Read in the reader, with word lookup
Եղիշէ, Խրատք · 1/3
Բան խրատու յաղագս միանձանց
ԲԱՆ ԽՐԱՏՈՒ ՅԱՂԱԳՍ ՄԻԱՆՁԱՆՑ
1 Մարդիկ, որ են ի մարմնի եւ կամաւք ետուն զանձինս իւրեանց յաստուածպաշտութիւն, անդստին ի տղայութենէ խոկան` կրթին ի վշտամբերութիւն. հեռանան ի հայրենի բնակութենէն, եւ վարին յանապատ յանշէն երկիր. ոչ իբրեւ չարակնելով նախանձոտք փախուցեալք ի բազմամարդոյ աղքատաց, այլ զի տեսանեն զաշխարհս լի ամենայն չարեաւք, խոյս տան ի խորշս եւ ի ստորոտս անապատ վայրաց։
2 Զոր տեսանեմք իսկ յաճախ ի կողմանս հարաւոյ բազմութիւն արանց` առանց կանանց միաբանութեան, յազգաց եւ ի լեզուաց զմիով վայրաւք հասեալք, ժողովեալք իբրեւ ի հայրենի գաւառս` առնեն զբնակութիւնս երկու ընդ երկուս, եւ կամ երեք ընդ երիս, եւ կամ եւս բազումս քան զսոյնս։ 3 Եւ շինեն իւրաքանչիւր խցկունս զատուցեալս ի միմեանց. որմք դուզնաքեայ առ ցրտոյն պահպանութիւն, եւ զոյգ նմին ձեղուն` առ արեգական պահպանիլ. յատակք անպաճոյճք` շատացեալք խոտեղէն անկողնաւք։ 4 Եւ քանզի բնութիւնս մեր ղուղակ է` սիրէ ծածկել զմերկութիւն, առնեն եւ նոքա հանդերձս անպաճոյճս եւ յոյժ գձուձս, կողոբս ամարանի եւ թեզանաւորս ձմերանի, արկանեն եւ աղաբողոնս մեկնաւորս։
5 Մանաւանդ ի պարս շրջագայ անդադար պաշտամանն` երգս հոգեւորս հաւրն բոլորեցուն մատուցանեն զուարթ հոգւով։ 6 Կան ընդդէմ միմեանց զաչս ի վայր արկեալ` զծայրս ոտից մատանցն նկատելով , իբր թէ մի կէտ տեսակի ամենեքեան հայեսցին. զաջ ձեռն ի վերայ ծնաւտին եդեալ եւ զահեակն ի վերայ կրծիցն, որպէս կարծեմ ուսեալ ի բնական հարցն։ 7 Երկու են պատուականագոյնք ի մարմնի, կենդանական եւ խոհական, երկոքումբք երկոցունց սպասաւորեալ. կենդանականին` սրտմտականն է հակառակ, իսկ խոհականին` արտաբերական բանս։ 8 Արդ ձախուն զերասանակ ի ձեռն առեալ` զսրտմտականն սանձակոծիցէ, եւ զաջ ձեռն ի վերայ աջոյ ծնաւտին եդեալ` խոհականին սպաս ունի առ դրան բերման բանին , զի մի՛ այլակութիւն յուղիղ փառատրութիւնն խառնեսցի։ 9 Եւ ընդ այսու երկու մասամբքս նահանջին ամենայն զգայութիւնքս. աչք յուղիղ տեսութիւն եւ ականջք ի զգաստ լսողութիւն, միտք ի սուրբ իմաստութիւն, եւ այլն ըստ իւրաքանչիւր մասին։
10 Եւ իբրեւ այսպէս կարգեալք եւ յաւրինեալք, ամենեքեան ի նմանութիւն վեցթեւեան սերովբէից շուրջ պարփակեալք, ձայնս անհատս ի վեր հնչեցուցանեն, եւ աւրհնութիւն եռաչափս ի խորհուրդ միաբանութեան արարչին իւրեանց բոլորեն։ 11 Զտիւն ամենայն պարապեն երգոցն քաղցրութեան, յագեալք եւ զմայլեալք ի կերակուրսն երկնայինս ` առլցեալք հասանեն ի ժամ երեկոյին։ 12 Եւ քանզի մարմին ունին ըստ բնութեանս մերում զգայութեանս, ուտեն` զի մի՛ քաղցիցեն, եւ ըմպեն` զի մի՛ ծարաւեսցին։
13 Արդ դու իբրեւ լսիցես զուտելն, մի՛ առ մերս ընթանայցես. զի հաց է նոցա անպաճոյճ եւ բանջար վայրենի` զոր համով աղին համեմեն, եւ ջուր յստակ` զոր յամպոց բերմանէ ի գուբս ժողովեն։ 14 Սակայն եւ զայս ոչ երբեք ի տուընջեան մատուցանեն ի դարմանս պիտոյից մարմնոց. այլ միաբան պահելով զերկայնութիւն աւուրն, տեղի տան արեգական մտանելոյ. ձգեն երկայնեն զերեկունն, մինչեւ աստեղք յիւրաքանչիւր կայանս պայծառանան. գոհանան իբրեւ ընդ մի բերան ասելով. Ի խաւարային ժամու զխաւարային կերակուրս խաւարային մարմնոյս տացուք։
15 Եւ զայս ասելով, ի ձայն բարձր փառատրեն զՍուրբ Երրորդութիւնն, խնդալից ուրախութեամբ ակմբին յիւրաքանչիւր տեղիս։ 16 Եւ որպէս ասացաքն` ուտեն հաց եւ զոպայ, եւ ըմպեն ջուր ցուրտ։ 17 Քանզի գոն ի նոսա ծերք փափկավարք, մատուցանեն ջուր ջերմ, զոր եւ բարեխառն անուանեն. այլ գինի եւ կամ այլ ինչ զանազանեալ, եւ գտանի ոչ ի սուրբ միայնանոցս նոցա։
18 Եւ յարուցեալ յանպաճոյճ ընթրեացն, միաբանութեամբ ասեն. Փառք քեզ Տէր, փառք քեզ թագաւոր մեր, զի ետուր մեզ կերակուր ուրախութեան . լցո զմեզ Հոգւով Սրբով, զի գտցուք առաջի քո հաճոյք, եւ մի՛ ամաչեսցուք. զի դու հատուցանես իւրաքանչիւր ըստ գործոց իւրեանց։ 19 Եւ այսպէս տեառնագրելով զինքեանս` տան զանձինս սակաւ մի անաւսր քնոյ. զի մի՛ տհալ կերակրովք գեղեցիկ շինուած մարմնոյն շփոթեալ խանգարիցի։ 20 Նա եւ եթէ յամեն եւս ի քունն, երազ հոգեկան տեսանեն, եւ անդէն զանուրջսն մեկնեն իբր զբանս սուրբ մարգարէիցն։
21 Եւ զարթուցեալք առ հասարակ անդէն ի շրջանս պարուց բոլորին. ոչ հակառակք եւ ոչ ընդդիմացեալք, քաղցր հաւանութեամբ եւ հեզ հանդարտութեամբ։ 22 Առաջնորդք դասուցն հնչումն ձայնի արձակեն, երգս հոգեւորականս քաղցրանուագս փոփոխելով. իսկ այլ կրսերագոյնքն ձայնիցն միտ դնելով, խառնեն զիւրաքանչիւր բարբառսն յարմարելով եւ կազմելով զմիաբանութիւն հնչմանն, զի իբրեւ ի միոջէ բերանոյ ամենայն բազմութիւն ձայնիցն հնչիցէ։ 23 Եւ այսպէս յերկարելով զձայնաւոր պաշտաւնն, ծունր դնեն ամենեքեան, յաղաւթս կան լռութեամբ. եւ ի ձեռն առաջնորդի աղաւթիցն կանգնեալք ամենեքեան զփառատրութիւնն կատարեն։
24 Եւ կատարեալ զտուընջեան պաշտաւնն, լաւ համարեցան զգիշերսն վաղայարոյց լինելով մինչեւ յառաւաւտ աղաւթիցն պարապեալք, եւ ընթեռնուն զգիրս սուրբս. իսկ որք ունին շնորհս վարդապետութեան, առնեն մեկնութիւնս ի մխիթարութիւն լսողացն։ 25 Պատմեն վասն լինելութեան աշխարհի յոչնչէ եղեալ, եւ կարգեալ մի ըստ միոջէ զխրատս բարեաց կարգեն ի լսելիս ժողովրդոցն վկայութեամբ սուրբ գրոց։ 26 Եւ այսպէս ուսուցանելով մինչեւ մոռանալ լսողացն զամենայն իրս աշխարհականս, եւ չյիշել ամենեւիմբ զհարկաւոր կերակուր եւ ըմպելիս։
27 Եւ այնպէս ուրախացեալք ի սէրն Աստուծոյ, մինչեւ չհամարեալ զինքեանս ի մարմնի, այլ յերկինս. եւ հեշտութեամբ անցուցանեն զերկայնութիւն գիշերոյն մինչեւ յառաւաւտ։ 28 Քանզի սոսկացեալք են յերկրէս եւ զգեցեալք զերկինս։ 29 Ամաչէ մահ առ դրունս նոցա, եւ դառնացան դժոխք յիջանել նոցա։ 30 Կենդանութիւն նոցա դրունք են աղաւթից աշխարհի, եւ ոսկերք նոցա գանձ են ամենայն ապաւինելոց։ 31 Լուր նոցա յորդորիչ է ամենայն հեղգացելոց, եւ գործք նոցա վարդապետութիւն ամենայն կամեցողաց. դասակիցք են հրեշտակաց, եւ աւթեւանք Սուրբ Երրորդութեանն։
32 Արդ զայս ամենայն գիտելով, եղբարք, պարտիմք թեւակոխել. եւ զնոյն նախանձ սրբութեան յանձինս բերելով , նմանողք լիցուք այնպիսւոյ բազմագունդ միայնացելոց յաշխարհէ եւ դիմելոց ի քաղաքամայրն վերին, որ ազատ է յախտից երկրաւորաց. քանզի ընկերակիցք են մերոյ բնութեանս, որ զաւրացուցանէ զտկարութիւնս։ 33 Միայն կամեաց, բուռն հար հաւատովք, յուսա, սիրեա, եւ կարես տեսանել զայնպիսի նահատակութիւն։ 34 Զի ոչ ինչ համեմատ են չարչարանք ժամանակեանք առ կեանսն` որ պատրաստեալ է այնպիսի ճգնողաց։
35 Քանզի յոյժ իսկ երկուցեալ եմ ես ընդ հեղգութիւնս մեր. գրեթէ զամենեսեան տեսանեմ թաւալեալ յերկրաւոր ստացուածս։ 36 Իսկ արդ բնութիւնս իմ ո՞չ կշտամբեալ յանդիմանէ զիս, եթէ ստեղծայ մերկ, եւ եթէ եդայ ի դրախտին մերկ, եւ եթէ ելի անտի մերկ, եւ եթէ ծնայ մերկ, եւ եթէ անդրէն յերկիր մերկանդամ երթամ։ 37 Արդ եթէ տանել աստի ոչ կարեմք, զի՞ եւս աստէն ի սմին թարթափիմք յաշխարհիս։ 38 Մերկացիր սոսկացիր, ո՛վ միայնակեացդ, մի՛ թաւ ամուր ընդունակ լինիր նենգաւոր թշնամւոյն. գուցէ ի դարան մտեալ մաւտալուտ` զքեզ անդէն ի քեզ արշաւեսցէ կողոպտել, զերծանել ի քէն զգանձսն երկնաւորս։ 39 Բաւական համարեաց քեզ զտէրունեան կանոն , ոչ ոք (յերկրաւորացս ) կարէ երկուց տերանց ծառայել . որ յայտնագոյն իսկ ցուցանէ առանց միջնորդի եւ մեկնութեան . Ոչ կարէք դուք , ասէ , Աստուծոյ հաճոյ լինել եւ Մամովնայի ։
40 Եւ արդ ես տեսանեմ ի մերում աշխարհիս եւ ոչ զոք ազատեալ յայսպիսի աղետից։ 41 Յետս ընդդէմ ընթերցաք զգեղեցիկ գրեալսն. ի պատճառս ուխտաւորութեան հեռացաք ի սուրբ ծնողացն, եւ արարաք բազում հարս աւտարոտիս. զորս պատուելոյ արժանի էր` անարգեցաք, եւ յորս ոչն ունէաք իշխանութիւն գնել մեծարանս` զախտ աղետից մերոց յոյժ ծախեցաք։ 42 Ազատացաք ի հարկաց արքունի` զորս առանց մեղաց էր հարկիլն, եւ մտաք ընդ հարկաւ ստացուածոց, որ լի են անառակ ագահութեամբ։ 43 Չելաք յանկողինս սուրբ հարսանեաց, եւ արարաք մեզ բարձրագահոյս առաւել քան զաշխարհի։ 44 Փափկանամք յանկողինս յարմարեալս, եւ յածեալ կոծին միտք մեր ի խորհուրդս աղտեղիս զգիշերն ամենայն։
45 Կաւշիկք ոտից մերոց յանդիմանեն զմեզ, եթէ ոչ են սուրբ ճանապարհք մեր։ 46 Հանդերձք մեր աղաղակեն զգործոց մերոց, եթէ մերկ եմք յերկնաւոր զգեստուցն։ 47 Երիւարք մեր ցուցանեն զմեզ, եթէ ոչ եմք յափշտակելոց ընդ առաջ Տեառն ի վերայ աւդոց։ 48 Շինուածք ապարանից մերոց յայտ առնեն, եթէ ոչ ունիմք մեք տաճար առանց ձեռագործի յերկինս, յոր մտանելոց են ամենայն դասք սոսկացելոցն յերկրաւոր ախտից։ 49 Կալուածք անդաստանաց մերոց կշտամբեն զմեզ, եթէ չիք մեր բաժին ի վիճակսն երկնաւորս։
50 Մրգուզք անյագք եղաք ի կերակուրս, եւ առանց չափոյ արբաք գինի պղտորիչ խորհրդոց եւ մտաց։ 51 Խոր ի քուն ննջեմք ամենեքեան, եւ երազ թուի մեզ ճշմարտութիւնն։ 52 Կափուցեալ են աչք մտաց մերոց ի տեսական խորհրդոց, եւ անյագ պակշոտեալ հայել ի կեանս աշխարհիս։ 53 Արգելեալք զլսելիս ի սուրբ ընթերցուածոց, եւ ունկնդիր եմք բառաչման խաշանց մերոց։ 54 Ոչ եկն մեզ հոտ անոյշ ի Հոգւոյն Սրբոյ, վասն զի սիրեցաք մեք զիւղ ախտալից աշխարհիս։ 55 Ոչ ճաշակեցին քիմք ոգւոց մերոց զկերակուր երկնային, վասն զի պարարեցաք զանձինս մեր ի զանազան խորտիկս։ 56 Մութ է գոյն դիմաց մերոց, վասն զի ոչ զուարթացան երեսք մեր ի խորհուրդս սրբութեան։ 57 Ցաւալից են անդամք մարմնոց մերոց, վասն զի յառաջ քան զմարմինս` զոգիս ախտացուցաք։ 58 Գերեզմանաց բռելոց նմանեցաք յանձինս մեր, վասն զի ունայն եմք ի շնորհաց Սուրբ Հոգւոյն։
59 Վասն այսորիկ եւ ամենայն չարիք եկին հասին յաւուրս մեր. կենդանեաւ մերով տեսաք զդիակունս անձանց մերոց։ 60 Քաջ նահատակք մեր անկան ի պատերազմի, եւ սուրբ քահանայք մեր խողխողեցան ի ձեռաց անաւրինաց. գեղեցիկ երիտասարդքն զենան ի սպանումն, եւ բազում կուսանք վարեցան ի գերութիւն. գիրգ կանայք անկան ի տառապանս այրութեան, եւ բազում որբք կականին դառնապէս։ 61 Ազատ եկեղեցի անկաւ ի ծառայութիւն հեթանոսաց, եւ սուրբ քահանայք նորա կռփին չարչարին յանաւրէն հարկահանաց։ 62 Բարձեալ է ողորմութիւն յաշխարհէ, եւ հեռացեալ է գութ յիւրաքանչիւր մտաց։ 63 Երկինք ի վերուստ բարկացեալ են, եւ երկիր ի ներքուստ կայ յերերի տատանման։
64 Շինուածք մեր եղեն գերեզմանք դիականց մերոց, եւ վաստակք ձեռաց մերոց տապալեցան ի վերայ մեր։ 65 Պայթեաց եւ պատառեցաւ թանձրութիւն երկրիս, եւ բազում մարդիկ ի վայր հոսեցին։ 66 Ոչ սպասեաց որդի հաւր, եւ ոչ քոյր զաչս եղբաւր կալաւ, եւ ոչ ել ձայն լալոյ կանանց ի վերայ ծննդոց իւրեանց, վասն զի լքոյց սով զբերանս նոցա։ 67 Հզաւրք խորտակեցան յանկարծակի իբրեւ զմայրս բարձունս Լիբանանու. հնծանք եղեն բարկութեան, եւ ճմլեցան ամենեքեան իբրեւ զողկոյզս ընդ ոտամբ, փոխանակ գինւոյ` արիւն անմեղաց ցայտեցաւ ի հանդերձս մեր։ 68 Դառնացաւ քան զլեղի կերակուր ի քիմս մեր, եւ ի քացախ դարձաւ սուրբ ըմպելիք մեր։ 69 Ընդ հարեալսն հարաք ամենեքեան յոգի եւ ի մարմինս մեր, եւ ընդ մեռեալսն զմահ ճաշակեցաք։ 70 Արդ ո՞չ ապաքէն վասն մերոյ հեղգութեան անցին այս անցք չարչարանաց ընդ աշխարհ։
71 Աւն անդր ի բաց կաց յաշխարհէ, որ վաղդ ելեր մեկնեցար յաղետից սորա. թաւթափեալ ընկեա ի բաց զկեղեւանս ախտալից աշխարհիս։ 72 Մերկեաց իբր զըմբշամարտիկ, աւծ իւղովն Քրիստոսի, զի մի՛ կռուեսցին ի քեզ ձեռք ախոյանին։ 73 Իսկ արդ եթէ հեթանոսք, որ ըմբռնեցան ի տեսական իմաստութիւն, ոչ միայն ի ստացուածոց ի բաց կացին, այլ եւ յաւրինաւոր կերակրոց հրաժարեցին, համառաւտ եւ անպաճոյճ ըմպելեաւք շատացան յանձինս իւրեանց, եւ առաքինի մահուամբ վախճանեցան ի կատարած կենաց իւրեանց , ո՛րչափ եւս առաւել մեք պարտիմք նմանողք լինել սիրելեացն Քրիստոսի, որք հրեշտակակրաւնք զանձինս կարգեցին, խառնելով զինքեանս ի գունդս վերնոցն։
74 Եկայք եւ մեք, ո՛վ միայնացեալք, զաւրէն թշնամեացն մտցուք ի մերն ստացուած իբր յաւտար երկիր, արմատախիլ զծառատունկս թշնամւոյն կոտորեսցուք. իբրեւ զգերի առեալ ծախիցեմք ի նեղեալս զինչս մեր, ոչ զի ատիցեմք զազգականս, այլ զի սիրիցեմք զաղքատսն, որ են զաւրականք Քրիստոսի եւ ճշմարիտ բարեխաւսք։ 75 Ապա թէ աստէն կապիս ընչիւք, եւ քեզէն վարես զքեզ յանդարձ գերութիւն, ուր չիք անդ գինք փրկանաց։ 76 Փութա փութա ճեպեա, եղբայր, ապրիլ յայնպիսի անողորմ գեհենէ. զի կարիցես հասանել յամուր քաղաքն, ուր ոչ գոյ քեզ կասկած կամ երկիւղ խախտիլ եւ վարիլ ի գերութիւն։
77 Եւ եթէ եկեսցես զհետ գեղեցիկ վարդապետութեան հարցն, զորս վերագոյնն գծագրեցի քեզ զվարս սուրբ միայնակեցացն, յայնժամ կարասցես համբառնալ զաչս մտացդ առանց ախտից չարչարանաց, հայել եւ տեսանել զքեզ գեր ի վերոյ քան զամենայն երկինս։ 78 Երանի տայցես անձինդ քաջապէս ճողոպրեալ ի վշտալից կենաց աշխարհիս, եւ խառնեսցիս յերամ միայնակեցացն, ի գունդս սրբոց արդարոցն, ի վիճակ առաքելոցն, ի գումարս մարգարէիցն, ի կաճառս մարտիւրոսացն, ի բանակս հրեշտակացն եւ ի ժողովս անդրանկացն, ի մեծ քաղաքն երկնից , ի բազմականսն աբրահամեան, եւ ի կերակուրս երկնայինս եւ յըմպելիս անկարաւտս։ 79 Դու ես այնուհետեւ մարգարէն, որ ոչ պատուեցար ի մարմնական աշխարհիս. այլ թեւածեալ թռուցար յանմարմին աշխարհի, եւ հանգուցեալ դադարեցեր յանապական ուրախութիւնսն։ 80 Յորս լիցի եւ մեզ` վերջին գրչութեամբ աշխատողացս` միաբանութեամբ սուրբ ուխտիւս վայելել, շնորհաւքն Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի, որում փառք յաւիտեանս . ամէն։
Վասն հոգւոց մարդկան թէ ուստի գան, եւ յետ ելանելոյ ի մարմնոց առ ով երթան, կամ թէ առաւել իմաստնայցեն
* Զի գոն եւ հոգիք` զայս եւ բնութիւն մերոյ լինելութեանս ցուցանէ. քանզի կրկին է տեսակ մարդոյ, մին շարժէ եւ միւսն շարժի. շարժողն ունի զիմացական բնութիւն, եւ շարժեցեալն գործէ զսննդական տեւողութիւն. եւ է միութիւն յորժամ երկոքեան ունիցին զտնկեցութիւն. ապա թէ թողցէ շարժողն, անկեալ դնի մարմին անխլրտելի։ 2 Բայց աւրինադիրն մեր զհոգի մարդոյ փչումն Աստուծոյ ասէ. եւ նորուն ծանաւթ եւ բարեկամ ոմն մարգարէ իբրեւ յերեսաց Տեառն ասելով Հոգիք յինէն արձակին , եւ զամենայն շունչ ես արարի , ասէ Տէր . նովին հոգւով Ովսէէ մարգարէ ասէ . Ո՞վ հաստատեաց զհոգի մարդոյ ի նմա ։ 3 Բարւոք է այն միաբանութիւն, զի առանց Աստուծոյ եղեալ եւ ոչ ինչ. այլ զորպիսութիւնն պիտի իմանալ։ 4 Զի արար Աստուած զարարածս գիտեմք` ոչ ի նիւթոյ եւ ոչ ի հատոյ իմիք էութենէ, քանզի անհատ բնութիւն իմանամք զԱստուած. իսկ արարածս հատկոտոր։ 5 Դարձեալ յոչնչէ ոչ կարեմք ասել զայս մեծ մարմինս արարածոյս, եւ ոչ ինքնաբոյս գոյացութիւն, նա եւ ոչ ի վարանս տարակուսի անկանիմք թէ ուստի՛ եղեւ բնական կամքն Աստուծոյ իմանալ եւ առնել ինչ. այլ միշտ Աստուած, միշտ արարող զաւրութիւն ընդ իւր։ 6 Եւ յորժամ կամեցաւն` նոյնպէս կամեցաւ. զոր ունէր յիմանալւոջն` էած ի գոյացութիւն, զի իմանալեաց իցէ արարիչ բնական իմացութիւն։ 7 Իսկ արարչական զաւրութիւնքն զիա՞րդ նիւթն անմարմին. իսկ արարչութիւնն զանմարմնոց եւ զմարմնացեալն ի բազմադիմի մասունս, յիւրաքանչիւր ի զարդս, զի իցէ ոստն մի, եւ ստեղն մի, եւ արմատն բազում, եւ յոստոց անտի բազմատեսակ շառաւիղք։
8 Արդ որպէս վերագոյն ասացաք` յերկնէ երկնայինքն եւ յերկրէ երկրայինքս, եւ մարդ խառնուած յերկնէ եւ յերկրէ. անաւսրագոյնն յերկնէ, թանձրագոյնս յերկրէ։ 9 Զի թէ զգոյացութիւնս հրեշտակաց ծնունդ ասեմք երկնի, հրոյ եւ աւդոյ, որպէս եւ մեծն Դաւիթ ասէ , Ո արար զհրեշտակս իւր ի հոգիս եւ զպաշտաւնեայս անուանէ հուր կիզելոյ, ապա յայտ է եթէ ոգիք մարդկան ի նմին նիւթոյ գոյացեալք` կամաւք արարչին առաքին ի բնութիւն մերոյ լինելութեանս, ոչ հրեշտակացեալք եւ ոչ դիւացեալք ըստ ոմանց անուանելոյ, այլ միայն հոգիք եւ հոգիք մարդկան։ 10 Հոգիք հրեշտակաց պարզ բնութիւն, անմարմին, անյաւդ, անորակ, անքանակ, անձն կատարեալ. եւ կատարելութիւն անձին ոչ յումեքէ, այլ ինքնակատար էութիւն, կատարեալ գոյացութիւն։
11 Իսկ ոգիք մարդկան գոյացութիւն պարզ, էութիւն յստակ, սուրբ, մաքուր, իմացական բնութիւն, ձեւ սկզբնատպին, հարկաւոր շարժմունք, վերաբերութիւն, անմահ տեւողութիւն, յարկակից մարմնոյ, միաբան որակութիւն, անձանձրանալի միութիւն, անբաժանելի մասունք, անհատ զաւրութիւն , անծերանալի յերկարութիւն, անտեղի բնակութիւն. յառաջ քան զգալն ի մարմին ի գոյացութիւն եղանութեանն` ունի իմացական, անքանակ. եւ ի մարմնի եղեալ զամենայնն ունի զիարդ որպէս կամի ախորժել։ 12 Եւ իմանի բնութիւն տարբերել ընդ մարմնոյն. բայց ես ասեմ ըստ բնութեան եւ ըստ բարոյական ձեւացելոյ հոգւոյս զառ ի միմեանց զմերձաւորութիւն։
13 Գովի քնար, այլ ի ձեռն քնարահարին. գեղեցիկ են ձայնք երաժշտականք, այլ երաժշտականաւն. տեսեր զչքնաղ ինչ շինուած, ոչ ի նմին հարեր կացեր, այլ ճարտարապետին ետուր զգովութիւնն։ 14 Ապա թէ ոչ իցէ քնարն, չերեւի քնարահարն. սոյնպէս եւ ամենայն գործիք ձայնաւոր երգոցն ի ձեռն արուեստաւորին երեւին։ 15 Ապա թէ գործիքն ապականեալ իցեն, իբրեւ թէ որպէս փող ջախջախեալ, աղի խոնաւեալ, եւ ճարտարն առողջ եւ լի արուեստիւն եւ գիտութեամբ. ոչ կարէ ցուցանել զհանդէս առաքինութեան արուեստին. եւ գտանի ամենայն մասամբ ապականեալ ի գիտութեանն։ 16 Ապա թէ կատարեալք առ միմեանս հանդիպիցին, սփոփիչք եւ մխիթարիչք առ միմեանս հանդիպեսցեն բազմամարդոյ քաղաքաց, եւ պահի իւրաքանչիւր բնութիւնք զատ եւ որիշ խառն բնութեամբն։
17 Ապա կարի գեղեցիկ մեր արարիչն զբնութիւն մարմնոյս հաստատեաց շինուած բաժանելի, եւ զգոյացութիւն հոգւոյս արար անբաժանելի բնութիւն. եւ միաբանեաց իբրեւ քնարահար ընդ քնարի, զի շարժեսցի եւ շարժեսցէ զակն ի տեսանել, զռընգունս ի հոտոտել, զքիմսն ի ճաշակել, զլեզու ի խաւսել, զխելսն յիմանալ։ 18 Զայս ամենայն զբազմութիւն մասանցս մարմնոյ շարժէ ի կենդանութիւն եւ ի գործառութիւն ցորքան ժամանակ միաբանութիւն է շարժողին եւ շարժեցելոյն։ 19 Ապա եթէ չբաւեսցէ` սա քակտեալ եւ նա ի բաց կացցէ, լռեալ դադարեալ լինի ամենայն բազմութիւն արուեստիցն. սա դառնայ յիւր բնութիւնս, եւ նա վերանայ յիւր կայանն. ինքն յինքեան իմանայ, ինքն յինքեան հանգչի, ինքն յինքեան առաւելու, ինքն յինքեան խնդայ, ինքն յինքեան տրտմի, ինքն յինքեան շարժի, ինքն յինքեան եւ դադարի, ինքն իւր բաւական ինքնագոյ իմացութիւն, ինքնալուր , ինքնատես։
20 Իսկ եթէ ոք զտեղեաց կամ զկայենից հոգւոց կամեսցի գիտել, զհետ եկեսցէ բանից մերոց. մի՛ գետնաքարշ գնացիւք եւ մի՛ ծովական ճանապարհորդութեամբ եւ մի՛ առասպելական բարբանջմամբ, այլ ճշմարիտ վարդապետութեամբ վկայութեամբք սուրբ գրոց. ուր Առաքեալն յափշտակեցաւ, ուր պարգեւքն պատրաստեալ են. զոր մարմնաւոր զգայութեամբքս թարգմանել ոչ կարեմք, զանյաւդ տեղեացն` վերնոց քաղաք ասեմք, վերին Երուսաղէմ անուանեմք նմա, այլ ազատ բանակետղ. անդ բիւրաւորք հրեշտակաց, բանաւոր իմանալի, եւ ոչ զգալի հոգիք են անդ մարդկան։ 21 Այլ զարդարոցն կատարելոց կամիցիս գիտել, թանձրագոյն ասացից. յորմէ նիւթոյ առաւ, ի նմին եւ չոգաւ դադարեաց։ 22 Լուր եւ մեծին Սիմոնի վիմի յուսուցանելն մանաւանդ եւ զճարտարապետսն փիլիսոփայից. իբրեւ հաճեաց զմիտս նոցա արարչութեանն ճառիւք, ասաց եւ վասն հրեշտակացն կայանից` զսուրբ զանապական զանպղտոր զհողմսն վերինս, զոր եւ բանակետղ Առաքեալն անուանեաց։
23 Ապա թէ ոք ի գրեալսն Մովսէսի ընթասցի, եւ փչումն յԱստուծոյ զհոգիս մեր ասիցէ, եւ զայն եւս իմասցի անկանել նմա ի մեծ վարանս տարակուսի, մինչեւ զանմարմին Աստուած ի ձեւս մարմնոյ ածել` փչելն որպէս թէ բերանով, ռընգամբք եւ շրթամբք, հարկ է եթէ ամենայն անդամքն զհետ գայցեն , զոր քաւ եւ մի՛ լիցի, եւ մի՛ ի միտս անգամ այս եկեսցէ ուրուք` զԱստուած ի կարաւտութիւն զգայական գործւոյ ածել. այլ իմասցուք զփչելն ոչ ի նմանէ ի նա, այլ նմա փչելն զնա հոգիացոյց, որպէս զանգոյսն գոյացոյց, որպէս զանհոգին հոգիացոյց եւ զկենդանութիւն եդ ի վերայ նորա։
24 Զի եթէ յԱստուծոյ էութենէն փչումն ասէք, զի՞նչ պիտոյ էր լսել զձայնն Փչեաց յերեսս նորա շունչ կենդանի , եւ եղեւ մարդն ի հոգի կենդանի ։ 25 Իբրեւ յայտնի է զաւրութիւն բանիդ, անուանեաց զառաջին արարչութիւնն հոգւոյն շունչ կենդանի իբրեւ զմի արարչութիւն. այլ վասն մեծախորհրդութեան` զի պատուականագոյն երեւեսցի մարդն յարարչութեանն` մեծարեաց զնա. իբր զի ստեղծ ձեռաւք զմարմինն, եւ բերանով զփչումն հոգւոյն։ 26 Քանզի աննախանձ է աստուածութիւնն եւ անչարակնութեամբ պարգեւասէր, ոչ ինչ դանդաղեցաւ անուանել զմեր բնութիւնս պատկեր աստուածութեանն. իբրեւ յայտնի է իմաստնոց եթէ ո՛րչափ հեռի են ի միմեանց մարդ եւ Աստուած` բնութեամբ։ 27 Ուստի եւ մեծ մարգարէն Եսայի ետես զԱստուած եւ հիացեալ զարհուրեցաւ. զզաւրութիւնսն պատմէ , զիսկութիւնսն լռէ. եւ գիտացեալ զմեր բնութիւնս` խոնարհութեամբ բարբառի . Յինէն արձակին հոգիք , եւ զամենայն շունչ ես արարի , ասէ Տէր ։
28 Ահա յայտ է արարչութիւն հոգւոյ. արձակին կամաւքն Աստուծոյ յանաւսր բնութենէ, որպէս վերագոյն ասացաք . կենդանածնեցան երկինք մաւտաւորս իմանալիս, եւ ոչ շաւշափելիս։ 29 Սոյնպէս եւ յորժամ արտաքոյ մարմնոյս եղեալ ոգիք, զամենայն արտաքնոց զգոյսն տեսեալ եւ ընդ նոսա լինելով` ոչ կարէ ի մարմնի լինել, եւ ոչ զպէտս մարմնոյ կատարել. որպէս հարկեալ էր յառաջագոյն ի բնութենէն չելանել ի մարմնոյն, նոյնպէս ոչ յետ ելանելոյն անկանել նմա ընդ մարմնական պիտոյիւք մինչեւ յաւրն յայն յորում յայտնեսցի արարիչն արարածոց։
