոր, ուսեալք ի Դաւթայ, ընդ հաւր եւ ընդ ամենասուրբ Հոգւոյն Սրբոյ զերիս անձինս ի միում բնութեան եւ ոչ ըստ հնոյ հրէական աւրհնութեանն։
88 Նախ դասքն սուրբ աւրհնեցին առաքեալքն ի հաղորդելն ի վերնատանն, ըստ Աւետարանին, որ ասէ . Աւրհնեցին եւ ելին ի լեառն Ձիթենեաց եւ տեսին զՏէրն ելեալ յերկինս ի Ձիթենեաց լեառնէն , եւ երկիր պագեալ դարձան յԵրուսաղէմ ։ 89 Եւ եին, ասէ, հանապազ ի տաճարին, գովեին եւ աւրհնեին զԱստուած ։ 90 Որպէս եւ արդ մանկունք հաւատոյ ի սուրբ եկեղեցւոջ առնեն աստուածաբանելով զխաչեալն, աւրհնեն զնա ի վերա աթոռոյ արքայութեան իւրոյ` խոստովանելով ամենայն լեզուի, եթե` Տէր է Յիսուս Քրիստոս ի փառս Աստուծոյ Հաւր։
91 Ձեռք քո ի վերա թիկանց թշնամեաց քոց (ԽԹ 8բ), Յուդայեան Քաղեբայն ի վերայ Քանանացւոցն , յորոց սրբեին զերկիրն աւրհնութեամբն Մովսէսի եւ Յեսուա զաւրացեալ. լրտեսքն քաջահաւատ եւ կորովի, եւ Դաւթի ձեռքն յԵդոմաւոցն եւ Մովաբացւոց եւ Փղշտացւոցն եւ Ասորեստանեաց։ 92 Յամենայն ժամանակս իւր, յորժամ փախստական լինելով դարձուցանեին թիկունս, յորմէ անզերծ եղեալ հարուածս ընդունեին ի թիկունս եւ ոչ յերեսս, իբրեւ զայն գնաց Դաւիթ արկանել զձեռն իւր ի վերայ Եփրատ գետոյ հարկանէր զարքայն Սուբա ի հազարս եւ ի բիւրս եւ ի հազարս կառաց եւ հեծելոց։ 93 Իսկ Տէրն Դաւթի ըստ Աստուածութեանն եւ Որդին նորա ըստ մարդկութեան զադամաստեղծ ձեռսն եւ զերկնապարզ բազուկսն տարածեաց ի վերա Խաչին, կոչեաց զաշխատեալ եւ զբեռնաւոր ազգս հեթանոսաց, որ ի պաշտոնէ դիւաց եւ ի զոհագործութենէ նոցա , ի շինուածս մեհենաց եւ ի կանգնումն բագնաց, զվաստակեալսն եւ զծանրաբեռնեալսն մեղաւք մեծարելով ի գիրկսն խոստացաւ հանգիստ, զոր լուեալ չար իշխանին աշխարհի, որ չարութեամբն իւրով զոչ իւրն, այլ զտեառն իւր ունէր։ 94 Ապստամբն ծառայն անկեալ արտաքս յիշխանութենէ, թիկունս դարձուցեալ փախչէր ` անկեալ ի յորջն դժոխոց կարծէր թագչել , ուր եւ անդ ժամանեալ կողոպտէր ի նմանէն զհոգիսն, որ յԱդամայ հանելով անդի։
95 Իսկ թշնամին լի ամաւթով ի տեառնէ իւրմէ միշտ փախըստեայ է, ծածկելով զամաւթալից երեսս իւր ի Քրիստոսէ եւ յիւրոցն, որք հրաման առին կոխել զաւձն կամակար եւ զվիշապն փախուցեալ, զորոյ զգլուխն ջախջախեաց Տէրն ի վերայ ջուրցն Յորդանանու։
96 Երկիր պագցեն քեզ որդիք հաւր քո (ԽԹ 8գ). Դաւթի երկիր պագին երկոտասան ցեղքն իբրեւ թագաւորի որդիքն Աբրաամու, իսկ Տեառն մերոյ երկիր պագին ազգք եւ ազինքն յամենայն լեզուաց, որք հաւատացին. եւ ի վախճանի աշխարհիս գրեալ է` զամենայն ազգն, այսինքն` հրեշտակք եւ մարդիկ ։
97 Ո'յ արար զհրեշտակս իւր հոգիս եւ յորժամ միւսանգամ մուծցէ զանդրանիկն յաշխարհ, ասէ. Երկիր պագցեն նմայ ամենայն հրեշտակք Աստուծոյ * , զի եւ նոքա որդիք կոչին Աստուծոյ։ 98 զոր եւ նախ արեւելեան թագաւորքն գուշակեցին զամենայն զազգաց զերկրպագութիւն, որք եկեալ յԵրուսաղէմ ասեին. Ուր է որ ծնաւ արքայն Հրէից, զի տեսաք զաստղն նորա յարեւելս եւ եկաք երկիր պագանել նմա * . վասն զի երկիրպագութիւն մանաւանդ Աստուծոյ վայել է քան մարդոյ, որ պատկեր է Աստուծոյ եւ ոչ Աստուած, մինչ եւ մարդացաւ Աստուած անճառաբար։ 99 Վասն որոյ ի չորրորդին տեսեալ Յակոբայ զչորեքնիւթեա բնութիւնս զարարչագործն եկեալ ի մարդեղութիւն յերկրպագութիւն նմայ յորդորէ զորդիսն Ադամայ բնութեամբ եւ զորդիսն Աստուծոյ շնորհաւք ի նմանէ տուեալ իշխանութիւն։ 100 Որք ընկալանն զնա, ասէ . ետ նոցա ասէ իշխանութիւն որդիս Աստուծոյ լինել, որք պարտին զձեռս ի թիկանց թշնամեաց ունել ։ 101 Չիք չարագոյն թշնամի քան զմեղս, որ երբ զաւրանայ անդամնաւորի եւ մարդանայ եւ սատանայի լինի դարմանիչ, զոր որդիքն Աստուծոյ տեսեալ զանգէտսն ծանրաբեռնեալ` ողորմին եւ բուռն հարեալ յերկիր կործանեն շարժողաւն իւրեանց զինուորաւ, որ առնէ զանդամս մեր զէն անիրաւութեան մեղաց, զոր թափեալ ի նմանէ առնեմք զէն արդարութեան եւ պարկեշտութեան եւ պատճառ փառացն Աստուծոյ։ 102 Զոր թե յետ այնորիկ շողոքորթի իբրեւ զշուն տալ զանուն կորիւն առիւծոյն, զի ի հոտոյ անդի փախիցէ։
103 Կորիւն առիւծոյ, ասէ, Յուդա, ելեր բազմեցար ննջեցեր իբրեւ զառիւծ եւ զկորիւն առիւծոյ (ԽԹ 9)։
104 Իբրեւ ասաց, կորիւն առիւծու. նախ յասել, թե` ի շառաւեղէ ելեր, որդեակ ։ 105 Ո'չ գարշի Արարիչն զպատկեր եւ զանուն արարածոցս արկանել զինքեամբ, ըստ այնմ թե` Ես եմ իբրեւ զառիւծ ի վերայ տանն Յուդա , յոր վստահացեալ սուրբքն կոչեն զնա նովիմբ անուամբ` Առիւծ եկեալ ի տունն Յուդայ` զպերճն, զխրոխտն, զհզաւրն, զհամառաւտն, զահագինն ամենայն գազանաց` առիւծ, որ է անունն ի յառնլոյն կոչեցեալ։ 106 Յարձակեցայց ասէ, առից եւ գնացից եւ ոչ հոգացայց։ 107 Երբեմն զթշնամիս առակաւ կոչէ` ել, ասէ, առիւծ ի մորոյ իւրմէ եւ բաւական կորեանց իւրոց որսացաւ։ 108 Եւ զի մի' թուեսցի զաւրութիւն ունել թագաւորն ասորւոց կամ բաբելացւոց յինեանց ուժոյ, զինքն, ասեր, ինքն առիւծ եկեալ ի վերայ նոցա։ 109 Ըստ որում եւ զաթոռն հրաշալի տեսանէր Եզեկիել եւ առ ընթեր նոցունց զքերովբեսն կերպաձեւեալ ի տեսակ առիւծոյ , զի թագաւորական ասի կենդանին եւ թագաւոր գազանաց։
110 Յայնոսիկ առակելով զթագաւորսն եկեալս ի վերայ Երուսաղէմի եւ ինքն իսկ նոքաւք գայր առնել դատաստան նոցա։ 111 Եւ զի վասն մեղաց եւ ամբարշտութեան հրէական ազգին գային բարկութեամբն Աստուծոյ առիւծքն ի վերայ Երուսաղէմի, նոյնպէս եւ վասն մեղաց ազգի մարդկան եւ կռապարիշտ մոլորութեան եկն Որդին Աստուծոյ մարդկային բնութեամբս եւ անուամբ առիւծու ցասմամբ զարթուցեալ ի վերայ իշխանին մահու եւ մեղաց մոլորութեան , զգեցուցանելով տկարացեալ բնութիւն մարդոյն զզաւրութիւն առիւծու, զի թափեսցէ զգիշատեալ դիակս տանն Ադամայ ի ձրձիտ փաղանգէ աղուեսուցa, այսինքն` ի մեհենից զերկրպագուս կենդանի մարդկան, եւ ի դժոխոց զհոգիսն մեռելոցն վեր բերելով ի փրկութիւն։ 112 Նմին իրի ասէ` Կորիւն առիւծու Յուդա, որ է խոստովանութիւն Որդոյ Աստուծոյ. Կորիւն , այսինքն` Որդի այնմ, որ ասաց. ես եմ առիւծ ի վերայ տանն Յուդա։
113 Չորք են, ասէ Սողոմոն , որք հզաւր եւ պերճ շրջին եւ մինն է , որ կորիւն առիւծուն է , որ ոչ թիկունս դարձուցանէ յանասնոց, որք անբան սրտմտութեամբ, անմիտ ցանկութեամբ եւ անկարգ ցնորիւք ի վայր գտան քան զանբան անասունսն. այն, որ ել ըստ Երեմիայի ի յորձանացն Յորդանանու, իբրեւ զառիւծ ախոյան ընդդէմ փորձողին յանապատ , որ ցանկայր փորձել զնա, գիտել թէ ո՞յ է ։ 114 Ի զարգանալ կորեանն տղայոյ ի չափ երիտասարդութեան եւ յաւժարութիւն առիւծու, այն որ մինչ մատաղն էր տղա ի բոյնն կորեանց իժից էարկ զմագիլս մատանց իւրոց, ի բոյնս կորիւն առիւծուն յԵգիպտոս, եւ շարժեաց զձեռագործսն, որ անդ կորուսանելով զկորուսիչ դեւսն բնակեալս ի նոսա։ 115 Կորիւն առիւծու ասէ Յուդա ի շառաւեղէ խոստովանեալ եւ կամ երկրպագեալ. երկու երեսս յայտնէ կորիւն առիւծու ասելովն` զհայր եւ զորդի, որպէս եւ ասեր Տէրն ` Չէմ միայն, զի հայր ընդ իս է ։
116 Ի շառաւեղէ ելեր, որդեակ (ԽԹ 9բ). եբրայեցին ասէ յարենէ Յուդա յարենէն Յովսէփայ, զի ոչ ետ սպանանել զնա, այլ եւ` յարենէն Թամարա, զի ոչ ետ այրել զնա վասն շնութեանն. իսկ ըստ Եւթանասնիցն ` Ի շառաւեղէն, որ յարմատոյն Յեսսեա ի սուրբ կուսէն Մարիամայ Տէրն մեր անախտ եւ առանց սերման, այլ եւ` ոչ աւտար ոք մայր ստացեալ, այլ` ի տանէն Աբրաամու, Իսահակայ եւ Իսրաէլի, դուստր Դաւթի հրաւիրեալ կանխաւ ի մարգարէից եւ ընտրեալ ի բիւրոց եւ խաւսեցեալ ի Հոգւոյն Սրբոյ։ 117 Վասն որոյ ասէ . Ելեր բազմեցար ննջեցեր իբրեւ զառիւծ ելեր, ասէ . յայտ է, թէ ի Խաչ, զոր Ամբակում ասէ` Ելեր դու ի կառս քո հեծելութեամբ , եւ դարձեալ ելեալն ի Հաւրէ եւ եկեալն ի խնդիր կորուսեալ դրամին եւ ոչխարին մոլորելոյ , ըստ Դաւթա Ել ի բարձունս եւ գերեաց զգերութիւն ։
118 Բազմեցար, ննջեցէր (ԽԹ 9գ). բազմեցաւ տարածմամբ ձեռացն եւ բեւեռապինդ ոտիցն հեղուսմամբ, զոր իբրեւ զբազմաց եւ զփառաց աթոռ համարեալ ցանկայր կարաւտիւ։ 119 Ցանկանալով ցանկացայ, ասէ, ուտել ընդ ձեզ զատիկս զայս , յորում եւ չարչարելոցս եմ։ 120 Եւ Դաւիթ վասն այսմ ասաց Նստար յաթոռ դատաւոր արդարութեան եւ թե` Աթոռ քո Աստուած յաւիտեանս յաւիտենից , զի ըստ Աստուածութեանն այլ ոչ մեկնեցաւ ի նմանէ։ 121 Քանզի եւ փառս կոչէր իսկ հայցելով ի Հաւրէ` փառաւորեա, ասէր , զորդի քո ։ 122 Եւ Յիսուս չեւ էր փառաւորեալ, այսինքն ` խաչեալ, վասն որոյ եւ հանձն առնոյր Հայր զչարչարանս Որդոյն` ներելով հրէիցն։ 123 Փառաւոր արարից , ասէ, քանզի ընդ Հաւր գոլով ի յաթոռ վերինքն միայն գիտեին եւ փառաւորեին։ 124 Իսկ ի յայսմ ի բազմոցի տեսեալ եւ երկրաւորքս կցորդեցան փառաւորել զնա, յորում եւ ինքեանք իսկ` մարդիք փառաւորեցան հաւատալով ի նա, որպէս եւ ասաց ինքն` Տէրն ես ասէ , յորժամ բարձրացայց յերկրէ ի խաչն, զամենեսեան ձգեցից առ իս , յայտ է թէ ` հաւատով ի փառս իւրոյ Աստուածութեանն։
125 Ննջեցեր, ասէ, նշանակէ քնոյ զմահն անուամբ , զի թե զհաւատացելոցն ի նա զմահ ննջել ասէ Պաւղոս, ասելով, թե` Աստուած զննջեցեալսն ի ձեռն Յիսուսի ածցէ ընդ նմա , քանի առաւել իւրն կամաւոր մահն քուն անուանի, որ յետ սակաւոյ միոյ յառնելոյ էր աստուածաբար։ 126 Քանզի ասէն զառիւծէ, թե ննջելով զաչսն ի բաց ունի, որպէս եւ Տէրն մեր մեռեալ մարմնովն եւ կենդանի գոլով աստուածութեամբն, ըստ այնմ եթէ` Ես ննջեմ եւ սիրտ իմ արթուն է ա ։ 127 Սիրտ զանմահութիւն եւ զկենդանի Աստուածութիւնն կոչէ, արթուն գոլով` աննիրհելի բնութեամբ, վասնզի ոչ ննջէ եւ ոչ ի քուն երթայ պահապանն Իսրայելի։
128 Իբրեւ զառիւծ եւ զկորիւն առիւծու (ԽԹ 9բ), որ է իբրեւ զԱստուած եւ իբրեւ զորդի Աստուծոյ։ 129 Առիւծ. յորմէ սարսէ ամենայն կենդանի մինչեւ արիւն, ասեն, միզէ եւ ինքն ինքեան գէշ արկանէ, զայլոյն ոչ ուտէ , իբրեւ զՏէրն, որ ինքն զինքն կերակուր եարկ առաջի աշակերտացն ի վերնատունն, եւ ինքն եկեր ընդ նոսին , եւ յայն առակեաց զխորհուրդ կենացն հացի. Ուր գէշն իցէ, ասէ , անդ ժողովեսցին արծուիք ։
130 Եւ զի կամաւք մեռաւ եւ նովիմբ կամաւքն յարեաւ զիբրեւն յաւելու, զի նմանութեամբ եւ նշանակաւք է առիւծ եւ կորիւն առիւծու , զի զառիւծն ննջեալ ոչ ոք կարէ զարթուցանել, բայց եթէ ինքն։ 131 Քանզի խաչեցին հրեայքն, իջոյց ի խաչէն Յովսէփ, ի գերեզմանի եդին Յովսէփ եւ Նիկոդիմոս, իսկ յարուցանել չիք հնար ումեք, զի որպէս մեռաւ կամաւք, նովին կամաւք յարեաւ. Իշխանութիւն ունիմ , ասէ, դնել զանձն իմ եւ իշխանութիւն ունիմ առնուլ զնա դարձեալ * ։ 132 Իբրեւ զառիւծ յարիցէ եւ զարհուրեցուսցէ իբրեւ զորդիս ջուրց, զիշխանն մահու` իբրեւ զգորտս, որ առաւել սարսելիք են եւ դողան քան զնապաստակ, զոր ղուղակ կոչեն քերթողքն, որպէս ասէ Փիլոն a, ոչ վայրապարb, այլ վասն ղաւղելոյն եւ պախելոյ , եւ վասն առաւել զարհուրական եւ երկչոտ բնութեանն, որք ի հովանոյ եւ ի ճողփմանէ ջուրցն զարհուրին։ 133 Որք եւ նախքան զյարութիւնն սակաւ ինչ ճաշակեալ ի զաւրութենէ նորա, աղաչեին մի առաքել զնոսա յանդունդս եւ տանջել նախ քան զժամանակն։ 134 Դարձեալ ելեր յերկինս բազմեցար, նստար ընդ աջմէ Հաւր, եւ ո՞վ յարուցանէ զքեզ Մինչեւ դիցին թշնամիք ամենայն ի ներքոյ ոտից քոց եւ յայնժամ յառնես ի դատաստան կենդանեաց եւ մեռելոց, ողորմելով տառապեալ եւ ախքատ բնութեանս` հարստահարելոյ ի չարութենէ եւ ի խաբեութենէ հակառակորդին, զի վասն տառապանաց ախքատին եւ հեծութեան տնանկին այժմն յարեայց, ասէ Տէր եւ եդից զփրկութիւն իմ, ըստ այնմ թէ` Դու յարուցեալ գթասցիս ի Սիոն, զի ժամանակ գթալոյն նորա հասեալ է * ։ 135 Ի ժամ ո՞ յարուսցէ զնա, բայց թէ այն կատարեսցի, որ ասաց . յարիցէ Աստուած եւ ցրուեցան ամենայն թշնամիք նորայ , յորժամ յարիցէ ի վանել զերկիր ըստ Եսայեա , եւ շարժեսցին երկինք եւ երկիր յերեսաց ահի Տեառն եւ ի փառաց զաւրութեան նորա, յորժամ գայցէ ի վերայ ամպոց երկնից զւարութեամբ եւ փառաւք բազմաւք։ 136 Իսկ ի գալստեանն դարու եւ ժամու յորժամ նստիցի յաթոռ փառաց իւրոց եւ ժողովեսցին առաջի նորա ամենայն ազգք, եւ մեկնեսցէ զնոսա ի միմեանց յաջմէ եւ ի ձախմէ. եւ հրամայեսցէ գալ եւ գնալ ըստ արժանեացն ի կեանսն եւ ի տանջանս յաւիտենից առիւծագոչ բարբառով։ 137 Յայնմանէ ո՞ յարուցանիցէ զնա ի բեմէն, վասն զի Ոչ գոյ այլ անուն տուեալ ի ներքոյ երկնից, որով արժան է կեալ, բաց ի նմանէ որում ամենայն ծունր կրկնի երկնաւորաց եւ երկրաւորացa ։