30 Բնութեամբ կրկին է տեսակ մարդոյ, մին կառավար եւ երասանակալ եւ ուղղիչ, եւ միւսն բնակարան բնակողին եւ շինած զարմանալի, անմահական հոգւոյն անուրանալի բնակարան. որով իմանալին ընդ մարմնականս ընդ այս կենցաղավարութիւնս սովաւ հաղորդի մնալով յուրախութիւնս, եւ տեսանելիս ընդ անտեսանելին հաղորդեալ` ոչ հեռանայ ի թանձրութենէ։ 31 Զի սա քաղաք է իշխանականին, դարմանաւոր, սննդական եւ կենդանի տաճար, այլ եղծանելի եւ արագալոյծ եւ առժամայն վայելչութիւն. իսկ տիրական` իբր զթագաւոր եւ տեսուչ եւ դատաւոր իրաւախորհողութեան, զի ոչ ունի պէտս առ դարման սննդեան. սակս այսորիկ եւ անապականելի եւ անապական. զսա աստուածային աւրինադիրն Մովսէս փչումն յԱստուծոյ ասաց։ 32 Արդ մի՛ ոք ծառայեսցէ բանին, այլ մտացն հնազանդեսցի. զի անհանճար խորհրդոյ է իմանալ փչումն յԱստուծոյ` բերանոյ եւ ռընգանց որոշեալ տեղի. ապա եւ այլն ի ներքս եկեալ լինին մասունք մարմնոյն, եւ զանմարմին եւ զանկարաւտն ընդ զգայականիս շինեալ կարաւտութեամբ։ 33 Այլ ի սա փչել զգոյացուցանողն հողմաշարժ կենդանութեամբ հաւանելի է. յորմէ եղեալ մարդն ի հոգի կենդանի` աստուածահրաշ միաւորութեամբն հաստատեալ ըստ եղութեան թագաւորական բանին թէ Ո հաստատեաց զոգի մարդոյ ի նմա ։ 34 Այլ եւ արձակեալ որ ոչ հաստատեալ, զոր Երեմիաս ասէ . Կենդանի եմ ես , ասէ Տէր , զի հոգի յինէն ել . որով յայտ արար զնա միայն գոլ արարիչ բարեացն կամողաց։
35 Աստուած անհատանելի բնութիւն է, ոչ ինչ հատեալ լինի յԱստուծոյ. եւ դարձեալ ոչ այլ ինչ յառաջն կայր նիւթ յորժամ ստեղծանէր զպատուական զայս հոգի. այլ եւ ոչ ինքնաբոյս եղեալ ըստ ինքեան, զի չէ ոք մշտնջենակից Աստուծոյ. զի ոչ է յումեքէ եղեալ. զնորա սահման լինելութեան ոչ ոք գիտէ. այլ սա ոչ է անխնդրելի, զի արարիչ սորա Աստուած է։ 36 Եւ զի երկնային է հոգւոյն բնութիւն, ցուցանէ զի ելանելով ի մարմնոյս` ոչ ստորիջէ յերկիր. այլ զբարձրանալոյ մայրածննդեան իւրոյ ցուցանէ զիմանալի երկիրն։ 37 Եւ որոշեալ մարմին յիմացականէն` ոչ վերաբերի ի գերակայն, այլ վայրիջի յերկիր ծնող իւր. յորմէ յայտ է թէ յախտականէս զախտաւորն ստեղծ Աստուած, եւ յանախտէ զանախտն. եւ յետ որոշման ոչ հեռանայ, այլ յիւրն երթեալ դադարէ ի տեղիս, ըստ բանին Գնաց մարդ ի տուն իւր յաւիտենից . եւ հոգին դառնայ առ Աստուած որ ետն զնա ։
38 Արդ երթեալ միայն ի լոյսն ուստի ծնաւ, զի լուծաւ ի կապաւոր մարմնոյն որպէս կապեալ ունէր միութեամբ։ 39 Զի որպէս քար մեքենայի յաւդ պարզեալ, զի յորժամ լուծանի` հասանի վաղվաղակի յերկիր ուստի առաւ, նոյնպէս եւ հոգին զի այժմ ծանրացեալ է քան զբնութիւնս աւդոց, իսկ ի միւսում խառնուածին դարձեալ զաւրանայ քան զնա, եւ առ ինքն վերամբարձեալ ձգի։ 40 Եւ է նա հուր, հողմ, լոյս. իսկ մարմին հուր, ջուր, աւդ, հող, հակառակախառն զուգակշիռ միութեամբ ընտանեցեալ, երկու` վերաբերական հանապազաթռիչ թեթեւութեամբ. իսկ երկու` վայրաբերք ծանրութեամբ մշտաշարժ երկրասողութեամբ. զի ոչ այլ ինչ քան զբնական իմաստութիւն Աստուծոյ իմանալ նիւթ արարելոյ այս է, զոր մշտնջենապէս յիմանալւոջն ունէր զիմացեալն. յորժամ կամեցաւ ի գոյութիւն ածել, սահմանեաց եւ եղեւ իբրեւ մայր իմանալին։ 41 Եւ երկու ի նմանէ երեւեցան ծնունդ, տեսանելի եւ իմանալի. եւ յերկոցունց եղեն բազում տեսակք, յանմարմնոյն անմարմինք եւ ի մարմնոյ մարմնաւորք, ոյք են հրեշտակք եւ մարդիկ։
42 Մարդ յերկնէ է եւ յերկրէ խառնուած գեղեցիկ, զդէմսն ի միասին կապեալ արուեստաւոր իմաստութեամբն Աստուծոյ. պարզ եւ թեթեւագոյնն յերկնէ, ծանր եւ շարադրական յերկրէ։ 43 Զի թէ զայլ ազգաց զգայականաց զբնութիւն աստ իմանամք, սակայն ծառայականք եւ անհանճարք. իսկ իմանալիս այս ի մեզ վեհագոյն ազատ եւ անկարեկան նիւթից, մաւտաւոր Աստուծոյ բնութեանն, հրեշտականման եւ ի նոյն էութենէ, այլ ոչ հրեշտակ. այլ հոգի միայն եւ ընդ անարգ նիւթոյս կապեալ, եւ ի բարձանց եւ երկնային, հակառակ եւ երկմիտ եւ անընտանի ստորակայից, այլ հնազանդեալ կապանաւք մարմնոյ։
44 Զի թէ զմարդկան հոգւոյ կամի ոք ուսանել զկայանս, մի՛ թանձրագոյն մտաւք հայիցի երկրաքարշ ախտիւք ծանրացեալ. այլ թռուցեալ ըստ սրբոյն Պաւղոսի որ ասէ` անճառելի տեղի, զոր դրախտ անուանեաց եւ երրորդ երկինս. այլ իմացեալ քան զվերին զայն եւ զհաստատութիւն։ 45 Արդ աստի յափշտակեալ հոգիս` ի հոգեւորականն եհաս կայանս, որ աստուածային պատմութիւն` վերին անուանէ Երուսաղէմ, ուր բիւր հոգիք արդարոց կատարելոցն ուրախանան, յառաջատես լեալ Աստուծոյ բարեացն. անպատմելի եւ անուշահոտ եւ լուսաւոր աւդն, յորս ոչ է այլախառնութիւն դառնութեան։
46 Այլ ասացի պարզագոյն ինչ բանիւք, զի ուստի եղեն հոգիքն` առ իւրն երթեալ լինին ի բնակութիւն. եւ մարմին դարձեալ յիւր տեղին միանայ ազգակցեալ եւ յապականութիւն դարձեալ։ 47 Այլ անտեսանելին եւ անեղծական յառաւելատեսիլ փոփոխեալ, չունի պէտս առ մարմնականս առ այս կեանս, եւ ոչ կարաւտութիւն ի տեսութիւն . եւ ոչ կարող իսկ են եւ ոչ նոքա որ առաւելագոյն արժանաւոր եղեն պատուոյ` մարտիրոսքն։ 48 Նոքա յայտնիլ ումեք ոչ կարեն. ոչ ի։ 49 տ։ 50 գ։ 51 Ապա թէ անգոսնաբար ոք կամ անխրատ սովորութեամբ երազովք վարեսցի, վերստին անցանելով ըստ հեթանոսական սովորութեամբ, բազում են աւրինակք, որ մոգ քաղդէացիք աստեղագիտութեամբ աստուածածանաւթ, եւ բաբելացւոց գաւազանահարացն եւ լերդահմայ, եւ ընդ աջմէ ելանել հմայիցն հրէաստանի եւ Երուսաղեմի, զոր մտանել սրոցն ընդ Ռաբովթ որդւոցն Ամոնայ եկեալ ի գլուխ երկուց ճանապարհացն , երկու առաջք ի միոյ աշխարհէ, եւ ստութեամբ արդարացեալ լինին հմայքն մտանել սրոյն ի պարանոցն Ղովտայ խնդրէր զանիրաւութեան վրէժս ի նոցանէ։ 52 Այլ եւ կին ոմն վհուկ Սաւուղայ ճշմարտապատումն, եւ իղձն Բաղաամայ ի Միջագետաց մարգարէ ստուգատես. Երեմ ի հրէաստանէ բաբելոնացւոյն իմաստնէն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ. եւ Յովսէփ երազատես եւ երազահան Փարաւոնի։ 53 Այլ այս ի բաց մերժեալ է յեկեղեցւոյ Քրիստոսի ըստ ճշմարտապէս գրոց. զի այս հեթանոսաց է եւ ոչ քրիստոնէից։
54 Ապա թէ ոք այլանդակապէս ընդ այս մտածութիւնս անցանէ` աւտար խորհրդովք նշանադիրս գծել, կամ մարգարէանալ առ յապայսն եւ երազահմայ լինել, ցնորել մոլորութեան երազահան ստութեան, ընդ անկոխելին գնալ պողոտայ անքրիստոնէաբար, եւ բնական ի մեզ կիրսն ճշմարտութեան պատմել, որ լինի այս եւ վնասել խելապատակին ընդ վայրաբանութիւն , եւ հիւանդութեամբ բազում ինչ տեսեալ խաւսի անհանճարաբար, զոր եւ արբեցողաց իմն թուի շրջագայութիւն լինել երկրի զինքեամբք, եւ յայլայլեալ զգայութեանն ի ջերմութեանցն զայսպիսի սովորականութիւնն ի մեզ աւրինադրէ գործ ինչ լինել։ 55 Կամ զայն զոր դեւքն կերպարանեալ ի նմանութիւն մոլորեալ մեռելոց` զոր գիտակն էին ի կեանս մարդոյն, եւ զնոյն նմանեալ յայտնին ի տրտում երեսս կամ ի զուարթս իբրեւ պատուէր ինչ տալով եւ զգուշացուցանելով, որպէս թէ մեռեալն եւ սպանեալ մարմնոյ հոգիացեալ, եւ ի միասին գտեալ. զոր ոչ յաւգուտ, այլ ի վնաս եւ ի մոլորութիւն փութացեալ լինի, եւ նա զայն անուսումնաբար ճարտարութեամբ պատմէ, այն արտաքոյ է քրիստոնէութեան։
Մեկնութիւն Յեսուայ եւ Դատաւորաց
Ա
1 Կոչեցաւ Յեսու նաւեանց ի Տեառնէ առաջնորդ Իսրայէլի. ընտրեաց երկու յերիտասարդացն Իսրայէլի, եւ առաքեաց առ ի լրտեսել զերկիրն եւ զԵրիքով։ 2 Թէպէտ եւ առաւելաւ մեծացաւ քան զՄովսէս, ոչ ելանէր ըստ կարգ վարդապետին իւրոյ։ 3 Մովսէս երկոտասան առաքէր լրտեսս. սակայն երկու ընտրեցան յառաքինութիւնն. թիւ երկոտասանից խարխարեցաւ, զաւրութիւն երկուցն կալաւ զտեղին, մինչեւ ամենայն ապստամբութիւնն նուաղեցաւ։ 4 Եթող Յեսու զերկոտասանսն ի բաց, եւ զերկուսն բաւական համարեցաւ առ ի ճշմարտութիւնն։ 5 Մովսէս զերկոտասան ազգն միաբանեաց ի մասն լրտեսութեանն, զի այր զիւրաքանչիւր զտոհմն յորդորեսցէ քաջալերել. եթող յետոյ զբազումս, եւ յԱստուած միայն ապաւինեցաւ, քանզի եւ ինքն անցեալ էր ընդ հանդէս առաքինութեանն։
Բ. Վասն անցանելոյ Յեսուայ ընդ Յորդանան։
Բ .
1 Վասն անցանելոյ Յեսուայ ընդ Յորդանան։
2 Անդ ի սինէական լերինն զժողովուրդն չարար արժանի ի վեր ի լեառն ելանելոյ, բայց միայն զՄովսէս. եւ յայտ արար զանմատոյցն պատիւ աստուածութեան իւրոյ։ 3 Եւ աստ առ ափն Յորդանանու զնոյն պատիւ մեծարանաց տապանակին ցուցանէ, բացագոյն երթեալ ժողովրդեան ի նմանէ իբրեւ երկու հազար կանգուն. անդ մատամբն Աստուծոյ փորագրեալ էր զգիր տախտակացն. աստ եւ անուն Յիսուսի գրով հաստատեալ կայր . Մարգարէ ձեզ յարուսցէ , ասէ Մովսէս , յեղբարց ձերոց իբրեւ զիս , նմա լուիջիք ։ 4 Մեծ ոմն ի հեբրայեցւոցն եկեալ պատմեաց մեզ. Ժողովուրդն, ասէ, յամպն եւ ի ծովն եւ ի Մովսէս մկրտեցան. եւ Աստուած անուն լռէր ի տեղւոջն։ 5 Սովին բարբառով եւ ես երկրորդեմ։ 6 Ոտք քահանայիցն ի ջուրն Յորդանան մկրտեցան, իսկ այլ մարմինն ցամաք մնաց, վասն զի երկաթոյ ծնունդք էին եւ ոչ ջրոյ։ 7 Տապանակն զանձն իւր ոչ մկրտէ, վասն զի անուն մարդոյ առանց մարմնոյ եւ հոգւոյ ոչ մկրտի . սոյնպէս եւ անուն Աստուծոյ անուամբ տապանակին նշանակէր։ 8 Պահի անունն ի ցամաքի առանց մկրտութեանն, մինչեւ զգեցցի նոյն անուն մարմին եւ ոգի, եւ նովին մարմնով եւ ոգւով մկրտեսցի ի նոյն ի Յորդանան գետ։
Գ. Յաղագս կրկնակի վիմացն։
Գ .
1 Յաղագս կրկնակի վիմացն։
2 Երկոտասան վէմքն որ ելին ի գետոյ անտի, նման էր թիւն երկոտասան Առաքելոցն. եւ երկոտասան քարինքն որ իջին անդրէն ի գետն, երկոտասան ազգատոհմացն, որ ոչ կարացին ելանել ի ծովէ մեղաց։ 3 Ընդ անցանել ժողովրդեանն ընդ Յորդանան գետ` հատաւ սպառեցաւ ցամաքեցաւ ջուր գետոյն. է որ ի վեր դարձաւ, եւ է որ ի վայր հոսեցաւ։ 4 Եւ զայդ քարինսդ զոր հանաք ի միջոյ գետոյդ, եւ եդաք ի տեղւոջ` որ անուանի Գաղգաղ։ 5 Պարտ է զբանս իմանալ. ջուրքն` որ ոչ ըստ բնութեան ի վեր կոյս դարձան, հեթանոսաց ի վեր յերկինս ելանելն է. եւ ջուրքն որ ի մեռեալ ծովն Սոդոմայ հոսեցան, ժողովրդեանն անդրէն ի մեղս դառնալն է։
Դ. Վասն թլփատութեան` որ ի բլուրն է, եւ ոչ ի սրտի։
Դ .
1 Վասն թլփատութեան` որ ի բլուրն է, եւ ոչ ի սրտի։
2 Թլփատութեանն Մովսէս ոչ էր աւրէնսդիր, վասն այնորիկ եւ ոչ խափանել կարէր. եւ զոր խափանելն ոչ կարէր, եւ ոչ մեծարել կամէր։ 3 Վասն այնր որ յառաջն տեսանէր, լռեալ դադարեաց ամս քառասուն եւ երկու յանապատի անդ. զի ետես զտկարութիւն նշանին։ 4 Ճանաչումն եւեթ էր` յայլոց ազգացն որոշելով, այլ ոչ լրումն աստուածային կամացն արդարութեան։ 5 Թոյլ ետ նմա անցանել ընդ Յորդանան գետ. ի մէջ բազմամարդի աշխարհին` ուր պիտոյ էր նշան դրոշմին այնորիկ, պահելով եւ զատուցանելով զանձինս իւրեանց ի բազում ազգացն։ 6 Յեսու որդի Նաւեայ առ երկու ինչ պիտանացու փութայր թլփատել զորդիսն Իսրայէլի, զատուցանելով յազգացն եւ անքակ միաբանելով ի ճգունս պատերազմացն։ 7 Բայց խնդիր առաջի կայ սակաւ բանիւք ասել վասն նորին թլփատութեանն, եթէ ընդէ՞ր քարամբք թլփատէր եւ ոչ երկաթով. քանզի ասէ գիր` եթէ Արար Յեսու դանակս գայլախազեայ , եւ այնու թլփատեաց զորդիսն Իսրայէլի ։ 8 Ի մարտս պատրաստէր զնոսա. եւ ամենայն զէնք պատերազմողացն յերկաթոյ կազմին, որք թանալոց էին յարիւնս բազումս հինգ ազգացն զաւակին Քամայ. տէգք եւ նիզակատէգք, սուսերք եւ սլաքք նետից, եւ ամենայն սպառազինութիւնք վառելոցն, թէպէտ եւ որիշ որիշ էին տեսանելով ըստ իւրաքանչիւր զինուց, սակայն նիւթքն ամենայն երկաթ էր։ 9 Սուրբ պահեաց զնոսա յարենէ թլփատութեանն. զի թէպէտ եւ ժամանակեան էր նշանն, սակայն աստուածային էր։ 10 Ոչ մարթէր գործին, որ կենաց պատճառն էր, առժամայն շրջել եւ լինել նոցա մահու պատճառ։ 11 Սակայն երկրագործ մարդկան երկաթն է կենաց պատճառ, որ զերկիր գործեն. եւ վասն ագահութեան իւրեանց զմիմեանս զրկեն եւ զլանան, եւ անցանեն ըստ եդեալ սահմանս հարցն իւրեանց։ 12 Գոյ եւս եւ այլ տեսակ` որ վատթարագոյն է քան զերկուս ասացեալսն։ 13 Բազմաց յանուն աստուածոցն կուռս երկաթիս գործեն, տէգս եւ նիզակատէգս նուիրէին այնմիկ, որպէս եղեւ. գարշելի էր տեսողացն ներգործողաց, զորս Յեսու ոչ արժանի համարեցաւ մատուցանել ի նիւթ թլփատութեանն . այլ եւ այնչափ մեծարեաց զդանակսն գայլախազեայ, մինչեւ ընդ իւր աւանդեաց ի Թամնասաքարի։
Ե. Վասն սպարապետին երկնաւորի եւ վասն Յեսուայ որդւոյ Նաւեայ։
Ե .
1 Վասն սպարապետին երկնաւորի եւ վասն Յեսուայ որդւոյ Նաւեայ։
2 Սպարապետ եմ, ասէ, զաւրաց մեծաց Տեառն։ 3 Յայտ արար եւ եցոյց` զի երկոտասան բիւր հրեշտակաց եկեալ հասեալ էր յաւգնականութիւն երկոտասան ազգին, եւ նա վերագոյն քան զբազմութիւն գնդին զանձն ցուցանէր։ 4 Եւ այլ եւս խոնարհագոյն մատամբ աղերսէր Աստուածն Իսրայէլի եւ ասէ. Ժողովուրդ իմ զի՞ արարի քեզ եւ կամ զի՞նչ մեղայ քեզ. ո՞չ վասն քո յայտնեցի դիւթին Բաղաամու. Բաղակ առաքեաց կոչեաց զնա ի Միջագետաց անիծանել նզովել զքեզ, եւ զիս նմա յայտնեցի` դիւթին եւ յանցաւորին, զի դու մի՛ յանցանիցես. եւ եւս անարգագոյն իշոյն, զի դու իմաստնացեալ զգաստասցիս։ 5 Եւ եթէ առ անարգսն այնպիսի յայտնի Աստուած վասն մարդկան սիրոյ , զի՞նչ ինչ ասիցէ ոք վասն հրեշտակի` որ երեւեցաւ Յեսուայ, եթէ ոչ ինքն Աստուած էր` եւ երեւէր իբրեւ զհրեշտակ։
Զ. Վասն ձայնական կործանման Երիքովի։
Զ .
1 Վասն ձայնական կործանման Երիքովի։
2 Երիքով, որպէս ասէ գիրն, ամրացեալ փակեալ կայր ամփոփեալ. ամենեւին ոչ ոք ելանէր ի նմանէ, եւ ոչ ոք մտանէր ի նա։ 3 Տիպք աւրինակի էր նա բազմադիմի մեղաց առաջին մարդկային բնութեան։ 4 Երիքով եաւթնեկին պարսպաւք ամրացեալ փակեալ կայր. ոչ յԱստուած ապաւինեալ, այլ յորմոցն լայնութիւնն եւ ի բարձրութիւնն. եւ մարդոյս բնութիւնն եաւթն մասամբք պարսպեալ էր զարտաքին եւ զներքին շինուածս նորա. երկու աչաւք եւ երկու ականջաւք եւ երկու ռնգացն առուաւք, եւ բերան նորա եաւթն մեծամուր խորհրդոց։ 5 Այս եաւթնեկին պարսպաւք ապստամբեալ մարդիկ` ոչ հնազանդեցան Աստուծոյ, ցարդարութիւն փակեալք ի փակելումն, ամրացեալք էին եւ կաշկանդեալք ի կապեալսն ապաստան էին. ամենայն թշնամիք իւրեանց ընդ նոսա բնակեալ էին, անձամբ զանձինս իւրեանց սպանեալ էին. կենդանւոյն դիակունք մեռեալ ի գերեզմանի բնակեալ էին, եւ ի քաղաքի համարէին գերեզմանք նոցա` որ ի վախճանի ձայնիւ աւերելոց էին։
6 Եկն եմուտ Յեսու որդի Նաւեայ առ քահանայսն եւ ասէ ցնոսա. Հրաման պատուիրանի տուք ամենայն մարտիդ, պատերազմող ամենայն մարդկանդ յառնել պատել շուրջանակի զքաղաքն. եւ տապանակն կտակարանաց երթիցէ զհետ նոցա, եւ եաւթն քահանայքն եաւթն փող ի ձեռն առեալ զտէրունին` հարկանելով զհետ տապանակին երթիցեն։ 7 Վեց աւր` մի մի նուագ հարկանիցէք. եւ յաւուրն եաւթներորդին եաւթն անգամ եկեսջիք առաջին աւրինակաւքն. եւ յեաւթներորդ աւուրն յեաւթն նուագին` ուժգնագոյն քան զայլ աւուրցն հարկանիջիք զփողսն. եւ ի գոչիւն բարբառոյ զաւրացդ ամենեցուն` արձակեսջիք ի վերայ քաղաքիդ , եւ առ հասարակ պարիսպքն անկեալ կործանեսցին առաջի ձեր։
8 Բայց ես սակաւ մի ըստ երրեակ մասանցն շարժեցից զմիտս իմ` որոշելով զվեցսն ի նոցանէն, եւ յեաւթներորդումն առնուլ զնշանակ յաղթութեանն։ 9 Զվեց աւրն մի մի նուագ. երկու երկուորեակ թուով են արարածքս` եւ ապականացուք. առաջինն կոչի մասնաւոր` լոյսն արեգականս. երկրորդն` ներքին երկինս, որ վերին ջրոցն է հաստատութիւն. երրորդն` երեւումն ցամաքի եւ բոյսք աճեցեալք. չորրորդն` գունդք լուսաւորացդ. հինգերորդն` ծնունդք ջրոց եւ բղխումն ցամաքի. վեցերորդն` որ գազանք եւ մարդիկ արարան։ 10 Վեցեքինքս, որպէս յառաջ ասացաք, յառաջախաղաց եւ կայանաւորք են. չարասէր թշնամին մեր ի սկզբանէ արկ ընդ ապականութեամբ զվեց մասունս աշխարհիս, իբրեւ որմարգել արար զմեզ եւ բանդիւք տանջեաց։ 11 Եկ զանապական եաւթներեակն կամեցաւ ընդդէմ մեզ կապել, յԱդամայ մինչեւ ցՄովսէս այսպէս. իսկ առ Մովսէսիւ լուծաւ իշխանութիւն նորա։ 12 Եւ եթէ Մովսէս զթագաւորութիւն նորա մահուն աւերեաց, զոր ապա յետոյ ի ծանաւթումն եկեալ մեծի մարգարէին Դաւթայ` ասէր Թշնամոյն պակասեաց զէն մինչեւ ի սպառ . զքաղաքս նոցա աւարեցեր ։ 13 Ոչ եթէ ընդ մարդկան միայն տայր Յեսու պատերազմ, այլ ի խորհուրդս ծածկեալս` ընդ սատանայ եւ ընդ դեւս կռուէր։ 14 Ի ձայն փողոյն մեծի սաստկաձայն լալիք անաստուած մարդկանն լինէր. ի ձայն փողոյ կոծոյ` շուրջ գային քահանայքն զքաղաքաւն։ 15 Զվեց աւուրցն լացին զվեցաւրեայ արարածսն, որ յառաջագոյն մեռեալ էին ի մեղս իւրեանց. յաւուրն եաւթներորդի` որ նա ինքն է անմեղ եւ անապական, յայնմ աւուր սպանին զմահ եւ կործանեցին զքաղաքս նորա։
16 Ապա թէ ասիցէ ոք. թէ մարդ եւ անասուն քաղաքին սատակեցան ի սուր սուսերի զաւրականին, նիւթք պղնձոյն եւ երկաթ առ ի՞նչ սրբեցան եւ նուիրեցան ի գանձս տան տեառն։ 17 Վերագոյն ասացի, դժոխոցն նմանութիւն ասաց զԵրիքով. եւ Յեսու զդժոխս աւերեաց, եւ զմահ սպան ի միջոյ նորա եւ մարդկան. մարդոյ պատուհաս էած ի վերայ, եւ անասուն զի արիւնակից մարդկան է` չարար արժանի ապրեցուցանել զնոսա։ 18 Իսկ կռանակուռ նիւթք կահին աւտար էր ի բնութենէս մերմէ, ոչ ինչ մարմնաւոր պատուհասին. ոչ ինչ յանձանց ագահութիւն հրամայեաց բառնալ, այլ յամենասուրբ գանձն աստուածային նուիրացն։
19 Դարձեալ գոյ եւ այլ բարառնութիւն ի տեղւոջս։ 20 Որպէս պղինձն հանդերձ ամենայն նիւթակցովքն իւրովք անզգայ եւ անմատոյց է ի պղծութիւն, եթէ կամեցեալ էր մարդկանն կամաւոր սրբութեամբ, անպիղծս կարէին ունել զինքեանս։
Է. Վասն Ռեքեբայ երիքովացոյ, որ հաւատով ապրեցաւ ի սրոյն Յեսուայ։
Է .
1 Վասն Ռեքեբայ երիքովացոյ, որ հաւատով ապրեցաւ ի սրոյն Յեսուայ։
2 Յանդգնագոյն ասացից վասն աղի արձանին։ 3 Յամենայն դարս եկեղեցի մաքսէ ի հեթանոսաց. ի սկզբանն ի մահաբեր ծառոյն զծառն կենաց` որ կայ պահի մեզ ի վախճանի. յեղբայրասպանէն Կայենէ զՀաբէլ` որ գովութեամբ քարոզ կամաւոր յեկեղեցւոջ. ի շռայլեալ դարուն` զՆոյ արդար ընտանեաւքն հանդերձ. յանիծեալ սահմանացն Քամայ` զՄելքիսեդեկ. ի մադիանացւոցն` զԹամար, ի մովաբացւոցն` զՀռութ, ի Սոդոմայ ` զկինն անանուն։ 4 Ոչ, ասեն. ի պատուհասի եղեւ։ 5 Վկայեմ եւ ես, եւ յելս իրացն հայեաց. ի շանթակէզ հրոյն ապրեցաւ ընդ խառնավար դստերսն Ղովտայ, ոչ վարեցաւ ի պատուհասի չարեացն, նշան գեղեցիկ կանգնեցաւ առ երիս ինչս պիտանացու։ 6 Դուք էք, ասէ, աղ երկրի. ի ձեզ աղի ամենայն անհամութիւն աշխարհիս։ 7 Մասն է աղ հողոյ, միանգամայն եւ ջուր մածեալ. ուր ջուր է, անդ եւ աւդ խառնի. ունի աղն բնութեամբ եւ զհրոյ ջերմութիւն. եւ չորեքեան նիւթք աշխարհիս ի յանցանացն Ադամայ անկաւ ընդ ապականութեամբ եւ դարձաւ ի հողոյ բնութիւն։ 8 Իսկ առ կնոջն Ղովտայ չորեքեան նիւթք ձուլին եւ առնին աղի բնութիւն. ամենեքեան նոքա կենդանի են յեկեղեցւոջ։ 9 Լուար զանուն եկեղեցւոյն, ուսիր եւ զաւանդ զթարգմանութիւն անուանդ. եւ եթէ դու տեղեկագոյն իցես, այլոց փութասջիր ուսուցանել։ 10 Եկեղեցի աստ` կոչումն անուանի, որպէս ի չգոյութենէն է ի գոյութիւն. վերստին նիւթ գործի աշխարհս, ի մահուանէ ի կեանս, ի ցրմանէ ի ժողովումն։ 11 Քոյր էր կնոջն Ղովտայ Ռախաբ` եւ զաւակ ի Քամայ յազգէն. հաւատաց յԱստուած եւ եղեւ դուստր Աբրահամու, ոչ ասի զաւակ Քանանու։ 12 Աղն է պատուհասի նշանակ, եւ անանցութեանն իմացմունք, եւ յարութեան բնութիւն։ 13 Աղն արձան` թէպէտ եւ նշանակէ յաղթող եկեղեցեաց, զհարուածս հինգ քաղաքացն քարոզեսցէ. իսկ հաւատք կնոջն առաքինւոյ` նշանակ է եկեղեցւոյ, եւ ճշմարտութեան եւ փրկութեան, եւ յոյս դարձի հեթանոսաց, եւ դուռն բացեալ մեղաւորաց. միանգամայն քարոզէ զգալուստ որդւոյն Աստուծոյ։
Ը. Վասն անշինութեան Երիքովի, եւ քարկոծելոյն Աքաբայ։
Ը .
1 Վասն անշինութեան Երիքովի, եւ քարկոծելոյն Աքաբայ։
2 Ապա եթէ ոք ժպրհեսցի անցանել ընդ նզովս ընդ այս, ո՛ր աւր զհիմն արկանիցէ, զանդրանիկ որդին թաղիցէ. եւ ո՛ր աւր կատարեսցէ, զկրսերն. բոլոր միջոց շինուածոյն ընդ անիծիւք մնաց։ 3 Իսկ Յեսու որդի Նաւեայ գործիական ձայնիւ աւերէ զԵրիքով, եւ բնական նզովիւք անիծանէ զշինելիս նորա, զայս դժոխս զոր գերեզման հաստատեցին մարդիկ։ 4 Ի գալուստ որդւոյն Աստուծոյ ի ձայն փողոյ աւերելոյ` եւ ոչ մնայ անդր ոսկր վախճանելոցն եւ ոչ մի որպէս զԵրիքով, ամենեւին ոչ մնաց շունչ կենդանի. եւ ոչ փորին այլ գերեզմանք մարդկան յերկրի, որպէս եւ վեց քաղաքն այլ ոչ շինին մինչեւ յաւիտեանս ժամանակաց. վասն այնորիկ եւ Յեսու անջինջ անէծս կռէր ի վերայ տեղւոյն այնորիկ անշինութեանն։ 5 Իսկ թագաւորն անաւրէն Աքաաբ անցանէր զանիծիւք մարգարէին. թէպէտ եւ զտեղին փոխանակեաց, զանունն չեբարձ ի քաղաքէն. եթող զհինն Երիքով, եւ խոնարհագոյն մերձ ի կողմանս Սոդոմայ շինեաց, եւ անուանեաց նոր Երիքով։ 6 Եւ բան նզովիցն կատարեցաւ ի վերայ նորա եւ որդւոց նորա. ետ հատոյց զամենայն տոկոսիս անձամբ եւ կնաւն եւ եաւթանասուն եւ երկու որդւովքն զորս կոտորեաց Յէսու։ 7 Եւ ջնջեցաւ յիշատակ նորա յազգահամարէ արդար թագաւորացն։ 8 Եթէ ոչ աւրհնութիւնքն Եղիսէի մարգարէի հասեալ էին ի վերայ նորա, վաղագոյն քանդեալ լինէին քան զառաջինն Երիքով։
Թ. Ընդէ՛ր վիճակաւ եւ ոչ մարգարէութեամբ ցուցաւ Աքար յանցաւորն Աստուծոյ։
Թ .
1 Ընդէ՛ր վիճակաւ եւ ոչ մարգարէութեամբ ցուցաւ Աքար յանցաւորն Աստուծոյ։
2 Զի վիճակն զմարգարէի գործ գործէ, որպէս ի ծովուն, նոյնպէս եւ ի ցամաքի։ 3 Դարձեալ մարդկան խնդիր ետ առնել յանցաւորին, զի մարդն ի մարդկանէ յանդիմանեսցի։ 4 Գողաւնքն այս է` որպէս ցուցանի. ամղան մի նկարագեղ. եւ բաժակ մի կրկին յերկերիւր սատերէն, եւ լեզու մի ոսկի։ 5 Բաժակն արժէր ութ հարիւր դրամ, իսկ լեզուն ոսկի` կշիռք են իբրեւ զլտերսն. թողին զլտերն անուն, եւ զձեւոյն անուն կարդացին լեզու։ 6 Արծաթն եւ ոսկին ի նուիրացն Աստուծոյ գողացաւ. իսկ զցեցակեր ասրեղէն հանդերձն` ի նզովելոյն զքաղաքն եւ զինչս նորա։ 7 Ամենայնին գող Աքար է։
Ժ. Յաղագս գաբաւոնացւոցն խաբելոյն զՅեսու, եւ ապրելոյ ի սրոյ նորա։
Ժ .