138 Մի պակասեսցէ իշխան ի Յուդաէ. եւ մի պէտ յերանաց նորա, մինչեւ եկեսցէ այն, որ իւրն է թագաւորութիւնն (ԽԹ 10) ։ 139 Զշարակարգութիւնն ասէ առաջնորդաց եւ պէտաց ժողովրդեանն, մինչեւ ցԴաւիթ եւ անդի մինչեւ ցգերութիւն բաբելացոց, եւ յետ գերութենէն մինչեւ ցՅովսէփ եւ Մարիամ, որ ոչ պակասեսցին աթոռակալք եւ գահակալք մինչեւ ցՀերոդէս այլազգի, յորոց աւուրսն յայտնեցաւ Տէրն ծննդեամբ ի Բեդղեհէմ Հրէաստանի։ 140 Քանզի յետ մահուանն Յեսուա հարցին ասէ որդիքն Իսրայելի, թէ ո՞ լիցի նոցա առաջնորդ պատերազմել ընդ մնացորդսն Քանանացոց, եւ ասէ Տէր. Յուդա ելցէ, եւ յայնմ հետէ ոչ պակասեաց ըստ բանիս մարգարէութեանն։ 141 Թագաւոր եւ իշխան եւ կամ պետ, որ է տերութիւն ըստ բոլորի եւ ըստ մասին աւելի եւ պակաս ճոխութիւն ունելով ի մէջ ժողովրդեանն, ըստ Աւետարանին Մատթէոսի, որ ասէ. Ի գալ մոգուցն խռովեցաւ Հերովդէս եւ ամենայն Երուսաղէմ ընդ նմա ։ 142 Եւ ժողովեալ գիտունս աւրինացն հարցանէր, թէ ո՞ւր ծնանիցի Քրիստոսն. եւ լսեր, թէ ի Բեդղեհէմ Հրեաստանի, որ թէպէտ, որ զկնի Զաւրաբաբելի թագակալքն հատան ի Յուդաէ, այլ քահանայապետքն կրէին զթագն, եւ երկիցս, եւ երիցս խառնեալ էին ցեղքն երկոքին խնամութեամբ ընդ իրեարս։ 143 Յուդա եւ Ղեւի ի խնամոցն Աստուծոյ տուեալ թոյլ այնմ լինել, թէպէտ եւ զայլսն արգելոյր աւրէնքն զցեղսն ի խառնել, զի մի' խառնակ եւ յայլս երեւեսցին, այլ ցատուկ եւ պարզ երեւեսցի երեւումն Տեառն, ըստ մարգարէութեանն լինել ի Յուդաէ, այլ զի երկուց ազգացն թոյլ ետ խառնիլ, զի ծնեալն Էմանուիէլն առցէ յերկուցն զթագաւորութիւնն եւ զքահանայութիւն, զի Մելքիսեդեկն յայտնեսցի ի յայտնապէս յաւիտենական ունել զերկոսին, զի մայր նորա Մարիամ ի մաւրէ կողմանէ թոռն է Մաքթան քահանային եւ դուստր Յովակիմա յազգէ Յուդա, զոր անսխալ բերէ յազգահամարն. մատթէոսեան Աւետարան յիշելով Մարիամ ի յաւարտմանն եւ զՅովսէփ խաւսնայր ի Յուդաէ, թէպէտ չէր ինչ նպաստ Յովսէփ ծննդեանն, սակայն յիշեցուցիչ էր խոստմանն, որ առ Դաւիթ` ասել հրեշտակին. Յովսեփ, որդի Դաւթի մի երկնչիր առնուլ զՄարիամ կին քո, զի ի Հոգոյն Սրբոյ է . վասն որոյ ասէ. Որոյ իւրն է թագաւորութիւնն ։ 144 Անդէն յիսկզբանն մխիթարեաց Աստուած զարդարսն զառաջինս, եթէ յառաջին յերանութիւնսն ելանելոց է բնութիւնդ ձեր Աստուծոյ Մարդ լինելով, յորժամ մահկանացուք զտեղի առնուցուն։ 145 Քանզի մահկանացու զմահկանացու ազատել ոչ կարէ, զի չարչարիչ է եւ ճնշիչ եւ ոչ զուտ բարի մարդ, բայց Աստուած միայն որպէս եւ ինքն վկաեաց, եւ զի Աստուած է եւ իւրն է թագաւորութիւնն եւ յումեքէ չէ առեալ եւ չտա ոք. զի որ առեալ է տա, իսկ նմայն հայրենի է եւ սեփական, որ թէպէտ ասի տուեալ ի Հաւրէ, վասն մարդկութեան է այն, որ միացաւ ընդ Բանին, եւ զի Աստուած եւ իւր արարածք են ամենեքեան` նմա ակն ունին հեթանոսք, որք նստին ի խաւարի եւ ի ստուերս մահու ։ 146 Քանզի ոչ եթէ հրէից միայն է Աստուած, այլ եւ` հեթանոսաց, թէպէտ եւ ասեն յորմէ հետէ սպան զԳողիադ, ակն ունէին հեթանոսք։ 147 Այլ Տէրն Դաւթի, որ ասաց աշակերտացն յետ յարութեանն Գնացէք աշակերտեցէք զամենայն հեթանոսս ։
148 Կապեսցէ զորթոյ զյավանակ իւր եւ զգնդակէ որթոյ զյավանակ իշոյ (ԽԹ 11). եթէ զժողովուրդն ոք ասիցէ կապեալ ընդ թագաւորութեամբն Դաւթի, եւ զգնդակէ որթոյ` զյավանակ իշոյ, զի ոչ պակասէ ժառանգ թագաւորութեանն եւ ոչ որդիք ժողովրդեանն, որք կրեն զբեռն արքայութեան։
149 Լուասցէ գինով զպատմուճան իւր (ԽԹ 11ա). զմուտս հարկացն ասէր, որ գայր թագաւորացն որովք զարդարին հանդերձք թագաւորաց եւ արեամբ խաղողոյ (ԽԹ 11բ)` զբերան այգեացն, յորմէ արբեալ ուրախ լինին։
150 Զուարթագին են աչաւք (ԽԹ 12) ։ 151 Զփափկութիւն եւ զխրախճանութիւն թագաւորութեանն, զոր տեսաներ եւ զուարճանայր։
152 Սպիտակ ատամունքն (ԽԹ 12ա) ։ 152 Զի ոչ ի զրկանաց ուտեն, այլ անմեղութեամբ վարինa։
ՃԵ (ՀԱ)
ԽԹ. 11ա-26
1 Կապեսցէ զորթոյ զէշ իւր (ԽԹ 11ա) , ընդ որթոյն, զոր եհան յԵգիպտոսէ եւ տնկեաց ի Պաղեստինէ։ 2 Կապեաց սիրով եւ գթութեամբ զմարգարէսն ։ 3 Եւ ընդէ՞ր կոչէ գրաստ, զի ոչ պատուեցին իբրեւ զհոգեկիր զմարգարէսն, այլ իբրեւ զանբանս անարգեցին, եւ տեւեցին բեռնակրութեամբ բառնալով նոցա զնախատինս եւ զարհամարհանս, որ ծանր էր նոցա քան զաւազ։
4 Իսկ զգնդակէ` զիշոյ որդիս (ԽԹ 11բ), այսինքն` զեկամուտսն ի հեթանոսաց` զորդւոցն Աբրաամու` զԹամար, զՀռութ, զՐահաբ եւ զԱբիմելէք եթէովպացի , եւ այլք` թե յարանց եւ թե ի կանանց, զի եւ նոքայ որդիք Ադամայ էին, որ ի պատուի գոլով ոչ իմացաւ, այլ հաւասարեաց անասնոց անբանից , որոյ որդիքն ի զգաութեան եկեալ կապեցան յերկիւղն Աստուծոյ։
5 Կապեսցէ զորթոյ զյովանակ իւր . Տէրն որթ անուանեաց եւ կոչեաց զինքն Հաւր մշակութեանն, եւ զառաքեալսն ուռ ընդ ինքեան կապեաց զառաքեալսն ասելով` Կացէք յիս եւ ես` ի ձեզ. եւ յովանակ գոլով յառաջ խամ ի դպրութենէ հանճարոյ, որպէս եւ ասեին արք տգէտք եւ առանց դպրութեան եւ զանսրբութիւնն Ադամայ եւ զպարտիսն աւրինացն յանձինս կրելով, չկարելով գործով կրել զբեռն աւրինացն, իսկ յարելով ի Տէրն ի բաց եդին զանսրբութիւն եւ զտգիտական անբանութիւնն , ուռք եղեն պտղաբերք` փոխելով զբնութիւնն ջրով եւ հոգւով, զոր Տէրն նշանակեաց նստելով յիշու եւ աւանակի , յայտ արարեալ զհրէայս եւ զհեթանոսս, որք անկեալք ի մտաց պաշտեին զարարածս եւ ոչ զԱրարիչն, եւ գործեին ոչ զգործ բանականաց, այլ զիշուց խառնակութիւնս եւ զխեռաբարութիւնս , զոր ոմանք խառնելով հպարտութիւնս եւ լրբութիւն։ 6 Ձիք իգամոլք կոչեցան յԵրեմիայէ , եւ կէսք թոյնս թոխորնաց եւ նենգութիւնս։ 7 Աւձք եւ ծնունդք իժից ի Յովաննէ իսկ հոգեւոր ջրովն լուացեալք զհին չարութիւնն` հանգիստք եղեն Քրիստոսի, բուսեալք ի բարեբեր որթոյն, կապելով զինքեանս սիրով ընդ Աստուծոյ անխզելի։
8 Ո՞յ մեկնեսցէ զմեզ ի սիրոյն Քրիստոսի , ասէ Պաւղոս, եւ` զգնդակէ որթոյ , այսինքն` ընդ առաքելական բանիցն զորդիս հեթանոսաց, ի հրամանն որ ասաց` Մկրտեցեք զհեթանոսս յանուն Հաւր եւ Որդոյ եւ Հոգոյն Սրբոյ, եւ ուսուցէք պահել զամենայն պատուիրեալսն նոցա , որ է հրաշալի, զգնդակէ կապեալն եւ անկտրելի մնալն, որ թեպէտ տկար էր բանն` եւ շինական եւ ոչ պղատոնական եւ զաւրաւոր։ 9 Տեսիլ մարմնոյն տկար է, ասէ, Պաւղոս եւ բանն արհամարհեալ , սակայն քաղցր եւ ուրախացուցիչ սրտի։ 10 Վասն զի գինեբեր էր գնդակքն եւ ծնունդ որթոյ. թեպէտ եւ տգէտ եմ, բանիւ ասէ, այլ ո'չ եթէ գիտութեամբ, զի հոգով քաղցրանայր եւ Քրիստոսիւ զաւրանայր տկարն. եւ ոչ կարեին կտրել եկեալ փորձանքն զանազան` հուր եւ սուր, բանդք եւ գազանք եւ հալածանք։