1 Յաղագս գաբաւոնացւոցն խաբելոյն զՅեսու, եւ ապրելոյ ի սրոյ նորա։
2 Իսկ քանանացիքն անիծեալք, եւ յիրաւի անիծեալք, ոչ ունէին զերկիրն ի լարաբաժին ժառանգութեան, այլ ի խաբէութեանց եւ ի պատահմանց. քանզի մասն Սեմայ ցեղին հասեալ էր։ 3 Դատաւոր արդար անիրաւ դատաստան ոչ առնէ . Անիծեալ , ասէ , որ փոխեսցէ զսահմանս հարց իւրոց ։ 4 Զայս սահմանափոխութիւնս նախ քանանացիքն անցին զանիծիւքն. իսկ Աստուած` իրաւարար ամենեցուն, անդրէն դարձուցանէ։ 5 Այլ Յեսու որդի Նաւեայ ոչ ի բազմութենէ նոցա զարհուրեցաւ, եւ ոչ ի պատրաստութենէ նոցա սոսկացաւ. առեալ զբազմութիւն զաւրաց իւրոց` ի Գաղգաղայ ի Գարիզին լեառն հասանէր։ 6 ԶԳարիզին եկեղեցացոյց, եւ զԳեբաղ սարկաւագանոց շինեաց. զոր եւ անէծս կարդաց ի Գեբաղ, եւ զաւրհնութիւնս ի Գարիզին։
7 Եւ զի՞նչ իցեն այս երկու լերինքս հուպ յիրեարս եւ բաժանեալ ի միմեանց։ 8 Նմանութիւն երկդիմի բնութեանս մերում. զանէծս ի գործս աղտեղի բնութեանս մարմնականս, եւ զաւրհնութիւնս յոգիս եւ ի մարմինս ի գործս արդարութեան։ 9 Վասն զի ձոր բաժանէ զԳեբաղ եւ զԳարիզին, եւ ի միջոցին շինեալ քաղաք Շամրին։ 10 Եւ այս ոչ է աւտար ի մեր բնութենէս. ի միջի ասեմք զսրտին բնութիւն, եւ զնոյն խորհրդարան հոգւոյ եւ մարմնոյ։ 11 Եղիցի աջակողմն մեր Գարիզին, եւ ձախակողմն մեր Գեբաղ։ 12 Հարկ է ընդ երկու ցնցուղս ականջաց ի ներքս մտանել, եւ ընդ ձայնական հնչումն ի սիրտն ազդեալ. զաւրհնութիւնն ի ներքս առցուք, եւ զանէծսն արտաքս հալածեսցուք. ապա երկոքին կողմանքս մեր Գարիզին եղեն եւ ոչ Գեբաղ։
13 Բայց այժմ խնդիր է վասն երկճղի փայտիցն` զորմէ թագաւորքն քանանացւոց կախեցան։ 14 Դիք , ասէ , զոտս ձեր ի վերայ արանց թագաւորացդ ։ 15 Յայտնի` քաջ զաւրականքն զմարդիկ կոխէին, իսկ ի ծածուկ` զսատանայ եւ զամենայն չարութիւն նորա։ 16 Կապէ զնա Յեսու որդի Նաւեայ գործակցաւքն իւրովք հանդերձ, եւ դնէ ընդ ոտիւք երկրաւոր սպառազինաց իւրոց։ 17 Ինքն ոչ կոխէ, զի Յեսուդ անուն հրամայել գիտէ զդատողական խրատն, ի ձեռն նոցա կարգէ յուղղութիւն։
18 Հինգ թագաւորքն զորս կոխեն եւ կախեն զփայտից, կայ ի տեղւոջն ընդդիմառնութիւն եւ տեսական տարացոյց։ 19 Հինգ թագաւորքն մարդադէմք էին կերպարանաւքն, եւ աւձաձեւք էին, հին վիշապին բնակութիւնք. իսկ տեսակք, գործք, տարացոյց , ձեւ` բնաւոր աւձին։ 20 Ըստ հինգ թագաւորացն հինգ ոտք են աւձին, ի սողելն իւրում հինգ պատ առնու կրկնելովն։ 21 Կոչեաց զեբրայեցիսն յԵգիպտոսէ առնուլ զվրէժ անիծիցն յառաջնոյն աւձէն եւ ի վարդապետէ նորա։ 22 Կապէ զնոսա Յեսու զհնգեսեան զաւձաձեւսն , եւ տայ կոխել այնմ զաւակին` յորում կայծակն կենաց ծածկեալ պահէր։ 23 Մարդկային ոտքն կոխէին, եւ աստուածային հուրն այրէր զմեղսն։ 24 Զփայտն ոչ հրամայէ կոխել, զի չէր աւձաձեւ. թիւ թագաւորացն աւձաձեւ էր, զձեւն կոխեաց։
25 Եթէ ի բնութիւն մարդոյս եկեսցես եւ իմաստուն մտաւք քննեսցես, գտցես նման նորա ազատութիւնն. եթէ կամի` աւձաձեւ լինի, եւ եթէ կամի` աստուածաձեւ։ 26 Առաքինութիւն մարդոյն` է աստուածային կերպարանք. զոր Աստուած բնութեամբ ունի, մարդ ստանալով կարէ ստանալ։ 27 Ապա եթէ ընդ երկիր պշնուցու, եւ զգործովք սորա շաղեալ պատի, ինքն զինքն աւձաձեւ արար, որպէս աչաւք, ընչաւք, ականջաւք, բերանով, եւ հինգերորդ ներքին համաւքն։ 28 Միաբան շաղեալք պատին սոքա հնգեքեան , մանաւանդ զի իգական մասամբք, կանացի ձայնիւք մեղկին լսելիքն մարդոյն. մեղկեալն հանեալն անկանի անքակութեամբ ընդ զուգակցին, աչք ընդ աչս կքի, եւ հոտ ընդ հոտ հոծի, բերան համբուրէ, եւ համք ընդ համս խառնին, զոր խոկումն անուանեցան։ 29 Այս չարք` միաբանութիւն առ ծառոյն յայտնեցան։ 30 Յղացաւ աւձն զկերպարանս աներեւոյթ չարութեանն եւ եղեւ արու բնութիւն միջնորդութեամբ պտղոյ ծառոյն. պատրեաց եւ մեղկեցոյց զհինգ զգայութիւնս իգական մասինն. յապուշ կրթեաց զմիտք կնոջն, եւ մոռացումն արար զպատուիրանսն Աստուծոյ. մինչչեւ մտեալ ի պատերազմն` պարտեցաւ ի հայելոյն. յորմէ դու պարտիս զգուշանալ։
ԺԱ. Վասն արեգական եւ լուսնի, որք լուան Յեսուայ եւ եղեն զաւրավիգն նմա ի գործ պատերազմի։
ԺԱ .
1 Վասն արեգական եւ լուսնի, որք լուան Յեսուայ եւ եղեն զաւրավիգն նմա ի գործ պատերազմի։
2 Ոչ հինգ թագաւորքն միայն էին անդ, այլ որպէս ոմանք յարտաքնոցն ասեն, թէպէտ եւ առասպելական բանք իցեն, երեք բիւր դեւք, ասեն, որ անկան յերկնից, հանին զմարդն ի դրախտէն, եւ զբոլոր աշխարհս ընկեցին ընդ մեղաւք եւ ընդ մահուամբ։ 3 Եւ այն աւր ի Գաբաւոն երեսուն հազարն այն եկեալ էին ի թիկունս աւգնականութեան հինգ թագաւորացն, թերեւս կարասցեն սատակել զորդիսն եբրայեցւոց, յորում ճրագն աղաւտ` երեւէր անշիջանելի. եւ խաւարասէր զաւրք չարին բազմանային, իբրեւ զթանձրութիւն մարախոյ զերկինս ծածկէին։ 4 Գոչեաց Յեսու որդի Նաւեայ իբրեւ զառիւծ. ներքուստ ի վեր դողացոյց, փախոյց եւ ցրուեաց զնոսա իբրեւ զվատ երամս աղուեսուց։ 5 Սուր ի վերայ եդեալ կոտորէր զնոսա մինչեւ ի կողմանս Ազեկայ եւ Մակեդեայ։ 6 Իսկ նոքա մինչ դեռ փախստեայ երթային յերեսաց որդւոցն Իսրայէլի զառ ի թափոջն Սորոնիմ, որոտաց Տէր յերկնից, եւ սկսաւ արկանել ի վերայ նոցա վէմս կարկտախառն. յորոց սատակեցան քանանացիքն առաւել քան ի սրոյ որդւոցն Իսրայէլի։
7 Իսկ եթէ Յեսու բաւական էր առնուլ զվրէժ բարկութեան ի նոցանէ, վէմք կարկտին զի՞նչ պիտոյ էին նմա յաւգնականութիւն. վերագոյն ասացի` թէ իմացար։ 8 Սողուն է սատանայ, ոչ ի վերայ հողոյ, այլ ի վերայ աւդոյ, որ իբրեւ զամպ եկն եկաց ի վերայ քանանացւոցն ամենայն բազմագունդ դիւաւքն իւրովք։ 9 Յեսուայ նիզակն անդ չկարէր հասանել, վերին աւգնականի պէտք էին. զէն առ զէն եւ ձայն առ ձայն մարդկաձայն բարբառոյն. ձայն որոտմանն երկնաւոր սրոյն` հրածին կարկուտն` զվերին դիւացն զգունդսն տանջեցին։ 10 Ետես Յեսու զԱստուած վերագոյն քան զարեգակն եւ զլուսին, որ եւ հասեալ կայր նոցա յաւգնականութիւն։ 11 Բանիւ զանուանս լուսաւորացն հրամանաւ ի մէջ բերէր Յեսու. այլ մտաւք` Տեառն լուսաւորացն հրաման տայր, զի կացուսցէ. որպէս եւ գրեալ է . Արեգակնդ ի վերայ Գաբաւոնի կացցէ , եւ լուսինն ի վերայ ձորոյն Ելոնայ ։ 12 Թեթեւագոյն թեւս ունի արեգակն քան զլուսինն. իսկ Յեսու որդի Նաւեայ թեւաւորին եւ անթեւին հասարակ առնէր զհրամանս պատասխանւոյն. վասն զի զկառավարն ամենեցուն մաւտակաց տեսանէր։
13 Դուռն են լսելիք մտաց. արեգակն եւ լուսին դրունս ոչ ունին լսելեաց, ընդ ո՞ր անկաւ հնչումն ձայնին ի ներքս։ 14 Յորժամ ականջաւքդ ստուգապէս զհրամանն հզաւրագոյն, ինքեանք քեզ առանց ականջաց դ կող քո լսել նմա։ 15 Ոչ հրաձգութիւնս յերկինս խնդրէր, այլ զարեւապաշտսն յանդիմանէր։ 16 Մշտաշարժ ասեմք զարեգակն, որպէս զաւդոյ բնութիւն։ 17 Դիւրին է կենդանւոյ կեալ ի միում տեղւոջ. իսկ յարաշարժ շնչոյ նորա անհնարին է։ 18 Յեսու այնպէս սաստեաց լուսաւորացն, իբրեւ զանշունչ քարինս ընդարմացոյց` միով առ երկուս կշռելով։
ԺԲ. Առ ի՞նչ անուանեցաւ Մասեփատ լալետղ։
ԺԲ .
1 Առ ի՞նչ անուանեցաւ Մասեփատ լալետղ։
2 Ապա եկն եհաս հրեշտակն Տեառն ի Գաղգաղա ի լալետղ անդր, որ յետոյ Մասեփատ անուանեցաւ. եւ Դաւիթ մարգարէ կարդաց նմա հովիտս տրտմութեան։ 3 Այն հրեշտակն որ ի Գաղգաղա Յեսուայ յայտնեցաւ, նոյն երեւեցաւ ի Մասեփատ. եւ ի Բեթէլ խաւսեցաւ, եւ յանդիմանեաց զնոսա։ 4 Համբարձին իսրայէլացիքն զձայնս իւրեանց եւ լացին դառնապէս առ հասարակ. վասն այնորիկ անուանեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ Լալետղ եւ Հովիտ տրտմութեան։ 5 Եւ մատուցին անդ պատարագս Տեառն Աստուծոյ Իսրայէլի։
ԺԳ. Վասն գեղմանն Գեդէոնի, որ կրկին ունէր զապացոյցն։
ԺԳ .
1 Վասն գեղմանն Գեդէոնի, որ կրկին ունէր զապացոյցն։
2 Ասէ Աստուած ցԳեդէոն. Կարի բազում են զաւրքդ, որ ընդ քեզ են. ոչ տամ ես զՄադիամ ի ձեռս քո նոքաւք. գուցէ պարծեսցին որդիքն Իսրայէլի ի վերայ իմ եւ ասասցեն` թէ ձեռն իմ հզաւր փրկեաց զիս եւ ոչ Տէր Աստուած։ 3 Քարոզ կարդասցես զաւրացդ եւ ասասցես. այսպէս ասէ Տէր Աստուած Իսրայէլի. եթէ իցէ ոք ի ձէնջ վատասիրտ զահի հարեալ` դարձցի։ 4 Եւ դարձան ի ժողովրդենէ անտի քսան եւ երկու հազարք։ 5 Դարձեալ խաւսել սկսաւ Տէր ընդ Գեդէոնի եւ ասէ. Տակաւին բազում են զաւրքդ. ա՛ռ տար զնոսա ի ջուր անդր, եւ անդ զփորձ ցուցից դոցա քեզ. եւ եղիցի ` զոր ասացից թէ ընդ քեզ երթիցեն, եւ զոր ասացից թէ ոչ երթիցեն` նոքա դարձցին։ 6 Ապա խաւսել սկսաւ Տէր ընդ Գեդէոնի եւ ասէ. Ամենայն այր ի զաւրականացդ` որ միանգամ լափելով լափեսցէ լեզուաւ իւրով ի ջրոյ անտի իբրեւ զշուն, ի մի կողմ որոշեսջիր զնոսա. եւ ամենայն որ ի գուճս հարեալ` ցռուկ հարկանիցէ, զայն ուրոյն կացուսջիր։ 7 Եւ գտան շնաբարքն լակելով արք իբրեւ երեք հարիւր. եւ այլքն ամենայն ի գուճս հարեալ ցռակաթեալ ըմպէին։ 8 Կարի բազում են զաւրքդ, ասէ Աստուած ցԳեդէոն. յորժամ պատերազմին յաղթես, մոռանաս զիմ բարերարութիւնս, որպէս սովոր են առաջին հարքն ձեր։
9 Երկու իմացական տեսակ յայտնեցան ի տեղւոջ անդ։ 10 Զահի հարեալ վատասիրտքն, քանզի մարմնասէրք են` ընդ երկիր միայն պշուցեալ` զերկինս ոչ կարեն տեսանել, յաւիտենական կեանքն ծածկեալ է ի նոցանէ։ 11 Իսկ ինն հազար եաւթն հարիւր արքն ի ջուրսն քննութեան փորձեցան. եւ նոքա յոլովագոյն երկրաթաւալք են, եւ զեխ կենաց աշխարհիս ցանկացեալք. թողեալ զկանգնորդ կեանսն` ի պորտ եւ յորովայն սողեալ կան։ 12 Թէպէտ եւ ոչ վատասիրտք անուանեցան, եւ ոչ ի քաջացն կողմանէ արժան էր զնոսա ասել։ 13 Նոցա ի գուճս հարեալ, ի վերայ կրծիցն անկեալ` արջառաբար ըմպէին ջուր. զանասնական բարսն յայտ արարեալ, որոց երկիրս միայն է բաժին։ 14 Մի ճանապարհ է երկոցունց յիւրաքանչիւր տունս դառնալոյ . Տունք նոցա , ասէ , գերեզմանք նոցա եղիցին ։ 15 Վասն զի ի հողս իւրեանց կարդացին զանուանս իւրեանց , նոյնք եղիցին բնակութիւնք նոցա յաւիտեան. չիմացեալք զմարդկային պատիւն, հաւասարեցան անասնոց եւ նմանեցին նոցա։ 16 Այս նախատինք ի մարգարէէն մարդկան ասացան։ 17 Իսկ երեք հարիւրքն սակաւիկ մի զգլուխն խոնարհեցուցեալ ի ցանկալի վտակս ջուրցն` անուշութեամբ ծայրիւք մատանց ձեռինն , ի ներքոյ ի վեր ընդդէմս երեսացն չթքելով, լեզուաւք իբրեւ զշունս լակեն. ոչ զբաւանդակ ծարաւն արբուցեալ, այլ փոքր ի շատէ զերաշտութիւն կոկորդացն զովացուցանել։ 18 Լեզուաւքն զջուրսն լակէին, մտաւքն ցանկացեալ փութացեալ զարիւն թշնամեացն յերկիր թողուլ։ 19 Նշանակ է սոսկ մարդոց սակաւապէտ ստացուածոց. թողեալ զհիւթանիւթ մամոնային, ընդ գունդս դիւացն տան պատերազմ. զխայթոց մեղացն փշրեն։ 20 Որոց երկիրն եհաս ի վիճակ ժառանգութեան քաջացն, նոքա ոչ միայն մադիանացւոցն յաղթեն, այլ եւ անուանեալ աստուածոցն յաղթեն։
21 Յառաջ քան զընտրութիւն զաւրացն` նշան ի Տեառնէ խնդրեաց Գեդէոն. նա զմի մեկնակ խնդրեաց, Աստուած երիս տեսակաւք խորհուրդս յայտնեաց նմա. զգզաթուն եւ զերեք հարիւր արանցն, եւ զսափորոցն` հանդերձ ճրագաւքն լուցելովք եւ ձայնական փողովքն։ 22 Մի՛ բարկանար, Տէր, ասէ. եթէ ընդ իսկ իցես ճշմարտութեամբ, գալարեցից եդից զգզաթս ի մէջ կալոյն. եւ իջցէ անձրեւ ի վերայ գեղմանն միայն, եւ շուրջ զնովաւ երկիրն ցամաք մնասցէ։ 23 Եւ եղեւ այնպէս. քամեաց զջուրն ի գզաթէ անտի, եւ ելից զկուրն։ 24 Եւ ի վաղիւ անդ ոչ նոյնպէս. երկիրն թացաւ, եւ գզաթն ցամաք մնաց։ 25 Ցաւղն մի էր, եւ գզաթն նոյն էր. բայց տեսիլ նշանին յերկուս բաժանեցաւ։ 26 Շուրջ զգզաթուն լիճք ջուրցն` արիւն մադիանացւոցն էր. իսկ ցամաք մնալ գզաթուն` արանցն էր ողջանդամ ապրել ի պատերազմէն։ 27 Բայց իջանել անձրեւուն ի վերայ գեղման, Հոգին Սուրբ Աստուծոյ, որ խաւսեցաւ ի մարգարէսն, եւ նոքաւք զամենայն երկիրս ոռոգեաց։ 28 Եւ զի խորհուրդ էր տեսական` առժամայն եւ առ ի յապա պահումն, ոչ ի բաց հեղու զջուրն, այլ ի կուր մի արկանէ եւ պահէ։
29 Դաւիթ թագաւոր նոցա եւ մարգարէ` յետ բազում ամաց եկեալ, Հոգւովն Սրբով ասէր . Իջցէ որպէս զանձրեւ ի վերայ գեղման ։ 30 Եւ եթէ զինչ է տէրութիւն նորա` յայտ առնէ։ 31 Առաջի նորա նախ հնդիկք անկցին ։ 32 Խանձողն զերծեալ յերկնային հրեղէն բնութենէն անկաւ յերկիր, եւ եղեւ հնդկագոյն։ 33 Բայց որդիք ժողովրդեանն` որ փարիսեցիք անուանեցան ի Սողոմոնի վերայ առնուն զբոլոր բանս սաղմոսին։ 34 Զիմաստութիւն նորա անձրեւ ասացին, եւ զքառասնամեայ զխաղաղութիւնն զի՞նչ արասցեն արդեաւք. զի ոչ կարասցէ հասանել ի կատարումն լուսնի։ 35 Որոց առաջի հնդիկն անկաւ, ի նա կատարի բոլոր սաղմոսն։ 36 Իսկ փոխանակ գզաթուն` ապաքէն զսուրբ կուսին բնութիւնն ասացաք. եւ փոխանակ ցաւղոյն երկնից` զբանական աւետիս հրեշտակին. ապա եւ փոխանակ կրին` զմեծ գետն Յորդանանու իմացիր, յոր եւ գառն Աստուծոյ մկրտեցաւ։
ԺԴ. Վասն սափորոցն եւ նոցա կահիցն։
ԺԴ .
1 Վասն սափորոցն եւ նոցա կահիցն։
2 Արի, ասէ Աստուած ցԳեդէոն. առ զպատանեակն զՓառայ, եւ էջ ի բանակն Մադիամու գիշերի, եւ լուիցես անդ բանս յաւգնականութիւն անձին քո։ 3 Մաւտ անդր մերձեցեալ Գեդէոնի պատանեկաւն հանդերձ ի թիւ մի յիսներորդացն դասուց` պահանորդ պահանորդի մի զգիշերային տեսիլն պատմէր։ 4 Երազ տեսանէի, ասէ. նկանակ մի գարեղէն հոլո՛վ գայր հասանէր, ասէ, հարկանէր զխորանն Մադիամու, եւ անդէն կործանէր։ 5 Եւ որ լուաւն` վաղվաղակի զմեկնութիւն երազոյն ասաց. Ոչ է այն ա՛յլ, ասէ, բայց սուրն Գեդէոնի որդւոյ Յովասու. ի ձեռն նորա մատնեաց ուրեմն Աստուած զմադիանացիսն։ 6 Եւ է՞ր ի գարեղէն նկանակ առակեցան նոքա։ 7 Գարի անասնոց կերակուր է. գոյ եւ ի մեզ անասուն մասն. բոլոր հողեղէն բնութիւն մարմնոյս անասնական մասունք են. վասն զի ի միոջէ հողոյ ստեղծեալ եմք մեք եւ անասունքն, եւ եկամուտ անմահութեամբն առաւելեալ եմք քան զնոսա։
8 Հրաման ետ Գեդէոն եւ ասէ. Հա՛պա , ժիր կացէք, զի յայսմ գիշերի մատնեաց Աստուած զՄադիամ ի ձեռս մեր։ 9 Զայս ասէր, եւ առ իւրաքանչիւր սափորն որ ի ձեռին դնէր` եւ ի նմին ճրագ մի անշիջանելի կառուցանէր, որպէս զսափորն ի ձախումն եւ յաջումն զփողն։ 10 Եւ որով զինու զնոսայն վառեաց, նովին եւ ինքն կազմեցաւ. բայց յառաջ խաղաց ինքն քան զնոսա, վասն զի գեր ի վերոյ է երրեակ թուոյն։ 11 Ընդ իս հայեսջիք, ասէ. յինէն աւրինակ առջիք։ 12 Զայս ասէր, եւ ի նմին ի բանակ թշնամեացն իջանէր, ուժով մեծաւ փող հարկանէր ի ձայն եղջիւր փողոյն։ 13 Սոյնպէս եւ երեք հարիւրքն յերից կողմանց զբոլոր բանակն ի մէջ առեալ պատեցին. զսափորսն խորտակեցին, եւ զճրագունսն յաջ ձեռն առեալ ` ձախովն զփողսն հարկանէին. այր յիւրաքանչիւր տեղւոջ անցեալ կայր իբրեւ զբոց բորբոքեալ. անդադար փող հարկանելով` զամենայն բանակն ի դղորդումն կացուցանէին։ 14 Առանց ոտից ուրուք հասանելոյ եւ ձեռին մերձենալոյ` ամենայն վրանք եւ խորանք յերկիր կործանեցան. այր զսուր ի վերայ ընկերի իւրոյ իջուցանէր. սկիզբն արարեալ ի միջում պահու մինչեւ ցառաւաւտն զմեծ մասն բազմութեան բանակին անձամբ զանձինս իւրեանց կոտորէին։ 15 Իսկ Գեդէոն եւ երեք հարիւրքն ընդ տեղիս կալով` զփողսն հարկանէին, գոչէին խիզախէին եւ ասէին. Հա՛պա, սուր յաղթութեան Տեառն Աստուծոյ եւ Գեդէոնի։
16 Արարուած խեցեղէն սափորոյն ի հողոյ է, եւ վառումն անշէջ ճրագացն ի հրոյ եւ ի պատրուգէ, եւ ձայն եղջիւր փողոյն` աւդով եւ կենդանական շնչով մարդոյն, եւ երեքեան սոքա ի մերում բնութեանս բաղկացեալ գոյանան։ 17 Արդ այն որ ապականեցաւ ի մեղաց` ի մարմնոյս գոյացութիւն հողեղէն մասն, իբրեւ զանթուրծ աման անպիտան եղեալ խորտակեցաւ։ 18 Որպէս ճրագն ի սափորին` եւ սա ընդ ապականացու մարմնովս անյայտ եղեւ։ 19 Սոյնպէս եւ բանական հնչումնդ ոչ տայր ձայն յերկինս յերկրէ. վասն զի ի մեղաց անտի ապականեալ խանգարեցաւ մարմնաւոր գործին. իբրեւ զհող անբան եւ անմռունչ անկեալ դնէր ի մարդոյս բնութիւն ընդ ոտիւք մահու. ոչ յանդորրութեան գոհանալ մարթէին զԱստուծոյ, եւ ոչ ի նեղութեան պաղատել առ նա։ 20 Իսկ մերոյ բնութեանս ճշմարտութեամբ առ ի մկրտութիւն մերոյս տեսանի։ 21 Անթուրծ սափոր ի ջրոյ թրջի. իսկ մեր անթրծութիւնս անդ թրծի, եւ թանձրութիւնս անաւսրանայ հարստութեամբ, եւ ճրագն որ ի սմա` լուցեալ բորբոքի։ 22 Եթէ միայն ի տեղւոջն հաստատեալ կայցեմք` լուցեալ անշիջանելի իմացական ճրագաւն, ինքն անձամբ զանձն հարկանէ թշնամին մեր, եւ խափանեալ լինին պատերազմունք նորա ի մէնջ։ 23 Որպէս եւ ինքնասաց ձայն Աստուծոյ յայտ առնէ ի սուրբ յիշատակարանին . Եթէ սատանայ զսատանայ մերժէ , յանձն իւր բարժանեցաւ , անցեալ ուրեմն է տերութիւն նորա ։ 24 Եւ ճշմարիտ առակաւք յայտ առնէ. տուն եւ թագաւորութիւն որ յանձն իւր բարժանի, ոչ կարէ կալ հաստատուն։
25 Ապա խաւսել սկսաւ Գեդէոն եւ ասէ. Խնդրեցից եւ ես ի ձէնջ խնդրուած մի, եթէ տացէք ինձ. այր իւրաքանչիւր ի զաւրականիդ եկեսցէ առ իս, բերցէ գինդ մի ոսկի։ 26 Ասեն ամենեքեան. Ահաւասիկ տամք։ 27 Տարածեցին բաճկոն մի մեծ, եւ բերին այր իւրաքանչիւր գինդ մի եւ ընկենուին ի շեղջակոյտ անդր. եւ եղեւ շեղջակոյտ գնդացն` ոսկւոյ լտերս իբրեւ հազար եւ եաւթն հարիւր։ 28 Եւ առ ինչ արդեաւք զգինդսն մեծարգոյ համարեցաւ քան զամենայն։ 29 Յայտնի է եւ ոչ կարեմք թագուցանել . յորժամ գինդք ձաւնեալք զականջաց կախիցեն կամ զարանց կամ զկանաց, լսելիք մարդոյն պղծելով պղծեցան ի շարժել գնդացն. զոր Տէր գնդացն յիշէ, որում ձաւնեցանն։ 30 Յորժամ դուռն լսելեացն խարխարեցաւ, բոլոր բնութիւն մարմնոյն աւերեցաւ, ընդ նմին եւ հոգիքն խարխարեցան։ 31 Մի լսելիք են բարւոյ եւ չարի. դատաւոր ընտրող միտքն լինին եւ վարդապետ ի ներքս անդր։ 32 Կողոպտեաց եհան զգինդս նոցա, ընդ նմին եւ սրբեաց զայլանդակ լսելիս նոցա։
33 Սուր եկի արկանել յերկիր . ոչ կոտորել ասաց Տէրն , այլ քակել զայր ի հաւրէ եւ զդուստր ի մաւրէ . եւ (եղիցի տանուտեառն ) թշնամիք ` ընտանիք իւր ։ 34 Աստուածային սուրն զմեղացն կապանս կտրեաց, եւ քակեաց զմեզ ի նոցանէ։ 35 Հայր եւ մայր կարդացաք քարի եւ փայտի, այլ եւ պաշտեցաք եւս. այսուհետեւ ոչ նոյնպէս անուանեմք, այլ ի պէտս հրոյ եւ շինուածոյ մեզ ծախեմք։ 36 Եւ այսպէս փոխանակ պատուոյ թշնամանեմք եւ անարգեմք զնոսա։
ԺԵ. Վասն դստերն Յեփթայեայ եւ պատարագել ի հաւրէն։
ԺԵ .
1 Վասն դստերն Յեփթայեայ եւ պատարագել ի հաւրէն։
2 Աստուած որ զմիս զուարակաց ոչ ուտէ եւ զարիւն նոխազաց ոչ ըմպէ, զիա՞րդ արիւն մարդոյ քաղցրանայցէ նմա. զոր եւ մարդոյս բնութիւնն ոչ առնու յանձն առանց գրոյն հրամանի, եւ ի միտն անգամ ուրեք մի՛ անկցի այսպիսի խորհուրդ։
3 Ահա, ասեն, զԻսահակ խնդրեաց յԱբրահամէ։ 4 Չառնու քեզ յանձն ընթերցուածն զայդ. ոչ ասէ խնդրեալ, այլ փորձեալ զգեղեցիկ կամս նորա` յայտնի եցոյց ամենայն մարդոյ, այլ ոչ եթէ զմարդ ի պատարագ ընկալաւ։ 5 Իսկ ընդէ՞ր, ասեն, պատարագեցաւ դուստրն Յեփթայեայ. ոչ ընդ վայր խոտեցին հեթանոսք զպոռնկորդին չմատուցանել ի քրմութիւն, վասն զի չէ անապական ծնունդ առ ի հաւրէ. որպէս բազում խառնուածս ունի մարմնով, բազում ունի եւ զայլընդակութիւն բարուց։ 6 Յեփթայի պոռնկորդի էր, տարագիր հալածական ի հարազատ եղբարցն առ ի հաւրէ. եւ ամենայն Իսրայէլ վատնեալ զկնի դիցն աւտարաց. եւ որդիքն Ամոնայ անտերունչ գտեալ զաշխարհն` հին բաղայս ի վերայ դնէին. Յելանելն ձեր յաշխարհէն եգիպտացւոց ` զաշխարհն մեր հարէք պատերազմաւ եւ կալարուք. արդ զայն վրէժ եկեալ խնդրեմք։ 7 Արդ յայնմ վտանգի երթեալ ծերակոյտն Իսրայէլի ուխտիւ ածին զԵփթայի, կացուցին իշխան ի վերայ իւրեանց։ 8 Իսկ նա տեսեալ զբազմութիւն զաւրացն Ամոնայ` զարհուրեցաւ ի միտս իւր եւ ասէ. Տէր Աստուած Իսրայէլի, եթէ մատնեսցես զնոսա ի ձեռս իմ, եւ դարձայց ողջանդամ ի մեծ պատերազմէն յաղթող, ով եւ ելցէ ի տանէ իմմէ ընդ առաջ իմ, քեզ պատարագ մատուցից։ 9 Եւ գործն զբանիցն աջողեցաւ։ 10 Թուի ինձ թէ պատարագն ընդունելի չէ. ահա, ասեն, թէ զիա՛րդ ետ յաղթութիւն նմա Աստուած, եւ ապրեցաւ Իսրայէլ ի հարուածոցն ի ձեռացն Ամոնայ։
11 Մի՛ զարմանար ընդ Աստուծոյ առ այդ սքանչելագործութիւն։ 12 Իշոյն ծնաւտիւն կոտորեաց Սամփսոն հազար այր. միթէ ծնաւտին տամք զյաղթութիւնն. եւ կամ որ մաճին փայտիւ զեաւթն հարիւրսն սատակեաց։ 13 Ոչ այն ծնաւտին, եւ ոչ այն փայտին։ 14 Եւ որպէս երկոքեանն, նոյնպէս եւ դստերն Յեփթայեայ։
15 Դարձեալ եւ ի պատմութեանն այլ ընդ այլոյ կայ։ 16 Ո՛ր եւ ելցէ, ասէ , ի դստերաց նորա։ 17 Եւ զկնի այնր ասէ, թէ այն միամաւր էր նորա։ 18 Թուի ինձ` թէ եւ պատմութիւնն ոչ ունի զկարգն հաստատուն։ 19 Ոչ որ ելցէ ի դստերաց իմոց ընդ առաջ իմ, այլ զինչ եւ ելցէ ի տանէ իմմէ։ 20 Ի տան մեծի եւ փոքու գոն անասունք սուրբք եւ անսուրբք. եւ եթէ ուղտք եւ էշք, կամ բնաւ շուն պատահէր ընդ առաջ, միթէ պատարագելի՞ք էին։ 21 Ոչ նոքա եւ ոչ սա. այլ վրիպական բանք ելին ի տագնապ ժամանակին։ 22 Համարեաց թէ զդուստրն ուխտեաց. յորժամ ել նա ընդ առաջ` ընդէ՞ր վայեաց, ընդէ՞ր պատառեաց զպատմուճանն, ընդէ՞ր ասաց` խոչ ընդ ոտն եւ խոչ ընդ ակն։ 23 Եթէ ուխտիւն եղեւ յաղթութիւնն, գոհանալ պարտ էր եւ ոչ զղջանալ։ 24 Ողբս ի վերայ առ եւ ասէ. Վա՛յ ինձ, դուստր իմ, ընկճելով ընկճեցեր զիս. եւ ես զբերան իմ բացի վասն քո յուխտ պատարագաց, եւ արդ ոչ կարեմ դարձուցանել։ 25 Աբրահամ զայս ոչ ասաց, որպէս երեւի մեզ։ 26 Եբաց զբերան իւր աղջիկն եւ ասէ. Յիս դարձ, հայր իմ. եթէ ինեւ ետ Աստուած զյաղթութիւն Իսրայէլի եւ ապրեցոյց ի ձեռաց ամոնացւոցն, որպէս եւ ելին բանքն ի բերանոյ քոյ` արա համարձակ։
27 Բայց զայն արժան է մեզ գիտել, զի՞նչ է զոր ասաց աղջիկն. Խնդրուած մի խնդրեմ ի քէն, հայր իմ, մի՛ արգելուր յինէն. թող երթայց ամիսս երկուս լացից զկուսութիւնն իմ, ոչ ի գիւղս եւ ոչ ի քաղաքս, այլ ի լերինս։ 28 Եւ հայրն վաղվաղակի յանձն առնու եւ ասէ, երթ դուստր իմ։ 29 Մի՛ դատարկաբանութիւն թուիցի ինչ քեզ այսպիսի խնդրուածս աղջկանն. լաւագոյն է քան զյանձնառութիւն պատարագելոյն։ 30 Ի լերինս խնդրեցին զկոծն եւ ոչ ի քաղաքս, զի մի՛ յափշտակեալ գտցի աղջիկն յանաւրէն մարդոց, եւ ի քաջութիւն առաքինութեանն վստահութիւն խառնեսցի։ 31 Իսկ յերկարումն երկուց ամսոցն` եւ այն նշանակ մեծի իմաստութեանն նորա։ 32 Հիւանդ որ յերկար ախտանայ, ուծացեալ լինի գութք հարազատաց նորա. փութան տագնապին զելս վշտացելոյն յաշխարհէս։
33 Եկն եհաս ժամանակ պատարագելոյ նորա։ 34 Անդ ժողովեցաւ ամենայն Իսրայէլ ի Դանայ մինչեւ ցԲերսաբէէ` մարդախողխող տեսանելով զհայր առ որդւով։ 35 Երկու ամիսս լացին ի լերին, հնչեաց բարբառ գուժի նորա ընդ ամենայն երկիր, ժողովեաց եւ ած զբազմութիւնն մարդկան. քանզի կարծեցին ամենեքեան` թէ նոր աւրէնք դնին, ոչ ի մարդկանէ, այլ յԱստուծոյ։ 36 Սաստկացան վերջին լալիւնքն քան զառաջին երկուց ամսոցն. ի միտս իւրեանց այսր եւ անդր կոծեալ լինէին, յիշելով զԱբրահամ եւ զժամանակ փորձութեան նորա։ 37 Ամենայն բազմութիւնն արանց եւ կանանց զայս խորհուրդ ի մտի եդեալ` կարծէին զԱստուած այցելութիւն եկեալ հասանել նոցա։
38 Եւ ընդդէմ պատարագին իբրեւ կարծիք մտաց նեղեալ տագնապէին, եւ յայտնութիւն ձայնի ոչ եղեւ վերուստ ի վայր, փութացաւ Յեփթայի եւ եհան զսուրն վաղվաղակի. կափոյց զաչս մտացն յանտեսութիւնն, մինչեւ աղիքն գալարէին ի գութ խանդաղատանաց. թէպէտ սիրտն ի բերանն էր, հարաւ սուրն ի փողս դստերն եւ կտրեաց։ 39 Առ ի գոչիւն հեղման արեանն, եւ ի հռնչիւն կոկորդին, եւ ի շարժումն բոլոր մարմնոյն` առ հասարակ ամենայն բազմութիւնն բոլոր մարդկանն միաձայն միաբարբառ ճչեցին. իբր թէ երկինք եւ երկիր լացին զմահ միամաւրին, զանտանելին յողջակէզ յանհրաման սեղանոյ անտի։
40 Մի՛ ոք ամենեւին յանուսումնութենէ զայս պատարագ Աստուծոյ կարծիցէ հրամայեալ։ 41 Ապա թէ ի Պաւղոսի թղթոյ անտի յանդիմանեսցես զիս վասն Յեփթայեայ յիշելոյն , յայսմ վայրի ոչ ելանէր ըստ կարգն մարգարէութիւնն Մովսէսի. որպէս նա զաշխարհս յԱստուծոյ սկիզբն առնէ լինելոյ, եւ սա զհաւատս։ 42 Ըստ նմին աւրինակի եւ Ղուկաս աւետարանագիրն վասն մարդանալոյն Տեառն սկիզբն արարեալ ի Յովսեփայ` երթայ ելանէ յԱդամ եւ յԱստուած , զչարս եւ զբարիս ի ներքս փակելով` կարգաւ ասէ զանուանս նահապետացն. զի զաստուածածանաւթութիւնն գիտասցես, այլ ոչ եթէ զընտրութիւն մարդկանն։ 43 Նովին մտաւք եւ Պաւղոս վարի. սկիզբն առնէ վերուստ ի վայր յԱստուծոյ արարածոց. յԱբելէ անցանէ գայ առ Ենովք, առ Նոյ եւ առ Աբրահամ, առ Իսահակ, առ Յակոբ եւ յամենայն կարգս ծննդոց նորա։ 44 Ի նմին կարգի յիշէ եւ զԳեդէոն, եւ զԵփթայի եւ զՍամփսոն, զայցելութիւնն Աստուծոյ յայտ առնելով ի վերայ նոցա, ոչ ի լաւութիւն մարդկան հայեցեալ Պաւղոսի, այլ ի մարդասիրութիւնն Աստուծոյ, զորս ի չարութենէ ի բարութիւնն ընտրեաց. զԵփթայի յաւազակութենէ, զՍամփսոն յանզաւակունեաց։ 45 Բայց քանզի Աստուծով էր յաղթութիւնն պատերազմաց նոցա, բաւական համարեցաւ Պաւղոս արկանել զնոսա ի կարգ հաւատացելոցն. միանգամայն եւ յորդորումն հեթանոսաց բազմութեանն, որպէս եւ առ նոսա , յԱստուած։
ԺԶ. Առ Սամփսոն։
ԺԶ .
1 Առ Սամփսոն։
2 Գործի հաստատեցաւ նա բարկութեան ի վերայ այլազգեացն. նովաւ կամէր առնուլ Աստուած զվրէժ որդւոցն Ենակայ։ 3 Եւ անդ էր շնապէս մի յառիւծուց. գոչեաց եւ յարձակեցաւ ի վերայ նորա։ 4 Առիւծ առիւծոյ պատահեցաւ . մինն հինաւուրց լի չարութեամբ, եւ մինն այն ինչ կորիւն առիւծու մատաղ յաւուրց, եւ լի երկնաւոր զաւրութեամբն. հին առիւծն գոչէր մեծաձայն ահ արկանելով մատաղ կորեանն. իսկ նա զաւրութեամբ մռնչէ` քամահելով զանոյժ բանս, եւ փափուկ մարմնովն հեղձուցանէր։ 5 Անդ ուրեմն չարասէր թշնամին մարդկան` մինչ դեռ հրեշտակն Աստուծոյ զաւետիս չքնաղ մանկանն հաւր եւ մաւրն աւետարանէր, լուաւ զամենայն ըստ կարգի զոր ասաց նմա հրեշտակն. դէտ ակն ունէր նմա թէ ո՛ւր կորուսցէ զնա ի դեղս։ 6 Եւ յորովայնէ ի սննդեանն ոչ կարաց վնասել նմա. եկն եմուտ ի չար գազանն մոլեգնեալ, կատաղեցոյց եւ յարոյց ի վերայ նորա. թերեւս կարասցէ զաստուածատուր շնորհսն խափանել, զցանկալի ծաղիկն խամրացուցանել, զարծարծեալ լոյսն Իսրայէլի շիջուցանել։ 7 Բազում գունդք դիւացն ընդ նմա եկեալ յաւգնականութիւն եկին մտին յառիւծն գազանացեալ. մռնչեաց ընդդէմ եաւթնագիսակ մանկանն։ 8 Իսկ նա իբրեւ զուխտաւոր քահանայ` զաջ ձեռն դնէր ի վերայ գլխոյն եւ զահեակն արկանէր զներքին կզակաւն. ի գիրկս իւր առեալ հեղձուցանէր զերեւակի սրտմտութիւնն, եւ թմբրեցուցեալ զանմահ չարութիւնն` ընդ նմին եւ զշունչ գազանին քաղեալ հանէր։ 9 Բազուկ առ բազուկ կարկառէր, եւ ձայն առ ձայն բարբառէր, զբազում գունդս դիւացն ի բաց հալածէր. ոչ բրաւ ջախջախեալ եւ սրով հատեալ` զգեղեցիկ բնութիւն առիւծոյն ոչ ապականէր, որ էր խորհուրդ բոլոր աշխարհիս։
10 Արդ յետ բազում աւուրց անցանելոյ ի վերայ դիական առիւծուն, սրբեցաւ նա ի նեխ գիջութենէն, թափուր եւ ունայն մնաց որովայն նորա. թափուր եւ ունայն կացին երկինք եւ երկիր, վասն զի ոչ շողացին ի սմա հրեշտակք երկնաւորք։ 11 Դեւք ձրձիտք մուտ եւ ել առնէին ի փոր նորա, բերէին զեկամուտ դառնութիւնն, եւ հանէին զբնական քաղցրութիւնն. որպէս եւ ի միջոյ աշխարհիս եւ ի մարդոյ յիւրաքանչիւր ` քաղէին հանէին ի մտաց նորա զքաղցրութիւն բանիցն Աստուծոյ։ 12 Մարդիկ կենդանի մեռեալ դիականց նմանէին, հոտ մահու հարկանէր ամենեցունց. կենացն հոտով աւծաւ խնկեցաւ մանուկն Սամփսոն, անոյշ հոտովն զառիւծն մեռեալ իւղեաց խնկեաց։ 13 Յայն հոտ կենաց դիմեաց եկն պարս մի մեղուաց, եկն եւ հաճեցաւ ընդ պատրաստեալ ամանն, զտեղի առեալ զետեղեցաւ ի մէջ նորա. այնչափ ցանկալի եւ բաղձալի, մինչեւ ուխտաւոր մանուկն ճաշակեաց եւ հաճոյ թուեցաւ նմա։
14 Անզէն Սամփսոն յաղթեաց եւ սպան զառիւծն գազան։ 15 Զէն ի ջուրց զգեցաւ երկրորդ Ադամ, կապեաց ընկեաց յանապատին զայն առիւծն` որ ի սկզբանէ սատակեաց զազգս մարդկան։ 16 Սամփսոն զմահ առիւծուն ոչ յայտնեաց ծնողաց իւրոց. Տէր մեր յայտ յանդիման քարոզեաց զբեկումն անմահ առիւծուն, եւ մեզ տուաւ իշխանութիւն տկար մարմնով կոխել զդաժանութիւն նորա։ 17 Տէր մեր իբրեւ Աստուած եւ որդի Աստուծոյ սպան զչար գազանն, հալածեաց զգունդս դիւացն ի բնակութենէ իւրեանց, սրբեաց եւ մաքրեաց զչարահոտութիւնն նորա` որ ի բոլոր աշխարհիս, իւղեաց եւ խնկեաց զամենայն նեխութիւնս նորա. եւ ահա փոխանակ գնդակի մեղուացն` հրեշտակք երկնաւորք ել եւ էջս առնէին ի սմա։
18 Տես զերկոտասան Առաքեալսն եւ զարմացիր։ 19 Մեղուք արագաթեւք զգաւառին վայրաւք եւեթ կարեն շրջել, զառաւրեայ փոշի ծաղկանցն ի նիւթ մեղուագործութեանն փութան մատուցանել։ 20 Առաքեալքն անթեւք եւ թեւաւորք` զհեռաստանն իբրեւ մաւտաւորս մեղրագործեցին։ 21 Զի՞նչ ծաղիկք պատուականք իցեն, զոր ոչ յԱռաքեալսն տեսանիցես. զհին աշխարհս նորոգեցին, որպէս մեղուքն զմեռեալ առիւծն նոր ծաղկաւք նորոգեցին։
22 Գնաց չոքաւ, ասէ, Սամփսոն, կալաւ երեք հարիւր աղուէս եւ կապեաց ձետ ընդ ձետ երկուս երկուս, եւ մէն մի ջահ լուցեալ եդ ի մէջ ձետոց նոցա, եւ արձակեաց զնոսա ընդ անդաստանս այլազգեացն։ 23 Վասն որոյ այլաբանութիւն ունի բանս. ուստի զծածուկ զչարիս ոգւոց որ կայ ի նմա` տեսանեմք։ 24 Եկեղեցի հեթանոսաց որ յԱռաքելոց անտի հիմնարկեցաւ, անդաստան ամենալից բոլոր աշխարհս այս երկնացաւ. վասն զի Տէրն երկնի եւ երկրի անքակ միաբանութիւն գործեաց ամենեցուն։ 25 Մինչ դեռ յայսպիսի հրաշակերտ վայելչութիւն ծով եւ ցամաք առ հասարակ ցնծացեալ բերկրէին, գունդք դիւացն առ հասարակ քայքայեալ ցրուեցան յաւտարութիւն. քանզի թիւնք հին վիշապին անհամեցան. մարդիկ առողջ մարմնով եւ սուրբ հոգւով հրեշտակային կեանս կէին յեկեղեցւոջ. յեղակարծումն ժամու ամպ ագահութեան ախտացաւ, առագաստեալ կալաւ զաչս առատ մատակարարացն, եւ արգել ի նոցանէ զլոյսն իմանալի, որ առ սակաւ սակաւ տարածեցաւ կալաւ զբոլոր աշխարհս։ 26 Իսկ զկնի ամենայն չարեաց` աստստին ի սոցանէ իսկ բորբոքեցաւ հուր անշիջանելի` ուսումն այլանդակաց, որ վատթարագոյն են ի տեսանել քան զերամակս ձրձիտ աղուեսուց. հարիւր կերպարանաւք բերեն զճշմարտութիւն վարդապետացն, եւ սիրտք իւրեանց հեռացեալ են ի ճշմարիտն Աստուծոյ։
27 Բայց թերեւս ասիցէ ոք. զի՞նչ եւս պիտոյ էր հսկային` ծնաւտի իշոյն կարաւտանալ։ 28 Քաջ միտ դիր կարգաբանութեան գրոցն եւ անտի ուսանիս։ 29 Սուրբ ուխտաւոր մանուկն` զինչ պիղծ մերձենայր ի ձեռս նորա, սրբեալ լինէր. որպէս պիղծ առիւծն եւ ի պղծագործ մեղուէն, նոյնպէս եւ ծնաւտ իշոյն առժամայն զէն աւգնականութեան ի ձեռին նորա, իսկ առ ի յապա մաքրութիւն հեթանոսաց. զոր եւ Տէրն արարածոց սրբեաց։ 30 Սամփսոն զյայտնի պատերազմն ոսկերբ վճարեաց. ոսկերք մարտիրոսացն զյայտնի եւ զծածուկ մեղս ի մարդկանէ ի բաց սրբեցին։ 31 Իսկ ջուրն, ասեն, ի ծնաւտէ իշոյն առ ի՞նչ հոսեցաւ։ 32 Որ զյաղթութիւն ետ նմա ի ձեռն ծնաւտին, անտի եւ զծարաւն յափոյց. որ զէն փրկութեան եղեւ, նոյն եւ պատճառք կենաց նորա. էարբ զջուրն ի ծնաւտէ իշոյն, ընդ նմին էարբ զիմաստութիւնն Աստուծոյ։ 33 Անձին իւրում կարծէր Սամփսոն զյաղթութիւնն մեծ պատերազմին. ծնաւտին ոչ տայր զյաղթութիւնն։ 34 Եկն ծարաւ կռուել ընդ նմա. զոր ոչ ծանեաւ ի յաղթութեան իւրում, ծանեաւ զնա ի սաստիկ ցամաքմանն իւրում։ 35 Այլ սակաւիկ մի ակնարկեցից եւ արդ ի ժամանակիս յայս։ 36 Ոսկրն ցամաքեալ անասնոյն` անյուսալի էր թէ ջուր ելցէ ի նմանէն. աշխարհս ցամաքեալ յարդարութենէ` յանյուսալի էր թէ առաջին յանցանքն ձրի թողցին։
37 Էջ նա, ասէ, ի Գազա եւ եմուտ առ կին մի պոռնիկ։ 38 Յուզեցան արք քաղաքին եւ զգիշերն ամենայն պահեցին զնա պահապանաւքն։ 39 Բայց քանզի շնորհքն Աստուծոյ առ նմա էր, առաւել քան զչափն գործեաց նոր սքանչելիս. զդրունս քաղաքին սեամբքն հանդերձ եւ դռնափակաւքն թափեաց եւ եբարձ` գնաց ի լեառն մի բարձր, եւ կանգնեաց ի լերինն Քեբրոնի։ 40 Որոյ տեսեալ է զքաղաքն եւ զդրունս քաղաքին, նա զարմանայ առաւել քան զյոյժ։ 41 Եւ է այս աւրինակ իջանելոյն Տեառն մերոյ ի դժոխս եւ աւերելոյ զքաղաքս մահու եւ այլ ոչ յիշելոյ ի վախճան ժամանակս։ 42 Ապա եթէ ինչ վասն կնոջն պոռնկի սոսկասցին միտք քո, զմտաւ ածջիր դու զբոլոր աշխարհիս զպոռնկութիւնն եւ զարմացիր յոյժ, զի ոչ խորշեցաւ եւ ոչ գարշեցաւ։
43 Բայց խնդիր առաջի կայ, թէ զի՛նչ իցէ յեաւթն մասունս բաժանումն գիսակաց նորա. որում եւ հրեշտակն պատուիրեաց զգուշութեամբ` չելանել երբեք երկաթոյ ի գլուխ նորա։ 44 Թիւ եաւթնեկին` որպէս ասացեալ է մեր յայլում վայրի, վասն զի մի է զաւրութիւնն աստուածային գրոց, վեց ի նոցանէ զվեցաւրեայ արարածքս նշանակէ` որ ի սկզբանէ . իսկ եաւթներորդն` սուրբ փափուկ նուիրեալ Աստուծոյ աւր, որ եւ անաշխատելի զաւրութեան հանգիստ անուանեցաւ։ 45 Ապա ուրեմն աշխարհս եւ աշխարհարարն յուխտաւոր մանկանն տպաւորեալ կերպարանեցաւ։
46 Եւ այս շնորհք տեսանին ի Սամփսոն ըստ եաւթներեակ գիսակաց նորա թուոյ, յաւրինակ գեղեցիկ շառաւեղին` որ բուսանելոց էր յարմատոյն Յեսսեայ, յիշելով զբանն Եսայեայ մարգարէի, զեաւթն մասունս Հոգւոյն Սրբոյ ասացեալ ի վերայ նորա ըստ նորին թուականին ձեւոյ. եւ Պաւղոս առաքեալ ասէ ի կորնթացւոց թղթին . Եդ Աստուած յեկեղեցւոջ առաքեալս , մարգարէս հովիւս եւ վարդապետս , զաւրութիւնս , բժշկութիւնս , ազգս լեզուաց , թարգմանութիւնս լեզուաց ։ 47 Այս շնորհք եաւթնեկի առ իւրաքանչիւր անձին տեսանի. եւ եթէ մի յայսցանէ պակաս իցէ յումեքէ, խեղ ասեն նմա եւ ոչ ողջանդամ. ապա թէ եաւթնեքեան կտրիցին, մեռեալ է եւ ոչ կենդանի։
48 Այլ զբնութիւն հերացն պարտիմք ասել` թէ զիարդ ի նոսա զաւրութիւնն Հոգւոյն բնակեալ էր, եւ ոչ ի սիրտս եւ ոչ ի միտս եւ ոչ յայլ մասունս արդարութեան։ 49 Զի ահաւանիկ առ պիղծ կանայս մտանէր նա, եւ Հոգին Աստուծոյ ոչ թողոյր զնա ի ձեռաց. եւ ի կտրել հերաց նորա` եթող զնա շնորհքն Աստուծոյ, տկարացաւ եւ եղեւ իբրեւ զմի յանուժ մարդկանէ։ 50 Հոգի աւծութեան ունէր Սաւուղ թագաւորն . նոյն Հոգին զաւրացոյց զնա ի պատերազմին ամոնացւոց. այլ յանցանելն իւրում զպատուիրանաւն Աստուծոյ` ինքն յընքենէ ջնջեաց զաւծութիւնն Հոգւոյն Սրբոյ. եթող զնա Տէր, եւ սկսաւ չարչարել զնա այսն պիղծ։ 51 Արդ ոչ աւծութեան Հոգի ունէր Սամփսոն, այլ զաւրութեան. եւ զաւրութիւնն դեռ ի նմա էր, ոչ կարէին պիղծ կանայքն խափանել զզաւրութիւն նորա. բայց յորժամ հատան գէսք նորա, ընդ նմին հատանի եւ ի մեծ զաւրութենէ։ 52 Եւ էր նշանակ բազմութիւն մազոյն աւրհնութեան Աստուծոյ, որ առ Աբրահամու . Եղիցի զաւակ քո իբրեւ զաստեղս երկնից եւ իբրեւ զաւազ առ ափն ծովու ։ 53 Զբազմութիւն աստեղաց եւ զաւազ ոչ ոք կարէ թուել, բայց միայն որ արարն զնոսա. նոյնպէս եւ զհերացն բազմութիւնն ոչ ոք գիտէ։ 54 Առաւել քան զայս իմասջիր զբազմութիւն զաւրութեանն Աստուծոյ որ ի Սամփսոն։
55 Արդ էր ըստ իմաստութեան Հոգւոյն հոգի ունողացն. այլ որպէս այլաբանեն նովաւ զաւրացեալք, Սամփսոն աւրինակ աբրահամեան տոհմին ազգի ժողովրդեան իւրեանց, յորս գոյր զաւրութիւն աւրհնութեան Աստուծոյ, այս ինքն յեաւթնեկի գիսակսն` որով պսակեալ էր գլուխն Սամփսոնի դատողին Իսրայէլի, որ ցուցանէր զզաւրութիւն աւրհնութեան Աստուծոյ ի նախնին իւրեանց յԱբրահամ, որպէս ի նախնին մեր յԱդամ` թէ Աճեցէք եւ բազմացարուք եւ լցէք զերկիր . նոյնպէս եւ առ Աբրահամ որդին Ադամայ` թէ Բազմասցի զաւակ քո իբրեւ զաստեղս երկնից եւ որպէս զաւազ ։ 56 Եւ գլխաւորեալ աճեցաւ եւ աւարտեցաւ առ երկոցունց աւրհնութիւնն Աստուծոյ, որպէս աւետիք բարեացն Աստուծոյ վասն ուխտաւոր մանկանն, այս ինքն առ ծնաւղսն Սամփսոնի։ 57 Եւ մինչ դեռ կայր նա յուխտի նորա, զհազարսն հալածէր եւ զբիւրսն շարժէր. եւ յորժամ բացամերժեաց զանձն իւր յուխտէն Աստուծոյ, յայնժամ ի ձեռն պոռնկին մատնիչ գտաւ սուրբ խորհրդոցն Աստուծոյ. զի պարապնդեցաւ կարանաւք եաւթնագիսակ վարս գլխոյ նորա , նշանակ եւ ենթակայ եաւթնարփի շնորհացն Աստուծոյ. ի պոռնկէն յապաւեալ լինէր. կտրեցաւ զաւրութիւնն. նախ թմբրեցուցեալ զնա անապակաւ, եւ անդէն ի մէջ ծնգաց իւրոց գամեալ զնա` լքմամբ զքաջ եւ զարի հսկայն. մոլեկան ախտիւն իբրեւ պարանաւ պարաւանդեալ զնա հոգւով` նախ կուրացոյց զնա մտաւք, եւ յետ այնորիկ մարմնով ի ձեռս այլազգեացն։
58 Եաւթնեկի յանցանաւքն շիջոյց յինքեան զեաւթնարփի շնորհս Հոգւոյն եաւթնագիսեան հերացն հատմամբ. ծաղր եւ այպն եղեալ առ հասարակ եաւթն ազգացն քանանացւոց։ 59 Զոր այսպէս լքեալ եւ աղքատացեալ գոլով` կացուցին զնա յաղաւրիս, զայն` որ կոտորէր եւ մանրէր եւ առ աթուր հարկանէր զայլազգիսն յաւրինակ ազգի ժողովրդեանն իւրոյ. որ նոյնպէս եաւթնեկի յանցանաւքն իւրեանց առ որթուն, եւ որպէս պղծեցանն ի Բեղբեգովր` զեաւթնաջահեան աշտանակն լուսոյ ազատութեան իւրեանց նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց, եւ որպէս ապականեցան ի գործս իւրեանց, եւ պոռնկեցան ի գնացս իւրեանց։ 60 Ահա երդուայ ի բարկութեան իմում , թէ մտցեն ի հանգիստ . եւ ոչ մտին, այլ անկան տապաստ յանապատին։ 61 ՅԵգիպտոս էին մտաւք ելեալքն յԵգիպտոսէ. իսկ բուսեալքն ի նոցանէ` յորս գոյր կայծակն աւրհնութեան, զաւրացեալ նովաւ ժառանգեցին զերկիրն աւետեաց։ 62 Նոյնպէս վաղվաղեցին սոքա որպէս եւ հարքն իւրեանց, եւ մոռացան զգործս Աստուծոյ. խառնակեցան ընդ հեթանոսս , հաւատարիմ ծառայեցին կռոց նոցա որպէս զնոսա. եւ ոչ անսացին նմա, այլ արտաքոյ Աստուծոյ խորհրդոցն կացուցին զանձինս իւրեանց. վասն այնորիկ տիրեցին նոցա ատելիք իւրեանց, եւ խոնարհ եղեն ի ներքոյ ձեռին եաւթն ազգին քանանացւոց։ 63 Եւ թէպէտ եւ բազում անգամ փրկեաց զնոսա, այլ նոքա առաւել քան զհարս իւրեանց դառնացուցին զնա ի խորհուրդս իւրեանց։ 64 Եւ ահա յապաւեալ եւ հատեալ նուաղեցան քան զամենայն ազգս, թէպէտ եւ արմատն ոչ հատաւ եւ ճիռ ողկուզին ոչ ապականեցաւ, զի աւրհնութիւն Տեառն գոյր ի նմա, որպէս ասէ բան մարգարէին . Թէ ոչ Տեառն զաւրութեանց թողեալ էր մեզ զաւակ , իբրեւ զՍոդոմ լինէաք եւ Գոմորոյ նմանէաք . եւ դարձեալ . Մի՛ պակասեսցէ իշխան Յուդայ , եւ մի՛ պետ յերանաց նորա , որ էր յարմատոյն Յեսսեայ։ 65 Որ թէպէտ եւ ելեալքն յԵգիպտոսէ հարքն եւ ծնունդք նոցա խոտորեալք գտան եւ թիւրեալք, եւ բազում եղեն քան զհեր գլխոյ անաւրէնութիւնք նոցա, զի ոչ կացին յուխտի նորա, համբարձ զձեռն իւր ի վերայ նոցա սատակել յանապատին, եւ ի Քանան մատնել այլազգեացն հեթանոսաց։
66 Եւ գլուխ ամենայն չարեաց նոցա` որ յետ ծառայից նորա որ կոտորեցին, եւ զսեղանս նորա կործանեցին, որպէս ամբաստան լինի Եղիա զԻսրայէլէ, եւ ի Տէրն մեղան, զժառանգութիւնն յափշտակել կամելով` զժառանգն սպանին. եւ այնուհետեւ կոտորեցան եւ սպառեցան մշակքն անիրաւութեան, որպէս գիսակքն այնոքիկ յապաւեալ եւ հատեալ` որ էր ի գլուխ ուխտաւորին Սամփսոնի. եւ զայգին նոցա ետ ի ձեռս այլոց մշակաց` որ եղեն բուսակք նորոգ եւ կենդանի, պտղաբեր եղեալ եւ աճեցունք յարմատոյ անտի նահապետացն, այս ինքն ի գլխոյ ժողովրդեանն։ 67 Եւ զբանն զոր երդմամբ եդ ընդ Աբրահամու եւ ընդ զաւակի նորա յուխտ յաւիտենից, յիշեաց ի ձեռն զաւակի նորա ` որ եղեւ նմա ըստ մարմնոյ, որով աւրհնեցան ամենայն ազգ երկրի։ 68 Նորածնեալք ի հաւատոց անտի Աբրահամու` կոչեցան որդիք նորա եւ ժառանգք աւետեաց նորա, եւ եղեն նորատունկք սիրելի` ծնունդք լուսոյ շուրջ զսեղանով խաչին զաւրացեալք Հոգւովն ի փառս։ 69 Որով կարողք եղեն ամենայն զաւրութեամբ խաչին ի դիմի հարկանել չարին յաւուր մարտի եւ պատերազմի, եւ եաւթնապատիկ հատուցանել նեղչացն նեղութիւն ծառայութեան, եւ նեղելոցն պատրաստել հանգիստ ազատութեան։ 70 Եւ այսպէս ըստ բնաւորին` նորագործ կազմածաւք մտեալ ի տուն հզաւրին` զգործիս նորա յափշտակեցին. եւ զամուրս նորա հանդերձ սեամբքն հաստատելովք, որ իբրեւ պարանաւք եռահիւսիւք երրորդական միականութեամբ նորին զաւրութեամբ, եւ աջեացն եւ ահեկեացն հակառակաւքն միաբանելովք ի կործանումն զաւրացեալք հակառակամարտին, յինքնաքարշմամբ զողնայարս տանց նոցա ի միմեանս` խարխարեալ փլուցին ի վերայ գլխոց նոցա. եւ կորուսին զանձինս իւրեանց չարչարանաւք ի նոցանէ ընդ այլազգիս վասն աստուածահրաման աւրինացն եւ սքանչելի անուան նորա, զի գտցեն զնա յաւուրն յետնում եւ պահեսցեն ի կեանսն յաւիտենականս։ 71 Եւ այսպէս զնախատինս նախատչացն զմեզ ` բարձին ի մէնջ, եւ փառաւորեցաւ անուն սրբոյն Իսրայէլի. եւ պարծիմք այսուհետեւ` նովին փառաւք փառաւորեալ ի փառս նախնական մերոյն փառաց։
72 Նա եւ այլ տեսութիւն, որ եղեւ շնորհալի գիսակացն նորա. խորհուրդ եաւթնաւրեայ կենցաղոյս, որով թուով ժամանակս սկսանի, եւ անդր ի նա դարձական յոգնապիսութեամբ բազմանայ, եւ ի նոյն թիւ եաւթներեկին կատարի. ի միակէն սկսեալ եւ ի մասնականսն բազմացեալ, եւ ի նոյն աւարտումն բոլորեալ, եւ ըստ շնորհի արարչութեան միմեամբք զաւրացեալք։ 73 Նոյնպէս եւ ըստ ժամանակին եղեալքս ի գերագոյն գոյէն գոյացեալք յառաջատելով ի յոգնապիսութեան եղանակութիւն, այս ինքն ի բնութիւնն, ի տեսակ, ի գեղ եւ ի վայելչութիւն տրամազարդութեան զաւրացեալք` անհակառակ եւ անմարտ բերելով ըստ բնութեան, այն որ ըստ բոլորին տեսանի։ 74 Իսկ յորժամ ախտակրեցան մասնաւորքն ի բոլորին տարբերական այլայլութեամբ, արտամերժեալք եղեն ի համազաւր իսկականութենէն. ի հնութիւնն ապականութեան ստորանկեալ բանական բնութեանս հանդերձ զգայականաւք եւ գոյացականաւք, որոց պատճառ գտաւ` իշխանականաւն պակասեալ ի բարւոյն` զաւրացաւ չարն հնացուցիչ եաւթնակի յանցանաւքն նախաստեղծին, յոգնապիսութեամբ առաւելեալ եւ բազմացեալ քան զհեր գլխոյ. եւ տոռամբք մեղաց պարաւանդեալ ամենայն զգայութիւնք ախտակրեալք գողացեալ եղեն ըստ հեշտութեանն։ 75 Եւ ահա ծառայք գտան այլազգի դիւացն եւ մեղացն. մինչեւ յայց ել արարիչն եւ փրկիչն Ադամայ` ոչ այլ ուստեք, բայց ի բնութեանս եգիտ զկայծակն նորոգման մերոյ հնութեանս. զոր ի պատճառս նորա առեալ զմարմին խոնարհութեան մերոյ, վերընծայեալ նորոգեաց ըստ նմանութեան մարմնոյ փառաց իւրոց յազատութիւն փառաց որդւոյն Աստուծոյ. եկեալ ամենայն եղականաւքս հանդերձ , որ ըստ ինքեան ապականեցաւ, եւ ահա փառաւորեալ զաւրացան եւ գտան յաղթողք ի վերայ յաղթողին` որ կենացն է հակառակ։ 76 Եւ վերաբուսեալք առին հասկ եւ եղեն յայր կատարեալ, եւ միաւորական զաւրութեամբն յաւդեցան ի գլուխն Քրիստոս։ 77 Եւ այնուհետեւ յայտնի եղեւ աստուածպետականին Յիսուսի կեանքն ի մարմնի մերում. որով կենեղուտ եղեալ, յաղթող գտան մահաբերին։
78 Այսպէս զանազանի խորհուրդ եաւթնագիսակ հերացն Սամփսոնի ի խորհուրդ Ադամայ. զի ստեղծ Տէր Աստուած զմարդն հող յերկրէ եւ զկենդանական շունչն եդ ի նմա, եւ այնպէս արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր. գոյարարողական զաւրութեամբն տպաւորեալ վերածեաց ի նմանութիւն պատկերի անմահական եւ անապական իւրոյ փառացն։ 79 Իսկ ի ձեռն ուխտազանց յանցաւորութեանն վայրածեցաւ տարամերժեալ ի մակադրեալ յաստուածակերտ փառացն որ ի նմա։ 80 Եւ ահա գոյր ի ծնունդս Ադամայ հնացուցիչ նոյն զաւրութիւնն մահու եւ ապականութեան. նա եւ գոյր ի դարս նշան յաւերժական փառաց նորա, անմահականն` յաւերժական կեանս նախահաւրն. նոյնպէս ընդ անմահիւ անապականն` ի փոխումն Ենովքայ եւ ի վերացումն Եղիայի . իսկ լուսազգեստութիւն` ի լուսաւորութիւն երեսաց փառացն Մովսէսի, եւ զաւրութիւն անձին նորա` յեաւթնագիսակ ի հերս գլխոյն Սամփսոնի։ 81 Իսկ յամենայնէդ նուաղիլ սոցա յետ մահուն, տարամերժեալ նորա յետ յանցանացն նշանակէ։
82 Իսկ առ Սամփսոնի այլ իմն յայտնի նորահրաշ եւս տեսութիւն։ 83 Քանզի յետ յապաւելոյն հանդերձ զաւրութեամբ զհերս գլխոյ նորա, ընդ երկար ժամանակս աճեաց բուսողաւրէն եաւթնագիսակ հեր գլխոյ նորա. եւ ի վախճան ժամանակաց իւրոց կանգնեաց նշան յաղթութեան յաւրինակ ծննդոցս Ադամայ. որ յետ մահուն եւ ի դժոխս իջանելոյն գոյացուցիչն կենաց` կենդանարար նովին սկզբնական կենացն զաւրութեամբ դիմեաց ի դժոխս, եւ սերմանեաց ի նմա զբուսական զաւրութիւնն կենացն հատի, եւ բազում արդիւնարար ներգործական զաւրութեամբ վերաբերեաց ընդ ինքեան ամենայաղթ նշանաւ։
84 Նա եւ այլ տեսութիւն։ 85 Քանզի զաւրութիւնն Աստուծոյ, որպէս ասէ գիր, ի տկարութեան առաւել կատարի, որպէս յոլով ունի աւրինակ. զի Ադամ` որ ի պատկեր եւ ի նմանութիւն Աստուծոյ արարաւ, ի հողոյ ստեղծաւ. եւ Նոյ լաստափայտիւն ապրեցաւ հանդերձ ամենայն կենդանեաւք , եւ սերմն աշխարհի պահեցաւ։ 86 Ի ճախոյրճս մականի Յակոբ հաւտս բազում ստացաւ. ի ձեռն համբակի միոյ գերւոյ` զԵգիպտոս բացակայ եւ մերձաւոր գաւառաւք յեաւթնամեայ սովոյն կերակրեաց. ի ձեռն մունի եւ գորտի զԵգիպտոս տանջեաց։ 87 Մականաւ ծայրիւ հարեալ գաւազանաւն Մովսէսի` զհամատարածն վիմատառեաց, նովին եւ զապառաժն հոսանուտս գործեաց. ձեռաց տարածմամբ Մովսէսի զԱմաղէկ բազմութեամբ սատակեաց. տապանակաւ զՅորդանան ի վեր կապեաց, եւ զԵրիքով ի ձայն փողոյ ի վայր կործանեաց, զքանանացիսն տկար պիծակաւք խայթահարեալ կոտորեաց, եւ ի ձեռն փողոյ եւ ջահի զՄադիամ վանեաց. եւ ծնաւտիւ միով ցամաքելով Սամփսոն յայլազգեացն զհազարսն սատակեաց եւ զբիւրսն վանեաց։ 88 Որպէս պաղատիտ թզոյ զվէրսն Եզեկիայի բժշկեաց, այսպէս տկար եւ չնչին հերով երկնային եւ ոչ երկրաւոր ցուցանէր յաղթութիւն. զի ոչ մարդոյ երեւոյթ զաւրութիւնն, այլ Աստուծոյ անտեսականի. զի ոչ յոսկերաց ստուարացելոց, այլ ի հերաց նուազացելոց. զի առաւելութիւն զաւրութեանն իցէ յԱստուծոյ` եւ ոչ ի մէնջ, յանդիմանութիւն թերահաւատին Իսրայէլի։
89 Եթէ այր մի եբրայեցի այնչափ զաւրանայր շնորհաւքն Աստուծոյ` որ ենթակայացեալ էր յեաւթնագիսեան հերս գլխոյ նորա, անպարտելի զաւրութիւն ցուցեալ` միայն յանձն իւր ցուցանէր զբոլոր ազատութիւն ազգի ժողովրդեան իւրոյ, վասն որոյ դատեաց զԻսրայէլ ամս քսան, ո՛րչափ եւս առաւել բոլոր ազգն հազարաւք եւ բիւրաւք` եթէ կացեալ էին յուխտին Տեառն եւ ըստ իրաւանց նորա գնացեալ։ 90 Եւ արդ ապախտաւոր գտաւ շնորհացն Աստուծոյ, եւ մոլեկան ախտին երկիր եպագ Սամփսոն. եւ անդէն մերկացաւ ի շնորհացն, լքաւ եւ կնատեցաւ. ուստի եւ ուստերաց եւ դստերաց հեթանոսաց յաղաւրիս համակեալ, այպն եւ խաղ եղեւ նոցա։ 91 Նոյնպէս եւ ամենայն Իսրայէլ յորժամ որթոյն երկիր եպագ, եւ երնջուցն զոհեաց, Քամաւսեայ նուիրեաց եւ զԲահաղ պաշտեաց, ի Ճանճիկն Ակկարոնի հարցանէր եւ նստեալ լայր զԹամուզ, յայնժամ մատնեաց ի գերութիւն զզաւրութիւնս նոցա, եւ ի սուր հեթանոսաց էած փակեաց զնոսա, եւ ոչ ոք էր որ աւգնէր նոցա. եւ այսպէս լի եղեւ նախատանաւք ի մէջ հեթանոսաց։