11 Լուասցէ գինեաւ զպատմուճան իւր եւ արեամբ խաղողոյ զհանդերձս իւր (ԽԹ 11գ). Մարդիկ ջուրբք լուանան զհանդերձս եւ զմարմին, իսկ Տէրն յանարատէն առեալ մարմին անարատ , սակայն զի ի պարտաւոր բնութենէն Ադամայ էր, լուաց սիրով զնա, խնդութեամբ ըմբելով զբաժակն մահու, այնպէս կոչելով զնայ. եւ արեամբ ներկէր զնա գեղեցիկ գործելով, զի Աստուծոյ էր արիւնն, մինչեւ երկնաւորացն եղեւ զարմանալի, որք ի համբարձմանն տեսեալ ասեին Իսկ այս ո՞վ է որ դիմեալ գայ յԵդովմայ, կարմրութիւն ձորձոց իւրոց ի բոսորայ, գեղեցիկ պատմուճանաւ եւ բուռն զաւրութեամբ ։ 12 Այլ քանզի վասն որոյ անարիւնն արիւնաւորիւ եղեւ վասն մարդկան ազգի, նոյնպէս եւ լուացումն նոցա եղեւ ի մաքրութիւն մեղաց, մկրտութիւն գոլով մահու նորա ամենայն աշխարհի, որպէս եւ ինքն ասէր` Մկրտութիւն մի ունիմ մկրտիլ. եւ փոյթ է ինձ կատարել զայն . վասն որոյ դարձաւ արիւնն եւ եղեւ մեզ արիւն խաղողոյ յուրախութիւն ըմպելի եւ ի մաքրութիւն ըմպելեաց։ 13 Քան զի ասէ թէ արեամբ խաղողոյ լուասցէ զպատմուճան իւր, որք են հաւատացեալք։ 14 Որք մկրտիմք ի մահ նորա հաւատով եւ մահու անմահին լուանիմք եւ արեամբ նորին հաղորդիմք եւ առաւել եւս մաքրիմք, զի արիւնն Յիսուսի, ասէ մեծն Յովհաննէս, Սրբէ զմեզ յամենայն մեղաց մերոց ։ 15 Եւ զի հանդերձք կոչիմք նմա, Ասէ Եսայեաւ. Կենդանի եմ ես, ասէ Տէր, զի զամենեսեան զձեզ իբրեւ զհանդերձ զգեցայց , քանզի որպէս միաւորեալ Աստուածութեամբ մարմին նորա պատմուճան կոչի վայելչական . Տէր թագաւորեաց, ասէ, զվայելչութիւն զգեցաւ , նոյնպէս եւ սուրբ եկեղեցի նորա, որ է մարմին ի մարմնոյ նորա եւ ոսկր յոսկերաց նորա , հանդերձ նորա կոչի որում զգեցոյց զինքն հանդերձ փրկութեան եւ պատմուճան ուրախութեան, զի որ միանգամ մկրտեցաք ի Քրիստոս Յիսուս զՔրիստոս զգեցեալք եմք անխտիր` հրեայք եւ հեթանոսք, արուք եւ էգք եւ այնպէս մեք նմա եմք պատմուճան եւ նա մեզ` հաւատով եւ սիրով, զի անհնարինք ի մարդկանէ հնարաւորք են Աստուծոյ եւ անկարելիքն մարմնապէս կարելիք` հոգեպէս ։
16 Այլ եւ տէրունական մկրտութեամբն մկրտեցաւ եւ լուացաւ սուրբ եկեղեցի` արժանաւոր հարսն անարատ առագաստի, նորա վկայական եւ մարտիրոսական արեամբ իբրեւ զորդիսն Զեբեդեայ, որք յանձին կալան զմկրտութիւն նորա եւ զբաժակն կամաւոր չարչարանացն եւ յաւժարամիտ սիրով ճաշակեալ , դիմեալք իբրեւ զեղջիւրոյ ծարաւկոտ յաղբիւրս ջուրց։
17 Զուարթայգին են աչք նորա ի գինոյ եւ սպիտակ ատամունք նորայ որպէս զկաթն (ԽԹ 12)։
18 Բազում մարդիկ վիրաւորեցան աչաւք եւ անկան յանբժշկելի տրտմութիւնս, իբրեւ զնախաստեծքն ի հայեցուածն ծառոյն եւ իբրեւ զնախաստեղծին ի հայեցուածն ծառոյն եւ իբրեւ զնահատակն Դաւիթ ի յայլ իրս, որ եւ աչաւք խոցեցաւ եւ թաղծեցաւ որպէս Սամսոն եւ ամոն եւ Հերովդէս եւ այլք բազումք, զոր եւ Տէրն առանց գործոյն շնութիւն կոչէ ի սրտին, քանզի ի սիրտն ազդէ զվնասն, մեծ գոլով։ 19 Այլ Յուդայեանն Յիսուս` աստուածն մեր` ո'չ այսպէս, այլ զուարթ աչաւք հայեցաւ ի կինն մեղաւոր եւ սրբեաց զնա , հայեցաւ ի տեռատեսն եւ առողջացո ի Ժ (10) բորոտսն եւ ողջացան, եթե ի կոյր հայեցաւ` ետես, եթե ի խուլ` սրալուր եղեւ, եւ եթե ի յանդամալոյծ գնաց ոտիւք ի տուն եւ եթե` ի մեռեալ` յարեաւ եթե ի թաղեալ` եկն արտաքս ի գերեզմանէն, զի ի գինոյ, այսինքն` ի սիրոյ գործէր, եթե ի դժոխս հայի արքայութիւն գործէ։ 20 Եւ զնորա զաւրինակն գուշակեր Յուդայեանն Դաւիթ` աչաւք գեղեցիկ գոլով։ 21 Զի՞նչ գեղեցիկ դարձեալ քան զնա , որ նստի ի քերովբէս եւ հայի յանդունդս եւ տեսանէ, եւ աչք Տեառն յարդարս եւ յերկիւղածս բարի առնել միշտ ։
22 Սպիտակ ատամունք նորա քան զկաթն (ԽԹ 12ա). անորակ եւ անորպիսութիւն է Աստուած, սակայն լոյս ասի, որ եւ ի լինելն մարդ եւ ի յառնուլն լիով զմերս ոչ ի բաց եկաց յիւրմէն զանդամս մեր զգալի յիւր յիմանալի Աստուածութիւնն միաւորեալ մի եղեալ ` զիւրն ամբողջ պահելով, առ եւ ատամունս տղայացեալն Աստուածն բոլորից եւ զի սպիտակ են ատամունք կաթնածուծ տղայոցն , ըստ կերակրոյն եւ գոյնն որականայ սպիտակ։ 23 Եւ աստ յիշելով զատամունսն սպիտակ զանմեղութենէն յայտ առնէ, որ ոչ արար մեղս եւ ոչ գտաւ նենգութիւն ի բերան նորա բնաւ քան զկաթն սպիտակ, զի տղայն զպարտիս նախահաւրն ունի, եւ զի հեշտութեան է ծնունդ եւ ախտի, չէ հաւասար Տեառն երկրորդն Ադամայ կուսածնի։ 24 Եւ զի ատամունքն գործող է կերակրոյ` մանր գործելով զխիստն եւ շայեկան առնէ կերաւղին, յոլովակի երեւի Տեառն արարեալ զայս զբանս առակաց եւ զխորհուրդս խորինս, մեկնողութեամբ մանր գործելով լսաւղացն զհոգեւոր կերակուրն։
25 Ուստի եւ ուսեալ Պաւղոս յերկուս բաժանէր զհատկութիւն ուսմանն` ի կաթն տղայաբարոյիցն եւ ի հաստատութիւնն իմաստից` կատարելոցն ։
26 Եւ դարձեալ կաթն մարդավայելուչքն Տեառն ասացեալ եւ գործեցեալքն եւ կատարեալ կերակուրն աստուածավաելուչքն գործք եւ բանք ։ 27 Զորս եւ մեզ արժան է յանձինս մեր ցուցանել զտէրունականսն եւ լինել նմա պատմուճան լուացեալ եւ աչք զուարթացեալք հայելով յախքատս եւ ի տնանկս , զի Աչք նորա ի տնանկս հային գրեալ է, եւ մեք տեսցուք զարարածս ի փառս Աստուծոյ, սիրտ սուրբ եւ հոգի անկեղծ կալցուք, որով զուարթանայ ակն, զի սրտի բերկրեցելոյ երեսք զուարթք են անմախանք հայելով յեղբարս եւ խնդութեամբ տեսանել զշնորհս եւ զյաջողուածս նոցա։ 28 Զուար թանայ ակն ի գինւոյ, որ ուրախ առնէ եւ իւղ ողորմութեանն առ կարաւտեալսն զուարթ եւ զճրագն անշէջ եւ զդուռն մտից առագաստին ի բաց ի խորհուրդ սպիտակ ատամանց Տեառն անմեղութիւն եւ ամբծութիւն արասցուք զկաթն կեր տղայոցն, զի եթե ոչ դարձջիք, ասէ , եւ լինիցիք իբրեւ զմանուկ, ոչ կարէք մտանել յարքայութիւնն Աստուծոյ , զի վարդապետք եւ քահանայք եւ ընթերցողք աստուածային բանիցն յականջս ժողովրդեանն ատամունք են եկեղեցւոյ եւ գործաւնեայք հոգեւոր կերակրոցն , անմեղ արժան է լինել նոցա, զի հաւատարիմ լինիցին ասացեալքն եւ համով եւ հոտով անուշութեամբ լի։ 29 Վասն զի քան զբանն գործքն է հաւատալի, զոր աչք տեսանեն, քան զայն , զոր ականջք լսեն, զի մի դպրացն եւ փարիսեցւոցն ասացեալ ի Տեառնէ վայն եկեսցէ ի վերայ մեր, որ դնեմք զայլոց բեռինս ծանունս եւ մատամբք ոչ կամիմք հպիլ ի նոսայ։ 30 Քանզի սպիտակն լուսոյ է ազգակից, մի' եղիցի ի վարս մեր մասն խաւարի, իրք եւ կամ բան ծածուկ անաւրէն ի սրտի եւ ի շրթունս, զի եղիցին անդամք մեր գլխոյն մերոյ Քրիստոսի արժանաւորք եւ նորա գեղեցկութեամբն գունեալք եւ զուարթացեալք եւ պատճառ փառաց նորա։
31 Զաբուղոն յեզր ծովու բնակեսցէ եւ ինքն նաւահանգիստ նաւաց, եւ ձգեսցի մինչեւ ի Սիդոն (ԽԹ 13). Զաբուղոնի վիճակն առ ծովեզերբն եղեւ ի սահմանացն Ասկաղովնի սկսեալ մինչեւ զՍուր, եւ է նաւահանգիստ ամենայն աշխարհացն եւ նախ նմա ասեն առնել նաւ ի վերայ ծովու, զի խորհուրդ եկեղեցւոյ զերծեալ յալեկոծութենէ կռոց հանգչի ի լոյս եկեալ, ըստ Եսաեայ Երկիր Զաբուղոնի` Գալիլեա հեթանոսաց։ 32 Ժողովուրդ, որ նստէր ի խաւարի եւ ի ստուերս մահու , ետես զլոյս մեծ , որք ընտրեցան որդիքն Որոտման Զաբուղոնացիք, որ թարքմանի Զաբուղոնն յաջողումն ճանապարհի, որոց յաջողեցաւ կոչել զտիեզերս առ Տէրն, որ տիրեաց ծովու եւ ցամաքի։