92 Իսկ Սամփսոն որչափ նախատեցաւ ի նոցանէ, այնչափ լի արար զերեսս նոցա անարգանաւք ի յաճել հերացն եւ ի զաւրանալ շնորհացն Աստուծոյ ի նմա։ 93 Այսպէս եւ Իսրայէլ յետ դարձի գերութեանն. յորժամ հայեցաւ Աստուած ի նեղութիւնս նոցա, յայնժամ յիշեաց զուխտ իւր` որ ընդ Աբրահամու, եւ զղջացաւ փոխանակ նոցա ըստ բազում ողորմութեանն. այց արար եւ ժողովեաց ի հեթանոսաց զորդիս ազգի ժողովրդեան իւրոյ. եւ այնուհետեւ ոչ ասեն ի նոցանէ` թէ ո՛ւր է Աստուած նոցա։ 94 Եւ ահա յայտնի եղեւ զաւրութիւնն Աստուծոյ ի վերայ նոցա առ ի խնդրել զվրէժ մահու յատելեաց իւրեանց, եւ հատուցին դրացեաց եաւթնպատիկ։ 95 Եւ այսպէս փառք Աստուծոյ ծագեցաւ առ նոսա, որով փառաւորեալ պարծին ի Տէր. զի նմա վայել է փառք իշխանութիւն եւ պատիւ այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից . ամէն։
Յաղաւթսն, որ ասէ՝ Հայր մեր որ յերկինս
ՅԱՂԱՒԹՍՆ ՈՐ ԱՍԷ ՀԱՅՐ ՄԵՐ ՈՐ ՅԵՐԿԻՆՍ
Է պարզ բնութեամբ, եւ առաւել ունի զբարձրութիւն բանից. ի վեր հայեցոյց, եւ զԱստուած Հայր ուսոյց ամենեցուն. որդւոց առ Հայր կարդալ` անձուկ գթոյն ստիպէ զնոսա, եւ կամք կարաւտութեանն զՀայրն ածէ ի գութ ողորմութեան ։ 2 Ըստ կամաց Հաւրն` եւ որդիքն պարտին լինել. ապա եւ Հայրն ըստ կամաց որդւոցն` զպէտս նոցա կատարէ, եւ բոլոր մեծութեան իւրոյ զնոսա առնէ ժառանգորդս ։ 3 Հայրդ անուն` մի է հոգեւորաց եւ մարմնաւորաց. պէտքն ըստ մասանց բաժանեալ որոշին ի միմեանց ։ 4 Զերկրաւոր հարս ախտք ցանկութեան մարմնոյ շարժեցին յորդէծնութիւն, ըստ ախտաւոր յղութեանն` ախտաւոր որդիս ծնանել ։ 5 Փոփոխական է հայրութիւնն. երբեմն որդի եւ հայր . նա հրաժարեաց ի կենաց աշխարհէս բարձաւ ի նմանէ հայրութիւնն. ի տեղի մատեաւ որդին եւ եղեւ հայր, եւ զնոյն ճանապարհ գնաց ։ 6 Այսպէս փոխանորդութեամբ վախճանելոց է աշխարհս։
7 Մի է Հայր ճշմարիտ եւ արարիչ բոլոր աշխարհիս. առանց ախտից յղացաւ, եւ առանց ցաւոց ծնաւ զամենայն զերեւելիս եւ զաներեւոյթս. որ ծնաւն` նոյն եկեալ ուսուցանէ զորդիսն կարդալ առ Հայրն երկնաւոր, զի մի՛ հանապազ ի խանձարուրս եւ յորրանս կացցէ աշխարհս, կաթնածուծք եւ ջամբակերք, թաթաւեալ եւ թաղեալ գարշելի աղտովք. յորմէ ձանձրացան մարք եւ ստնտուք, եւ զերեսս ի բաց դարձուցին դայեակք եւ սնուցիչք ։ 8 Եւ են սոքա աւրէնք եւ մարգարէք. ի ծով լուացին եւ ոչ կարացին սրբել. ընդ գետս անցուցին եւ ոչ ողողեցան. յաճախեցին յաւճառս եւ լուացան բարակաւ, եւ ոչ սրբեցան. զիւրեամբք ածեալ բարձին, ընկեցին եւ ի բաց կացին ։ 9 Գթացաւ Հայրն երկնաւոր, խոնարհեցաւ յերկնից յերկիր, եգիտ զամենեսեան յարիւն յապաժոյժ, ի զոհս մեռելոտի կռոց պաշտամանն ։ 10 Առ, լուաց, սրբեաց, զգեցոյց զհանդերձն երկնաւոր, եւ մերձեցոյց անդրէն ի նոյն որդէգրութիւնն ։ 11 Ուսոյց զհայրենի վարդապետութիւնն, զի կարդասցեն առ սիրելի Հայրն երկնաւոր ։ 12 Յորժամ, ասէ, յաղաւթս կայցէք , մի՛ տղայաբար շատախաւսք լինիջիք. Աստուած սրտին խորհրդոցն է լսող, եւ բարի գործոցն է հատուցանող փոխարէն բարի ։ 13 Բերանով վկայութիւն այսչափ է բաւական ասելն . Հայր մեր որ յերկինս , սուրբ է անուն քո ։
14 Մեծ է այս պարգեւս քան զամենայն պարգեւս առ մարդիկ, Աստուծոյ` Հայր լինել մարդկան ։ 15 Չիք իշխանութիւն հրեշտակաց զայս ասել. թէպէտ եւ հզաւրք են եւ հոգեւորք, սպասաւորք են եւ ոչ որդիք ։ 16 Ո՛վ մարդ, զգոյշ կաց անձին քում, յորպիսի՛ պատիւ մեծարեցար` մինչեւ Հայր քեզ զԱստուած իշխեցեր անուանել. եւ զայս եւս ած զմտաւ քով, ըստ Հաւրն պատուի եւ զքեզ ձեւացո, զի ծանիցեն վերինք եւ ներքինք` թէ արդարեւ Աստուծոյ որդի ես ։ 17 Բանիւ ծնանի Աստուած զմարդն. թէպէտ եւ բանիւ ոչ կարես, մի՛ ըստ մարմնոյդ կամաց թաթաւիր ընդ երկիր. հատ ընկեա ի քէն ի բաց զաւելորդ ցանկութիւնս ։ 18 Շատ եւ բաւական համարեա քեզ զհարկաւոր կերակուրսն. մի՛ անցաներ եւ շուայտանար ։ 19 Ի գիրութենէ սոնքանայ մարդ, եւ ի բազում ճարպոյ ելանեն անաւրէնութիւնք, որպէս յարբեցութենէ գիջութիւնք պղծութեան. այնպիսին ոչ կարէ անուանել զԱստուած Հայր ։ 20 Ո՞չ ահա քեզէն իսկ վկայեցեր ասելով` սուրբ է անուն քո. անուն Աստուծոյ ո՞ կարէ դնել. սուրբն ասելով` այն է ճշմարիտ անուն Աստուծոյ ։ 21 Սուտ աստուածոցն անուանքն ոչ են սուրբ. ոմն գող, ոմն սպանող, ոմն շուն, եւ ամենեքին իւրաքանչիւր ախտիւքն չարչարանաց. մանաւանդ թէ չիցեն իսկ, եւ ոչ այլ լինելոց են ։ 22 Մարդիկ որ զնոսա աստուածս անուանեցին, նոքա ոչ են ճշմարիտ որդիք Աստուծոյ. որոց ուսուցանէ կարդալ առ Աստուած, եւ որոց յաղաւթսն հրամայէ կալ առ Հայրն, նոքաւք բանայ դուռն ամենեցուն, զի ամենեքեան ընդ այն դուռն դիմեսցեն մտանել, զնոյն աղաւթս ուսցին` աղաչել զԱստուած եւ ասել. Հայր մեր որ յերկինս, սուրբ է անուն քո ։ 23 Յորժամ ճշմարտախաւս ուսցին լինել յաղաւթսն, ապա եւ ճշմարտագործք երեւեսցին յաշխարհի, յայնժամ կարեն լքանել եւ ի բաց թողուլ զսուտ աստուածսն. որ քարին եւ փայտին հայր եւ մայր կարդային, եւ ի նոցանէ ի բաց կացին, եւ յանառակ գործոց իւրեանց հրաժարեցին, սրբեցան միտք իւրեանց ի գիտութիւն իմաստութեան, եւ բացան բերանք նոցա համարձակս բարբառել եւ ասել . Եկեսցէ արքայութիւն քո . եղիցին կամք քո որպէս յերկինս եւ յերկրի ։
24 Իբրեւ թագաւորեաց Աստուած ի վերայ ամենայնի, արքայութիւն նորա ի վերայ կամարարաց իւրոց ։ 25 Միայն, ասէ, եկեսցէ արքայութիւն քո ։ 26 Այս իբրեւ զայն , Ծագեսցէ աստղն Յակոբայ , եւ յարիցէ այր յԻսրայէլէ , եւ հասցէ եւ սատակեսցէ զզաւրութիւնս Ամաղեկայ ։ 27 Աստղն ծագեաց, եւ այրն յարեաւ, եհար սատակեաց զսատանայ, որ էր զաւրութիւն հեթանոսաց ։ 28 Այս կամք Աստուծոյ էին ի սկզբանէ, եւ կատարեցան ի գալստեան Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի ։ 29 Զայս աղաւթս բանիւք պարտիմք ուսանել, եւ հաւատովք յուսալ յերկրորդ գալուստ նորա, յորժամ ըստ աղաւթից մերոց եւ գործք մեր երեւեսցին ստուգութեամբ։
30 Եկեսցէ արքայութիւն քո» ։ 31 Ինքն արքայութիւնն ուսուցանէ վասն իւր խաւսել . Էր յաշխարհի , եւ աշխարհ նովաւ եղեւ , եւ աշխարհ զնա ոչ ծանեաւ ։ 32 Ուսուցանէ Հայր ասել, զի զնա միայն գիտասցես արարիչ աշխարհի, արարչութեամբ` բոլորովին, որդէգրութեամբ` մարդոյ միայն. որ արարն` նոյն եւ արքայ, եւ որ եկն` նոյն եւ արքայութիւն նորա. որ բնութեամբ Աստուած մեր, նոյն Հայր մեր ` շնորհաւք աստուածութեամբն իւրով ։ 33 Յորժամ Աստուած Հայր է ամենեցուն ։ 34 Քրիստոս եղբայր է ամենայնի` որ առնեն զկամս նորա ։ 35 Էր արքայ, եւ եղեւ քո եղբայր ։ 36 Այս պարգեւք մեծ են քան զառաջին արարչութեանն . յայնժամ ըստ պատկերի Աստուծոյ ասացաւ լինել մարդ, իբրեւ թէ ըստ աւրինակին ձեւացոյց. որպէս եւ կամեցաւ հոգեղէնն հողեղինիս տիպք լինել, զի եւ սա ի նա ուսցի առաքինութեամբ ձեւանալ ։ 37 Իբրեւ ոչ կարաց միաբանել նմա, ինքն իսկ զնորա տիպն էառ, որպէս եւ ինքն գիտէ. ինքն ձեւացոյց անխախտելի եւ անքակտելի զորպիսութիւնն, անհասանելի եւ անասելի, միայն հաւատալի եւ յուսալի, եւ զնա միայն արժանի սիրելութեան` որ մերովն ընդ մեզ խաւսի եւ ուսուցանէ. խաւսի ազգակցաւն եւ ուսուցանէ զաներեւոյթ աստուածութիւնն յերեւելիսս, զի երեւելեաւքս զաներեւոյթ արքայութիւնն ծանիցես. որով եկն` նոյն եւ երկրորդ անգամ եկեսցէ ։ 38 Այժմ վարդապետութիւնն զաշակերտսն որդիս ասաց, եւ զծառայս տէրս արարեալ, եւ զմահկանացուս յանմահութիւն հրաւիրեալ ասելով ` եկեսցէ արքայութիւն, ի զգուշութիւն պատրաստութեան. ապա ի հատուցմունս իւրաքանչիւր իշխանութեան ։ 39 Որչափ եւ զքեզ կարասցես վիճակեցուցանել, ի մասունս արքայութեան վերաբերել, ըղձական են աղաւթքն, եւ ի վեր քան զբնութիւնս մեր պարգեւս խոստանայ։
40 Եղիցին , ասէ , կամք քո ։ 41 Կամք Աստուծոյ է սրբութիւն մարդոյն, զի բաժանակից արար արքայութեան իւրում. ոչ զի ոչ կարիցեմք հասանել յայն բաժին, այլ զի դիւրաւ ստանայցեմք զհամբերութիւնն վասն յուսոյն մերոյ իբրեւ զայնոսիկ` որոց զաղաւթսն ուսոյց. եթէ նոքա կատարեցան ըստ աղաւթիցն, ապա եւ մեք կարեմք. միայն հաւատա յուսա սիրեա, եւ անդէն կատարեցար խնդութեամբ ։ 42 Եւ եթէ տրտմութեամբ չարչարակից լինիս Քրիստոսի, ինքն Աստուած զաւրացուցանէ ի համբերութիւնն. եւ եթէ ոչ գոյր կարողութիւն, եւ ոչ զայնպիսի զաղաւթսն Աստուած ուսուցանէր զմեզ ։ 43 Յառաջինսն հայեցարուք եւ քաջալերեցարուք. ոչ զչարչարանսն միայն բաւական համարեցան անձանց ի հաւատս, այլ եւ զմեռանելն քան զապրելն. ի նահատակադիրն հայեցան եւ կատարեցան ։ 44 Նոցա ` բանիւ գովողք եղիցուք, եւ գործովք` զանձինս մեր ի նոյն նահատակութիւնն կատարեալք ։ 45 Հասարակաց է Աստուած հայր ամենեցուն. հասարակ պարտիմք որդիք լինել ամենեքեան, զի եւ մի է ժառանգութիւնն զոր բաշխեաց ամենեցուն։
46 Եղիցին կամք քո որպէս յերկինս եւ յերկրի ։ 47 Իբրեւ կարէ Աստուած զբոլոր մարդիկ երկնաւորս առնել, զաղաւթսն ի մեր կամս ընկենու. զի մեք երկրաւորքս` մեզէն կարեմք լինել երկնաւորք ։ 48 Վերին զաւրքն ամենեւին կամաց նորա սպասեն սիրով. լծեալ կան ի միաբանութեան փառաւորելով զԱստուած, եւ յահագին փառացն նորա ծածկեն զոտս եւ զերեսս, զի յինքեանս սիրեսցեն զԱստուած. փոխանակ աչաւք տեսանելոյ` զսէրն բաւական համարին յանձինս իւրեանց. ի նոցա սիրոյն եւ Աստուած զկամս իւր սիրով ի նոսա կատարեաց ։ 49 Մի՛ փութասցուք մարմնաւոր աչաւք տեսանել զԱստուած, զի մի՛ ծախիցիմք տարաժամ ։ 50 Սէրն ի մէնջ լիցի առ նա պատգամաւոր, եւ ի սիրոյ նորա կատարեսցին կամք նորա ի մեզ ։ 51 Զոր ինչ ուսուցին մեզ մարգարէքն, զայնու փութասցուք երթալ. քանզի նոքա բանիւք խաւսեցան եւ գործովք կատարեցին. ոչ այլ ոք էր նոցա վարդապետ, այլ որ քեզ զաղաւթս ուսոյց. եւ դու բանիւ ուսիր զաղաւթս, եւ գործով փութա կատարել ։ 52 Ոչ հեռի ես ի հրեշտակաց, այլ ընդ նոսա կաս յաղաւթս, զի ընդ նոսին փառաւորեսցես զԱստուած. որպէս դու ընդ նոսա միաբանիս, նոյնպէս եւ նոքա ընդ քեզ երգակից լինին յաղաւթսն եւ յաւրհնութիւնսն ։ 53 Համարձակ բանաս զբերանդ եւ ասես , Եղիցին կամք քո որպէս յերկինս եւ յերկրի ։ 54 Մեծ է այս իշխանութիւն քան զառաջին աւրհնութիւնսն. անդ ի վերայ երկրի միայն տիրել իշխանութեամբ. աստ, ասէ, յերկինս եւ յերկրի։
55 Զհաց մեր հանապազորդ տուր մեզ ։ 56 Զերկրաբոյս հացս Աստուած առանց աղաչելոյ ամենեցուն շնորհէ առ հասարակ . Զմարդիկ եւ զանասուն կեցուցանես դու , Տէր ։ 57 Եւ ո՞րպէս մարթի ասել. սա եւ հանապազորդ իսկ չէ. տղայութիւն արգելու, հիւանդութիւն կարճէ, կարաւտութիւնն խափանէ, մահ քակէ եւ ի բաց հատանէ ։ 58 Հարքն ձեր կերան զմանանայն յանապատին ` եւ մեռան . այս է հացն ճշմարիտ ` որ յերկնից իջեալ . յայսմ հացէ եթէ կերիցէ ոք ` մի մեռցի յաւիտեան ։ 59 Լսէին ի նմանէ զբանն, եւ ոչ կարէին վաղվաղակի ի միտ առնուլ. կրկնէ եւ երեքկնէ զնոյն բան եւ ասէ, զի դիւրաւ լուիցեն եւ հաւատովք ընկալցին զբանին զաւրութիւն . Ես եմ , ասէ , կենդանի հացն ` որ իջեալ յերկնից . յայսմ հացէ որ ուտէ , մի՛ ճաշակեսցէ զմահ ։ 60 Զայս հացս ուսուցանէ յաղաւթսն խնդրել յԱստուծոյ հանապազորդ ։ 61 Եթէ քաջ միտ դնես, որ զայս հացս սրբութեամբ ուտէ եւ ըստ արժանի սմա պատրաստէ զանձն իւր, երկրաւոր արքայութեանս նա ոչ կարաւտանայ. ի մահկանացու ձեռս անմահ հաց եդեալ` անդէն վաղվաղակի եւ ձեռքն անմահացան եւ ուտելով զսա` բոլորովին մարդն շնչով եւ հոգւով եւ մարմնով հոգիացաւ եւ բաժանակից եղեւ Քրիստոսի. միայն զսկիզբն զաւրութեան մինչեւ ի վախճան անարատ պահելով ։ 62 Չիք ինչ յերկրաւոր չարչարանաց, որ նմա յաղթէ. արհամարհեալ է առաջի նորա արծաթ, եւ ոսկի ատեցեալ է յաչս նոցա, ցաւ համարի զմեծութիւն աշխարհիս, վասն զի խորհուրդք իւր սրբեցան յազատութիւն երկնաւոր` անմահ հացիւն առլցեալ ։ 63 Նոյն եղեւ բաւական ամենայնի. եթէ տղայ է, կատարելահասակ երեւեցաւ. եթէ ի ցաւոց տկարացաւ, զաւրութիւն Աստուծոյ ի նմա բնակեցաւ. եթէ վախճանեցաւ ի կենաց աշխարհիս, զանմահ կեանսն ընդ իւր տարաւ առ Աստուած ։ 64 Զայս ուսուցանէր Տէրն մեր յաղաւթսն աղաչել առ ինքն` զհաց մեր աւր ըստ աւրէ տուր մեզ, ոչ յերկրէ, այլ ի Տեառնէ. յայտ է թէ եւ ոչ յերկնից, այլ զՏէրն ամենեցուն . Այս է , ասէ , իմ մարմին , եւ այս է իմ արիւն ։ 65 Թէպէտ եւ անփշրելի էր, վասն սիրոյ քո փշրեցաւ. եւ զքեզ` որ ի կամս քո փշրեցար, անփշրելի աստուածութեամբն յինքն յարեաց . Ոչ թողցես զանձն իմ ի դժոխս , եւ ոչ տացես սրբոյ քում տեսանել զապականութիւն ։ 66 Յուրբաթու խաչեցաւ ի փշրումն մահու. ի միաշաբաթոջ զփշրեալ ոսկերսն Ադամայ ժողովեաց եւ յարեաց յանմահութիւնն, եւ երեւեցոյց բազմաց ճշմարտութեամբ եւ ոչ առ աչաւք. մի աւր հացացաւ ի վերնատանն, եւ հանապազ հացանայ յեկեղեցիս ի վերայ սուրբ սեղանոյն. նախ ինքն յինքենէ ճաշակեաց, եւ ապա զմեզ զամենեսեան ճաշակիցս արար նմին չարչարանաց ։ 67 Նա եւ ոչ այսուհետեւ ի չարչարանս է, այլ ի հայրենի փառսն փառաւորի ի հրեշտակաց եւ ի մարդկանէ, եւ զմեր ամենեցուն զչարչարանս եբարձ յիւր անչարչարելի աստուածութիւնն ։ 68 Զայս յոյս հաւատոց մերոց իբրեւ զխարիսխ հաստատուն պահեսցուք յոգիս եւ ի մարմինս մեր. որպէս սիւն շինուածոյ է հաստատութիւն, հաւատք մարդոյ են անքակութիւն առ Աստուած. որով համարձակութեամբ կարէ բարբառել եւ ասել . Թող մեզ զպարտսն մեր , որպէս եւ մեք թողումք մերոց պարտապանաց ։
69 Այս են աղաւթք ճշմարիտ, բանական եւ գործնական. յորժամ դու ոչ պահանջեսցես զպարտսն յընկերէն քո առ քեզ, յայնժամ եւ Աստուած զբոլոր յանցանս շնորհեսցէ քեզ յանմեղութիւն ։ 70 Լուր Պետրոսի` զիարդ ուսաւ ի Տեառնէ ։ 71 Նա եաւթն անգամ կամեցաւ թողուլ զյանցանս եղբաւրն, Տէրն մեր զեաւթն եաւթանասուն անգամ ասաց ։ 72 Պետրոս իբրեւ զմարդ սահման եդ, Տէրն մեր ոչ սահմանեաց զբարերարութիւն մարդասիրութեան աստուածութեանն իւրոյ ։ 73 Հանապազ մեղանչեմք բանիւք եւ գործովք մերովք, եւ Աստուած տեսանէ եւ զանց առնէ, զի երկայնմտութեամբն իւրով ածցէ զմեզ յապաշխարութիւն. չմեղանչելն իսկ` է մարդոյն ի կատարեալ արդարութիւն. իսկ եթէ յանցեաւ իբրեւ զմարդ, փութասցի զղջանալ յապաշխարութիւն ։ 74 Ի բաց են դրունք ողորմութեան նորա, ոչ փակէ ընդդէմ ապաշխարողաց. մանաւանդ որք հաւատովքն գիտեն խնդրել, նոքա եւ առաքինութեամբ կարեն ճգնել ի վաստակս հոգեւորս. նոքա ոչ միայն զպարտսն թողուն ընկերաց իւրեանց, այլ եւ զինչս իւրեանց բաշխեն ի կարաւտեալս. զաւրութիւն Աստուծոյ է` որ ձգէ զնոսա յառաքինութիւն, որպէս եւ առաջինքն առնէին . Որ միանգամ , ասէ , գեղից եւ ագարակաց եւ ընչից տեարք էին , վաճառէին զիւրաքանչիւր ստացուածս եւ բերէին դնէին առ ոտս Առաքելոցն ։ 75 Տէր մեր զնոսա քարոզս բանին առաքեաց. նոքա քարոզք էին բանին, եւ ընչից մատակարարք ։ 76 Ձայն բանի յունկն հասանէ, եւ սէր վերնոյն առանց բանի ուսուցանէր զառատութիւն. ոչ զի աղքատանալ կամէին, այլ զի այլում մեծութեան հասցեն` երկնաւորին ։ 77 Եւ դու յորժամ ընկերին թողուս զպարտիսն քո, ոչ զի ատելով ատէիր զիրսն քո, այլ զի սակաւ ողորմութեամբն զոր արարեր` զբազմապատիկ պարտսն քո զոր պարտէիր` թողցէ քեզ Աստուած ։ 78 Զայս բանից զհետ երթիջիր. յորժամ ընկերին քում թողուս, եւ դու թողութեան արժանի եղեր։
79 Համարձակութեամբ բանաս զբերանդ եւ ասես . Մի՛ տար զիս ի փորձութիւն , այլ փրկեա ի չարէն ։ 80 Ոչ են կամք Աստուծոյ զմարդն տանել ի փորձութիւն, այլ ապրեցուցանել ի փորձութենէ եւ փրկել ի մահուանէ. զի որ յիւր Որդին ոչ խնայեաց, այլ վասն մեր ամենեցուն ի մահ մատնեաց, նովաւ զամենայն բարիս շնորհէ ամենեցուն` որ խնդրեն ի նմանէ ։ 81 Թէպէտ եւ ոչ է մեր կարողութիւն փոխարէն հատուցանել Աստուծոյ, որչափ կարն է մեր` մի՛ հեղգասցուք ։ 82 Սակաւապէտութիւն մեր` ի պահս համարեալ է , եւ չափաւոր արբումն` ի գինեհատութիւն, միջին հանդերձքն յանսիգութիւն, եւ հարկաւոր ստացուածք յաղքատութիւն. վասն երանութեանն հեզաբան լինել, ընկերին ուսուցանել ցածութիւն ։ 83 Եթէ անքուն ոչ կարեմք լինել, մի՛ բնաւ զգիշերն քնոյ տացուք, զի մի՛ բնաւ մոռացկոտ լիցուք ի սաղմոսս եւ յաւրհնութիւնս ։ 84 Եթէ զկարաւտութիւն աղքատաց ոչ կարեմք լցուցանել, մի՛ պատառաւ եւ բաժակաւ կարաւտացուսցուք զնոսա ։ 85 Մի՛ գտցի յափշտակութիւն որբոց եւ այրեաց ի ստացուածս մեր. ամենայն զինչ եւ իցէ մեր ` նուիրեալ լիցի Աստուծոյ. յայնժամ եւ անձինք մեր լիցին նմա պատարագ հաճոյ եւ ընդունելի ։ 86 Ամենեցուն փութալ արժան է ի պատուիրանս Աստուծոյ` առնել եւ կատարել, արանց եւ կանանց, ծառայից եւ ազատաց, զի Տէր մեր վասն ամենեցուն թողութեան եկն. եւ նորա մարդասիրութեանն վայելեն փառք իշխանութիւն եւ պատիւ այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից . ամէն։
87 Յաջորդ ճառքդ գտանին յանուն Եղիշէի Վարդապետի. այլ հարազատութեանն եւ իմաստիցն չիք երաշխաւորել։
Ի Մկրտութիւնն Քրիստոսի
Ի ՄԿՐՏՈՒԹԻՒՆՆ ՔՐԻՍՏՈՍԻ
Հրաշափառ եւ պայծառ մեծի լուսաւորութեան աւուրս հանդիպեցաք, զմարգարէական զերգս առեալ աղաղակեսցուք սուրբ սրտիւ եւ կատարեալ հաւատով . Տէր Աստուած մեր երեւեցաւ մեզ ։ 2 Նա եւ առաքելական քարոզն գոչէ ասելով . Ահա ժամանակ ընդունելի , ահա աւր փրկութեան ։ 3 Երկրորդ եւ վերստին ծնունդ Քրիստոսի ըստ մարմնոյ, յետ առաջնոյ եւ անպատումն եւ անհաս եւ անքննելի ծննդեանն։ 4 Այն անժամանակ ի Հաւրէ ծնունդն ոչ քննելի մտաց մարդկայնոց, եւ ոչ հասու եղեալ անմարմին եւ երկնաւոր զաւրութեանցն . բայց միայնոյ Հաւրն` որ զնայն ծնաւ, եւ ծնիցելոյ միածնին եւ քննողին Հոգւոյն Սրբոյ զխորս Աստուծոյ։ 5 Իսկ երկրորդի ծննդեանս ժամանակեայ լինելով` մարմնով ի կուսէ յառաջ եկեալ, յայտնեալ երկնաւորաց եւ երկրաւորացս մասնաւորաբար, այլ ոչ կատարելապէս։ 6 Իսկ երկրորդս գերագոյն խորհրդոյ զաւրութիւն. քանզի ըստ թուոյ երեսնամեայ գոլով գայ ի մկրտութիւն, կատարեալ յամենայնի ըստ աստուածութեանն, կատարեալ եւ ի հասակի մարդկութեանս։ 7 Եւ քանզի երից տասանց գործէ զմարդն կատարեալ, ըստ այսմ ստեղծագործեալ եւ առաջինն Ադամ, խաբեալ յաւձէն արտաքոյ լինի փափկութեանն դրախտին. ըստ այնմ կատարելութեան տնաւրինեալ երկրորդ Ադամն ջախէ զգլուխ վիշապին ի Յորդանանու հոսանսն։
8 Արդ ի սկզբանն շրջէր Հոգին Սուրբ առանց կերպի ի վերայ ջուրց առ յաւրինել զտարր արարածոց, զոր կոխեաց նախանձաւոր թշնամին։ 9 Աստ Հոգին աղաւնակերպ տեսլեամբ զապականութիւն արարածոց վերստին հրաշագործեաց. զծածկեալ խորհուրդն յաւիտենական ծանոյց, յայտնեալ զանձնաւորութիւն Երրորդութեանն. ձայն Հաւր եւ ի վերայ սիրելի միածնի Որդւոյ։ 10 Յառաջնումն ապականի երկիր ջրհեղեղաւն կորստեամբ. իսկ աստ կենագործի երկիր ջրհեղեղաւն մկրտութեամբ ոչ յընկղմումն արարածոց ըստ բնութեանն, այլ զմեղաց ընկղմէ զգործ։ 11 Անդ թաղումն ի ջուրսն սեռի մարդկան զեղծումն գործեաց. աստ թաղումն ի ջուրսն նորոգումն եւ կենաց հաղորդութիւն։ 12 Անդ աղաւնի շղաբեր ունելով, զաւետիս ցածութեան բարկութեանն աւետարանէր . աստ աղաւնւոյ նմանութիւն զկենացն առհաւատչեայ եւ զմշտնջենաւոր յարակայութիւն առ աստուածութիւնն աւետարանէր ձայնիւ Հաւր, որ զեկուցանէր զսիրելութիւն Որդւոյ։ 13 Այսաւր կուսածինն յամլորդւոյն ընդունի զձեռնադրութիւնն, Աստուածն ճշմարիտ յորդւոյ քահանայապետին, ամենասուրբն ի մեղաց ի լցելոյն Հոգւովն Սրբով յորովայնի մաւրն։ 14 Այս է շարադրութիւն ազգակցութեան Մարիամու առ Եղիսաբեթ, այլ ոչ ըստ ազգականութեան տոհմից. վասն զի ոչ խառնակի ցեղն Յուդայ ընդ ցեղապետսն Ղեւեայ։ 15 Եւ զայսոսիկ աւրէնսդիրն ցուցանէ։
16 Արդ զմի ճանապարհ վարեցին Քրիստոս եւ Յովհաննէս. այլ Քրիստոս տիրաբար եւ աստուածապէս եւ մարդասիրաբար, իսկ Յովհաննէս ծառայապէս, մարգարէաւրէն եւ բարեկամաբար. զմի ունելով կարապետ երկոքեան զԳաբրիէլ հրեշտակապետն։ 17 Այլ ոչ համեմատի Զաքարիա ընդ Մարիամու. զի առ քահանայապետն ահիւ եւ իշխանաբար առաքեալ` զամլոյ արգանդին պտղաբերութիւնն քարոզէր . եւ ի չհաւանել ծերոյն` կապեաց զլեզուին յարձակումնն զքահանային։ 18 Իսկ առ Մարիամ զաւետիս գալստեան Բանին աւետարանեաց. եւ ի չհաւանել կուսին` զՀոգւոյն Սրբոյ զեկաւորութիւնն պատմէ կարող այնմ խոստմանն լինել, յիշատակ բերելով զմարգարէականն բան։ 19 Ուստի եւ ի լեռնակողմն հրէաստանի ընթացեալ ի նկատել զասացեալն հրեշտակապետին որ վասն յղութեանն Եղիսաբեթի, որ զազգականութիւնն առ միմեանս համեմատէր, զՄարիամուն առ Եղիսաբեթ. այս ինքն զկուսական արգանդին զյղութիւնն, եւ զամլոյն զպտղաբերութիւնն յանցեալ ժամանակի։
20 Արդ մտանէ Մարիամ ի տուն Զաքարիայ, կենդանի տապանակն ունելով յինքեան զԲանն կենդանի։ 21 Իսկ Եղիսաբեթ ունելով յինքեան յիւրում տապանակին զձայն Բանին կենդանւոյ, եւ տուեալ ողջոյն Եղիսաբեթի Մարիամ, խայտաց ձայնն ընդ գալուստ Բանին։ 22 Յարգանդէ յարգանդ նոր սքանչելիք լինէին։ 23 Եղիսաբեթի մանուկն յարգանդէ մաւրն յորովայնի կուսին բնակեցելումն զպարտս երկրպագութեանն հատուցանէր։ 24 Ո՜վ հրաշիցս. ի միում վայրկեան ժամանակի յորովայնի բնակեալքն բացայայտեն զճշմարտութիւնն. մինն ծառայաբար մատուցանէր, իսկ միւսն տիրապէս ընդունէր զխայտումն խոնարհութեանն։ 25 Յետ այսորիկ հասանէր աւր ծննդեան Եղիսաբեթի. եւ կոչելով զյորջորջումն անուանն` լուծանի կապանք լեզուին հաւրն եւ քահանայապետին. քանզի ոչ էր պարտ ի գալ ձայնին լռել հաւրն։ 26 Արդ հասանէ աւր ծննդեան կուսին, եւ խզէ զկապանս նախահաւրն քահանայապետիւն յաւիտենականաւ, որ կոչեցաւն Յիսուս։
27 Դարձեալ դադարէ Յովհաննէս յանապատին ամս երեսուն, եւ առաքի ի մկրտութիւն յետ կատարելոյ այնց ժամանակաց։ 28 Լռեալ դադարէ եւ Յիսուս նոյնգունակ. մտեալ ընդ թուոյ ամաց երեսնից` եւ գայ ի մկրտութիւն, անաղտն ի մեղաց, առլցեալն անդստին յորովայնէ մաւրն Հոգւովն Սրբով , առաքեալն ի Հաւրէ տիրապէս առ առաքեալն ի Հոգւոյն Սրբոյ յանապատէն ծառայապէս, Տէրն մարգարէիցն եւ Առաքելոցն առ Առաքեալն եւ մարգարէն, սկիզբն եւ անդրանիկն ամենայն արարածոց առ ի յետին մարգարէիցն եւ առ ի վերջին աւրինացն եւ առ անդրանիկն Առաքելոց եւ առ որ ի յայնմ հետէ արքայութիւն Աստուծոյ բռնադատի։ 29 Այս կարապետս` կատարած հնոց աւրինացն Մովսէսի. եւ սկիզբն նոր աւրինացս` Քրիստոս։ 30 Տեսե՞ր զառ ի միմեանց զճշմարտութիւնն հետեւողութեամբ, այլ ոչ համեմատաբար. զի ոչ հեռաձգեալ որոշին նմանութեամբն, եւ ոչ բովանդակին յարելութեամբ։ 31 Զի թէպէտ եւ ասիցի ծնունդ եւ ծնունդ, այլ մինն կուսական, իսկ միւսն ամլական. մին ի Հոգւոյն Սրբոյ յղացեալ, իսկ միւսն սերմանական ի Զաքարիայէ սաղմնառեալ։ 32 Բազում աւրինակս ունի յինքեան Եղիսաբեթ. իսկ ի կուսութեանն ծնանել եւ ի կուսութեան մնալ մաւրն, ոչ աւրինաւք եւ ոչ ի մէջ արարածոց լիեալք կամ լինելոց է կարողութիւն. բայց միայն ի միոյն ի միածնէն ըստ բարբառոյ մարգարէութեանն Եսայեայ` որ գուշակեաց Էմմանուէլ զծնիցեալն։ 33 Տեսանե՞ս զանջրպետութիւնն ի մէջ Քրիստոսի եւ Յովհաննու, մերձեալ եւ յոյժ հեռագոյն։
34 Արդ երկբայ յայտնեցի քեզ եւ զանուանցն զանազանութիւն զՅիսուսի եւ զՄկրտչին, պէսպէս եւ այլագունակ մերձենալով եւ հեռաձգելով։ 35 Ասի Տէր Յիսուս, ասի եւ տէր Յովհաննէս . այլ նա ըստ բնութեան տէր եւ արարչութեան, իսկ Յովհաննէս, ըստ հասարակաց առ ի միմեանց յորջորջմանց։ 36 Դարձեալ կոչի մարդ եւ Յիսուս. սակայն ոչ իբրեւ զմի ի մարդկանէ, զի ոչ ունի ըստ մարմնոյ հայր, որպէս եւ ոչ ըստ առաջին ծննդեանն մայր։ 37 Իսկ Յովհաննու հայր եւ մայր գոլով` յապականացու սերմանէ ունելով զմարդեղութիւնն։ 38 Կոչի Քրիստոս ծառայ ըստ մարմնոյ, եթէ Որդի մարդոյ ոչ եկն պաշտաւն առնուլ , այլ պաշտել . ոչ ըստ բնութեանն , այլ կամաւոր աղքատութեամբ։ 39 Իսկ Յովհաննէս ըստ բնութեան գոլով ծառայ հաւասար մեզ ի ծառայական կերպի։ 40 Դարձեալ անուանի արեգակն արդարութեան Քրիստոս, անուանի եւ Յովհաննէս ճրագ. անուանք լուսաւորութեանն, եւ զանազանութիւն յոյժ մեկուսի. զի մին յաշխարհս լուսաւորէ անվախճան լուսովն, իսկ միւսն աղաւտաբար սուղ ինչ առ աչս մատուցանէ զտեսաւորութիւնն։ 41 Ճանապարհ ասի Քրիստոս. իսկ Յովհաննէս պատրաստող ճանապարհին Տեառն։ 42 Քարոզէ Քրիստոս աշխարհի ապաշխարել, զի մերձեալ է արքայութիւնն երկնից. քարոզէ եւ Յովհաննէս. այլ եւ Յիսուս ընդհանուր տիեզերաց, իսկ Յովհաննէս յատուկ միայն ազգին Հրէից։ 43 Գառն է Քրիստոս բարձող զմեղս աշխարհի սակս խաչին. գառն է եւ Յովհաննէս Հերովդիադայ մոլեգնութեամբն զենեալ։ 44 Նա վասն փրկութեան առ ի մուտս սրբութեան յաւիտենականի, եւ սա վասն յանդիմանութեան աւրինացն։ 45 Կարապետ կոչի Քրիստոս տիեզերաց. կարապետ ասի եւ Յովհաննէս երկնային կարապետին։ 46 Մկրտէ Քրիստոս, այլ ի Հոգի եւ ի հուր զկատարեալ մկրտութիւնն. մկրտէ եւ Յովհաննէս, այլ միայն ապաշխարութեամբ։ 47 Մկրտեցաւ Քրիստոս դարձեալ արեամբ. մկրտեցաւ եւ Յովհաննէս արեամբ ձեռնադրեալ ի Հերովդիայ։ 48 Քարոզէ Քրիստոս որք ընդ իշխանութեամբ մահու էին ի դժոխս. քարոզէր եւ Յովհաննէս նոյն ի դժոխս զգալուստ արեգականն արդարութեան։ 49 Յոլով եւ պէսպէս պատմէ կտակ աստուածային զյորջորջումն անուանցն զանազանութեանցն, որ բաւականացեալքս կալցին։ 50 Բայց եւ ոչ զմեծն եւ զառաւելագոյնն թողում. ասել արժանաւոր վարկանիմ զանզուգականն եւ զարարչականն։ 51 Աստուած է Քրիստոս, աստուածացոյց եւ զՅովհաննէս. Քրիստոս բնութեամբ, իսկ Յովհաննէս ըստ նորին։ 52 Որպէս է որդին Աստուծոյ ըստ բնութեանն Աստուծոյ , իսկ Յովհաննէս եւ որ ըստ նորա` հաւատովք որդիք ըստ շնորհաց։ 53 Այլ մի՛ հիացուսցէ զքեզ ասացեալքդ` եթէ աստուածացոյց զՅովհաննէս. որ եւ զիս աստուածացուսցէ, ըստ այնմ` եթէ երեւեսցի Աստուած ի մէջ աստուած եղելոց եւ թագաւորաց . քանզի ասէ մարգարէութիւնն . Ես ասացի թէ աստուածք իցէք , կամ որդիք Բարձրելոյն . այլ եւ առ Մովսէս ասէ . Ետու զքեզ աստուած Փարաւոնի ։ 54 Ըստ այսմ աւրինակի ասին սուրբքն աստուածք, այլ ոչ ըստ անզուգական արարչութեանն։
55 Այլ դարձեալ վերստին երկրորդելով զկարապետին շարադրելով զանուանսն եւ առընթեր զփրկչականն անուն, զի ի մեծի այսմ աւուր ընծայեցուցից ի լուսաւորական յայտնութեանս զբանից իմոց զպտուղ։ 56 Առաքեալ եւ մարգարէ առաքեցելոյն ի Հաւրէ Բանին. մարգարէ` որ զմարգարէացեալսն տեսեր. կարապետ արեգականն արդարութեան. ճրագդ մեծի լուսոյն. արուսեակդ թափանցիկ եւ անհասանելի լուսոյն. պատրաստող կենաց ճանապարհին. բարեկամ փեսային. ձայն Բանին. քարոզ ճշմարտութեանն. ձեռնադրող այնմ` որ ձեռաւքն իւրովք ստեղծ զամենայն. վկայ վկայեցելոյ ի Հաւրէ Բանին. մկրտիչ` որ մկրտէ ի հուր եւ ի Հոգին. ի ծնունդս կանանց վերագոյն ամենայն արարածոց. աւետարանիչդ Սիովնի, քարոզդ Երուսաղէմի, աղաղակէիր ասելով. Ահա գառն Աստուծոյ` որ բառնայ զմեղս աշխարհի. ահա գառն Աստուծոյ ` որ ի խաչին պատարագի, եւ զապականութիւն արարածոցս նորոգէ ջրով եւ Հոգւով եւ արեամբ. հրեշտակ մեծի խորհրդոյ հրեշտակին, որ երիւք կատարեալ մկրտութեամբն զերից զանձնաւորութեանն կատարէր զդաւանութիւն։ 57 Ջրով զապականեալսն մաքրէր, որպէս առ համաշխարհական բարկութեամբն. բայց սակայն լուացումն բարկութեան եւ կորստեան, իսկ սա լուացումն կենդանութեան, եւ մաքրումն հոգւոյ ընդդիմակաց զաւրութեանն յարձակելոյն ի սատանայական հոգւոցն ազդեցութեանց։ 58 Իսկ հրով, որպէս զի փորձեսցէ իբրեւ զոսկի ընտիր, զի խոտանն տոչորեսցի, եւ ի բանից որոշեսցի ի պատուական նիւթոցն. զի զտեալ ընտիր կացուսցէ զմարդկային բնութիւնս. ստեղծագործելով վերստին արարչագործեաց։ 59 Այս է մեծի մկրտութեանն զաւրութիւն, լուսաւորութեանն պայծառութիւն, որով Հայր յայտնի եւ Որդի ճանաչի եւ Սուրբ Հոգին քարոզի. մկրտչին պատիւն համբաւի. մկրտեալն զմկրտչին առաւելութիւնն քարոզէ ասելով . Չէ յարուցեալ ի ծնունդս կանանց մեծ քան զՅովհաննէս . բայց փոքրիկն յարքայութեան երկնից մեծ է քան զնա ։ 60 Նմա փառք յաւիտեանս . ամէն։
Ի Թաբոր լերին յայտնութիւն Տեառն առ Պետրոսեանց
Մինչդեռ երթային նոքա ի ճանապարհի, ասէ Տէր մեր ցերկոտասանսն . Զո՞ ուստեք ասեն զինէն մարդիկս ` թէ իցեմ ։ 2 Պատմեցին նմա զարտաքնոցն, զի այլ ընդ այլոյ կարծէին։ 3 Ասէ ցնոսա . Իսկ դուք զի՞նչ ասէք զինէն ։ 4 Յառաջեցաւ Պետրոս եւ ասէ . Դու ես Քրիստոս Յիսուս որդի Աստուծոյ ։ 5 Գովեաց Տէր մեր զգեղեցիկ վկայութիւն նորա, եւ Հաւր իւրում ետ զյայտնութիւն շնորհին. եւ զի դեռ եւս Պետրոս այսր եւ անդր դեգերէր, կարծէր եթէ Քրիստոս ոչ մեռանիցի, ոչ քաջ գիտացեալ` եթէ մահուամբն նորա մահ մեռանի եւ աշխարհ կենդանանայ. ետես Տէր մեր եթէ մոռացաւ Սիմոն զերանութիւնսն երկնաւորս, արկ մորմոքումն բանից ի լսելիս նորա. բոլոր ինքն շարժեցաւ յահագին երկիւղէն իբրեւ լուաւ ի Տեառնէ, եթէ Պարտ է որդւոյ մարդոյ բազում չարչարանս ընդունել , մեռանել եւ յերիր աւուր յառնել . յոյժ տրտմեցոյց անուամբ մահուն, եւ առաւել քան զյոյժ մխիթարեաց աւետեաւք յարութեանն։ 6 Իսկ նորա ի մեծ տագնապէ մահուն յիշատակաւք մոռացաւ զաւետիս յառնելոյն. որպէս եւ է տեսանել ի բնութեանս մերում. հին ախտքն բնութեանն մեղացն` ոչ տայ թոյլ վաղվաղակի եկամուտ նորոյ կենացս ի ներքս անկանել. որպէս եւ որդիք ժողովրդեանն հին կուրութեամբն խանտային ընդ նորոյ կենացս երեւումն, անուանելով զնա Եղիա կամ Երեմիա կամ զայլ ոք յառաջին մարգարէիցն, չար ի մխիթարութիւն անձանց իւրեանց մահկանացուացս։ 7 Մահկանացու կարծէք` զմիտս ժողովրդեանն յերկուացուցանելով յայնմանէ, որ եկն կատարել զբանս մարգարէիցն։ 8 Նովին ախտիւ խաւթանայր եւ Պետրոս. զվկայութիւնն գեղեցիկ մատոյց , զխորհուրդսն չարաչար հիւանդացոյց. իբրեւ յանզգայ սաստկագոյնս ընդդէմ չոգաւ . Քաւ քեզ , մի՛ լիցի այդ բան ասէ։ 9 Զբոլոր հին կարծիս մտացն ած թափեաց, զառաջին գեղեցիկ վկայութիւնն ելոյծ. Հայր յայտնեաց նմա զբոլոր աստուածութիւնն Որդւոյ, զի աստուածութեամբ եւ մարդկութեամբ զչարչարանսն ընդունիցի, եւ որ չարչարիցի` նոյն եւ յառնիցէ։ 10 Յայսմ աւետիս խնդալ էր ամենեցուն, եւ ոչ ըղձիւք արգելուլ զնա յերկոցունց։ 11 Տեսե՞ր, ուր զաստուծոյսն խաւսեցաւ, երանի ետ նմա. իսկ ուր ըստ հին մարդոյն խորհեցաւ, ասաց նմա յայտնապէս . Յետս երթ , սատանայ , զի ոչ խորհիս զԱստուծոյն , այլ զմարդկանս ։
12 Մարդոյ խորհուրդք իբրեւ զծուխ անպիտան են. ի ծուխ անդր սաստեաց եւ հետակորոյս արար զնա ի նոր մարդոյս, զի իցէ ինքնածագ լոյս առանց ապականացու խորհրդոյ, որ եւ արքունիքն իսկ անուանելոց էին` յորս սաստեաց. եւ առ ընկէց զնա յետոյ իւր, զի ինքն զկամս Հաւր իւրոյ կատարիցէ առանց գայթակղութեան իրիք դնելոյ։ 13 Ուսոյց եւ նոցա չարչարանս ընդունել յիւրաքանչիւր անձինս, եւ անդէն առ նմին յուսով յարութեամբ հաստատեաց զնոսա. ոչ միայն որ յապայն լինիցի, այլ զի եւ առժամայն փոքր ի շատէ ցուցցէ զնմանութիւն երկրորդ գալստեանն իւրոյ, որպէս եւ ասէ իսկ անսուտ վկայութեամբ . Արդարեւ ասեմ ձեզ , իցեն ոմանք որ այժմ աստ կայցեն , մի՛ ճաշակեսցեն զմահ , մինչեւ տեսցեն զարքայութիւնն Աստուծոյ , զի եկեալ հասեալ իցէ զաւրութեամբ իւրով ։
14 Եւ յայսմ տեղւոջ երեւի ոմանց սակաւիկ մի ընդդէմ միմեանց բանք աւետարանագրացն։ 15 Մատթէոս յետ վեց աւուր ասէ. իսկ Ղուկաս եւ Մարկոս յետ ութ աւուր ասեն. այլ մեք բաւական համարիմք զոմանց ասացեալսն. Մատթէոս, ասեն, զաստի անտիսն եթող եւ միայն զմիջոցն ա՛ռ ի համար. իսկ երկուքն եւ զխոստանալն եւ զերեւելն հանդերձ միջաւն. եւ հաճոյ թուեցաւ ամենեցուն ընդունել զայս. եւ մեք ի նոցուն հաւանիմք միաբանեալ, որպէս ցուցանէ մեզ Մարկոս աւետարանագիր . Եւ եղեւ յետ բանիցս այսոցիկ իբրեւ անցին աւուրք ութ , առեալ Տէր մեր ընդ իւր զՊետրոս եւ զՅակոբոս եւ զՅովհաննէս, եւ ել ի լեառն մի բարձր առանձինն. եւ յայլակերպս եղեւ առաջի նոցա, եւ ձորձք իւր եղեն փայլուն եւ սպիտակ յոյժ, որպէս զի ոչ կարէին թափիչք երկրի այնպիսի ինչ սպիտակացուցանել . եւ երեւեցան նոցա Մովսէս եւ Եղիա զի կային եւ խաւսէին ընդ Յիսուսի եւ պատմէին զելս նորա զոր կամէր կատարել յԵրուսաղէմ։ 16 Ցայս վայր սուրբ աւետարանագիրս երկրորդեաց զյայտնութիւնն երկնաւոր։ 17 Յամենայն բանս աստուածային գրոց` յոյժ է զարմանալ հողեղէն բնութեանս . իսկ յայնպիսում յերկնաւոր երեւման` ոչ միայն մեք տկարանամք, այլ եւ անմարմին զաւրութիւնք երկնից։ 18 Զբոլոր ժամանակսն զոր շրջեցաւ Տէր մեր յաշխարհի` առաւել զանցուցանէ ըստ մարդկան խոնարհութեանս. իսկ ի լերինս յայսմիկ` եւ ըստ հրեշտակացն անցոյց ահաւորութիւնն. ոչ միայն զի ինքն լուսեղէն փառաւքն երեւեցաւ, այլ զի եւ զմահուն եբեկ դրունս, եւ զառաքելոցն կատարեաց զխոստմունս . Աստուծոյ , ասէ , այսպէս լաւ խորհել , զի առանց մեր մի՛ ինչ կատարեսցի ։ 19 Եւ Դաւիթ յաղաղակելն իւրում ասէ . Ինձ սպասեն արդարք մինչեւ հատուսցես ։ 20 Եւ երկրորդ մեծ ձայնիւքն ի մեծամեծաց մինչեւ ցփոքրկունս` կատարածին ոչ ուրուք ընկալեալ լինի զհատուցմունսն իւրաքանչիւր. որպէս ի միում շաբաթու հաստատեաց զամենայն արարածս, ի միում աւուր շաբաթանան երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն մարդ ընդունի ըստ վաստակոց իւրոց։ 21 Արդ էած ընդ իւր զՄովսէս եւ զԵղիա ի վկայութիւն. զի Մովսէսիւ զյարութիւն մեռելոցն ուսուցանէ նոցա, եւ Եղիայիւ ցուցցէ զսիրելի մահ աստուածութեանն իւրոյ նոցա, որում Եղիայն յոյժ էր տեղեկագոյն, եւ ցանկայր թէ ե՛րբ լինիցի տեսանել. եւ տեղին ճշմարիտ էր արքայութիւն, քանզի լիով էր անդ միասնական Երրորդութիւնն։ 22 Եւ վասն զի ոչ է Աստուած ի տեղւոջ, երեւեցաւ մարմնականացն իբրեւ զտեղաւոր. եւ ի տեղւոջն ուր Աստուածն գումարեցաւ` առանց պատկառելոյ անուանի արքայութիւն. քանզի այն իսկ է արքայութիւն` ուր աստուածութիւնն երեւի։
23 Եւ դու, ո՛վ տէր իմ Պետրոս, ընդէ՞ր զահի հարեալ ես ի մահուանէդ, ուստի բոլոր բարիքն զեղանին աշխարհի . զոր եւ այժմ իսկ յայլոց զդոյն լուիցես. զի ասէ աւետարանագիրն եթէ Մովսէս եւ Եղիա զելս նորա պատմէին զոր կատարելոցն էր յԵրուսաղէմ։ 24 Արդ իբրեւ ետես Պետրոս, եթէ մեռեալք եւ կենդանիք զնոյն բանս քարոզեն, եւ ինքն կամաւք Տէր յայն եկեալ է Հաւր միաբանութեամբ, եւս քաջ վտանգեցաւ յառաջին երկիւղն. քանզի հաստատեալ գիտաց եթէ ի մահուանէ Տէր մեր ոչ է զանգիտելոց, եւ մեզ թողուլ եւ փախչել զսա անհնար է. նա եւ զայն եւս քաջագոյն ածէր զմտաւ` եթէ յորժամ իջանէ սա ի լեռնէ աստի, պարզ յԵրուսաղէմ երթայ, ուր մեզ կասկած իսկ է մահու. վասն այսր խղճի մտաց իւրոց սկսաւ ասել ցՏէր, զի հրամայեսցէ առնել տաղաւարս իւրաքանչիւր նոցա, եւ զՄովսէս եւ զԵղիա մի՛ արձակեսցէ անդրէն. որպէս թէ ասիցէ ոք ի կարծիս մտաց իւրոց, թէ չիք յայսմ լերին իշխանութիւն մահու, եւ եթէ ի լեառնս յայս մահ երկնչի ելանել. Հրեայքն իսկ ոչ կարեն յանդգնել ի սա. ապա եթէ եւ մեք իսկ երթիցուք յԵրուսաղէմ, յորժամ եւ Մովսէս եւ Եղիա ընդ մեզ իցեն, ոչ կարեն քահանայքն խուել զմեզ. քանզի յոյժ տեղեկագոյն են սաստիկ ահին սոցա։ 25 Այն Մովսէս է այս որ յանապատին բիւրս բազումս կոտորեաց ի նոցանէ , եւ բանիւ հրամանաւ սորա բացաւ երկիր եւ եկուլ զբանակս նոցա։ 26 Չեն անտեղեակ եւ վասն Եղիայի, թէ սակաւիկ ինչ խոժոռին ընդդէմ սորա, կապէ զերկինս եւ արգելու զանձրեւ ի սոցանէ. եւ եթէ եւս յանդգնեսցին` իջուցանէ հուր յերկնից եւ այրէ զթշնամիսն ճշմարտութեանն. ի բազում տեղիս գիտեն զզաւրութիւն ահի սորա, ոչ միայն անուանեալ քահանայքն, այլ եւ արտաքին ուրացողքն նոցա. չէ մոռացեալ նոցա զսատակումն զութհարիւր քրմաց նոցա զոր ինքն իւրովք ձեռաւքն կոտորեաց ի հեղեղատն Կիշոնի . եւ եթէ Աքաաբ թագաւոր երկնչէր ի սմանէ, ո՞րչափ եւս Աննա եւ Կայիափա` որ տկարագոյնք են քան զԱքաաբ։
27 Վասն այսր ամենայն կարծեաց նոցա որ մարդկաբար երկնչէին, յոյժ ողորմեալ նոցա Հաւր ի վերուստ ասէ . Դա է որդի իմ սիրելի , դմա լուարուք ։ 28 Ծառայք երկրաւորք պահապանք լինէին տեառն իւրեանց. զի երկոքեան անկեալք են ընդ ախտիւք երկիւղի. երկնից տէրութիւնն ոչ ինքն յումեքէ պահեալ լինի, այլ նա պահէ զամենեսեան իւրով զաւրութեամբն։ 29 Եւ տաղաւարս հարկանել դուք մի՛ աշխատիք. եթէ կարի ջեռարուք, ահա տուեալ է ձեզ ամպ հովանի, ընդ ամպովդ հովանեաւ զովացարուք։ 30 Այս բարբառ իբրեւ եկն նոցա յերկնից, հայեցան տեսին յՅիսուս միայն. եւ ապա կարացին իմանալ, եթէ յահէ անտի թմբրեալ էին նոքա, եւ ոչ գիտէին զի՛նչ խաւսէին։ 31 Եւ եթէ թմբրեալս կոչէ զնոսա գիրն, զիա՞րդ ծանեան զՄովսէս եւ զԵղիա. յայտ է թէ յիմարելոց էին թմբրեալք, այլ ոչ ի լսելոյ եւ յիմանալոյ. զոր աչաւքն տեսին` ճշմարիտ էր, եւ զոր ականջաւքն լուան` չէր սուտ. այլ քանզի կարի ահագին էր ժամն, ոչ կարաց մարդկային բնութիւնն հասու լինել երկնաւոր բնութեանն. վասն զի այսր եւ անդր սայթաքէին եւ մեղադրել ոք ոչ կարէր։ 32 Զի եթէ մեծն Աբրահամ զվերին զաւրութիւնսն բոլորովին մարդացեալս ետես, բախելով ի յոգիսն` ոչ կարէր կալ ի վերայ ճշմարտիւ, այսր եւ անդր տարաբերէր զմիտսն. տեսանէր երիս եւ մի կարծէր, կարծէր մի եւ խաւսէր ընդ երիս . երեւէին մարդ, նա իմանայր Աստուած. եւ ո՞ իսկ ի հողեղէն բնութեանս կարասցէ ճշմարտիւ կալ եւ իմանալ զայն զանբաւ մեծութիւն. ոչ միայն մարդիկ մարմնաւոր, այլ եւ ոչ պարզ բնութիւնքն երկնից։ 33 Յիրաւի կոչէ գիրն թմբրեալս զնոսա . յորմէ զաւրութենէ լերինք հալին եւ անդունդք ցամաքին, եւ ամենայն թանձրահող երկիրս ի հիմանէ դղրդեալ սասանի. ողորմութեամբ իւրով խնայէ ի մեզ, զի գործք ձեռաց նորա եմք. որպէս հանապազ յամենեսեան եւ այն աւր երկեան ի լերինն։
34 Գիտեմք զի աստուածային գիրք այլ ընդ այլոյ չխաւսին, այլ զամենայն պատմեն ճշմարտիւ. բայց է բան, որպէս ասի` նոյնպէս եւ իմանի. այլ պիտոյ է ծածկեալ մտաց բանին յայտնութիւն, որ հաւատովք ընդունին ի փրկութիւն անձանց։ 35 Ծանեան, ասեն, պետրոսեանք զՄովսէս եւ զԵղիա. իբրեւ ասես, եթէ այո՛ ծանեան, զիա՞րդ ասեն ծանեան` զոր ոչն գիտէին. քաջ ի միտ առ զզաւրութիւն բանին, եւ մի՛ մոռացկոտ լինիր իբրեւ զտէր Պետրոս. ի գլուխ ճառիդ ընթերցիր, արքայութիւն ասաց տեղւոյն. չիք անդ մոռացումն մարդկային, այլ յիշողութիւն անմոռացման. քանզի մեզ նմանութեամբ էր տեղին արքայութիւն, իսկ առ աստուածութիւնն ամենայնիւ բովանդակ։ 36 Ուսոյց մեզ Տէր ոչ զբնական դպրութիւնս այլ զիմացական գիտութիւնն. իբրեւ թէ փոխեցան արքն յերկրէ յերկինս, զաստի իմացմունս թմբրութիւն կոչեցին. զանտեսն ճանաչելով` արքայութեան մանկունս անուանեաց, եւ մարգարէութեան մանկունս. ուսոյց նոցա գիտութեամբ, զի ոչ եւս կարաւտանայցեմք յերկնաւոր ժառանգութեանն, անծանաւթս լինել առաջնոց, միջնոց եւ վերջնոց։ 37 Յորժամ արքայութեան որդիք լինիցին արժանաւոր մարդիկ, ծանաւթութիւն յաստուածատուր շնորհէ անտի բաշխի. զոր այժմ մտաւք իմանամք` ընդ հայելի աւրինակ անուանեցաւ։ 38 իսկ յորժամ մարմնական քող ի մէնջ բարձցի, դէմ յանդիման տեսանեմք զաստուածութիւնն որպէս եւ մարթի , զհրեշտակաց բնութիւն բովանդակ, զանծանաւթսն իբրեւ զանձինս մեր, արտաքնովքս իբրեւ զարտաքին դէմս, մտաւք զարտաքին եւ զներքին։ 39 Եւ զի դեռ եւս պետրոսեանք մարմնաւորք էին, կաթեաց ի նոսա նշոյլ իմանալի շնորհին ի յոգիսն. բաւանդակ ծանեան զՄովսէս եւ զԵղիա. իսկ արտաքին զգայութեամբք էր ի տեղւոջ անդ` որ այլ ընդ այլոյ խաւսեցան. եւ այլոյ մասամբ դարձեալ ողորմեցաւ նոցա Աստուած. այն է` զի հաւաստեաւ ծանեան զՄովսէս եւ զԵղիա. եւ զի մի՛ ինչ գէզ մնասցէ ի միտս նոցա, ի բանից անտի նոցա եւս քաջ հաստատեցին զծանաւթութիւնն։ 40 Նոքա յայտնի խաւսէին ընդ Տեառն, եւ սոքա զամէն լիով լսէին ի նոցանէ, եւ զոր լուանն` այլ ոչ իմացան. զի եթէ մոռացեալ էին ` եւ գրէին ոչ աւետարանագիրքն։
41 Բայց խնդիր այս կայ առաջի. զի՞նչ արդեաւք Մովսէս խաւսէր ընդ Տեառն, եւ կամ զի՞նչ Եղիա երկրորդէր առաջի նորա։ 42 Աւետարանիչն պատմէ եթէ զելս նորա ասէին զոր կատարելոց էր յԵրուսաղէմ. ելք նորա մահ նորա է, եւ ի մահուանէ իսկ նորա եղեն ամենայն բարութիւնքն երկնաւորք։ 43 Եւ ո՞ւր արդեաւք գրեաց Մովսէս վասն մահու որդւոյն Աստուծոյ։ 44 Մի՛ այդպէս հարցաներ ցիս թէ ո՛ւր արդեաւք գրեաց. ամենայն մարգարէք եւ աւրէնք վասն մարդանալոյ Բանին Աստուծոյ պատմեցին մեզ, չարչարելոյ եւ մեռանելոյ եւ յառնելոյ. ի Ծնունդն . Մարգարէ ձեզ յարուսցէ Աստուած յեղբարց ձերոց յաւրէնսդրութիւն նորոց կտակարանաց. մի՛ իբրեւ զիսն ասելով` նմա լուիջիք, զիւր աւրէնսն լռեցոյց. զՏեառնն յառաջ հրամայեաց մատուցանել , ի մկրտութիւնն, ի ծովն, յամպն, ի սիւն հրոյն, ի խոցումն կողիցն, ի վտակաբուխ վէմն։ 45 Եթէ յինէն ոչ ընդունիս, յԱռաքելոց հարկաւ՝ որ ընդունիս . Վէմն , ասէ , որ երթայր զհետ ժողովրդեանն ` նա ինքն էր Քրիստոս . ի փայտ խաչին, ի գաւազանն նշանագործ, ի մահ անարատին, ի հեղումն արեան գառանցն յԵգիպտոս, ի զաւրութիւն մահուն` փրկութեամբ նոցին ի ծառայութենէ, զաւետիս յարութեանն, զայն սուրբ ոսկերքն Յովսեփու պատմէին նոցա. մեռեալք զկենդանիս ապրեցուցին ի մահուանէ. զվերանալն նորա` մեծն Դաւիթ գրեաց նոցա եւ ամենեցուն . Համբարձաւ Աստուած աւրհնութեամբ եւ Տէր մեր ձայնիւ փողով ։ 46 Զայս ամենայն եւ Եղիա գիտէր, քանզի մի հոգի էր որ խաւսէր յամենեսեան, միաւրինակ գիտէին ամենեքեան. էր ոք որ սակաւ բանիւք զայս ասէր, եւ էր որ բազմագոյն առնէր զյանդիմանութիւնն, սակայն զաւրութեամբ զսոյն երկրորդեն։ 47 Զայս ամենայն խաւսէին ընդ Տեառն Մովսէս եւ Եղիա, զի Առաքեալքն վկայ լինիցին անսուտ բանից նոցա, եթէ վաղու հասեալ էր դատավճիռն մահու ի վերայ նոցա, եւ մի՛ ոք իշխեսցէ լինել ընդդէմ բանիցն նորա. եւ որպէս երեւեցաւ յայտնի, յայնմ հետէ այլ ոչ ոք իշխեաց երկրորդել զնոյն բանս առաջի Տեառն։