33 Իսաքար բազում բարւոյ ցանկացաւ հանգիցէ ի մէջ վիճակաց եւ տեսեալ զերկիրն, զի պարարտ էր եդ զուս իւր ջան յաշխատութիւն (ԽԹ 14-15), զի ի մէջ այլոցն վիճակացն ժառանգեսցի Իսաքար , տեսեալ զերկիրն, զի պարարտ էր, եւ ոչ եթե քան զայլոցն պարարտ էր, այլ զի ոչ տրտընջեաց վասն երկրին, որ բղխէր զկաթն եւ զմեղր։ 34 Ի նմանէն էր Գեդէոն, որ արձակեաց հրեշտակս եւ խրախուսեաց ի վերայ Մադիամու, բայց եբրայեցին ասէ, թէ Իսաքար իբրեւ զէշ մի, զի լայնեալ հանգչի յաղբիւս, զի մշակ` գոլով ընդ հող եւ ընդ աղբիւս թաւալելով յղփանայր, յաւրինակ Տեառն մերոյ, որ ցանկացաւ փրկել զեկեղեցի` գիտելով, զի բարի է պատրաստեալն զհանգիստ սրբոցն եւ ինքն հանգեաւ ի մէջ վիճակաց աւրինաց եւ մարգարէիցն կատարելով զառ ի նոցանէ զգրեալսն , որպէս վկայեցին նմա Մովսէս եւ Հեղիաս ի լեառն Թաբաւր ։ 35 Եդ զուս իւր ի խաչն յաւժարութեամբ, որում եւ Եսայի ասէ. Որոյ իշխանութիւն իւր ի վերայ ուսոց իւրոց ։ 36 Զամենայն նախատինս յանձն առեալ եղեւ այր արդիւնաւոր, որոյ արդիւնքն կան եւ մնան հաստատութեամբ առաջի Հաւր եւ հրեշտակաց եւ մարդկան։
37 Դան դատեսցէ զժողովուրդ իւր իբրեւ զդատաւոր (ԽԹ 16) ։ 38 Եւ զի դատաւորք ի Դանա ասեն լինել, զբազմութիւնն դիւրաւ հերիք եղեալ տուեալ ի Տեառնէ շնորհիւն, ուստի ընտրեալն Սամփսոն դատեաց զԻսրայէլ ամս քսան եւ, լեալ դարանակալ փղշտացւոցն, հարկանէր հետեւակն զհեծելազաւրսն, յորմէ վաստակեալ սպանմամբ ծնաւտիւ իշոյն զհազարսն , մնայր փրկութեան Տեառն ի ժամ ծարաւմանն, մինչ ել ջուր ի ծնաւտէ անդի , եւ արբեալ զովացաւ եւ զաւրացաւ ի Տեառնէ Աստուծոյ Տէր Աստուած իւր խորագիտութեամբ ի Տեառնէ յաջողեալ ։ 39 Եւ դարձեալ ի Դանա ասեն զՆեռն, որ իբրեւ զաւձն առաջին թիւնալից եւ չարաբարւոյ հարկանէ զգարշապարս այնոցիկ, ոյք ուղիղ գնան ընդ ճանապարհս խաղաղութեան եւ ճշմարտութեան, բայց յաղթէ այնոցիկ, ոյք հեծեալ իցէն յախտս քառաքեացս , քանզի յորդիսն ասէ ապստամբութեան զսատանա, վասն զի յետս անկանին պատրեալքն ի նմանէ։ 40 Եւ մնա ինքն կենդանի զամս երիս մինչեւ Տէրն հասանէ փրկիչ հաւատացելոց իւրոց։
41 Գադ հինիւ ելցէ, եւ ինքն ելցէ հինիւ զհետ նոցա (ԽԹ 19). վասն զի նախ ժառանգեաց զերկիրն իւր եւ ել զհետ եղբարց իւրոց առաջապահ եւ վերջապահ։ 42 Եւ հէն զաւրաց է անուն։ 43 Դարձեալ ելին պաղեստինացիքն ի վերայ Գադայ եւ նա հալածեաց զնոսա։ 44 Ի նմանէ էր Յեփթայի , որ վանեաց զորդիսն Ղովտայ, զի եբրայեցին ասէ Գադ աւազակ հինահար, զի զառաջինն աւազակութեամբ շրջէր Յեփթաի, եւ կարաւտացան նմա եղբարքն իւր, եւ եղեւ դատաւոր։
45 Ասերայ պարարտ հաց իւր եւ ինքն տացէ կերակուր իշխանաց (ԽԹ 20). վասն զի հացաւետ երկիր ժառանգեաց եւ պարարտ, եւ թագաւորքն անդի տարան հաց դնեին համբարս յԵրուսաղէմ եւ Շամրին։
46 Եւ Ասեր մեծութիւն ասի յաւրինակ Տեառն մերոյ եւ Աստուծոյ, որ ասաց. Տուաւ ինձ ամենայն իշխանութիւն յերկինս եւ յերկրի . յայտ է մարդկութեամբն ասէր տուեալ, զոր ուներ Աստուածութեամբն սեպհական , որ եւ ասէր. Ես եմ հացն յերկնից իջեալ , զոր ետ նախ առաքելոցն, զորս կացոյց իշխանս ընդ ամենայն երկիր եւ նոքաւք` հաւատացելոց, որք իշխեն ի վերայ ախտից մեղաց։
47 Նեփթաղիմ` ծառ աճեցեալ արմատեաւք, զգեղեցկութիւնն (ԽԹ 21) ։ 48 Եբրայեցին ասէ. Եղջերու երագ, զի փոքր գոլով զառաջինն աճեցեալ մեծացաւ ի բազմութիւն, նա կերակրեաց զԴաւիթ ի փախչելն յԱբիսողովմայ, եւ գեղեցիկ ցուցաւ իբրեւ զծառ սաղարթաւոր եւ տերեւալից։
49 Նեփթաղիմ եղջերու բարակ, երկչոտ, որ ոչ վստահանայր գնալ ի վերայ Սիսարայ առանց Դեբովրայ, իսկ աճեցեալ ծառն Քրիստոս Աստուած զհեթանոսս հարելով յինքն Պետրոսիւ եւ Անդրեաւ, որք ընդ Զաբուղոնի տեսին զլոյսն մեծ շառաւեղեալք յանդամս նորա պտղաբերեալ ի ցնծութիւն կթողաց` հրեշտակաց եւ մարդկան վայելչութեամբ։
50 Որդեակ աճեցեալ Յովսէփ, որդեակ իմ նախանձելի, որդեակ իմ մատաղ, առ իս դարձիր. զոր բանսարկուք բամբասեին եւ դատափետ առնեին եւ ոխանային ընդ նմա արք աղեղանց։ 51 Եւ փշրեցան զաւրութեամբ աղեղունք նոցա եւ լուծան ջիլք բազկաց նոցա ձեռամբ հզաւրին Յակոբայ անտի, որ զաւրացոյց զԻսրայէլ յԱստուծոյ Հաւր քո եւ աւրհնեաց զքեզ Աստուածն իմ եւ աւրհնեաց զքեզ աւրհնութիւնն ի վերուստ, եւ զաւրութիւն երկրի լի ամենայնիւ վասն ստեանց աւրհնութեան արգանդի հաւր եւ մաւր քո, որ զաւրացան քան զաւրհնութիւնս լերանց մշտնջենաւորաց եւ զբլրոց յաւիտենականաց եղիցին ի վերա գլխոյն Յովսէփայ եւ ի վերայ գլխոց եղբարց նորա, որոց առաջնորդեսցէ (ԽԹ 22-26)։
52 Մեծ ոմն է եւ հաւատարիմ, որ վկայեաց զմարդոյն կազմածոյ, թե արարաւ պատկեր Աստուծոյ, քանզի բարեկամն է Աստուծոյ մեծն Մովսէս, ընդ որում երեսաւք խաւսեցաւ Աստուած եւ ոչ առակաւք։ 53 Այլ այս առանց երկբայութեան է, բայց ազատ կամս ունելով առաւելու եւ նուազէ զպատկերին, իբրեւ զխնամածու ճրագի, որ արթուն կալով արուեստիւ եւ ձիթով վառ եւ բորբոք պահէ զնա, իսկ ծուլութեամբ եւ քնով եւ զձեթն պակասելով նուաղէ եւ կամ բնաւ շիջուցանէ։
54 Մեծ նահապետն եւ սքանչելատես մարգարէն Յակոբ զիւրն ճրագ անաղաւտ պահեալ ի ժամանակս ժուժկալ կրաւնիւք արթուն գոլ եւ ճարտար զգուշացաւղ, աստուածասէր գոլով արուեստիւ եւ առատ իւղով մարդասիրութեամբ հարստացեալ, որ եւ ի վախճանն մերձ եղեալ ի զգալեացս պակասեալ եւ իմանալի լուսով յար անկեալ երկատեսակ ունելով զհայելի մտացն, հայելով ի վեր եւ ի խոնարհ` յիմանալսն եւ ի զգալիսս անսխալ։ 55 Ցուցանէ եւ որդոցն ըստ արժանեացն զաջողուածս ի վերուստ, ըստ բախելոյ մատանց շարժողին զնա հոգւոյն եւ ըստ գիւտի նիւթոյ եւ պատճառ ի մասանց կացելոց յորդիսն առաքինութեան եւ չարութեան, որով ընդարձակի եւ նեղի առաջնորդականն, որպէս նեղեցաւ յառաջին զաւակսն յերիսն, եւ ի Յուդա հասեալ ընդարձակեցաւ եւ հարստացեալ բաշխեաց նմա յերկնաւոր գանձուցն, որ ի Քրիստոս կատարեցաւ լիապէս։ 56 Եւ գնացեալ ճանապարհաւ ընդ վեց եղբարսն մարգարէական ուղեւորութեամբ ցուցանելով նոցա ի վեր եւ ի խոնարհ զպատահումն նոցա յիւրաքանչիւր կեանս վարուց։ 57 Եւ ի Յովսէփ եկեալ ի մետասանորդին, առաւել իմն հոգէխառնեալ ընդարձակի ի լայնութիւն եւ յերկայնութիւն, ի խորութիւն եւ ի բարձրութիւն մտաւոր եւ իմանալի աշխարհին։ 58 Երեւելեացս անուամբ ճանապարհորդելով ասէ.