48 Բայց դու իբրեւ լուիցես զկալն մովսիսեանց եւ խաւսել ընդ նմա, մի՛ վարկպարազի անփոյթ առնիցես եւ մի՛ սակաւ բանս իմանայցես, եւ մի՛ ընդ վայր շատխաւսութիւն համարեսցիս. քաջ զմտաւ ած եւ տես զպատուական արսն. եթէ միտ դնես, զբոլոր երկրային արքունեաւքս զանց առնէ տեղին. եւ կամ ո՛յր առաջի կանն, եւ կամ որք կանն` եթէ ոչ զերկնից մեծութիւնն ունէին, ոչ կարէին առաջի Տեառն երկնից կալ եւ խաւսել ընդ նմա. այլ սիրով իւրով ած զնոսա , եւ ողորմութեամբ իւրով մերձեցոյց առ ինքն, եւ ներելով իւրով արար նոցա զունկնդրութիւնն. վասն որոյ կարացին լինել յերկարաբանք։ 49 Թուի ինձ թէ յոյժ ողբային զազգատոհմն, զի գութ ունէին ի վերայ գաւառացն վասն քաղցր արմատոյն. թէպէտ եւ լեալ էր ի նոցանէ յառաջ արդարք բազումք, յայնմ ժամանակի չար տեսանէին զամենեսեան։ 50 Ճշմարտեցին եթէ եկն եհաս ժամանակ, եւ մերձեցաւ աւրն յորում շիջանելոց էր նոցա ճրագն առկայծեալ, եւ եղէգն ջախջախեալ արմատաքի խլելոց էր. ի ծածուկ ողբային զազգն ի միտս իւրեանց. տեսին եթէ ամենայն ինչ նոցա ի հեթանոսս փոխելոց է, եւ նոքա մնան լոկ իբրեւ մարմին առանց շնչոյ։ 51 Տեսին եւ զբարերարութիւնն Աստուծոյ, որ ոչ կամի ընդ կորուստ եւ ոչ ընդ մի մարդոյ, համարձակեցան հարցանել ցՏէր` որ գիտէր զծածուկս սրտից նոցա, եթէ գուցէ՞ ինչ հնարս, ասեն, այլով աւրինակաւ քեզ չմեռանել, եւ ազգին չկորնչել, եւ հեթանոսաց լինել փրկութիւն։ 52 Իսկ Տէր մեր ոչ տրտմեցոյց զսիրելի ծառայսն իւր, այլ զհարցումն պատասխանւոյն ի կամս Հաւր իւր արար։
53 Գուցէ ասիցէք ցիս, ուստի՞ իշխեցեր զանգիրսդ երկրորդել։ 54 Ես իսկ տեսի զՏէր զի լայր զԵրուսաղէմ, եւ յոյժ լայր զազգն ընտրեալ. նոյնպէս մեծ էր, զի այսաւր ի վերայ երեսաց իւրոց յաղաւթս անկաւ առ Աստուած. ոչ մարդ էր դուզնաքեայ, այլ բոլոր զաւրութեամբ իւրով, յերկար տաժանութեամբ զողջոյն գիշերն, մինչեւ քրտունք սաստիկք հոսեցան ի նմանէ։ 55 Եւ ի կատարել աղաւթիցն, զմովսիսեանց հարցուածն երկրորդէր . Հայր , ասէ , եթէ հնար է ` անցցէ բաժակս այս յինէն . եւ անդէն վաղվաղակի զխնդիր իրացն ի կամս Հաւր իւրոյ ապաստան առնէր։ 56 Եւ դարձեալ եկաց յաղաւթս, եւ զնոյն բանս երկրորդեաց։ 57 Եւ մեզ այս կարեւոր է ուսանել քան զամենայն. որպէս նա ըստ կամս Հաւրն ոչ կամեցաւ ելանել, եւ մի՛ դու ըստ նորա կամսն ելանիցես։ 58 Վասն որոյ եւ եղիայեանք ոչ կարացին մեղադիր լինել Տեառն. նոյնպէս եւ պետրոսեանք որք ականատեսք եղեն, ոչ միայն մեղադրեալք , այլ եւ նոքա շնորհակալու ընդ ամենայն տիեզերս։ 59 Այս է յերկարաբանութիւն արանցն առ Տէր, ոչ միայն շատ խաւսելով ընդ նմա, այլ ամենեւին չգնալ ի նմանէ, նա եւ եթէ հնար ինչ գուցէ` մեռանել ընդ նմա. եւ եթէ Մովսէս ոչ մարթէր կրկին մեռանել, վասն Եղիայի` եթէ Տէր կամէր` գոյր հնար։ 60 Յորժամ առաջին հարցուած նոցա ի գլուխ ոչ չոգաւ, վասն երկրորդին յոյժ էին ցանկացեալք։ 61 Ո՞ ոք ի սիրելի զաւրականացն մնասցէ ի պատերազմէ, յորժամ թագաւորն ինքնին ի վերայ թշնամւոյն ելանիցէ. եւ եթէ երկրայինքն զայս առնեն, որք յերկբայս են յաղթիլ քան թէ յաղթել, քանիաւ՞ն յաւժարութեամբ երկնաւորին լինել նահատակակից. զի ոչ մահու կասկած առաջի կայ, այլ անմահ կենաց յաղթութիւն։ 62 Յայսմ պատերազմէ ոչ ումեք աւրէն է զանգիտել, ոչ արանց եւ ոչ կանանց, ոչ արդարոց եւ ոչ մեղաւորաց, թէ հնար է` գուցէ եւ երկնաւորացն։ 63 Բայց սա աւասիկ թէպէտ եւ Եղիայի կարի անձկալի` լինել նմա խաչակից, բայց արգել զնա Տէր, զի մի՛ ոք յարդարոց խաչեսցի ընդ նմա. քանզի ոչ իսկ էր եկեալ եթէ վասն արդարոց խաչեսցի, այլ վասն բարւոյ` որպէս եւ համարձակեցաւն իսկ մեռանել, զի իւրով մահուամբն զամենեցուն մահ խափանեսցէ։ 64 Արգել զԵղիա ի մահուանէ, զի մի՛ զտուեալ պատիւն հանցէ ի նմանէ. եւ ոչ միայն զԵղիա արգելու լինել իւր մահակից, այլ եւ ոչ զմի ոք յարդարոց` ոչ կամի եթէ ոք մեռցի ընդ նմա, այլ ի մեղաւորաց, ոչ իւրով բանիւ, այլ զոր քահանայապետքն կամեսցին. յայնժամ թերեւս եւ անդ երեւեսցի նորա բարերարութիւնն, զոր եւ յառաջագոյն իսկ ասացեալն է, եթէ վասն մեր ընդ անաւրէնս համարեցաւ։ 65 Առ սէր իւր խնայեաց յԵղիա , զի կեցցէ յանմահութեան պարգեւին, եւ լիցի քարոզ երկրորդ գալստեան նորա։
66 Գիտէ Աստուած զինչ գործէ, եւ զբարին ինքն առանձինն կատարէ. շատ իցէ քեզ եթէ ի նորա յոյսն գիտիցես վայելել, եւ յորժամ նա դուռն բացցէ քեզ . ապա եթէ կամիս` եւ դու կարես գործել իբրեւ զնա, որպէս եղեւ Առաքելովքն եւ լինի Քրիստոսիւ մինչեւ ցայսաւր։ 67 Գիտեմ զի բազումք ցասուցեալ են ինձ. Տէր մեր, ասեն, զարքայութիւնն եցոյց ի լերին անդ, եւ դու եկեալ զմահու ճառս պատմես մեզ։ 68 Միտ դիր ճառիդ, եւ անտի հաւանիս. ելանել իսկ նոցա ի լեառնն` մահու պատճառք եղեն սկիզբն. եւ եկեալ մովսիսեանց զնոյն երկրորդեցին առաջի Տեառն, եւ մեք ի նոյն ճառ տեսաք զարքայութիւնն։ 69 Յոյժ սպիտակ էր պայծառութիւն ձորձոյն եւ անցանէր ըստ արեգակնային ճառագայթս այն. ըստ արժանաւոր տեղւոյն եւ հանդերձիցն վայելչութիւն պիտոյ էր. այլ կատարեալ այնիւ էր արքայութիւնն` ուր Հայր եւ Որդի մարդկան յայտնին. զայն եւ անփոփոխ իսկ է իմանալ, անանց կալ մնալ յաւիտենական։ 70 Բայց ի սպիտակութիւն ձորձոյն սակաւիկ մի ակնարկեցից ի մահ անմահին։ 71 Ամենայն արարածք յանմխիթար սուգ նստէին. վասն զի անմահին Աստուծոյ անմահ պատկեր` մարդս է. ընդ մահուամբ անկեալ դնէր յանլոյծ խաւարի, եւ սգածէին առ հասարակ արդարք եւ մեղաւորք, եւ ծանրալից հանդերձ սգոյ ունէին, որ է նմանութիւն խաւարի. եւ ոչ ոք կարէր յեղելոցս զծանրութիւն սգոյն բառնալ յաշխարհէ, բայց միայն այնիւ էր հնար` որով եղեւն ամենայն։ 72 Արդ զարդարեցաւ ի մահն իւր, ոչ երկրային պատուական հանդերձիւք, այլ բնական ինքնածագ լուսովն իւրով, զի հալածեսցէ յաշխարհէ զիշխանութիւն խաւարի, եւ զթախծալից տրտմութիւն մարդկան մխիթարեսցէ. եւ զներկուած հին տրտմութեանն` իւրով անապական լուսովն սպիտակացուսցէ։ 73 Եւ մարդիկ որ ի վերայ մահուան սիրելեաց իւրեանց տխրին եւ մթանան, եւ գրեթէ կենդանոյն զմահ ճաշակեն, հայեսցին նոքա ի զուարթութիւն պայծառութեան մահու որդւոյն Աստուծոյ, եւ բարձցի ի նոցանէ սուգն անյոյս տրտմութեան, եւ լցցին յուսով յարութեամբն, եւ մի՛ եւս այլ երկիցեն ի մահուանէ, որ դողացոյց զարդարս եւ զմեղաւորս։ 74 Վասն այսորիկ խաւսիմք ի տեղւոջ աստ զճառս մահու, զի տեսանեմք ի սմա զարքայութիւն երկնից, որ եկեալ հասեալ է զաւրութեամբ իւրով մեծաւ համարձակութեամբ։ 75 Ոտն հարկանեմք ի վերայ մահու. վասն զի յուսով ի վերայ արքայութեան տեսաք զանձինս. հաճեալ եմք ընդ տեղի լերինս, ուր կրկին յայտնութիւնն եղեւ առ մեզ, մանաւանդ թէ երեքկին. մեռեալ գիտէաք զՄովսէս եւ կենդանի տեսաք. նա եբեր զաւետիս յարութեան ամենայն մարմնոյ։ 76 Կիսահաւատ ազգն Հրէից զհոգին Եղիայի յափշտակեալ խոստովանէին, եւ զմարմինն իբրեւ զանպիտան ինչ գոյացութիւն ի վայր ընկեցեալ. եկն երեւեցաւ բովանդակ հոգւով եւ մարմնով, զի բարձցէ զխիճղ ի մտաց նոցա, եթէ կամեսցին ընդունել։ 77 Կարծէաք եթէ ոչ անցանէ թագաւորութիւն մահու. տեսաք անդ ի լերին զմահ մեռեալ եւ զկեանս թագաւորեալ։
78 Եթէ դուք կամիք` անդէն ի ճառս լերինն դարձցուք, քանզի եւ իջեալ իսկ չեմք ի լեռնէ անտի. եւ մինչ անդն եմք` զանտիսն եւեթ խաւսեսցուք. եւ զինչ անդ բանքն են` համակ զնովիմբ եկեսցուք. եւ եթէ առ ի պէտս այլոց բանից իջցուք ի լեռնէ անտի, դարձեալ ի նոյն լեառն ելցուք. եթէ երկիցս եւ եթէ երիցս, սակայն զնոյն արասցուք. մինչեւ կատարեսցի ճառս, շուրջ զլերամբն փակեսցուք։ 79 Բայց առ այժմ ի վեր անդ զտէր Պետրոս հարցանել պարտ է, եթէ առ ի՞նչ սիրեցեր այդչափ զլեառնդ եւ այդր կամիս առնել քեզ բնակութիւն, քեզ եւ ընկերացդ . եթէ առնիցես` սակաւիկ մի պատեհագոյն է քեզ եւ Տեառն եւ Մովսէսի։ 80 Եւ այդ ինձ կարի պատեհագոյն թուի։ 81 Յարեաւ, ասէ, ի մեռելոց, վասն այսր կամիմ թէ աստ կայցեն։ 82 Յարուցեալ` որ տաղաւարի կարաւտանայ , այնմ եւս յարութեան իսկ չէ արժան ասել, այլ երազ եւ առ աչաւք երեւումն։ 83 Ուրեմն չեւ եւս տեղեկացեալ վասն յարուցելոյն, սակաւ մի ճաշակ եցոյց քեզ յարութիւնն, ընդ տեսանելն եւ թմբրեցար. եթէ այնպէս փառաւք էին նոքա , քեզ` որ անփոփոխ ընդունելոցն են, դու ապաքէն եւս առաւել վտանգէիր։ 84 Բայց ոչ կարեմ մեղադիր լինել քեզ, զի դեռեւս հրէախառն ես. ընթեռնուս զգրեալսդ աւրինացն, այլ իմանալ չեւ եւս կարացեալ զարժանն։
85 Ի լերինն շքեղացան դէմքն Մովսէսի, եւ հարքն ձեր որ կարացին հայել յերեսս նորա մերկ, եւ դու զոգիսդ ընդ մարմնական վարագուրովդ ծածկեալ ունիս։ 86 Մովսէս ծածկելով զդէմսն` մերձեցոյց զնոսա առ ինքն, եւ Տէր զայն քող մերկանայ ի սրտից ձերոց. անդստին իսկ ունի զմարդասիրութիւն առ ազգդ ձեր. աստուածանուն մեծարեաց զծառայս իւր եւ փառաւք իւրովք զարդարեաց զնա, եւ ժողովուրդն առ ատելութեան իւրեանց փախչէին ի նմանէ. եւ նա նշանաւք եւ արուեստիւք արծարծէր զնոսա, զի ընդելեալ մարդասիրութեամբ նորա մերկ դիմաւք կարասցեն տեսանել զաստուածութիւնն։ 87 Սոյն սա նա է, որ բազում իրաւք կրթեաց զձեզ, զի այսաւր արժանի լինիցիք տեսանել զճաճանչ լուսոյ աստուածութեանն. բայց այսաւր դու լաւագոյն ցուցար քան զնոսա. թէպէտ եւ զարհուրեցար, այլ ոչ ի փոխուստ դարձար. այդպէս երեւեցաւ, եթէ սէր Աստուծոյ մեծապէս բնակեալ է ի քեզ` քան յառաջին ժողովուրդն։
88 Այլ եւ արդ շուրջ զքեւ հայեաց քաջ. ընդ ո՞ւմ շրջիս, առ ո՞ւմ նստիս, ո՞յր ես ուղեկից, եւ կամ ո՞յր խորհրդակից։ 89 Ո՞չ դու ետուր զգեղեցիկ վկայութիւնն եւ դու խոստովանեցար զՔրիստոս որդի Աստուծոյ. ո՜վ քաջ. Աստուած խոստովանիս եւ ի տաղաւա՞րս բնակեցուցանես. զայդ ոչ միայն Քրիստոս չառնու քեզ յանձն, այլ եւ ոչ ընկերակից քո Եղիա . զվերանալն նորա տեսեր դու, եւ պատիւ մեծութեանն երեւեցաւ քեզ. եթէ զայն ճշմարիտ գիտացեր, զայս ոչ արժանապէս խաւսիս։ 90 Յի՞նչ նիւթոց կազմեսցես զխուղսդ, ասա ինձ. ապաքէն ի փայտէ եւ ի խոտոյ. ո՜վ մեծ յերկոտասանսդ , քաջայուշ լեր. կառս ունի հրեղէնս, երիվարս բոցեղէնս, հուր եւ խոտ ի միասին ոչ բնակեն. բայց եթէ զայն եւս արտաքոյ թողուցու, ինքն ի նոյն պատիւ է զարդարեալ. եւ եթէ ոչ այնպէս էր, զիա՞րդ հանդարտէր կայր բոցոյն առաջի։ 91 Քեզ այսաւր սակաւիկ մի սպիտակութիւն երեւեցաւ, եւ դեռ աստանդես բանիւք. ուր Եղիայն բնակեալ է, եւս առաւել պայծառագոյն է, քան որ քեզդ երեւեցաւ. եւ դու զայդպիսի այր ի տաղաւա՞րս հրաւիրես, եւ ո՞չ պատկառիս ի շքեղ պատուոյ նորա։ 92 Դարձեալ եւ զտէրդ աշխարհաց ի կարաւտութի՞ւն ածցես եւ ի տեղւոջ կարծես. զդա գիտեա տեղի ամենեցուն եւ զամենեցուն կարաւտութիւն բառնալ։ 93 Ոչ ի տեղւոջէ այտի երեւեցաւ դա պատուական, այլ տեղիդ դովաւ շքեղացաւ։ 94 Սակաւիկ մի սպիտակ ձորձով զարհուրեցար, յորժամ բուռն հայրենի փառաւքն տեսցես, յայնժամ եւ ոչ զմի տեղի յերկրաւոր պատուականաց աստի դմա համարեսցիս արժանի. այլ բարբառն որ եկն ի վերուստ` զայն գիտեա դմա տեղի եւ փառս եւ վայելչութիւն անպատում. եւ դու յայն հայեաց, զհետ այնր ձայնի լեր կաթոգին։ 95 Այժմ աչք մարմնոյդ լցան լուսով, ապա բոլորովին իսկ դու լուսալի լինիս. զի եւ դու իսկ քեզ հազիւ կարիցես հասու լինել։ 96 Այլ տէրդ արքայութեան ` չէ կարաւտ տաղաւարաց. ամպովն արժան էր քեզ ուսանել, որ եհար ժողովրդեանն տաղաւարս յանապատի անբաւ բազմութեանն. ամպն էր բաւական հովանի, եւ զբոլոր գիշերն լոյս հրոյ առաջնորդէր. եւ եթէ ի չարսն այնպէս գթայր, ո՛րչափ եւս առաւել ի ձեզ տառապեալս։ 97 Զամենայն ինչ թողէք եւ զհետ դորա շրջիք. զի՛նչ ասէ ձեզ` լուարուք, եւ զամենայն բարի կամս ձեր` դա կատարէ։ 98 Անդէն իսկ ի տեղւոջդ փոքր մի աղէխարշեցայք ի տապոյ փառաց դորա, արագ արագ թանձրացոյց զամպն ի վերայ ձեր. եթէ սակաւ մի յամեալ էր` եւ դուք եւ տեղիդ բոցակէզ լնէիք. նա եւ ի բնական ջերմութենէս աստի են տեղիք, ուր ամարանի հրդեհք բորբոքին. եւ եթէ մասնաւոր լոյս այդպիսի սաստիկ տապով հարկանէ` զի՞նչ կարծես զինքնածագն լոյս, եթէ թոյլ տայր որ ունէր զծով եւ զցամաք` առ հասարակ կիզոյր։ 99 Յայնմ լուսոյ ճաճանչ սակաւ մի երեւեցաւ Պաւղոսի. թէպէտ եւ ոչ այրեաց զմարմին նորա, զլոյս աչաց նորա եկէզ. թէպէտ եւ այլ շնորհեցաւ նմա, զառաջինն կորոյս։ 100 Ողորմութեամբ իւրով ծածկեալ ունի ինքն զինքն, գրէ թէ ոչ բաւեն տեսանել զաստուածութիւն նորա։ 101 Տեսե՞ր, ուր խոնարհութեամբ խաւսի Աստուած ընդ արարածս, զմարդասիրութիւնն իւր յայտնէ. եթէ որպէս էրն` եւ յայտնէր զինքն, եղեալքս յապականութիւն դառնային առաջի նորա։
102 Արդ մի՛, տէր Պետրոս, բարիոք թուեսցի առնել դմա տաղաւարս, զի չէ ժամանակդ այդպիսի գործոյ, եւ ոչ դու ունիս կազմած շինողաց. չես տեղեակ հիւսնութեան, եւ ոչ գիտես յորմ կագել քարինս։ 103 Վարդապետ անուանեցաւ եւ զիւր արուեստն ոչ թաքոյց ի քէն. բայց եթէ դու մոռացկոտ ինչ իցես, ես ոչ գիտեմ. հանապազ քո առաջի գործեաց եւ գործէ, եւ յոյժ կամի զի ուսջիք եւ բանիւք եւ գործովք, որպէս ինքն առանց մարմնաւոր աշխատութեանց վարէ զարուեստն, ի դոյն նահատակութիւն եւ զձեզ կրթէ։ 104 Մի՛ ընդ քուն խաւսիր եւ մի՛ զճշմարտութիւնն երազակոծ եղեալ` այլ ընդ այլոյ պատմես. յերկնաւոր մանրագորս հոտոտեցար , զհետ հետոց դորա ուսիր վերաբերիլ. ի ստուերաշուք տարերցս ելանել փութացիր, քան նստել ընդ սովաւ. յանապական լուսոյն ի ծմակային տեղիս մի՛ աղաչեր բնակել զայդպիսի չքնաղ լոյս. թէ եւ ջրայինքն տեսանէին՝ ի ցամաք դիմէին, եւ եթէ ի սանդարամետականսն ծագէր` ի վեր կորզեալ ածէր զամենեսեան. եթէ գոյր իշխանութիւն` հրեշտակաց թողեալ զայն երկնից լոյսն` առ այդ լոյսդ իջանէին։ 105 Այդ լոյս յերկնից յերկիր երեւի, զերկրաւորս յերկինս տանի հանէ. եւ յորժամ յերկրէ ի վեր ծագէ, զվերինսն ի վայր խոնարհեցուցանէ. այդ լուսով ետես Յակոբ զտէր լուսեղէն սանդղոցն. ի լուսեղէն տեղիս բնակեալ էր Եղիա, զայն լոյս թողեալ` առ այս լոյս խոնարհեցաւ եւ եկն. յայդ լոյս աւանդեալ էր Մովսէս, ազդեցաւ նմա ի Նաբաւ լերինն, փութացաւ եկն առ անձկալիդ։ 106 Տեսանե՞ս զիարդ փարին երկոքեան զլուսովն. չյագին բազում բանիւն զոր խաւսինն ընդ նմա. ի ծագել այդ լուսոյ` արեգակն խաւարեցաւ, որպէս աստեղք յարեգականէ. արեգակն ի դմանէ չերեւեցաւ։ 107 Եւ քեզ յոյժ երանի տամ, զայդ տեսեր եւ յայն հրաւիրեցար. ամենայն աշակերտ զվարդապետին արուեստն փութայ ուսանել։ 108 Ո՞չ ի քոց տաղաւարաց անտի եհան դա զքեզ. խզկունս իմն արարեալ ձեր ի ծովեզերին, վասն այդր լուսոյ ` ետ թողուլ ձեզ զայն, զի յայդ թեւակոխեսջիք, ընդ այդ ընդելջիք, զայդիւ եկեսջիք, ի դոյն խոկասջիք, դմին արժանի լիջիք զգենուլ։ 109 Չի՞ք տեսեալ զազգ թռչնոցդ. ձագուցն յորժամ թեւքն թաւացեալ հաստանան` ոչ ընթացս ունին ի վերայ բունոցն, այլ ի հայրենի արուեստ վերաբերին. զոր տեսանենն` զմտաւ ածեն զայն. մինչդեռ մատաղաբոյս են թեւքն` անդէն ի տեղւոջն ստէպ ստէպ շարժին. յորժամ բոլոր վարազաթեւք աճեցեալ մեծանան` տակաւին ի վեր վազեն ոստախաղաց լինելով եւ աներկիւղք եղեալ յանկանելոյ, ապա բարձրացեալ ի վերոյ աւդոց ճախրեն զլերամբք, թռուցեալ առ ամպովք քերեն, անկասկածք անցանեն գնալ յերկրասող վնասակարացս։
110 Աւրինակաւ իմն Տէր զձեզ ուսուցանէ. կրթեաց ի նշանս եւ յարուեստս մեծամեծս, զի ամենայնիւ զձեզ յինքն սպասաւորեալ միացուսցէ, զի եւ դուք զայլս ի մահուանէ ի կեանս որսասջիք. արար զձեզ կիրթս եւ հմուտս եւ տեղեկագոյնս, զի իցէք պատճառք կենաց ամենայն աշխարհի։ 111 Բայց դու որ ոչ էիր ի լերին անդ, մի՛ իբրեւ զանուն լուսոյն լսես` առ այսմ լոյս հարցին կացցեն միտք քո. զայս լոյս հանապազ տեսանեմք, ոչ յիմարիմք եւ ոչ թմբրիմք, եւ ոչ ամենեւին երկիւղ ինչ անկանի ի սիրտս մեր. այլ որ զցայգն եմք` նոյն եմք եւ զցերեկն. վասն զի նիւթեղէն արարած է, եւ մեզ ի սպասաւորութիւն առեալ. պղտոր, մթին, փոշէխառն, մրրկեալ, խթացեալ տեսեր, եւ ոչ զերկինսն վերինս կարէ ցուցանել. եւ այնչափ աւտար է յայնմ լուսոյ , որպէս եւ նկարեալն ի կենդանւոյ։ 112 Որպէս եւ ինքն աստուածութիւնն բազում մասամբք երեւեցաւ մարգարէիցն, եւ մի ոք ի նոցանէ զԱստուած ոչ կարաց տեսանել. այլ նմանութեամբքն որով տեսին` բաւական համարեցան. հանգեան կամաւք իւրեանց եւ կատարեցան բանք նոցա գործովք։ 113 Որպէս եւ այսաւր ի լերինն երեւեցաւ, այն է զոր հանապազ տեսանէին. այլ ոչ այսաւր նոյնպէս տեսին, եւ ոչ այլ ընդ այլոյ զայլ ոք Քրիստոս տեսին. որ էրն` զնոյն տեսին, ոչ նոյնպէս գձուձ. փոքր մի վերագոյն քան զառաջինն տեսին եւ թմբրեցան ի նշանաց անտի. եւ եթէ աւելի քան զձեզ կարծէիք` այլ ոչ ինչ ի վեր հայէին միտք ձեր։ 114 Աստուծոյ նշանագործութիւն բոլոր արարածքս են. զաշխարհս ոչ ի նշանս ինչ արարեալ է ումեք, զի եւ գոյր իսկ ոք ոչ յառաջ քան զաշխարհ. եւ նա բնութեամբ ունի զբարերարութիւնն. զոր ինչ կամի` կարէ առնել, ոչ ի պէտս իւրոյ անկարաւտ բնութեանն, այլ ի յեղելոցս ի լրումն առանց պակասութեան. եւ զմարդ սիրէ քան զբոլոր արարածս. եւ կամի ի ձեռն նշանացն` զի զանեղ բնութիւնն ծանիցեն, եւ ի ճանաչելոյ անտի լիցի սիրոյ բարեկամութիւն եւ դարձեալ եւս վերագոյնս ձգիցէ, որպէս թէ իւր իսկ առնիցէ գահակից։ 115 Զոր եւ այսաւր առ ձեզ նորին սիրոյ եցոյց զաւրութիւն, ոչ երկրաւոր նշանաւք, այլ երկնից մասնաւորութեամբ. ցայսաւր զմարմնականսն տեսանէիք իբրեւ զմարդ, վարդապետ կարդայիք, ըստ մարդկութեան եւեթ իմանայիք զզարմացումնդ. վասն այսորիկ փարատեաց ի նոցանէ զմարմնաւոր տգիտութիւնն, զի երկնաւոր յայտնութեամբն կրթեսցէ զնոսա, եւ մի՛ համակ զմարմնականաւքն եկեսցեն. որպէս եւ ասէ գիրն, եթէ Յայլակերպս եղեւ առաջի նոցա ։ 116 Յայլակերպսն ոչ այլ ինչ է իմանալ, այլ աստուածակերպ երեւեցաւ առաջի նոցա, զի եւ զնոսա յայն կերպարանս փոխեաց ի ժամանակի իւրում. կրթեցան աչք նոցա հայել ի մարմնաւորութիւնն Տեառն. ո՛չ կարացին խորհուրդք նոցա համբառնալ յերկինս. ընդհարան աչք նոցա ի լոյս փառաց նորա, կարացին զարժանի էութիւն նորա իմանալ։ 117 Ի բազում բարձր տեղիս ելեալ էին նոքա ընդ Տեառն, այլ ոչ մտաւք. այնպիսի տեսիլ եղոյց նոցա այն աւր զիմանալի լոյսն, զի կրթեսցէ զնոսա յեւս առաւելութիւն։ 118 Ըստ մարմնոյ ի լեառն ելին, մտաւք վերացոյց յամենայն աշխարհական ցանկութեանցս. բարձր է լեառն քան զքաղաքս, զնոսա քան զբնաւ աշխարհս բարձրացոյց։ 119 Երբեմն ելին ընդ Տեառն ի Գալիլեայ ի լեառնն` ուր զերանութիւնսն աւետարանեաց նոցա. բանս երկնաւորս լուան, այլ միտք նոցա ոչ ինչ բարձաւ ի յերկրաւորացս. իսկ աստ բանիւք ինչ ոչ խաւսեցաւ ընդ նոսա. լուսով երկնացոյց զլեառնն, եւ լռութեամբ երկնաւորս արար զնոսա։
120 Է իսկ ի բնութեանս մերում, յորժամ շրջիմք ի բազմամբոխ քաղաքի, զքաղաքական կարգսն սիրեմք ուսանել. յաճախագոյն պշնումք ընդ փառս երկրաւորս, եւ խոնարհին միտք մեր յիրս երկրաւորս ապականացուս. եւ եթէ ոչ մեծաւ պատրաստութեամբ զգոյշ կայցես անձին քում, հազիւ կարասցես ապրել ի պատիր զբաւսանաց աշխարհիս։ 121 Վասն որոյ եւ Մովսէս հանեալ զժողովուրդն յԵգիպտոսէ, շրջան առ յանապատի անդ ամս քառասուն , եւ ապա կարաց լինել նոցա աւրէնսդիր. իսկ իբրեւ բնակեցան ի քաղաքս բազմամարդիս, եւ զեդեալ աւրէնսն ոչ կարացին պահել։ 122 Եւ է ճշմարիտ, որ ընդ երկիրն պշնու` զերկինս ոչ կարէ տեսանել։ 123 Ապա եւ Տէր մեր իբրեւ յԵգիպտոսէ եհան զաշակերտսն ի լեառն անդր, եւ ուսոյց նոցա զանգիր աւրէնս երկնից. քանզի եւ մեր տեղին առաջին անգիր էր։ 124 Գիր զմարմնականացն խաւսի, անգրութիւն զանմարմին էութիւնն ցուցանէ։ 125 Գիր` զմահն Մովսէսի պատմէ, իսկ անգրութիւն ` զյայտնութիւն Տեառն առ աշակերտսն։ 126 Գիրն ինքն անցական է, եւ զանցաւոր աշխարհս արկանէ ընդ պատմութեամբ. անգիրն յինքեան գրէ զանցաւորս, զի անանցս արասցէ։ 127 Գիրն զվերանալն Եղիայի նիւթական պատուականաւքս ասէ. անգրութիւն զերեւումն Տեառն եւ զեղիայեանց։ 128 Ոչ իբրեւ այլք յայլում նստեալք եւ եկեալք, այլ ինքն ինքեամբ երեւեցաւ ի վերոյ քան զերկինս. ոչ այրեցող բնութիւն` մարմնականացս ահ արկանելով, այլ լոյս փափուկ եւ արարող, որպէս եւ ժառանգաւորաց արքայութեան` յանմարմնականաց տեղիսն զգենուլ։ 129 Այնպիսի տէր երեւեալ, եւ ըստ իւրում էական բնութեանն շնորհեաց եւ ծառայիցն զնոյն փառաւորութիւն. զի եթէ ոչ այնպէս էին, եւ ոչ մերձենալ կարէին ի հուրն ամենակէզ։ 130 Եւ պետրոսեանք որք տեսող են աստուածային փառացն, եւ նոքա ի վեր կորզեցին ի ծանր մարմնականացս, հասանելով մինչեւ յիմանալի հրեշտակաց բնակութիւնս. անցեալ կային գեր ի վերոյ մահուամբ, որպէս եւ երեքն` սոյնպէս եւ երիւքն. ոչ միայն չերկնչել ի մահուանէ, այլ եւ ի բազում տեղիս հալածական առնել զմահ ի մարդկանէ. քանզի յոյժ մեծացաւ աղքատութիւնն նոցա։ 131 Ելին իբրեւ զերկչոտս գտանել ի վերոյ քան զերկիւղ. ելին իբրեւ ընդ որդւոյ մարդոյ, զնոյն տեսին անդ որդի Աստուծոյ. ելին տգիտագոյնք, ուսան անդ զկատարեալ գիտութիւն. ելին ընդ այնմ զոր գիտէին ծնեալ ի կուսէ, իմացան անդ զնոյն ծնեալ ի Հաւրէ յառաջ քան զաշխարհս. ելին ընդ այնմ` որ մկրտեալն էր ի Յովհաննէ, տեսին անդ զնոյն` որ բնակեալն էր ի ճառագայթս անմատոյց լուսոյ փառաց իւրոց. ելին ընդ այնմ` որ հետիոտս վաստակէր գնալով, զնոյն իմացան անդ որ նստի ի կառս քերովբէականս. ելին ընդ այնմ` որում Հրեայքն սպառնային զմահն, զնոյն գիտացին տէր մահու եւ կենաց. ելին ընդ այնմ` զոր աղաչէինն մի՛ մատնել զինքն ի մահ, իմացան եթէ ոչ սա երթայ ի մեռեալս` աբրահամեանք ոչ կարեն գալ առ մովսիսեանս. եւ զոր արգելուինն ի մահուանէ, յառաջ քան զժամանակն փութային տեսանել զմահ նորա։ 132 Արքայութեան պատճառանաւք եհան զնոսա ի լեառն անդր. իմաստնացոյց եթէ առանց մահու միածնին ոչ ոք կարէ ժառանգել զարքայութիւնն։