Որդեակ աճեցեալ Յովսէփ, որդեակ իմ նախանձելի, որդեակ իմ մատաղ, առ իս դարձիր (ԽԹ 22)։
59 Ոչ յուրուք վերայ արար այսպիսի նախադրութիւն երիցս կրկնելով զորդիական անունն, որ զբնութիւն եւ զբարս եւ զաստուածապաշտութիւն հաւրն լիով ունէր յինքեան, որ հազիւ հանդիպի այլոց որդւոց, բայց թե սմա ողջ եւ անթերի. քանզի այն է հարազատութիւն, որ ամենեւին բերէ զնմանութիւն ծնաւղին, իսկ զսմանէ եւ առաւելութիւնն վկայէ, զոր առաւել ի հաւրէն աճեցոյց։ 60 Վասն որոյ ասէ` Որդեակ աճեցեալ , քանզի պարարտ երկիր առեալ զսերմն` անփուշ գոլով եւ անապառաժ եւ առանց կոխման անցաւորաց։ 61 Ըստ տէրունական հրամանին առնէ աճմամբ հարիւրաւորս եւ ընդունի զաւրհնութիւնս իբրեւ զՅովսէփ, որ եւ անուանն իսկ յաւելուած թարգմանի, որ գնա իսկ ի զաւրութենէ ի զաւրութիւն եւ փառաց` ի փառս։
62 Որդեակ իմ, ասէ, նախանձելի (ԽԹ 22ա) . որ եւ այնու եւս նման էր հաւրն, զի նախանձեր Եսաւ ընդ Յակոբայ, որպէս եղբարքն ընդ Յովսէփայ, այլ եւ կինն Պետափրեայ` ընդ պարկեշտութիւն նորա, յորոց ոչ ինչ վնասեցաւ քան թե աճեաց եւ յաւելաւ ի փառս։ 63 Այլ եւ նախանձելի, որպէս թե ցանկալի եւ կարաւտելի եւ բազմաց բաղձալի` ոչ մարդկան եւ եթ, այլ եւ հրեշտակաց սրբոց եւ աստուածեղէն հոգ[ւ]ոյն, որպէս զԴանիէլ` այր ցանկալի եւ փափագելի ։
64 Որդեակ իմ մատաղ (ԽԹ 22բ), քանզի կրց եր էր յորդիսն Լիա յերիցունսն։ 65 Այլ եւ զաճեցունն եւ զզարգանալն յայտ առնէ մատաղ կոչելով. նոր գոլով եւ Թաժահ եւ զարգացուն, ըստ հոգւոյ եւ ըստ մարմնոյ առո[յ]գութեան։ 66 Դարձեալ` Մատաղն կոչումն է պատարագաց եւ նուիրաց Աստուծոյ, որ եւ մատեաւ իսկ ի տղայական տիոց պէս-պէս եւ զանազան փորձանաւք ողջակիզեալ ի հոտ անուշից Պատարագ Աստուծոյ, սիրտ սուրբ եւ հոգի խոնարհ ընդունելի, զոր Աստուած ոչ արհամարհէ , որ եւ աւրհնութեամբ ի բան եւ ի գործ փառաւորէր զԱստուած զցայգ եւ զցերէկ աղիւ համեմեալ զբոլոր կեանս իւր։
67 Իսկ ասելն առ իս դարձիր (ԽԹ 22գ), զի թերեւս հայէր յեղբարսն տեսանելով զիա՞րդ բախէր իբր տպաւորելով ասացեալքն ի հաւրէն ի վերայ իւրաքանչիւրոցն, իբր անուանքն յԱդամայ կոչեցեալ ի վերայ անասուն կենդանեացն, յորմէ առ ինքն հրամայէ դառնալ եւ առնուլ իբր յանաւթոյ ոսկեղինէ զբաժակն փրկութեան, զոր մատռուակէր նովաւ առատաբաշխ Հոգին Սուրբ Աստուած։
68 Զոր բանսարկուքն բամբասեին եւ դատափետ առնեին եւ ոխանացին ընդ նմա (ԽԹ 23), քանզի համբաւ չար բերեին զՅովսեփայ առ հայրն, թե ուտէ եւ վաճառէ զխաշինսն եւ հպարտանայ ի վերայ նոցա իբր ի ծառայից, զի ոչ կարեին, ասէ Գիրն, խաղաղութեամբ խաւսել ընդ նմա, իբրեւ զպարտաւոր ոք, որ ի դատաստանի ամաչեցեալ փետտի յամենեցունց եւ կրէ նախատինս։
69 Արք աղեղանց (ԽԹ 23բ) իբր կորովաձիգ աղեղնաւորք ի չարպատկան դարանէ մախանաց նախանձուն ձգեին ի նա զնետս հայհոյութեան, որպէս զՍիկիմ հարին աղեղամբ եւ խաղաղութեամբ։
70 Ահա մեղաւորք լարեցին զաղեղունս իւրեանց պատրաստ արարին զնետս ձգել ընդ խաւար այնոցիկ, ոյք ուղիղ են սրտիւք։
71 Եւ փշրեցան զաւրութեամբ աղեղունք նոցա եւ լուծան ջիլք բազկաց նոցա ձեռամբ հզաւրին Յակոբայ (ԽԹ 24) , եթե աղեղունս զչարանախանձ դեւսն կոչէ, որ իբրեւ նետիւք վարէր եղբարբքն Յովսէփայ առ Յովսէփ։ 72 Ի դէպ իսկ է, զի նոքա եւ ի սկզբանէ մարդասպանք, որպէս եւ Տէրն ասէ, որոց աղեղունքն, այսինքն` եղբարցն Յովսէփայ, աղեղունք` դեւքն, յամաւթ եղեալ չկարացին վնասել Յովսէփայ` ո'չ եղբարքն եւ ոչ մոլի տիկնաւն շիջուցանել զջահն վառեալ ի նմա զողջախոհութեանն։ 73 Զի թուլացան եւ լուծան ջիլք բազկաց նոցա, որ իբր ջլաւք զիներ զբազուկս նոցա ոխութեամբ եւ նախանձու եւ ատելութեամբ։ 74 Զի սոքաւք պնդեին զանբարեգործ ձեռք նոցա ի չարիս, իբր զԿայենին ընդդէմ Հաբելի, որպէս ասի ի կտակսն թե` Ոգի նախանձու ետ ցՇմաւոն սուսեր, զի սպանցէ զՅովսէփ։ 75 Եւ յումմէ՞ փշրեցան աղեղունքն եւ լուծան ջիլքն. Ձեռամբ, ասէ, հզաւրին Յակոբայ (ԽԹ 24ա) ։ 76 Ձեռն Յակոբայ հզաւր յաղաւթս տարածեալ վասն Յովսէփայ, որպէս ասէ Դաւիթ. Արարեր զբազուկ իմ որպէս զաղեղն հաստ, եւ աւրհնեալ Տէր, որ ուսոյց զձեռս իմ ի պատերազմ եւ զմատունս իմ ի ճակատամարտ ։ 77 Այլ եւ հզաւր` Յակոբայ Տէրն է հզաւրն զաւրութեամբ, զոր Իսահակ հաւրն աւրհնութեամբ բնակեցոյց ընդ նմայ յերթալն ի Միջագետս, որով ձեռամբ առեալ զվէմն դներ ընդ սնարս. եւ նկարեալ լինէր աստուածաբարձ սանդուղքն ի նմա, եւ բուռն հարկանէր զվիմէն, որ կայր ի վերայ ջրհորոյն տապալէր որ եւ ամենայն հով[ո]ւացն հազիւ էր շարժել զնա, որ եւ ի գաւտէմարտութեանն ասէր. Ընդ Աստուծոյ ժուժկալեցէր եւ ընդ մարդկան զաւրաւոր լիջիր (ԼԲ 28) , այնու որ զաւրացոյց զԻսրայէլ յԱստուծոյ Հաւր քո, անդի յաղթահարեցան, ասէ, թշնամիք քո, որ զաւրացոյցն զԻսրայէլ` կոչմամբ անուանն աստուածատես, զի որ տեսանէ Աստուած զաւրանայ ի տկարութենէ։ 78 Տէր' վէմ իմ, ասէ, ամրութիւն իմ եւ զաւրութիւն իմ սաղմոսն երգէ, անտի ասէ, որ զաւրացոյցն զԻսրայէլ։
79 Յոլով անգամ երեւեալ Աստուած Յակոբայ ասէր. Մի երկնչիր, զի ես ընդ քեզ եմ եւ մի զանգիտէր իջանել յԵգիպտոս եւ ես եմ Աստուած հաւր քո (ԽԶ 3) որպէս եւ աստ ասէ. յԱստուծոյ հաւր քո, ասէ, եղեւ քեզ ամենայն բարութիւն. այն որ յարգանդի գոլով տաւաւին մաւր իմոյ զաւրացոյց զիս եւ սիրեաց զիս եւ յաղթաւղ արար զիս եւ աւգնեաց քեզ Աստուածն իմ եւ աւրհնեաց զքեզ աւրհնութիւնն ի վերուստ (ԽԹ 25) ։ 80 Աւգնեաց քեզ եւ ոչ ետ սպանանել զքեզ եղբարց քոց եւ դահճապետին եւ եհան զքեզ ի գբոյն եւ յետ այնորիկ ի բանդէն։ 81 Եւ աւրհնեաց զքեզ , այս է` յայտնի արար, յերեւան եհան զքեզ, զի աւրհնելն յայտնել է։ 82 Եւ ի վերուստ շնորհն իջանէր հոգւոյն, որով մեկնեցեր զերազն, որպէս եւ ինքն ասէր` յԱստուծոյ լինի պատասխանի փրկութեան փարաւոնի, եւ մեկնութիւն երազոյդ ոչ եդից, որ ի ներքոյ երկնից են եւ բանիդ այդմիկ ոչ ոք է բաւական յերկրաւորացս։
83 Եւ զաւրութիւնք երկրի լի ամենայնիւ. զաւրութիւն երկրին եգիպտացւոց, որ արար զեաւթն ամացն լիութիւնն, արտաքոյ բնաւորեալ սովորութեանն, լի ամենայնիւ, ամենազգի բերաւք պտղաւք եւ արդեամբք, որ իբրեւ զդրախտ Աստուծոյ եղեւ ըստ ուժոյ մեկնութեան երազոյն, զի արդիւնասցի բանն յաստուծոյ, որպէս եւ եւթն ամացն սովն` արտաքոյ եւ աւտար ի սովորական պատահարաց ցասման Աստուծոյ, զի կեցուսցէ Յովսէփ աշխարհս բազումս եւ լիցի երախտաւոր ամենեցունց իբրեւ յԱստուծոյ առաքեալ կեցուցիչ։
84 Վասն արեանց արգանդի հաւր եւ մաւր քո (ԽԹ 25) , քանզի շնորհ, զոր տացէ Աստուած ումեք, յարգանդէ ծնողացն սկսանի ի գոյացուցանելն եւ ի սնունդն արեանց կաթինն յշայեկանութեամբ եւ առողջութեամբ, որպէս ասէ Դաւիթ. Դու հաներ կազմեցեր զիս յարգանդի յոյս իմ ի արեանց մաւր իմոյ , եւ ցԵրեմիա ասէր Աստուած, Մինչ չեւ ստեղծեալ էր զքեզ յորովայնի` գիտեմ զքեզ եւ մինչ չեւ եղեալ եիր յարգանդի, սրբեցի զքեզ ։ 85 Վասն արեանց աւրհնութեան, աւրհնեալն եւ գեղեցիկն ի կանայս Ռաքել, որ ամուլ գոլով ոչ ի բնութենէ, դալարացաւ արգանդ նորա եւ ստինքն ցաւղաւոր եղեւ. այլ աւրհնութենէն Յակոբայ եւ յերկար աղաւթից իւրոց, որ իբրեւ սաստեալ եղեւ` ի խնդրելն որդի ի Յակոբայ. Մի՞թէ փոխանակ Աստուծոյ իցէմ, ասէ, որ փակեաց զարգանդ քո (Լ 2) ։ 86 Մեծաւ երկիղիւ այնուհետեւ հայցէր յԱստուծոյ, յորժամ գիտաց զփակաւղն, խնդրէր դարձեալ ի նմանէ զբանալն, եւ բախեաց մինչեւ բացաւ, եւ տուաւ նմա Յովսէփ պտուղ բարի, յորմէ ճաշակեալ ի քաղցրութենէն եւ հաստատեալ ի հաւատս, զի նա միայն է Աստուած։
87 Գողանայր եւ անարգէր զաստուածն հեթանոսաց եւ անուամբ ճշմարիտն աստուծոյ յուսով դիեցուցանէր ի ստինս զքաջաբոյս մանուկն։ 88 Նախ զհաւրն յիշէ զարգանդ աւրհնեալ, զի հայր եւ հաւուն էր աստուածապաշտ, զորոց զաւրհնութիւնն բարձեալ կրէր յանձին զաւակն աւրհնութեան. եւ ապա զարգանդ մաւրն դնէ ընդ աւրհնութեամբ, որ կին մանկութեան է եւ հատոր ոգոյ նորայ եղեւ արժանի դուստրն հեթանոսաց, որ զաւրացան քան զաւրհնութիւնս լերանց մշտընջենաւորաց եւ բլրոց յաւիտենականաց (ԽԹ 26ա) ։ 89 Լերինք մշտնջենաւորք նախ զանմահական զաւրս հրեշտակացն է ասել, ըստ այնմ, թե` Լուսատու ես դու սքանչելապէս լերանցն յաւիտենի , եւ կամ զի արդարն Նոյ աւրհնեցաւ որդւովքն ի լեառն Մասեա. յելանելն ի տապանէն, աւրհնեաց, ասէ, Աստուած զՆոյ եւ զորդիս նորա, իբրեւ զնախաստեղծսն ի լերինն յադին, ընդ արեւելս։ 90 Եւ ասաց. Աճեցէք եւ բազմացարուք (Ը 17) ։ 91 Աւրհնեցաւ եւ Աբրաամ ի լերինն ամուրհացւոց, ուր զԻսահակն պատարագեաց եւ յաւիտենից անմոռաց յիշեցեալք լինին ի գիրս աւրհնութիւնքն տեղաւք լերանցն։ 92 Եւ աւրհնութիւնքն Յակոբայ եւ Ռաքելայ զաւրացան քան զհրեշտակաց այնու, զի նոքա ի սկզբանէ եւ բնութեամբ ունին զառաքինութեան պատիւ, եւ սոքա` հողեղէնք եւ ախտաւոր ծնունդք` հաւասարեցին նոցա մաքրութեանն, եւ այնպիսի որդոյ հայր եւ մայր եղեն, որ տկար բնութեամբն եւ դիւրասխալ` բուռն հարեալ զերկիւղէն Աստուծոյ` զաւրացաւ ի տկարութենէ եւ յաղթեաց շռայլեալ կնոջն եւ հիացոյց զհրեշտակսն զլերինսն յաւիտենական։ 93 Եւ քան զՆոյին եւ զԱբրաամուն այնու զաւրացան, զի մերձ եկեալ էին բարեբէր ժամանակին եւ փրկական Տեառն գալստեանն, եւ տեսլեամբ սանդղոցն, զոր նոքայ այսպիսի ինչ ոչ տեսին, եւ գոտեմարտ լինելն եւ անարգելովն զկուռսն, եւ զի անձինք Երրորդութեանն եւ մի Աստուածութեանն յայտնեցաւ երիցս կրկնելով` առ սա ասելով. ես եմ Աստուած Աբրաամու, Աստուած Իսահակայ, Աստուած Յակոբայ . յայտ է զի ոչ այլ է եւ` այլ, այլ` Իսահակայն Աբրաամուն է եւ Յակոբայն` Իսահակայն։ 94 Մեծ խորհրդոց բացումն յանուն լի անունոցն եւ ամենակատար միոյ Աստուածութեան, որ ի Հայր եւ յՈրդի եւ ի Սուրբ Հոգոջն տեսանի։
95 Եղիցին ի վերայ գլխոյն Յովսէփայ եւ ի վերայ եղբարցն, որոց առաջնորդեսցէ (ԽԹ 26ա) ։ 96 Աւրհնութիւնն այն ասէ, որ արար զհրեշտակս եւ անապական եւ զԱբրաամ հայր ազգաց եւ Նոյի զաշխարհաշինութեան շնորհն պարգեւեաց։ 97 Եղիցին , ասէ, եւ եկեսցեն պարգեւքն այն ի վերայ գլխոյն Յովսէփայ եւ եղբարցն, որոց առաջնորդեսցէ նա։ 98 Քանզի զսոյն շնորհն զգայութեանցն եւ ամենայն անդամոցն դընէ զնա գլուխ եւ առաջնորդ բոլոր ազգին, որոց լինիցի աղբիւր բարեաց եւ աւրհնութեանց։ 99 Նկատէ զարքայութիւն տասանցն ցեղից, որ եհաս Եփրեմեան ազգին, որոյ մոլորութիւն գլխոյն եհաս յամենայն ազգն, զի անձնիշխան կամաւքն խոտորեալ անարժան եղեալ Րոբովամ որդին Նաբատայ որթագործութեամբն, յորմէ խմորեցան ի կարգի ամենայն աւուրք թագաւորացն։ 100 Վասն որոյ կատարեցան բովանդակ ասացեալքս ի զաւակէն աւետեաց եւ յուխտն խոստացեալ աւետեաց արդարոյն, յայն որ եկն արդարացուցանել եւ հաւատարմացուցանել զբանս ծառայից իւրոց Քրիստոս Աստուած մեր, որ զայսպիսի կանխասացութիւնս թելադրեաց ի լեզու հաւր նահապետացն Իսրայէլի, զոր ոչ ասաց յանձնէ, այլ` յայնմանէ, որ շտեմարանն է յաւիտեանց եւ ժամանակաց եւ իշխան փոփոխելոյ զսահմանս եւ զիշխանութիւնս թագաւորաց եւ իշխանաց եդելոց` զիւրն ամբողջ պահելով, ըստ այնմ, թե` Երկինք եւ երկիր անցցեն եւ բանք իմ ոչ անցցեն , քանզի զամենայն խոստումն բարեաց, զոր խոստացաւ բարի արանց եւ առաքինեաց որդոց յորդիս, յորժամ ոչ կացին որդիքն ի հայրենի առաքինութիւնն, այլ ազատ կամաւք խոյս ետուն ի շաւղաց նոցա, անարժան գտեալ աստուածայնոցն յաւիտենական եւ անանցանելի աւետեացն խոստման։ 101 Ինքնին իսկ մարդասէրն Աստուած եւ հաւատարիմն յուխտին իւրում եկն եւ եղեւ որդի որդոցն իւրոց եւ սիրողաց, եւ յինքն ձգեալ զիւրականն խոստացեալ աւրհնութիւնն, եւ ելից զբովանդակն յանձն իւր` յուրախութիւն իւրոցն սրբոց եւ ի հաւատարմութիւն անսուտ իւրոցն բանից իբրեւ զկոչումն անդրանիկ որդւոցն եւ զԻսրաէլ անունն եւ զծաղկիլն Իսրայէլի եւ լնուլ տիեզերաց պտղով նորա, եւ զասելն` Երանելի ես դու, Իսրայէլ, եւ զսոցին նմանս, զորս յինքեան առեալ Տէրն հաւատարիմ գտաւ պահելով զմարգարէիցն ճշմարտախաւսութիւն անբանբաս եւ զառաջին արդարոցն զառաքինութիւն եւ զարժանաւորութիւն յաւիտենական։ 102 Որք եւ զնա նկարագրեցին յարժանաւոր վարս իւրեանց եւ ի պարկեշտ քաղաքավարութեան, իբրեւ զՅովսէփ ողջախոհ պարկեշտ եւ երկիւղած, անձն մաքուր եւ պատկառելի եւ հայրենի գրգանաց արժանի աւրհնութեան, զորոյ զկեանս վարուց յոյժ գերագոյն առաւելութեամբ յանձն առեալ Տէր անմահացոյց նորայովն բնութեամբ եւ ազգակցութեամբ։ 103 Վասն որոյ զՀաւրն նորա զբանս յիւրն