133 Եւ իբրեւ երկոքեան հատածքս այս ունին յինքեանս զերկնաւորս եւ զերկրաւոր բարութիւնս, առ ի՞նչ արդեաւք պատուիրէր Տէր մեր աշակերտացն եւ ասէր, ամենեւին չասել ումեք զմեծ յայտնութիւնն որ երեւեցաւ նոցա։ 134 Այս սովորութիւն է վարդապետութեանն Քրիստոսի. յորժամ զմարդասիրութիւնն ցուցանէր բժշկելով` առ ախտաժետս նոցա բազմաց ի նոցանէն զնոյն պատուիրէր։ 135 Մի՛ ումեք, ասէ, ասիցէք վայրապար կամ ի գիւղս կամ ի քաղաքս . զի եւ դու զնոյն ուսանիցիս չառնել աշխարհագոյժ զողորմութիւնս քո. ապա եթէ պիտոյ եւս է ցուցանել, փոխանակ բանից գործքն քարոզեսցեն։ 136 Աստուած զբոլոր աշխարհս արար եւ ետ մեզ, եւ երախտիս ինչ ոչ համարեցաւ մեզ, բայց միայն ճանաչել զնա եւ զհետ երթալ կամաց նորա։ 137 Պատուիրեաց աշակերտացն լինել աստուածանման. քանզի ժառանգ իւր հաստատեաց զնոսա եւ նոքաւք զամենայն աշխարհ. յորժամ Աստուծով առնիցեն զամենայն մեծամեծս վարդապետին իւրեանց, ծածկագիտին միայն աւանդեսցեն զխորհուրդսն։ 138 Դարձեալ եւ յոյժ խնայեաց ի նոսա. միթէ ըստ մարմնոյ ինչ պարծեսցին վասն մեծամեծ սքանչելեացն` զոր եւ գործեցին եւ տեսին անդ. զի ընդ մէջ թշնամեաց շրջէին եւ ոչ բարեկամաց, եւ աւելի առաջի կեղծաւոր մեկնչաց, որ իբրեւ զճանճս կեղասէրք էին, ուր գտցեն թարախս` առաւել եւս զայրացուցանեն զվէրն. չարագոյն եւս քան զայս լինէին բանք նենգաւոր մարդոց. որպէս եւ եղեն իսկ նոքա պատճառք մահու ժողովրդեանն, ոչ միայն հողածին մարմնոյ, այլ եւ անմահ ոգւոյ սպանողք։
139 Պատուիրեաց նոր նորոգելոցն` որք արբին զճաշակս նոր գինւոյն, մի՛ արկցեն ի տիկսն զզաւրութիւն գինւոյն ի հինսն, զի ոչ հանդարտեն ընդունել զոյժ նորա. արգել զնոսա ի մեծ վնասէն. քանզի գիտէր եթէ տիկքն պատառին եւ գինին հեղու ի կորուստ նոցա, որպէս առ Կայիափայիւն իսկ երեւեցաւ. զի յորժամ տեսանիցէք զորդի մարդոյ զի նստի ընդ աջմէ զաւրութեանն Աստուծոյ, իբրեւ զտիկ հին ցելաւ ի պատառել պատմուճանին իւրոյ. բոլոր ինքն հեղաւ անկաւ յաստուածային աշտիճանէն. եւ եթէ ի Տեառն բանից անտի այնպէս զարկան անկան գանալիք, զի՞նչ համարիցիս դու` եթէ յաշակերտաց անտի լուեալ էր վասն երկնաւոր սքանչելեացն. ո՞չ ահա իբրեւ զհուր բորբոքէին ընդդէմ նոցա, այրէին զանձինս եւ զնոսա առ հասարակ։ 140 Քանզի յորժամ լսէին ի նոցանէ ` անդէն հարցանէին ցնոսա, զի՞նչ էր առաւելութիւն վերին տեսլեանն։ 141 Եւ եթէ վասն Մովսէսի եւ Եղիայի պատմէին նոցա` սուտ համարէին, զի ոչ կարէին յայտ ուրեք ցուցանել. թէ ասէին` եկին երեւեցան եւ գնացին, զայն ոչ արդար համարէին, քանզի ոչ ունէին զհաւատոցն գիտութիւն. յայնժամ եւ զոր աչաւքն իսկ տեսեալ էր ի Տեառնէ` չհաւատային։ 142 Դարձեալ թէ եւ վասն սպիտակ ձորձոցն ինչ ասէին, կրկին կորուստ կորստականացն իսկ հասանէր, կամ լսէին իսկ ոչ զբանս նոցա, կամ ի մէջ բերէին զսպիտակ ձորձս նոցա. քանզի երկրապիշք միայն էին եւ անհաւատ լսելիք, զիմանալի յայտնութիւնն ոչ կարէին տեսանել. եւ նոքա ի լերին անդ մարմնաւոր ինչ յայտնութիւն ոչ տեսին, այլ երկնաւոր զաւրութիւն իմանալով , զայն` որոյ ի յայտնութիւնն նա միայն գիտէ, եւ ում կամի ինքն յայտնէ ըստ մասանց, եւ մտացն միայն ծոց բաւէ ժողովելով, այլ ոչ բանիւ պատմել եւ սփռել ի լսելիս ուրուք. զի որ բանիւ գծագրի` ընդ մարմնաձեւութեամբ անկանի երեւումն նորա. իսկ երկնաւոր փառքն յայսմանէ վերագոյն են, եւ ի մարդկանէ եւ ի հրեշտակաց։ 143 Լուր Պաւղոսի առաքելոյ, որ ոչ միայն ի լեառն բարձրացաւ, այլ եւ յերկինս երրորդ եւ ի դրախտին, եւ զպատրաստութիւն սրբոցն ետես, եւ զբարբառ պարգեւատուին լուաւ, այլ դէմ յանդիման ոչ կարաց հանդիպել. եւ բարբառ որ եկն նմա ի վերուստ ըստ մասանց` զզաւրութիւն բանիցն ոչ ումեք կարաց երկրորդել։ 144 Նոյնպէս եւ վասն երկնաւոր պարգեւացն` զի պատրաստեալ պահին` զայն ասաց. այլ ի պատուական երկրաւորաց աստի նմանել ումեք ոչ կարաց, իբրեւ է ճշմարիտ հանդերձեալ. եւ մեք յայն եմք յուսացեալք` զոր Պաւղոսն ետես եւ պատմել ոչ կարաց. հաւատացեալք ի Քրիստոս լիով իմանան եւ զիմացեալն տեսանեն. եւ յուսով այնպէս ակն ունիմք` որպէս եւ երանելին Պաւղոս։
145 Արդ վասն այսր ամենայնի զոր Առաքեալքն ի լերին անդ տեսին Հոգւով Սրբով, չհրամայեաց պատմել ի լսելիս թերահաւատ ժողովրդեանն. մի` զի կարէին իսկ ոչ նոքա պատմողք լինել. միւս եւս` որոց պատմէինն` նոքա ոչ էին արժանի լսել։ 146 Որպէս եւ ինքն Տէր յառաջագոյն ուսոյց յԱռաքեալսն . Մի՛ տայք , ասէ , զսրբութիւն շանց , եւ մի՛ արկանէք զմարգարիտս ձեր առաջի խոզաց . շան` սուրբ եւ պիղծ կերակուր ընդ մի համարեալ են. եւ խոզի քան զպատուական մարգարիտ ընդ պարանոցի` խոհերական տիղմ յոր թաւալի` լաւ թուի. զայս տեսանել` չար պարգեւաց տուողին թուի, եւ եւս չարագոյն արտաքին տեսողաց։ 147 Վասն որոյ եւ Տէր մեր զլուսաւոր խորհուրդն լուսոյ մանկանցն յայտնեաց, զի եղիցին վկայք ճշմարտութեանն լուսոյն` որ երեւեցաւ նոցա ի լերին անդ. եւ նովին լուսով լուացեալք կայցեն մնասցեն իբրեւ զանստուեր ճառագայթս. եւ նոքին եղիցին քարոզք լուսաւորութեան նորա, որք եղեն իսկ եւ կատարեցան. եւ ամենայն արարածք որք նստէին ի խաւարի եւ ի ստուերս մահու` յայն լոյսն յանանց դիմեցին, եւ նովին լուսովն լուսաւորեցան եւ լուսաւորեցին մինչեւ յերկրորդ յայտնութիւն նորին լուսոյ. եւ նոյն Տէր գալոց է լուսաւոր ամպովք յերկնից ամենայն լուսաւոր զաւրաւք երկնաւորաւք. եւ ի նոյն լոյս լուսաւորին մեռեալք, եւ կենդանիք ամենայն արժանաւորք` յանփոփոխ եւ յանվախճան յաւիտեանս։
148 Յոյժ կասկած եղեւ մտաց իմոց իբրեւ մերձ եղէ ի կատարած ճառիս . ապա յիշեցի եթէ իրք անխնդիրք մնացին ի միջի սորա. քանզի փոքր ի շատէ տեղեկագոյն եմ խուզող մտաց` որ անմեղութեամբ քննեն զզաւրութիւն բանին ի շահն անձանց եւ ի փառս սուրբ եկեղեցւոյ։ 149 Տեսանեմք իսկ աստէն եւ ի մերում աշխարհիս, բազումք վարեցեալք առաքինութեամբ անսխալ հաւատովք ըստ առաքելական կանոնին, յորոց ցնծացեալ բերկրի սուրբ եկեղեցի հեթանոսաց։ 150 Զայս հաւատ յանձին պահելով դեգերէին յուսումնասիրութեան ուխտաւոր մանկունք Հայոց մեծաց, զանձինս պարապեցուցեալ ի վաճառաշահ աւգտից. ոչ ինչ ընթանան զհետ ընչաւէտ մեծութեան, այլ գործ հանապազորդ այնպիսեացն՝ պահք եւ աղաւթք, զանձինս պահել յամենայն ոգէսպան վնասուց։ 151 Այլ հարցք եւ խնդիրք վասն ծածկեալ բանին զոր ընթեռնուն ի սուրբ կտակարանս, գիտեմ զի հարցանեն յայսմ ճառի ցմիմեանս եւ ցիս. Յարեաւ, ասեն, Մովսէսէ ի մեռելոց մարմնով եւ եկն ի Նաբաւ լեառն առ Տէրն մեր. Եղիայի ահա չէր ինչ խափան, որպէս վերացաւն երագ` ահա երագագոյն եւս գայր. Մովսէսի ընդ այն ինչ ոչ զարմանամք եթէ ընդ Եղիայի արագութեամբ գտաւ. այլ եթէ մարմնով յարեաւ եկ կամ եթէ հոգւով` կերպարանեցաւ առաջի նոցա։ 152 Եթէ մարմնով յարեաւ` ճշմարիտ վիշտ եղեւ նմա, այն որ աղաչէր զԱստուած միանգամ չմեռանել` կրկի՞ն արդեաւք զմահ ճաշակեաց. մանաւանդ զի զԵղիա ետես յանմահութեան, եւ զՏէր հայրենի փառաւքն յարքայութեան. եւ ինքն անդ եւս ի հողոյ եկեալ եւ անդէն արագ արագ դառնայր. կարի դժուարագոյն է տեղիդ ասեն։
153 Ինձ ոչ ծանրագոյն թուի հարցուածդ. է ինչ որ ի գրոց ունիմ առնել անդրէն պատասխանի, եւ է ինչ որ յանգիր էութենէն` հայելով յաստուածային զաւրութիւն. եւ ընդդէմք ինչ ոչ են միմեանց. քանզի գիրն ի լսելիս ազդէ զաստուածային պատուիրանս, իսկ անգրութիւնն` յաներեւոյթ մտացն տախտակս. եւ են երկոքեան աստուածատուր շնորհք, զոր աչք տեսանեն, շրթունք ընթեռնուն, ականջք լսեն. առանց գրոց միտք բերեն զմեկնութիւն։ 154 Արդ քաջ մտառուացն մեծ է որովայն եւ անձանձրոյթ է ծովն եւ անծանրանալի է բազմութիւն բեռինն. որչափ եւ անկանի ի ներքս, ոչ յագեալ շատանայ բազմութեամբն. աղաչելով զԱստուած` ընկալեալ զերկակն եւ երրեկին կարիցէ հասու լինել. որպէս եւ է տեսանել, որք առանց գրոյ խորամուխ եղեն ի սէր որդւոյն Աստուծոյ` ճշմարտութեամբ հասու եղեն գրելոցն, եւ ոչ ինչ ծածկեցաւ ի նոցանէ յանգիր աւրինացն Աստուծոյ. որպէս եւ ինքն իսկ Առաքեալ ասէ . Զի այն զոր կամքն յաղաւթս ` որպէս արժան իցէ ոչ գիտեմք , այլ ինքն Հոգին հասանէ ի թիկունս ` ի հեծութիւնս անմռունչս բարեխաւսէ առ Աստուած ։ 155 Ամենայն սուրբք առանց բանի պատմութեան խաւսին ընդ Աստուծոյ, եւ առանց ձայնի արձակելոյ ի վերուստ` լսեն կամաց նորա. եւ զոր ասենն եւ զոր լսենն` ընդ գրով արկանել ոչ կարեն, եւ առաքինի գործովք իւրեանց յայտնի առնեն զանգիր աւրէնսն Աստուծոյ։ 156 Եւ յորժամ զայսպիսի զաւրութիւն յոգիս մեր հետազաւտեմք, կարեմք զծածուկս բանին Աստուծոյ ծածկապէս իմանալ, եւ զտուչութիւն պարգեւին որ շնորհեաց մեզ` արտաբերեմք բարբառով. զի եւ յայլոց լսելիս ազդիցէ հնչումն երկնաւոր։
157 Յարոյց Եղիա զմեռեալ եւ երկուս Եղիշա, եւ կրկնամահ ոք ոչ ասէ նոցա, այլ մի կեանք եւ մի մահ. եւ Տէր մեր յարոյց զմեռեալս, նոյն ասի եւ նոցա. այսքանք էին եւ Մովսէսի. քանզի յառաջին մահուան իւրում ոչ հիւանդացաւ. ինքն Տէրն կոչեաց զնա ի լեառն, եւ ինքն Տէրն որպէս եւ զտէր առանց չարչարանաց աւանդեաց զնա գերեզմանին։ 158 Այսմ եւ մահ իսկ ոչ է արժան ասել` այլ եւ փոփոխումն. Դաւիթ եւ զայս քուն իսկ անուանեաց . Ես ննջեցի եւ ի քուն եղէ , զարթեայ եւ Տէր ընդունելի մեր է ։ 159 Դու իսկ որ հարցանեսդ` ո՞չ հանապազաւր ի քուն մտանես, ընդ առաւաւտն յարուցեալ կանգնիս. ոչ ինչ տրտմիս յաղագս յառնելոյն. զի գիտես եթէ անդէն հասանէ ընդկողմանել։ 160 Ապա թէ ասիցես թէ այս դիւրագոյն է եւ այն դժուարագոյն, մի՛ ասեր, սուտ կարծես. հազար անգամ մահն Մովսէսի դիւրագոյն է, քան զքունդ քո։ 161 Եթէ քաղցեալ եւ ծարաւի ի քուն մտանիցես, յար ուտես եւ ոչ յագիս. աղբեր աղբեր շրջիս եւ ոչ ըմպես. եւ եթէ բռնադատեցար ինչ աւելի քան զչափն անքուն, զառաւաւտն ցանկաս տեսանել. եւ եթէ պայմանաւ կերակրոցն եւ առողջութեամբ մարմնոցդ դէպ եղեւ քեզ շարժել զաղտեղութիւն, եւ կամ լինիս երազակոծ, այսր եւ անդր միտքդ դրդուին, որով ի տուընջեան քեզ չարաւ թուիցին. եւ չիք իսկ ամենեւին խաղաղութիւն ի մերում շարժմունս։ 162 Իսկ յայսմանէ Տէրն մեր զՄովսէս պարկեշտագոյնս ամփոփեաց. ծերութիւն ոչ թարշամեցոյց զգեղ նորա, եւ հիւանդութիւն ոչ ապականեաց զմարմին նորա, ոչ յառաջնում նուագին հեծութեամբ էջ ի դժոխս, եւ ոչ ի վերջնում հրաժարելս ի Տեառնէ դանդաղեցաւ ինչ թերեւս. եւ վասն այնորիկ Աստուած ինքնին իսկ ամփոփեաց … սա ի մահ անդր. ի ձեռն նորա փոխեաց զնա եւ ծածկեաց. եւ ձայն նորա կոչեաց զնա, եւ զամպն հովանի արար ի վերայ նոցա. նոյն ինքն փութանակի ած առ սիրելին իւր զՄովսէս, որպէս եւ ինքն Տէրն մեր ասէ . Հայր յարուցանէ զմեռեալս եւ կենդանի առնէ ։ 163 Յարոյց Որդի զՂազար կարդալով առ Հայր. յարոյց զՄովսէս Հայր միաբանութեամբ Որդւոյ, զի երեւեցան իսկ առ նմա. ըստ այսմ իմասջիր զանքակ միաբանութիւնն Սուրբ Երրորդութեանն, եւ յարարչութեան եւ ի փրկութեան եւ ի նշանագործութեան եւ ի յարութեան նորոգմանն։ 164 Եւ վասն Մովսէսի յարութեանն մարմնովն մի՛ ինչ տկարասցին միտք ուրուք. չէ ճառ բանիցս այսոցիկ առակ աւրինակի, որպէս մեծատանն ի դժոխս եւ կամ Աբրահամու եւ Ղազարու յարքայութեանն. այն զհանդերձելոցն յայտ առնէ։ 165 Տեսեր եւ յաշակերտաց անտի չիք ոք այնմ վկայ. քանզի ծածուկքն Աստուծոյ միայն են յայտնի. իսկ որ ճշմարտիւս երեւեցան, զայս եւ մարդիկ ընդ Աստուծոյ կարացին տեսանել։
166 Բայց ես յոյժ աղաչեմ զամենեսեան, ինչ որ յերկրէ եւ այսր է` բազում այն է որ քննի իմաստուն մտաց, եւ սակաւ այն է որ ծածկի ի մէնջ. իսկ առ աստուածութիւնն եւ ոչ քան զական քթթումն` անկանի ընդ գիտութեամբ. զի ետ վէմն զջուրն` զայն գիտեմք ամենեքեան. ո՞րպէս ետ, ծածկեալ ի մէնջ. ո՞րպէս երթայր զհետ նոցա, թարգմանէ մեզ Պաւղոս. զիա՞րդ գնայր առանց ոտից, զայն եւ ոչ Պաւղոս գիտէր. նոյն իսկ Պաւղոս զվերանալն իւր յերկինս` զնշան ճանապարհին եթէ հարցանես` ոչ գիտէ պատմել։ 167 Զի եկն Մովսէս ի մեռելոց մարմնով` հաւատամք ճշմարիտ. ո՞րպէս եկն, եւ ոչ ինքն Մովսէս գիտէ։ 168 Հաւատամք եթէ կերան անմարմինքն զճաշն Աբրահամու. նոյնպէս հաւատամք եթէ եկին Մովսէս եւ Եղիա առ Տէրն մեր ի Թաբովր . եւ եթէ ոք յայսմանէ յերկբայս լինի, երեք սիւնքն մեզ վկայեն դարձեալ. եւ եթէ այլ ոք անհանճար մտաւք ասիցէ, եթէ կերպարանաւ միայն երեւեցան, այդմ չէ հնար, մի՛ հաւատար. ստուեր ի հայելւոջ երեւին բանք. ոչ ստեն աստուածային գիրք` ուր առակն է. ոչ ի մարդկանէ խնդրեն վկայ, այլ մտաց իմացուցանեն զմեկնութիւն բանին. իսկ ուր ճշմարտութիւնն է, յայտնի երեւի պարզաբանութիւնն։
169 Ասաց Եսայի . Տեսի զՏէր յաթոռ բարձրութեան . ճշմարիտ էր տեսիլն, այլ ոչ զորպիսութիւնն կարէր տեսիլն ցուցանել մեզ. ուր կամի Աստուած` առակաւք խաւսի ընդ ծառայս իւր մարգարէս. եւ ուր եւս խոնարհութեամբ խաւսի` եւ զինքն թանձրացուցանէ, որչափ բաւէ մեր բնութիւնս տեսանել. եւ վկայս ածէ հրաշակերտս եւ ի հրեշտակաց եւ ի մարդկանէ արդարոց. է զի ի կենդանեաց եւ է զի ի մեռելոց։ 170 Սոյնպէս եւ յայսմ տեղւոջ բազում ինչ նշանս արար Աստուած ի ձեռն Մովսէսի, եւ մեծարեաց զնա քան զամենայն մարգարէսն. զսա յարոյց ի մեռելոց, զսա տեսաք զի կայր եւ խաւսէր ընդ Քրիստոսի. որպէս տեսաքն եւ վկայեմք, որպիսութիւն յարութեան նորա` Տեառն միայն յայտնի։ 171 Այլ զի եկին Մովսէս եւ Եղիա եւ խաւսեցան ընդ Քրիստոսի եւ տեսին երեք Առաքեալքն, վկայեմք ճշմարիտ բանից նոցա. եւ որ յաչս մեր անհնար է, Աստուծոյ ամենայն ինչ հնարաւոր է։
172 Այլ վասն լերինն գեղեցկութեան եւ վայրացն վայելչութեան` եթէ կամիք ախորժելով ունկն դնել, սակաւիկ մի երկրորդեցից ձեզ զտեսիլ ցանկալի տեղւոյն։ 173 Լսելով յԱւետարանէն գիտէք ամենեքեան զտեղին. բայց մեր եւ անձամբ իսկ հասեալ եւ աչաւք տեսեալ, ոչ յատուկ միայն առանձինն, այլ բազում ընկերակցաւք. որոց եւ կա՛մ իսկ եղեւ ոմանց մնալ ի լերինն, ոչ ըստ մարմնոյ ախորժութեամբ բաղձանաց, այլ առ գութ սիրոյն Քրիստոսի։ 174 Քանզի բնակեալ են անդ բազմութիւն սքանչելի եղբարց, որք հոգւով յաճախագոյն վարին՝ քան թէ մարմնով։ 175 Քանզի թէ ըստ մարմնասէր մտաց ոք հայի ի տեղի անդ, վայելչագոյն երեւի քան զտեսիլս բազում լերանց. նախ զի նիստ նորա է ի մեծ դաշտի միոջ յերկրին գալիլեացւոց, եւ այլ լեառն ամենեւին հուպ ոչ գոյ ի նմա, բայց տեսանելով հեռագոյն. եւ ինքն է բարձր եւ բոլորանիստ. եւ շուրջ զիւրեւ ունի ինքնաբուխ գուբս ջրոց եւ խիտ առ խիտս ծառատունկս բազումս` որք պտղաբերին յանձրեւաբուղխ ամպոց, եւ լինին ազգի ազգի միրգք քաղցրահամք. եւ բազումք եւ այլ համադամք անուշութեան. որթք գինեբերք, որ իբրեւ թագաւորաց ըմպել արժանիք. զդէմս լերին յաճախագոյն ծառք ձիթենիք եւ եղջիւրենիք. չորեքեան աւդք ի նա շնչելով, յոլովագոյն հիւսիսի զաւրանայ ի նա։ 176 Եւ շաւիղն ընդ որ Տեառնն ելեալ է, յոյժ ողորդ է ելն, այսր եւ անդր մանուածով արարեալ ճանապարհ. ով եւ կամի ելանել կալ յաղաւթս, դիւրաւ զելսն ի վեր առնիցէ։ 177 Յորժամ ելանէ ոք ի բուն գագաթն լերինն, բոլոր դաշտն առ հասարակ յայտնի երեւի, յարեւելից կողմանէ մինչեւ ի Յորդանան գետ, յարեւմուտս` մինչեւ ի ծովն մեծ յաշխարհն ծայդանացւոց, ի հիւսիսի` մինչեւ ի ծովն Տիբերեայ, ի հարաւ` մինչեւ յայգին Նաբովթայ եզրայելացւոյ. եւ ամենայն բազմութիւն վայրացն նստի գիւղ առ գիւղ եւ ագարակ առ ագարակ, եւ բազում քաղաքք ի մէջ նոցա. եւ ինքն կատար լերինն` հովտաձեւ գոգացեալ. գոն եւ ծառք սակաւագոյնք եւ թանձրահող բազում ի նա։
178 Եւ ի տեղւոջն ուր երեւեցաւ նոցա Տէր լուսաւոր պայծառութեամբն, յարեւելից կողմանէ հովտացն, յետ բանիցն Պետրոսի` հեռագոյն ի միմեանց շինեալ երիս եկեղեցիս , եւ ունին պաշտաւնեայս բազումս, զատեալք եւ որոշեալք յամենայն մարմնաւոր ցանկութեանց. թէպէտ եւ կեան մարմնով, այլ ոչ վարին ըստ մարմնոյ քնքշանաց. այնպիսի են առաքինիք` զի եւ կարծէ ոք ոչ զնոցանէ թէ շարժեսցէ զնոսա կարաւտութիւն մարմնոյ . ոչ երբեք ընկալան յումեքէ ոսկի կամ արծաթ կամ հանդերձ, կամ բնաւ որ ինչ պիտոյ է մարմնոյ. այլ որպէս հաճոյ թուեցաւ միաբանելոց ամենեցուն` առն իւրաքանչիւր արարեալ փայտատ երկմատնի, եւ այնիւ խարխարեալ յուզեն զթանձրահող հովտացն, սերմանելով ի նմա ցորեան եւ գարիս, եւ թէ այլ ունդք իցեն, ի պէտս կելոյ մարդկան. եւ ի չափ հասեալ հասկացն` ծայրախուզ հնձելով ոտնաշուփ կասեալ մարդացի տան հողմոցն հոսելով զարդիւնս շեղջոցն. եւ արկեալ ի շտեմարանս, զնոյն դարձեալ ինքեանք լեսուն ի ձեռն երկանի. մեծաւ տաժանութեամբ աւր ըստ աւրէ պատրաստեն զհարկաւոր կերակրիկն. եւ դարմանին հացիւ եւ ջրով լոկով, եւ աղիւ համեմելով, զոր եւ խորտիկն անուանեն։ 179 Առնեն եւ այլ յաւելուած յանուշութիւն կերակրոց. ի ձմեռնային ժամանակի քաղեն զնիւ լերինն եւ թթուեցուցանեն աղիւ եւ ջրով եւ զոպայիւ. եւ որպէս ինքեանք իսկ ասեն, կարի աւգտակար է ի տապ աւուրս խորշակի։ 180 Եւ չորքոտանի ամենեւին ինչ ի վեր ի լեառնն ոչ ելանէ. այնպէս սուրբ պահեն զելս ճանապարհին, իբրեւ թէ ժողովք հրեշտակաց իցեն եւ ոչ մարդկան. քանզի են իսկ արդարեւ իբրեւ զանմարմինս։ 181 Չիք նոցա իւղ յամանս վասն կերակրոց. բայց եթէ ի ծախս անշէջ կանթեղաց որ հանապազորդ վառեալ այրին յերիս եկեղեցիսն։ 182 Չիք նոցա գինի ի սափորս, բայց եթէ ի սպաս տէրունեան բաժակին։ 183 Չիք նոցա դարման պաճուճանաց ի պէտս հիւանդաց, եւ ոչ պատրաստութիւնք վասն աւտարաց. այլ աւտարաց եւ ընտանեաց հասարակ է նոցա միաբանութիւն. իբր ոչ եթէ ինքեանք մարդատեացք ինչ են, այլ մարտ եդեալ կռուին ընդ ապստամբ մարմնոյս, եթէ գուցէ զասպարէզսն չկալեալ ուղիղ` զհեծեալն քարավէժ առնիցէ։ 184 Վասն որոյ եւ ոչ կամին հանապազ ճաշակել. այլ սովորութիւն է նոցա բնական ամարանի ագանելով, եւ ձմերանի հաւաքելով զաւուրս շաբաթուն. իսկ որ հզաւրագոյնքն են ի նոսա` զողջոյն շաբաթն ձգեալ ի գլուխ տանին։ 185 Ապա եթէ ոք երթայր ի հեռաստանէ առ սէր սուրբ ժողովոյն, կամ եղեւ ամենեցուն ի սովորականն լուծանել բերան. կարի յոյժ փոյթ յանձին ունին ի հոգեւոր կերակուրն, զի մի՛ երբեք դադարեսցեն ի ճաշակելոյ. թէպէտ եւ հանապազ ուտեն անյագութեամբ` եւս առաւել քաղցնուն եւ ծարաւին։ 186 Ոչ միայն զհարիւր եւ զյիսուն սաղմոսն արկեալ ի վար ձայնիւ, այլ բովանդակ զսուրբ կտակարանս եկեղեցւոյ, որով փառաւորեալ եւ ահաւոր ձայնիւք շքեղացուցանեն զսուրբ եկեղեցիսն ի լերին անդ։ 187 Է զոր ընթեռնուն բանիւք, եւ է զոր պաշտեն փոփոխական ձայնիւք, զդադարումն ոչ երբեք առնուլ յագելով` փոխանորդութեամբք միմեանց գունդք գունդք աբեղայիցն, յերիս եկեղեցիս բաժանելով հասարակութեամբ առանց կատարելոյ ունին զկարգ պաշտամանն, զտուընջեանն եւ զգիշերւոյ. իսկ զերեկունն եւ զառաւաւտին ժամն` ոչ եւս փոխանակաւ յաջորդութեամբ միմեանց, այլ միաբանելով ընդ միմեանս լինի բազմութիւն ժողովոյն վեցերորդ քան զայլոց ժամուցն։ 188 Եւ մի յերիս եկեղեցիս մեծագոյն է քան զերկուսն, զոր եւ Տէրունեանն իսկ անուանեն. եւ յերկուս անդ եդեալ են զնշխարս Առաքելոցն, որք եւ հիմնարկեցին իսկ զտեղին այն աւր` ասելով զանուն երից տաղաւարացն. եւ անուանեն զնոսա վկայարանս սուրբս, եւ յիշատակեն զնոսա յանուն Մովսէսի եւ Եղիայի. եւ զբոլոր աղաւթսն ի կիւրակէին կատարեն. իսկ յերկուսն եւս երթան եւ անդ զԱստուած փառաւորեն։ 189 Եւ են ամենեքեան մաշկազգեացք, գիտեն եւ ձեռնակերտիկ արուեստ. ոմն է որ զփիւրիդն առնէ, եւ ոմանք զնոյն նիւթս սապատս գործեն. եթէ այլ ինչ պէտք են` գործեն, ընդ լեառնն ի վայր իջանելով. եւ զամենայն զինչ եւ գործեն զարուեստն` ոչ յայլ ինչ պէտս աւգտի, այլ ի գինս ձիթոյ կանթեղացն հանապազորդ վառման, եւ ի ծախս աւդենեացն, ուստի զմաշկեղէն հանդերձիկն ձեւեն, նովին եւ զհողաբիրսն հայթայթեն։ 190 Դարձեալ հարկատուք են միմեանց սիրով. քանզի գոն ի միջի նոցա աւտարատունք, եւ յիւրաքանչիւր վաստակոց անդր հարկին. են ի նոսա ծերագոյնք, որք ոչ հարկին զպէտս անձանց վճարել միաբան. վասն այնպիսեացն առաւել հոգ տանին քան անձանց. վասն զի հրեշտականմանք են, ոչ միայն արտաքին պիտոյիւքն սիրեն զմիմեանս, այլ եւ զծածկութիւն խորհրդոց իւրաքանչիւր ոք ոչ թաքուցանէ յընկերէ. եթէ յանկարծ շարժեցան միտք ուրուք յիշելով զկերակուր տենչալիս, յայտնէ զախտն իւր միւսումն որ լաւագոյն է քան զնա. միաբանութեամբ աղաւթս արարեալ ի վերայ` վաղվաղակի եկն յառողջութիւն անցաւութեան. քանզի եւ ինքն իսկ որ հիւանդացաւն` տեղեկագոյն գիտէ կռուել ընդ եկամուտ չարին խորհրդոց, մանաւանդ զի փորձիւ իսկ զչափ առեալ էր յառաջագոյն, եթէ ընդ կերակուրս մտանեն ամենայն մեղք ի բնութիւն մարդոյն. եթէ զայն դուռն մեղաց փակէ ոք, բազում վնասք արգելուն ի նմանէ. զոր ոմանք բազմագլուխ գազան կարդացին զպարարումն որովայնի։ 191 Տեսե՞ր, եւ նոքա նախ զնա սպանին, եւ յայլ եւս ի վնասարար գլխոց նորա` աներկիւղք դադարեցին ի լերին անդ, զի յերկրաւոր բարձրութենէն յերկնաւոր բարձրութիւնսն առ Տէրն իւրեանց կարասցեն վերաբերել, որպէս Մովսէսն եւ Եղիայն փառաւք երեւեցան Տեառն ի նմին լերին։
192 Եւ ես տառապեալս քան զամենայն մարդ, որ հետեւեցայ հետիոտս ընդ տէրունեան շաւիղն ի լեառն անդ, եւ աչաւք տեսի զժողով սքանչելի եղբարց, աղաչեմ զընթերցողսդ եւ զլսողսդ, աղաւթս արարէք ի վերայ իմ եւ ձեր հասարակ. ընդ նոսա ապրեսցուք յահաւոր դատաստանացն Աստուծոյ, եւ երկնից արքայութեանն արժանի լինել ի Քրիստոս Յիսուս ի Տէր մեր. որում փառք յաւիտեանս յաւիտենից։
Վարդապետութիւն ըստ Յովհանու սիրելւոյ ի չարչարանս Տեառն