Հայր փոխելով եւ զՅովսէփայն յինքն բերեալ մեծարէ ընդ ինքեան ասելով ցնա մշտնջենաւոր հաւրն` Որդեակ աճեցեալ, որդեակ իմ նախանձելի, որդեակ իմ մատաղ, առ իս դարձիր (ԽԹ 22) . զի թեպէտ անաճ բնութիւն է ըստ Հաւր Որդին եւ անյաւելուած, այլ ողորմութեամբն, որ առ մեզ, որդի մարդոյ եղեւ, զաւրէնս բնութեան մերոյ լնոյր ծննդեամբ ի կնոջէ, թե եւ ի Կուսէ եւ ի վեր քան զբնութիւնս, այլ սննդեամբ եւ աճմամբ մերաւրէն, որպէս եւ գրեցաւ իսկ զնմանէ. Մանուկն աճեր, ասէ, եւ զարգանայր ։ 104 Եւ զի Յովսէփ եղեւ, որ ասի յաւելումն, ի նա ոչ ինչ յաւելաւ յամենալին, այլ ի մեզ յոյժ յաւելաւ մեծութիւն եւ շնորհ աստուածեղէն, զոր եւ մերովս բնութեամբ կոչեաց զնա հարն իւր ի Յորդանան եւ ի Թաբաւր, որդի սիրելի եւ հաճոյ, նախանձելի ասելով աստ, ըստ Աւետարանին վկայելոյ, թե առ նախանձու մատնեցին զնա Հրէայքն, նախանձելով ընդ ամենայն բարիսն, որ նովաւ բաշխէին ժողովրդեանն աստուածաբար։
105 Որդեակ իմ, ասէ, մատաղ (ԽԹ 22ա) որ եւ Հին աւուրցն Աստուած եւ Ի սկզբանէ բանն . եղեւ մանուկ մատաղ, ածելով զմատունս, ըստ Եսայեա, ի բոյն չար իժին , ի գաւառն ուր Յովսէփ չոգաւ, եւ սպանեալ առ զաւձն առաջին, հատեալ զնա ի զաւրութենէ դառնա անվնաս ի Նազարեթ։ 106 Որում ասացաւ դարձեալ. Որդի իմ ես դու, եւ ես այսաւր ծնայ զքեզ , այլ եւ մատաղ բնութեանս պատարագ ընդունելի Հաւր ի հոտ անուշից ` ազատելով զմեզ ի մեղաց` ողջակիզեալ ի Խաչին եւ բաշխեալ մեզ զանմահական կերակուրն եւ զանծախելի, զորոյ զաւրինակն զենման ի զուարակաց եւ ի գառանց, ի փրկութիւն յուսոյ եւ ի սէր աղքատաց եւ ի յիշատակ ննջեցելոց զենեալ մատաղ կոչեմք, ըստ աւրինացն ստուերի, աղ մատուցանելով աւրհնութեան, զկենդանի Աղն, որ զանմահութիւնս մեր համեմեաց նշանակելով եւ զքահանայական աւրհնութիւնն խառնելով, ի բաց տանիմք ի հին զոհիցն աւրինակէ. ուրուական եւ աւրինակ է այս անմահական զենմանն, որ մատեաւ ի փայտն մահու պատարագ Հաւր ի բառնալն զմեղս աշխարհի։ 107 Որում ասէ ցնա հայր` իբրեւ յաւիտենական կենդանւոյ` առ իս դարձիր. յայտ է յետ յարութեանն, համբարձմամբ յերկինս, ըստ այնմ, թե` Ելանէ Արեգակն ի ծոցոյ Հաւր եւ մտանէ յաշխարհ եւ ի ծոց Կուսին եւ ի գերեզման, ի դժոխս, եւ զամենայն կատարեալ ի տեղի իւր դառնայ, ըստ իւրականն հրամանի` թե` Ելի ի Հաւրէ եւ եկի յաշխարհ, դարձեալ թողում զաշխարհս եւ երթամ առ Հայր ։
108 Առ իս, ասէ, դարձիր (ԽԹ 22բ) ոչ սոսկ բան, որպէս եւ էջն, այլ մարդ ճշմարիտ եղեալ, սակայն զիւրն ոչ կորուսեալ, այլ մնացեալ մի որդի եւ մի անձնաւորութիւն եւ բնութիւն, անշփոթ միաւորութեամբ եւ անբաժանելի Աստուածութեամբ։
109 Զոր բանսարկուքն բամբասեին եւ դատափէտ առնեին եւ ոխանային ընդ նմա արք աղեղանց (ԽԹ 23) զայս նախատեսութեամբ իբրեւ զպատմութիւն յայտնապէս զՏեառնէ ասէ եւ ոչ որպէս թե առ Յովսէփ եւ եթ, որ մաւտն կայր։
110 Բամբասեին, ասէ, եւ դատափէտ առնեին եւ ոխանային (ԽԹ 23ա) այն զոր կատաղի ժողովուրդքն, որդիքն անիծից Ռոբենի, Շմաւոնի եւ Ղեւեա, զորս անէծ յառաջագոյն, ընդ Տէրն նախանձեին ընդ աստուածաբար սքանչելիսն. եւ վասն այնր զփառս նորա տեսեալ ասեին։ 111 Ահա ամենայն աշխարհ զկնի նորա գնաց, տեսէք զի՞նչ առնելոց էք։ 112 Որում եւ դատաւորն վկայէր Պիղատոս եւ խնդրէր արձակել զնա, քանզի գիտէր, ասէ աւետարանիչն, թե առ նախանձու մատնեցին։ 113 Բանսարկեին զնմանէ քահանայապետքն առ ժողովուրդսն եւ նոքաւք առ Պիղատոս եւ առ Հերովդէս` առ նախանձու եւ դպիրքն ի ցեղէն Շմաւոնի եւ փարիսեցիքն ի ցեղէ իւրաքանչիւրցն։
114 Դատափետ առնեին եւ ոխային նենգութեամբ հարցանելոյ վասն հարկս տալոյ կայսեր եւ պատուիրանին կարգի, թե ո՞ր մեծ է։ 115 Որպէս եւ սադուկեցիքն վասն բազմանկողին` փետտել կամելով զգեղեցկութիւն գլխաւոր բանից նորա. եւ կամ թե ի յաղելն եւ յապտակելն եւ ի ծեծելն զսոսկալին սերոբեից։ 116 Եւ զգլուխն եւս փետտեցին, ըստ բանին Յոբա, զոր ասաց յերեսաց նմին Տեառն Առեալ, ասէ, զվարսից իմոց փետտեաց զիս ։ 117 Եւ ի կամելն քարկոծ եւ գահավէժ առնել զնա` ոխանային եւ մղձկեին փղձկեալք իբրեւ զխղխայթեալ շարաւով ուռէցն, արքն ժանտք եւ աղեղունքն թիւրք, կամովին տուեալ զինքեանս ի գիրկս բանսարկուին, որք ըստ Յոբայ յանխնա խոցոտել կամեին զնա յերիկամունս, որ եւ ոչ դիպեցուցանէր, ըստ մտաց նոցայ։ 118 Այլ եւ հրաւիրեալքն եւ արժանաւորքն խոցոտմանց աղեղանցն հռովմայեցւոց` տիտոսեանց եւ վեսպիանոսեանց, որք վրէժխնդիրք եղեն արեանն անպարտականին մահու։
119 Վասն որոյ փշրեցան զաւրութեամբ աղեղունք նոցա եւ լուծան ջիլք բազկաց նոցա` ձեռամբ հզաւրին Յակոբայ (ԽԹ 24) ։ 120 Քանզի Սուրք նոցայ մտին ի սիրտս նոցա եւ աղեղունք նոցա փշրեցան , որպէս ասէ սաղմոսարանն հոգէնուագ։ 121 Քանզի Քրիստոս` Աստուծոյ զաւրութիւն եւ Աստուծոյ իմաստութիւն . ձեռն հզաւր եւ բազուկ բարձր։ 122 Հզաւրն Յակոբայ, որ էջ ընդ նմա յԵգիպտոս եւ տանջելով զնա եհան յԵգիպտոսէ, այն որ փրկեաց զնա յԵսաւայ եւ ի Լաբանայ եւ ի քանանացւոցն, զիա՞րդ տկարանայր հողոյ եւ մոխրոյ առաջի, եթե ոչ տնաւրինաբար յանձն առնոյր։
123 Անտի որ զաւրացոյցն զԻսրայել, յԱստուծոյ հաւր քո. եւ աւգնեաց քեզ Աստուածն իմ, եւ աւրհնեաց զքեզ (ԽԹ 24-25)։
124 ԶԱստուած ոչ ոք ետես երբեք, բայց միածին Որդին , որ նա ինքն է ճշմարիտ տեսաւղ Աստուծոյ, որ գիտէ միայն զՀայր եւ գիտացեալ լինի ի Հաւրէ, տանի զՀայր եւ տարեալ լինի ի նմանէ. Հայր յիս եւ ես ի հայր, ասէ ։ 125 Եւ անտի ունի զիսկութիւն իւր յանսկզբնականն Հաւրէ։ 126 Եւ զաւրութիւն է Հաւր, սակայն զաւրացեալ լինի ի նմանէ ըստ մարմնոյն ի ձեռն հրեշտակի միջնորդի, ըստ մարդավայելուչ սահմանին յիւրմէն եդելոյ հրեշտակիւ առնուլ մարդոյ զամենայն ինչ յԱստուծոյ. Հրեշտակ, ասէ, իջեալ զաւրացուցանէր զնա` , ոչ թե զաւրութիւն ինչ տալով եւ կամ քաջալերելով, այլ որպէս փառաւորելն զԱստուած հրեշտակաց եւ բարեբանելն ոչ է յաւելուլ ի փառս նորա եւ կամ` ի բարիս, այլ խոստովանութիւն եւ վկայութիւն է ի հրեշտակաց եւ ի մարդկանէ աւրհնեալ գոլ նմա եւ փառաւոր եւ բարեբուն։ 127 Նոյնպէս եւ առընթեր գոլով ի ժամ չարչարանացն հրեշտակապէտ իջանէր առ նա ամենայն հրեշտակաւքa։
A 87բ-95բ, H 139ա-153բ